2010-12-23 13:14:33

Lotnik i malarz

Reklama

Nauczyciel w szkole powszechnej powiedział mu: „Z ciebie nigdy malarza nie będzie”. Jakby na przekór Jan Weseli, były lotnik RAF-u, pozostawił setki obrazów olejnych z krajobrazami górskimi.

Jan Weseli (1907-1992) urodził się w Morawskiej Ostrawie. Jego młodość i początki dorosłego życia przypadły na czas I wojny światowej i międzywojnia. Mając 31 lat ożenił się z 9 lat młodszą Hildegardą. Poznał ją na Śląsku, w Lipinach. – Mojego męża spotkałam na harcerskich kortach tenisowych. Zaszłam tam, gdy wracałam od ogrodnika, u którego zamówiłam kwiaty na urodziny mojego ojca – wspomina Hildegarda Weseli, która za kilka miesięcy skończy 95 lat. Rok później się pobrali, ale zaledwie rok cieszyli się wspólnym życiem. Jan Weseli już w sierpniu 1939 roku został powołany do wojska w Krakowie. Był członkiem załogi czołgu. Na tułaczce wojennej spędził 8 lat. – Już na początku września 1939 roku Niemcy rozbili cały oddział, uchroniło się zaledwie 5 osób, wśród nich mój ojciec. Później z generałem Maczkiem trafił na Węgry, a następnie do Jugosławii, Turcji, aż wreszcie do Afryki – opowiada Krystyna Weseli, przewodnik tatrzański, która razem z mamą mieszka w Zakopanem.

W RAF-ie

Ponieważ Jan Weseli nauczył się biegle mówić po angielsku, zainteresowali się nim Anglicy. Początkowo nie chciał wstępować do ich formacji wojskowych, ale po rozbiciu polskiego konwoju zdecydował się na pracę w RAF-ie (Królewski Korpus Lotniczy). Przyuczył się tam jako mechanik-pilot. Zjeździł prawie całą Afrykę. – Na Wybrzeżu Kości Słoniowej zachorował na malarię. Cudem udało mu się przeżyć trzeci atak choroby, zazwyczaj śmiertelny – podkreśla pani Krystyna. – Po kilkumiesięcznej rekonwalescencji wrócił do czynnej służby w lotnictwie RAF-u. Pod koniec wojny los rzucił go aż do Japonii. Po japońskiej kapitulacji z trudem dotarł do Polski, do mamy i mojego starszego, ośmioletniego wtedy brata, którego jeszcze nie widział, bo brat urodził się miesiąc po powołaniu go do wojska. Ojciec szukał też swojej matki i brata, którzy znaleźli się w głębi Rosji  – dodaje. Swoje wojenne losy opisał w wydanym pamiętniku „Wielkie safari”.

Pani Krystyna wyciąga pamiątki po ojcu z czasu wojny. Jest ich niewiele, ponieważ w drodze powrotnej skradziono mu cały bagaż. Zachował się mocno wysłużony wielofunkcyjny scyzoryk zwany „churchillem”, ponieważ podczas wizytacji wojsk RAF-u otrzymał go w prezencie od Winstona Churchilla. Jest też komplet kart do gry z sylwetkami samolotów – z przodu i z boku – angielskich, amerykańskich, japońskich i niemieckich. Każdemu z kolorów były przypisane maszyny odpowiedniego kraju. – W wolnych chwilach żołnierze mieli grać w karty, żeby w ten sposób przyswajać sobie sylwetki samolotów własnego kraju, alianckich i wroga – wyjaśnia.

Ucieczka do Zakopanego

Do Polski Jan Weseli wrócił w połowie 1947 roku. Na Śląsku zaczął pracować w kompanii węglowej jako mechanik. Był kierownikiem warsztatu naprawczego. Ale z tego powodu, że walczył w RAF-ie, był podejrzany w komunistycznej Polsce. Uważano go za szpiega i przestępcę. – Był wydany nakaz aresztowania ojca, ale na szczęście w porę go ostrzeżono. Poradzono mu, żeby wyjechał – mówi Krystyna Weseli.

– W lutym 1950 roku przyjechaliśmy do Zakopanego. Mąż zameldował się tutaj dopiero rok później – wyjaśnia pani Hildegarda. Dlaczego właśnie Zakopane? – Bo mąż kochał góry. Ja też. Przed wojną chodził po Beskidach, Bieszczadach. Ja w wakacje przyjeżdżałam do Zakopanego – tłumaczy pani Hildegarda.

– Tutaj stosunkowo łatwo było się ukryć – dodaje córka.

Wszyscy zamieszkali w domu, który stoi na skrzyżowaniu ulic Tetmajera i Małe Żywczańskie. Pan Jan zaczął pracować w zakopiańskim PKS-ie, a później musiał przejść na rentę, ponieważ w organizmie pozostały ślady po przebytej malarii. Został jednak przysięgłym rzeczoznawcą i biegłym sądowym ds. wypadów samochodowych. – Ojciec miał ponad 70 lat, gdy przestał zupełnie pracować. Miał już problemy ze słuchem i wzrokiem – twierdzi Krystyna Weseli.

Szkolne farbki i pasta Nivea

Przygodę z malarstwem rozpoczął niedługo po wojnie, gdy przebywał z żoną i synem na rekonwalescencji w Dobrej k. Limanowej. Zaczął malować za namową pani Hildegardy, która w deszczowy dzień kupiła mu szkolne wodne farbki i zamiast białej tempery – pastę do zębów Nivea. Stało się to wbrew przewidywaniom nauczyciela w szkole powszechnej, który autorytatywnie stwierdził: „Z ciebie nigdy malarza nie będzie”. Malowanie miało mu wypełnić wolny czas podczas deszczowych dni. – Chciałam, aby utrwalił pobliską górę Łopień, ale namalował Matterhorn. Od początku jego obrazy się podobały. Nigdy ich nie sprzedawał, tylko dawał w prezencie – przekonuje Hildegarda Weseli. Z czasem malarstwo coraz bardziej go wciągało. Zaczął tworzyć obrazy olejne, ale trudno było o dobre farby, które można było kupić w sklepach plastycznych tylko na legitymację Związku Polskich Artystów Plastyków. – Mama zdobywała farby, a także inne materiały malarskie, na różne sposoby. Czasem znaleźli się życzliwi ludzie, którzy jej pomogli. Nieraz ktoś przywiózł z zagranicy, bo tato malował najlepszymi farbami – tłumaczy Krystyna Weseli.

– Nieraz płaciłam za nie 3-krotnie więcej, niż kosztowały w sklepie. Było to kosztem skromnego życia, ale wiedziałam, że malowanie sprawia mu wielką przyjemność – wtrąca pani Hildegarda. Czasami tygodnie zabierało mu mieszanie farb na palecie dla uzyskania odpowiedniej barwy do namalowania jakiegoś fragmentu obrazu. Do wszystkiego dochodził sam.

Inspirowały go góry

Główną inspiracją dla Jana Weselego były Tatry i górska przyroda. Gdy szedł na spacer, nawet na skrawku papieru szkicował, opisywał kolory, robił notatki. Jego obrazy nigdy nie były fotograficznym odbiciem rzeczywistości. Gdy na półkach księgarskich zaczęły pokazywać się albumy z reprodukcjami obrazów i książki o malarstwie, pan Jan uważnie je studiował.

Bliskim sąsiadem państwa Weselich był Zdzisław Walczak, znany zakopiański malarz na szkle. Czasem odwiedzał sąsiadów. – Wtedy mówił do ojca: „Wiele obrazów potrafię skopiować, ale pana prac bym nie skopiował” – twierdzi córka.

Jan Weseli pozostawił po sobie setki obrazów – od wielkoformatowych po niemal miniaturowe. Większość z nich została w rodzinnym domu. Zajmują wszystkie ściany. Kiedyś można je było sukcesywnie oglądać na zewnątrz domu, na balkonie, kiedy się suszyły. – Byłam uczulona na werniks, dlatego tato wystawiał je na zewnątrz, żeby wyschły – objaśnia pani Krystyna. Wielokrotnie pani Hildegarda musiała przed mężem chować namalowane, już gotowe obrazy, ponieważ chciał je przemalowywać. Niektórym pracom takie poprawki nie wyszły na dobre.

Niegdyś przez Żywczańskie prowadziła bita droga. Wtedy przy ładnej pogodzie można było siedzieć przed domem, a drzwi na korytarz, w którym wisiały obrazy, były otwarte. Przechodzący ludzie byli nimi zainteresowani. Czasem ktoś zagadnął, porozmawiał, wszedł do domu. Niekiedy przychodzili zakopiańczycy, m.in. Karol Kłosowski. Tak rozpoczęło się wiele znajomości i przyjaźni. Nawet odnalazł się kolega pana Jana z czasów wojny.

Jan Weseli sam zajmował się oprawą swoich prac. Czasem żona ze Śląska przywoziła mu reszki listew ramiarskich od znajomego stolarza. Niekiedy wielkość obrazka musiał dostosować do wielkości zdobytych ram.  

Teraz Krystyna Weseli poszukuje miejsca, w którym mogłaby stworzyć stałą ekspozycję obrazów ojca, ponieważ malował je nie tylko dla siebie, ale i dla innych, do oglądania.

Jolanta Flach
Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Strucel 2011-02-21 11:27:16
Piękne życie pozwala generować piękne wspomnienia! Ja „Wielkie safari” do przeczytania dostałem od śp. Pani Róży a niedawno kupiłem książkę aby odświeżyć pamięć o Panie Janie. Byłem też w domu Państwa Weseli w Zakopanem, widziałem obrazy i mam nadzieję, że uda się zorganizować jakiś „kont” aby je wystawić.
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM STOISKO HANDLOWE W STYLU GÓRALSKIM (WYSPA Z LADĄ CHŁODNICZĄ, KRAJALNICĄ, MEBLAMI, itp.). Pow. 18 m2.
    Tel.: 724 845 771.
  • PRACA | dam
    Nowy Targ zatrudnię KUCHARZA-POMOC KUCHENNĄ. 794 380 578.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam Willę w centrum Zakopanego z przeznaczeniem na pokoje gościnne.
    Tel.: 515247140
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni POMOC KUCHENNĄ do Zajazdu Górskiego Kuźnice. Tel. 601 268 550. Szczegółowe informacje na stronie www.polskietatry.pl.
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTA/KA - HOTEL W BUKOWINIE TATRZAŃSKIEJ poszukuje osobę na ww. stanowisko, praca zmianowa, umowa o pracę
    Tel.: 507645428
    E-mail: ks.morskieoko@nat.pl
  • PRACA | dam
    POTRZEBUJEMY SPRYTNYCH LUDZI Z DOŚWIADCZENIEM CIESIELSKIM DO BUDOWY WIEŻY WIDOKOWEJ W KRYNICY-ZDRÓJ. Bardzo dobre warunki finansowe.
    Tel.: 601 393 922
  • PRACA | dam
    Praca na budowie - docieplenia, wykończenia. Zakopane i okolice.
    Tel.: 500160574
  • PRACA | dam
    INFORMATYKA do budowy sieci komputerowych. Praca W Nowym Targu. CV proszę przesyłać na adres info@alarmsystem.com.pl
  • PRACA | dam
    ELEKTRYK. Praca w Nowym Targu na stałe. Przyuczamy do zawodu. CV proszę przesyłać na adres: info@alarmsystem.com.pl
  • PRACA | dam
    Willa w centrum Zakopanego zatrudni RECEPCJONISTĘ. Wymagana znajomość j. angielskiego. CV na adres: recepcja.rekrutacja@wp.pl, lub telefonicznie: 666378357
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKO SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831.
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKO SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831.
  • PRACA | dam
    Praca w Norwegii .Firma Norweska zatrudni; tynkarzy,również początkujących,stolarzy,dekarzy,malarzy,blacharzy budowlanych. Języki obce NIE wymagane-pracownicy z Podhala. Zarobki ; 10,000-15,000 zł./miesiąc. Zjazdy do kraju co 2-3 tygodnie. Zapewniamy mieszkanie. Tel;
    Tel.: 667 602 602
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2018-07-15 22:01 Celne strzały w Kościelisku 2018-07-15 21:20 Palce lizać. Konkurs Potraw Regionalnych w Łopusznej 2018-07-15 20:58 Bluesowe klimaty rodem z Chicago 2018-07-15 19:05 Tędy nie pojedziesz 2018-07-15 18:01 Dzięki Czytelnikom TP Lija odnalazła się 1 2018-07-15 16:36 Zakopiańczycy skonstruowali specjalny wóz kibica w Chorwacji 2 2018-07-15 16:11 W Rabce miło i spokojnie i pięknie gra orkiestra (WIDEO) 2018-07-15 15:44 Taaaakie grzyby 2018-07-15 15:20 Wreszcie zaświeciło nam słońce, ale prognozy fatalne 1 2018-07-15 12:40 Kolonista wypadł z okna 3 2018-07-15 12:21 Ostatni dzień targów staroci 1 2018-07-15 11:39 Rozpoczął się Małopolski Festiwal Smaku (wideo) 2018-07-15 11:36 Drewno zastąpi plastik 8 2018-07-15 11:34 Poranne zderzenie dwóch taksówek 20 2018-07-15 10:30 Muzyka cygańska w Pieninach 1 2018-07-15 10:00 Brawurowe Spotkania Wierchowe 2018-07-15 09:31 Weaknesses 1 2018-07-15 09:00 Jesteś dziś w Chorwacji, wyślij nam zdjęcie 2 2018-07-14 22:10 II Nocny Slalom Kajakowy 2018-07-14 21:04 Goniacka i koncerty w Białce Tatrzańskiej 1 2018-07-14 20:27 Nocny slalom kajakowy 2018-07-14 19:50 Szlag mnie trafia 20 2018-07-14 19:02 Piękna tęcza nad Podhalem 2018-07-14 18:53 Jak zabezpieczyć dom? Zamiast klucza użyj smartfona 1 2018-07-14 18:06 Połowa lipca a turystów mało 31 2018-07-14 16:30 Psia arystokracja (WIDEO) 2018-07-14 16:20 Parkingi pustawe, deszcz przepłoszył gości. 2018-07-14 16:00 Drewniane miniatury Jacka Michniaka - nowa wystawa w Muzeum Podhalańskim 2018-07-14 15:14 Szczawnica rozczarowana. Festiwal przeniesiony. 2018-07-14 14:30 W czasie deszczu dzieci się nudzą (WIDEO) 3 2018-07-14 14:13 To jeden z największych kolarskich wyścigów amatorów 2018-07-14 14:00 W mieście galerie powstają jedna po drugiej 3 2018-07-14 13:30 Pod reglami ruch 2018-07-14 13:00 Zachowaj odstęp i pętla dla wytrwałych 2018-07-14 12:12 Deszcz i korki 2018-07-14 12:00 Para buch, koła w ruch 2018-07-14 11:30 Piłka na walnym 2018-07-14 11:17 Gór wciąż nie widać 2018-07-14 11:12 Uwaga na mgły i burze 2018-07-14 10:15 "Silne jak halny" w Wysokich Obcasach 1 2018-07-14 09:48 Jarzębina czerwona już w lipcu! Nadchodzi jesień? 2018-07-14 08:04 Nowości lotnicze z Krakowa 1 2018-07-13 22:40 Jelonek znowu w szpitalu 4 2018-07-13 22:30 Podniebny spacer po najpiękniejszej górze świata (WIDEO) 5 2018-07-13 22:19 Czarownicy zawsze z diabłem po drodze 1 2018-07-13 21:57 Podstępna padaczka 2018-07-13 20:34 Taksówka widmo 16 2018-07-13 20:11 Letni obóz pięściarzy w Nosalowym Dworze. Przyjedzie Diablo 1 2018-07-13 18:41 3-letnia dziewczynka topiła się w kąpielisku na Szymoszkowej 3 2018-07-13 18:35 Wschód kontra zachód 9
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-07-15 22:00 1. No cóż, jednak Francja. Ale dla Chorwatów wielkie brawa, czarny koń turnieju :) 2018-07-15 21:54 2. Do kaznodzieii. Na tym polega konkurencja, jedni sobie radzą, innym ciągle mało. Jedni mają predyspozycje by prowadzić taką działalność, inni nie. Nie trzeba przewidywać kto zostanie na rynku za jakiś czas. Stare co najmniej dwudziestoletnie trupy, które powinny leżeć na szrotach wożą turystów, zaraz klienci będą wsiadać tylko do nowych i ekologicznych. Problem się sam rozwiąże. Tych T4 to w Polsce na drogach już prawie nie widać. 2018-07-15 21:18 3. Nie będzie wyjaśnień? Derektorek pod ochronnym parasolem? 2018-07-15 21:16 4. To kiedy szanowna redakcyja zapyta o odpowiedzialnych za to cudo. A może wyrosło jak grzyb po deszczu. 2018-07-15 20:50 5. Te taxi busy to ino podnosza ceny i gdzie skarbowka i urzedasy A policja I urząd nic nie bedzie robil bo tam sami znajomi z branży jezdza 2018-07-15 20:31 6. A mnie się wydaje źe góralka ma coś wspólnego z ta sprawą. Ostatnia widziała dziewczyny a poza tym skąd pewność że mówi prawdę i Ania i Ernestyna czy w ogóle wyszły z tej stancji 2018-07-15 20:21 7. Może tak wcześniej przydałaby się informacja że zaczną się targi? Co po wiadomości, że właśnie się kończą. 2018-07-15 20:20 8. Po co to ? I dla kogo taki badziew ? Byle tylko kasy natrzepać burżuje . 2018-07-15 20:07 9. "Wiele wskazuje na to, że na prawdziwe lato musimy poczekać do sierpnia." Lato było w kwietniu i maju, nie ma już na co czekać. Chyba że na śnieg :) 2018-07-15 19:20 10. Jako ojciec bym sie martwil jakby spod z okna podgladajac chlopcow
2018-07-08 07:15 1. Podgorica jest stolicą Czarnogóry . Takie małe sprostowanie 2018-06-29 22:57 2. Naszczescie widać po tych fotach ze coraz mniej ludzi jest naiwnych i sprzątają Tatry za tych darmo zjadow z tpn na lesniczowkacz siedzi po paru chłopa cały dzień i biora za to gruba kasę bo wszystko wziete do rezerwatow scislych tak ze ludzie nie maja tam wstepu hodowla kornika i drzewo marniejace za miliony złotych do tego jeszcze biorą gruba kasę za bilety to nie mają za co wynająć ludzi do sprzątania? 2018-06-28 15:27 3. Dobrze, że jest tak dużo zdjęć bo jeszcze ktoś mógłby odnieść wrażenie że były tysiące albo miliony zatroskanych obywateli prl. 2018-06-20 14:26 4. Z całym szacunkiem dla mistrza: Józef Piłsudski, Ryszard Kaczorowski, Władysław hr. Zamoyski, Kazimierz Przerwa Tetmajer, Władysław Orkan, Kornel Makuszyński, Ignacy Mościcki, Stanisław Witkiewicz i ... Kamil. Wszystko w porządku panowie radni? 2018-06-19 12:00 5. Czy ci zaKODowani to wiedzą co to jest faszyzm? Jak na zjazd całej małopolski, Oświęcimia, Raciborza itd. to po jednym delegacie z miasta chyba przypadło, patrząc po frekwencji. 2018-06-18 12:01 6. Tryzub widze jest na każdej demonstracji. O co im kaman??? 2018-06-18 10:07 7. Jak to miło, że panowie z antyislamu, też poparli tę akcję. 2018-06-13 23:24 8. ciekawostka ze ta firma dalej istnieje tu jest link do strony producenta jednej z tych starych maszyn .. http://www.cramer.eu/pl/strona-glowna.html 2018-06-11 22:02 9. Piękna kolekcja ,chętnie się wybiore do Chochołowa by to wszystko zobaczyć . Bardzo szczytny cel. 2018-06-11 14:00 10. Telo Mostowyk uhonorowanyk jesce nigda nie było, przecie ani po kądzieli, ani po mieczu Ik nie przybyndzie, haj. I tu polityka sie wkradła, ftoz farbowane lisy poprze ? Licmy na KK! Nej, fajnie! Mom troske rodzinnom zgage.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

FILMY TP

Album TP

Pożegnania