Reklama

2015-02-15 15:36:48

1943 Biały Dunajec Poronin - Zamach na gubernatora Franka

Reklama

Reklama

Czy 7 października 1943 roku na drodze pomiędzy Białym Dunajcem a Poroninem oddział partyzancki Wojciecha Duszy „Szaroty” przeprowadził zamach na gubernatora Hansa Franka? Nieznany epizod z walk podhalańskich oddziałów AK z niemieckim okupantem wciąż czeka na potwierdzenie i świadków.

We wrześniu  1939 roku z wielu kierunków Niemcy zaatakowali Polskę, a na Podhalu wsparły ich wojska słowackie. Po zakończeniu działań wojennych w nagrodę Słowacja otrzymała Spisz i Orawę. Podhale Niemcy zostawili już w swoim władaniu, mieli bowiem wobec ich mieszkańców całkiem inne plany. Teren ten miał się stać miejscem odpoczynku dla niemieckich żołnierzy a stosując zasadę „dziel i rządź” okupanci tworząc Goralenvolk postanowili oddzielić górali od Polski z powodu jakoby ich germańskiego rodowodu.  Głównym ideologiem i animatorem Goralenvolk stał się Henryk Szatkowski, który zauroczony górami osiedlił się w Zakopanem, gdzie ożenił z rodowitą góralką i wszystko wskazuje na to, że jeszcze przed wybuchem wojny podjął współpracę z niemieckim wywiadem. Udało mu się znaleźć górali, którzy swoimi nazwiskami i twarzami uwiarygodnili ten zamysł. Pośród nich najbardziej znany stał się Wacław Krzeptowski. Jednak to sam Heinrich Himmler, szef Gestapo, SS, Policji i najbliższy współpracownik Hitlera określa prawdziwe niemieckie plany wobec górali. W kwietniu 1940 roku po powrocie z Podhala do Berlina Himmler kończy sporządzanie aktu: Einige Gedanken über die Behandlung der Fremdvölkischen im Osten, który 25 kwietnia 1940 roku zostaje przedstawiony Hitlerowi i uzyskuje jego pełną akceptację. Oto jego fragmenty:

Reichsführer-SS  - Tajne
          Musimy zająć się możliwie największą ilością grup narodowościowych. Nie tylko Polaków i Żydów, lecz również Białorusinów, Ukraińców, Górali, Kaszubów i Łemków. Ważnym jest dla nas nie mieć do czynienia z jednym zespolonym narodem, lecz przeciwnie, w naszym interesie leży, aby składał się on z mnóstwa poszczególnych cząstek. 
          Wewnątrz tych grup nie wolno dopuścić do konsolidacji i kultury narodowej, gdyż celem naszym jest rozproszkowanie ich na niezliczone odłamki.  Musimy rozłożyć na miazgę 15 milionów ludności Generalnej Guberni  i 8 milionów w naszych prowincjach wschodnich.
          (...) za kilka lat, nie dłużej niż cztery lub pięć, nie powinna istnieć kwestia np. kaszubska, nie pozostanie już bowiem śladu Kaszubów. To samo dotyczy Mazurów. Spodziewam się, że słowo Żyd zniknie zupełnie, dzięki wywiezieniu wszystkich Żydów do Afryki. W nieco dłuższym czasie powinniśmy również usunąć całkowicie z naszego terytorium wspomnienie nazw takich szczepów jak Ukraińcy czy Górale. (1)

Niemcy na podbitym terenie Polski tworzą Generalną Gubernię, którą z Krakowa zarządza Hans Frank. Wprowadza on w życie plan wyniszczenia narodu polskiego poprzez jego unicestwienie i niewolniczą pracę. W swoich wypowiedziach często przechwala się jak twardą ręką rządzi w GG. Kiedy Hans Frank dowiaduje się o wywieszonych w Czeskiej Pradze plakatach informujących o rozstrzelaniu 7 osób w wywiadzie dla gazety stwierdza: 

 „Gdybym o każdych siedmiu rozstrzelanych Polakach chciał rozwieszać plakaty, to w Polsce nie starczyłoby lasów na wyprodukowanie papieru na takie plakaty" (2)

Na całym obszarze okupowanej Polski rozwija się ruch oporu. Na Podhalu powstaje Konfederacja Tatrzańska, która z powodu zdrady szybko zostaje rozbita. Na jej miejscu tworzą się następne struktury AK, niektóre skutecznie rozpracowywane są przez zakopiańskie Gestapo. Na Podhalu pierwszy zbrojny oddział Armii Krajowej został utworzony w 1942 roku przez Wojciecha Duszę, który przyjął pseudonim „Szarota”. 

Wojciech Bolesław Dusza urodził się 1 września 1912 r. w Odrowążu. W okresie międzywojnia pobierał naukę w Gimnazjum im Seweryna Goszczyńskiego  w Nowym Targu, a na początku lat 30-tych odbywał zasadniczą służbę wojskową w marynarce wojennej. Dosłużył się w niej stopnia starszego bosmana (jest to odpowiednik starszego sierżanta w wojskach lądowych). Po wyjściu z wojska związał swe życie zawodowe z żeglugą śródlądową, zamieszkując na stałe w Puławach. We wrześniu 1939 r. walczył w szeregach Flotylli Pińskiej, uciekł z niemieckiej niewoli a następnie zaangażował się w tworzenie struktur konspiracyjnych ZWZ na terenie Puław. Zagrożony aresztowaniem wiosną 1941 r. wyjechał z Puław na rodzinne Podhale gdzie od razu przystępuje do struktur konspiracyjnych. Jego celem staje się zbrojna walka z niemieckim okupantem i wspierającymi ich kolaborantami. Początkowo jego oddział składa się tylko z górali, którzy po wykonaniu zadania wracają do swoich domów. Na wiosnę 1943 roku „Szarota” tworzy stały oddział do którego z czasem przyjmowane są także osoby z poza Podhala; jak uciekinierzy z obozów i zbiedzy między innymi: Edward Makówka „Czarny Edek”, Mieczysław Bittner „Thor”, Tadeusz Januszewski „Ogrodnik”. Oddział partyzancki „Szaroty”, działał w rejonie Zakopanego, Czarnego Dunajca i Nowego Targu, jak i w okolicach Raby Wyżnej, gdzie zdobywał broń niezbędną do planowanych akcji. Wojciech Dusza „Szarota” stworzył też kilkudziesięcioosobową siatkę współpracowników, która obejmowała swym zasięgiem cały powiat nowotarski. 
,„Szarota” rozpoczął zwalczanie działaczy kolaborującego z Niemcami Komitetu Góralskiego z tzw. Goralenvolku. Obejmujący w tym czasie funkcję Komendanta Obwodu AK Nowy Targ mjr Adam Stabrawa „Borowy” zanotował: 

„Szarota” pochodząc z Podhala, bolał bardzo nad faktem powstania tzw. ruchu Góralszczyzny z Krzeptowskim na czele oraz nad tym, że za dużo Górali przeszło na służbę niemiecką w charakterze konfidentów. (...) rozpoczął akcje uświadamiania ludzi odnośnie ruchu Góralszczyzny przez rozmowy i pogadanki. Będąc sam Góralem wiedział jak do nich podejść, rezultaty miał bardzo duże. Poszczególnych przywódców ruchu Góralskiego ostrzegał przed konsekwencjami w razie nie zaprzestania swej roboty. Jeśli to nie pomagało wysyłał patrol, który konfiskował danemu osobnikowi żywność, a samemu wymierzał chłostę. (3)

Z reguły taka kara była wystarczająca, jednak jeśli nie zachodziła poprawa zachowania, to wówczas Dusza decydował o likwidacji danej osoby. Nie miał też litości dla konfidentów i zdrajców. Łącznie jego grupa w czasie swojej działalności wykonała ponad 20 wyroków śmierci.

Początkiem września 1943 roku na oddział spadły pierwsze ciosy. Niemcy w zakopiańskim „Palace” złamali Mieczysława Bittnera „Thora”, którego aresztowali podczas zasadzki na Wacława Krzeptowskiego i tworzą fikcyjną grupę partyzantów z którą atakują siedzibę oddziału w Bielance. Zabito 2 osoby a wiele osób zatrzymano i przewieziono do „Palace” w Zakopanem między innymi w  Odrowążu aresztowano rodziców Wojciecha Duszy – Michała i  Salomeę oraz jego siostrę Marie i brata Bronisława. W tym czasie „Szarota” wraz oddziałem przebywa w okolicach Gubałówki i zdaje sobie sprawę, że Niemcy wiedzą o jego działalności oraz znają jego tożsamość. Zapowiada swoim ludziom, że mają tylko jeszcze wykonać wyrok na „znanej osobistości”, a następnie wycofać się z tego rejonu i przeczekać. Wojciech Dusza „Szarota” po raz ostatni widziany jest żywy 7 października 1943 rok w Słodyczkach przysiółku wsi Nowe Bystre, skąd pod wieczór wyrusza w rejon Białego Dunajca. 

Kiedy dowódca znika i nie ma o nim żadnych informacji jego oddział ulega rozproszeniu a wielu z jego ludzi wkrótce traci życie w prowadzonych na szeroką skalę niemieckich działaniach odwetowych, które objęły miejscowości: Biały Dunajec, Bielanka, Bustryk, Ciche, Czarny Dunajec, Czerwienne, Dział, Dzianisz, Koniówka, Ludźmierz, Morawczyna, Nowe Bystre, Podczerwone, Raba Wyżna, Ratułów, Rdzawka, Zakopane, Ząb. Podczas tych akcji śmierć poniosło 96 osób pośród, których znalazły się także osoby wspierające oddział „Szaroty” oraz członkowie ich rodzin. Wiele osób zostało aresztowanych i zesłanych do obozów. 
Do dziś nie zostały wyjaśnione okoliczności masowych aresztowań jakie nastąpiły końcem października 1943 w Zakopanem, Nowym Targu, Rabce, Suchej Beskidzkiej. Istnieje przypuszczenie, że byli pośród nich członkowie siatki wywiadowczej „Szaroty”. Pośród tych osób 26 zostało skazanych na karę śmierci.  
Niemcy na tereny działalności „Szaroty” wysyłali fikcyjny oddział podający się za partyzantów i okradali przypadkowych ludzi. Miało to na celu skojarzenie partyzantów ze złodziejami i bandytami. Pośród nich były osoby, które działały później w tzw. bandzie Freiblika.  Żandarmi z Chochołowa Alkuraly i Holler byli tak dobrzy w tych prowokacjach, że otrzymali za nie odznaczenia wojskowe. Najgorszym prowokatorem i zdrajcą okazał się Edward Makówka „Czarny Edek”, który poruszał się po Podhalu podając się za „Szarotę”. Organizuje on w Morawczynie zasadzkę na mjr Adama Stabrawę „Borowego” nowego Komendanta Obwodu AK Nowy Targ. „Borowy” dociera do Morawczyny później niż była ustalona godzina. W ostatniej chwili dostrzega Niemców i udaje mu się uciec. Coraz więcej osób zdaje sobie sprawę, że ktoś podaje się za „Szarotę” a AK wysyła w teren oficjalne ostrzeżenie wywiadowcze. 11 grudnia 1943 roku „Czarny Edek” został zastrzelony w Morawczynie przez  Michała Szeligę „Misia” członka oddziału Wojciecha Duszy. W kwietniu 1944 drugi zdrajca Tadeusz Januszewski „Ogrodnik” został rozstrzelany w Szaflarach wraz z pozostałym członkami złodziejskiej bandy „Freibilika”.  Dalsze losy Mieczysława Bittnera „Thora” pozostają nieznane. 

Po wojnie tajemnica śmierci Wojciecha Duszy „Szaroty”  nie została wyjaśniona. Komunistyczna władza nie była zainteresowana gloryfikowaniem AK, a wręcz przeciwnie zwalczała ich jako wrogów klasowych. Z tego też powodu świadkowie nie opowiadali o tamtych czasach. W późniejszych czasach podawano wiele możliwych miejsc gdzie zginął „Szarota”. Dopiero teraz po udostępnieniu przez IPN nowych dokumentów możemy z największym prawdopodobieństwem stwierdzić, że „Szarota” zginął 7 października 1943 roku w walce z Niemcami pomiędzy Białym Dunajcem, a Poroninem. Wskazuje na to między innymi uzasadnienie wniosku odznaczeniowego dla Bruno Hollera, żandarma z posterunku w Chochołowie, w którym wskazano, 7.10.1943 roku brał udział w walce z dowódcą partyzantów, w której użyto także granatów. Jego śmierć gestapowcy utajnili, bowiem po pierwsze, planowali przeprowadzać akcję z fałszywymi partyzantami i podstawionym dowódcą, a po drugie, nie chcieli nagłaśniać zbrojnych akcji przeciwko Niemcom w zamkniętej strefie Podhala, gdzie na wypoczynek i rekonwalescencję przyjeżdżało wielu żołnierzy. 

Poszukując wszelkich informacji o śmierci „Szaroty” dotarłem do nieznanych do tej pory akt rozprawy sądowej, która w 1954 roku odbyła się przed Sądem w Nowym Targu. Rozprawa ta dotyczyła ustalenia daty śmierci Wojciecha Duszy. Świadkowie wezwani przez Sąd potwierdzili miejsce jego śmierci na Biały Dunajec – Poronin w dniu 7.10.1943 r. Jednak sensacyjne okazały się wyjaśnienia w jakim celu znalazł się tam „Szarota”  wraz ze swoimi ludźmi. Według świadków miano dokonać tam zamachu na gubernatora Hansa Franka, który przyjeżdżał do Zakopanego. Partyzanci przygotowali zasadzkę przy drodze ( dzisiejszej zakopiance ) na odcinku pomiędzy Białym Dunajcem a Poroninem. Po godzinie 23 od strony Nowego Targu nadjechały samochody a oczekujący otrzymali sygnał do ataku. Sygnał okazał się przedwczesny, była to bowiem tzw. „szpica” z zbrojnymi żandarmami. Wywiązała się walka, w której użyto także granatów. W wyniku wybuchu jednego z nich zabity został „Szarota”. Reszta oddziału wycofała się i z oddali obserwowała jak Niemcy oświetlają teren potyczki. Z dokumentów wiemy, że rozpoznali ciało Wojciecha Duszy lecz nigdzie nie ujawniono co się z nim dalej stało. Czy zostało zakopane w miejscu śmierci czy zabrane i pochowane w nieznanym miejscu. 

W związku z tym zwracam się o pomoc w odnalezieniu miejsca  potyczki z Niemcami. Być może ktoś zamieszkujący obszar Biały Dunajec – Poronin pamięta ślady walki, wybuchy granatów, resztki krwi. Mogą to być osoby z innych miejscowości, ale mające jakąś wiedzę. Może ktoś kiedyś słyszał opowieści na ten temat. Najważniejsze dla mnie jest ustalenie miejsca śmierci i pochowania Wojciecha Duszy. Jeżeli udało by się także potwierdzić, że był tam planowany zamach na Hansa Franka zmieniła by się historia. Do tej pory wiadomo, że jedyny zamach na Franka przeprowadzono w okolicach Szarowa 29 stycznia 1944 przez specjalny zespół krakowskiego Kedywu pod dowództwem mjra Stanisława Więckowskiego „Wąsacza". Udało mu się wyjść z niego cało, jednak nie  na długo. Po zakończeniu wojny Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze za zbrodnie jakich dokonał na Polakach skazał go na karę śmierci przez powieszenie. 16 października 1946 wyrok został wykonany, jego zwłoki spopielono, a prochy rozrzucono z samolotu w nieustalonym rejonie.

skalnepodhale@gmail.com

1 - kwartalnik  „Vierteljahreshefte fur Zeitgeschichte”  nr 2, 1957
2- wywiad dla gazety Völkischer Beobachter, 6 lutego 1940
3- A. Stabrawa, op. cit. - Dawid Golik  Oddział partyzancki Wojciecha Bolesława Duszy „Szaroty”

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
niegazda 2015-02-23 23:48:08
Mozna wyciagnac jakies wnioski czytajac te komentarze (zakladam , ze moderator nie "modyfikuje"). Juz przeciez w latach siedemdziesiatych ubieglego wieku widac bylo "niechec" spoleczenstwa do zachodu , a przede wszystkim do USA. Teraz dopiero wyciaga sie argumenty np "Goralenvolk" , bo na to pseudodemokracja pozwolila. Rzadzacy z PO stracili panowanie nad Panstwem ( ktorego podobno nie ma-czytaj Sienkiewicz). Tam nie bedzie potrzeba zielonych ludzikow, sami sie ubiora. Kandydatow jest az nadto.
cobra 2015-02-21 16:00:22
O jest nasz tancerz TROMBA..;)
rys 2015-02-21 00:13:50
plemnk - strasznie sie wysililes?Lach ma racje ,nie przejmuj sie jestes jednym z wielu spzedajnych.
cobra 2015-02-20 23:28:09
Twoja stara po dziś dzień nie może się po nim otrząsnąć...;)
cobra 2015-02-20 23:27:20
incydent taki jak ty...analfabeto!
rys 2015-02-20 19:20:20
Zwykly incydent w histori Polski. Mozna porownac do powstania Chocholowskiego.
majachogori 2015-02-20 08:36:39
Bardzo ciekawy artykuł. Szkoda, że nie doszło do zamachu na gubernatora Franka. A z drugiej strony jakby zginął, Niemcy spacyfikowali by wsie Poronin I Biały Dunajec, rozstrzelali wszystkich ludzi, a domy zrównali z ziemią czołgami. Stosowali odpowiedzialność zbiorową. Z kolei Wacław Krzeptowski wysyłałby bezkarnie niepokornych górali do obozu Auschwitz-Birkenau, jak to robił, za zwrócenie mu uwagi, że jest "niemiecką świnią". Słyszałam, że dr Szatkowski skończył jak mnich w podziemiach Watykanu.
niegoralen 2015-02-18 21:53:51
Także na Wikipedii na stronie niesławnego gubernatora Franka można zobaczyć bardzo ważną w naszym kontekście mapę obozów koncentracyjnych. Widać na niej, że Auschwitz-Birkenau znajduje się na terenie III Rzeszy, a nie jak mylnie twierdzi większość ludzi sądzących po obecnym położeniu, w Generalnym Gubernatorstwie.
Abeto 2015-02-18 18:28:09
Yyyy,kobra już nie po jednym piwie bo ma problemy z koordynacją ruchowo-wzrokową.
cobra 2015-02-18 18:10:45
* Słowackimi...
cobra 2015-02-18 18:10:05
słowackim..? z tego co wiem to był jeden znany Słowacki..chyba Julek mu było..;)
cobra 2015-02-18 18:07:01
@Lach..może zaproś @aborygena on cię tak lubi że aż cię witał z radości..;)
Lach 2015-02-18 17:35:12
@cobra To kiedy idziemy na piwo?
jak to jest z tymi słowackimi? To mnie interesuje, a nie mam informacji z pierwszej ręki. Czy ich tam rzeczywiście na siłę polonizowano za II RP, po aneksji z 1938? Tak słyszałem, a nie wiem jak to wygląda, pytam więc u źródła.
cobra 2015-02-18 17:21:12
@lach..dziękuję ci bardzo za twoje ..poczucie humoru..!
Lach 2015-02-18 16:55:15
A i jeszcze jedno: jak to się stało, że Górale słowaccy nie uważają się za Polaków, skoro przeciez występuje między nimi i Podhalańskimi takie pokrewieństwo?
Lach 2015-02-18 16:53:35
@cobra O kim jak o kim, ale o tobie myślałem, że masz poczucie humoru :D
Lach 2015-02-18 16:40:02
Ej sory, nie pozywajcie mnie, bo nie mam kasy i nie będę mógł zapłacić odszkodowania :(
Mam 13 lat, moja mama jest bezrobotna, a tata odeszed od nas jak miałem 5 lat. Był wożnicoą, a mama obronca praw zwierzont, nazywala sie ...ska. Tata meczyl calymi dniami swojego konia i konia wujka Staszka. Mama powiedziala, ze ma juz dość tych zboczeństw i błogich min wujka Staszka. Wiec tata odeszed. A teraz ja bede bólił pieniondze i z czego zaplace chyba bede musial meczyc konie :(
goral z krwi kosci od pokolen 2015-02-18 14:19:23
LACH to jeden z nastepcow opisywanego w artykule planu niemieckiego majacego poroznic narod polski celem latwiejszego spacyfikowania planu jak widac nie dokonca zrealizowanego prez owczesne pokolenie niemieckie..obecne pokolenie realizuje go nadal przy pomocy wlasnie takich jak LACH.Takim wlasnie byl samozwanczy szef goralenvolk Walek kreptowski on tyez za namowa niemcow ze bedzie to lepsze dla gorali niby w dobrym celu jako prosty chlop nie podejrzewwszy manipulacji poroznil gorali.To samo robi teraz LACH i pare innych oszolomow hejtujacych na forach Tygodnika Podhalanskiego jakoby nawet pod plaszczykiem obrony praw zwierzat Pani Czerska oraz Pani Plazczyk wystepujace pod nickami UORCYKi No POSARAN ale juz nie dlugo to sianie przez nich fermentu i robienie z Gorali w opinii publicznej czarnych owiec sieim skonczy........beda procesy o znieslawienie
olcha 2015-02-18 11:26:16
Lach, przesadziłeś. Na Podhalu było mieszanie się ludzi różnych narodowości, ale zawsze przeważał element polski. To są fakty historyczne. Czy w Szczawnicy, gdzie był jeden z największych odsetków kennkart góralskich żyli górale podhalańscy? Poza tym we wsi Ciche (najwięcej kennkart na Podhalu) kenkarty polskie po prostu zniszczono i ludzie nie mieli innej możliwości. Poza tym, niektórzy ludzie brali kennkarty góralskie z polecenia organizacji konspiracyjnych (np. AK) aby przeniknąć do środowiska. Nie muszę przytaczać górali, którzy bohatersko walczyli przeciwko okupantowi, partyzanci, kurierzy, żołnierze na frontach itp. -te postaci są znane. Czy przeczytałeś powyższy artykuł? Bo Twoje wypowiedzi nie pasują do jego treści.
niegoralen 2015-02-18 10:59:32
Bardzo przydałaby się także mapa Podhala przed 1września 1939. Następnie po napaści przez zaprzyjaźnione narody 1 września. Szczególnie ważna jest kwestia granic z tak zwaną Pierwszą Republiką Słowacką. Było to jedyne państwo z państw Osi, poza Niemcami, które napadło na Rzeczpospolitą. Kiedy na takiej mapie zobaczy się położenie Bielanki. Oczywistym będzie łatwość operowania Niemców z terytorium tak zwanej Słowacji.
boruta 2015-02-18 08:45:52
Tak patrząc na rozgrabiony polski majątek po 89, to Gott mit uns ma się dobrze.
cobra 2015-02-18 08:20:00
@Aborygen ..kompromituj siebie a nie nas Górali..
cobra 2015-02-18 08:18:43
@lach..jak niemylący się był wywiad niemiecki..to przykład Normandi..@lach idź se sypnij główkę popiołem bo prochem jesteś....
Michał K 2015-02-18 08:18:05
@lach- nie będę się spierał czy górale to polacy czy nie, ale wskaż mi jedno niezależne badanie potwierdzające tą tezę - poza niemiecką teorią.....
Lach 2015-02-18 02:46:48
A im szybciej uznacie swoje niesłowiańskie korzenie, tym lepiej dla nas wszystkich ;)
Lach 2015-02-18 02:45:22
@Aborygen Dzięki za pozdrowienia. Co tam słychać w Radzie? ;P
@dość tego Tak się składa, że Górale to jednak nie są Lachy ;) Owszem, istnieją Górale Sądeccy, ale to inna grupa niż Lachy. Przykro mi. Te nieporozumienia biorą się stąd, że w opinii Górali Podhalańskich Góral to mieszkaniec Podhala. Tymczasem istnieje wiele grup Górali, którzy nie mają żadnego związku z Podhalem, zamieszkiwanym przez ludność niesłowiańską. Nie dziwi więc, że Niemcy za cel swojej akcji wybrali wyłącznie Górali Podhalańskich. Wiadomo było bowiem, że pozostałe grupy góralskie są pochodzenia słowiańskiego i odczuwają ścisły związek z polską kulturą i państwowością. W konsekwencji ludność ta nie mogłaby kolaborować z Niemcami w postaci zinstytucjonalizowanej akcji (mam na myśli Komitet Góralski). Takie są historyczne fakty, niemiecki wywiad nie popełniał błędów, dlatego wybrał waszych dziadków. Sorry, taki mamy klimat ;)
niegoralen 2015-02-17 22:45:14
Bardzo dziękuję za przytaczanie dokumentów oryginalnych. To bardzo dobrze świadczy o Pana poziomie naukowym. Osobiście bardzo jestem ciekawy jak wygląda teczka pozyskania, dr (nauk) Szatkowskiego. Kiedy, gdzie, za ile i przez kogo został zwerbowany? W mojej ocenie znajduje się ona w oryginale w Moskwie, ale wiele dokumentów może być w Instytucie Gaucka (Bundesbeauftragte für die Unterlagen des Staatssicherheitsdienstes der ehemaligen Deutschen Demokratischen Republik, BStU) dostępnym dla badaczy z Rzeczpospolitej.
Aborygen 2015-02-17 22:18:38
Lach
dawno cię tu nie było .
Pozdrawiam
niegoralen 2015-02-17 20:27:53
Jeśli można, to pragnę nie zgodzić się z Szanownym Panem, co do roli niejakiego Szatkowskiego. Szatkowski był drugorzędnym agentem. Dużo ważniejszą postacią siatki agenturalnej był Witalis Karol Teodor Wieder – ur. 29 marca 1895 w Trzech Górach, kapitan Wojska Polskiego i agent Abwehry. Do Zakopanego przybył w 1934. Dzierżawił pensjonaty "Maraton", znajdujący się przy ulicy Sienkiewicza 17 (obecnie gimnazjum nr 2), i "Albion". Był kapitanem rezerwy Wojska Polskiego, pełnił funkcję prezesa związku rezerwistów na powiat nowotarski. Należał również do BBWR i OZN. Ponieważ Wieder był osobą publiczną nie mógł być szefem organizacji na Podhalu. Tak więc brakuje nam nazwiska szefa siatki wywiadu niemieckiego na Podhalu, bo to była postać kluczowa.
rys 2015-02-17 15:58:03
niegoralen - wstydzill bys sie wypisywac takie pierdoly . Ciekawe gdzie byl ten twoj bog jak katowali i mordowali ci co jego imie mieli na paskach . Walka toczyla sie o zycie , wolnosc i ojczyzne nie o jakies slogany . Przedstawiciele tegoz boga blogoslawili armi niemieckiej .
niegoralen 2015-02-16 21:22:20
Szanowny Panie Sikora,

Bardzo dziękuję za ten wpis i zainteresowanie sprawą walki o Boga, Honor i Ojczyznę.

Bardzo proszę o zmianę lub dołączenie zdjęcia tak zwanego gubernatora wiszącego na szubienicy lub jego zwłok po wykonaniu wyroku.
Pewnie nie wszyscy wiedzą, że nie zastosowano wobec niego tak zwanej "grubej kreski" i że nie został pochowany z uczestnictwem kompanii honorowej WP.
Michał K 2015-02-16 10:09:42
cobra- podejrzewasz ze nic gogus to osoba która znasz i tak publicznie ją obrażasz- nie ładnie - nie po to śa fora
cobra 2015-02-16 09:40:26
To w takim razie sorry;)
gogus 2015-02-16 09:31:54
nie jestem tępa, bo nie wywodzę się z Białki i nie skojarzyłam Kamieńca z osiedlem w Białce tylko z tym w Cz. Górze!
cobra 2015-02-16 09:29:49
@goguś że to ziemia tak tępych ludzi nosi...jak tyyy!
cobra 2015-02-16 09:28:26
Pseudonim: Lach 2015-02-16 04:19:27
@Cobra A jak jesteś taki cwany, to powiedz mi ilu Górali może powiedzieć: Polakiem....@lach zapewniam cię że WSZYSCY..oprócz Czertswej..;)
gogus 2015-02-16 09:28:22
@cobra@ a jednak twój intelekt oceniłam na 6!!! masz rację, najlepiej zapytam krewnych, ale obawiam się, że odpowiedzi nie usłyszę bo ostatni zmarł w 89r.
cobra 2015-02-16 09:26:45
@goguś jesteś tępa jak but z lewej nogi..z twoich komentarzy wynika że jesteś z Białki..a w Białce pod Kotelnicą jest tzw.Kamieniec i o to mi chodziło ..no ale żeby to zrozumieć to trza mieć trochę w główce rozumku...
cobra 2015-02-16 09:22:00
Proszę o więcej - temat wojny jest mi bliski, ponieważ członkowie mojej rodziny byli więźniami w Ravensbruck i Oświęcimiu. pisze niejaki @goguś.....goguś jak byś miał tyle rodziny tam zesłanej to byś nie musiał prosić o pisanie kogoś obcego..bo przecież nikt lepiej tego nie potrafi przekazać jak ci co to przeszli..więc nie truj i nie pleć bzdur i nie udaj że jesteś wielce tym tematem zainteresowana a do tej pory cię to nie interesowało?
dosc tego 2015-02-16 08:13:42
do Lach...bidnys ty bidny bo masz kurzy rozumek sprawdz sobie kiedy powstalo Podhale a kiedy niemiaszki chccieli utworzyc bo w koncu nie utworzyli z calego Podhala goralenvolk i porownaj jak to twierdzisz z tym co gadal twoj pradziadek sprawdz tez czy czasami nie ma czegos takiego jak gorale sadeccy i czy to nie Lachy a potem pogadamy siewco nienawisci przeeczytaj artykul dokladnie to ci da wskazowki o ile myslisz logicznieinaczej wychodzisz na idiote realizujac wlasnie ten plan niemiecki o ktorym mowa w powyzszym artykule.
gogus 2015-02-16 08:11:33
@cobra@ nie będę Ci tłumaczyć dlaczego pradziadek, prababci i ich synowie tam trafili, ponieważ obawiam się, że Twój móżdżek tego nie obejmie. Gdybyś znał/a historię to byś wiedział/a, że do obozu zsyłano nie tylko z powódek rasowych....
góralkaB 2015-02-16 08:08:05
Panie Lach... "Portki mom góralskie, ale to co w portkach jest polskie"
góralkaB 2015-02-16 08:01:11
Sorry za "literówke" - 23 grudnia 1943 roku kobiety zostały rozstrzelane
rys 2015-02-16 05:52:36
Lach - wielu Gorali ma pochodzenie polskie. Trudno okreslic dokladnie.To nie jest najwazniejsze. Moze Ty jestes od Gluchoniemcow i szukasz swoich miedzy Goralami.
Lach 2015-02-16 04:19:27
@Cobra A jak jesteś taki cwany, to powiedz mi ilu Górali może powiedzieć: Polakiem jestem ja, Polakiem był mój ojciec, dziad, pradziad, prapradziad i jego ojciec? W innych częściach Polski to powszechne. Ciekawe jak u Górali. Wiadomo bowiem, że pokolenie lat 20-tych w sporej części wybrało narodowość góralską jako przeciwstawną w stosunku do polskiej. Na Sądecczyźnie nigdy się to nie zdarzyło. Mój dziadek, chłop, wspomina swojego pradziadka chłopa jako zażartego polskiego patriotę. Ciekaw jestem jak to wyglądało u podhalańskich rówieśników mojego praprapradziadka.
Lach 2015-02-16 00:27:11
@Cobra wyluzuj ;) Idzie Popielec, a Ty mi tu z obelgami ;) Pisałem o tych 30 tysiącach kart G i niesłowiańskim pochodzeniu Górali. Przecież wiesz, a wciąż bulgoczesz :*
góralkaB 2015-02-16 00:01:22
Może to będzie dla Pana jakiś ślad...?
Wiktoria Baranówna, nauczycielka w szkole w Morawczynie od początku okupacji współpracująca z partyzantami, w 1943 roku nawiązała kontakt z oddziałem partyzanckim Bolesława Duszy. Z oddziałem "Szaroty" Baranówna współpracowała do 30 listopada 1943 roku, kiedy to została aresztowana, później więziona i przesłuchiwana w Palace razem z Florentyną Plewą, mieszkanką Morawczyny, która również pomagała partyzantom. Obie kobiety, pomimo torturowania nikogo nie wydały. Dodam, że w dzień aresztowania miało odbyć się w szkole w Morawczynie spotkanie organizacyjne z udziałem majora "Borowego". W dniu 23 grudnia 1945 roku kobiety zostały rozstrzelane w Morawczynie nieopodal szkoły. Naocznym świadkiem tej egzekucji był mój żyjący tato. Często mi opowiada o tamtych czasach, jego brat (zm. w wieku 27lat) był kurierem partyzantów Babia Góra - Gorce, ale niestety tato nic nie wie o śmierci Szaroty. Jedyny przypis do tekstu to to, że "Czarny Edek", przez mieszkańców Morawczyny zwany "Corny", został tylko postrzelony, po czym przez mężczyzn z Morawczyny, z nakazu Niemców wozem transportowany do lekarza. Konfident pomocy medycznej jednak nie uzyskał, gdyż został w drodze przez mężczyzn na wozie wykończony-uduszony. Załuję, że tylko tyle, ale popytam... może ktoś coś jeszcze wie.
cobra 2015-02-15 23:32:28
No to niech wyskakują te ładne kwiatki.. widzę że towarzysz lach to jak towarzysz Lis lub tow..Żakowski..którzy w geście pozdrowienia kandydata PiS na prezydenta dopatrują się..gestu hitlerowskiego..@lach w niczym od tych skur-wieli nie odbiega ..czujny jak kapo w Oświęcimiu..!
Lach 2015-02-15 23:18:32
Oj, lepiej nie grzebać w historii Podhala. Może wyskoczyć jeszcze parę niezbyt ładnie pachnących kwiatków ;) Ktoś odkryje, że jego przodkowie nie mają nic wspólnego z Polską, albo że działali jawnie na szkodę Polski i co wtedy? ;) Mity poupadajo, łzy się polejo :d
cobra 2015-02-15 22:51:15
Czyżby @gogus pochodził z Kamieńca?
gogus 2015-02-15 20:17:54
ukłon... genialny tekst, nie jak wzmianka historyczna ale jak baśń - pobudzająca wyobraźnię. Proszę o więcej - temat wojny jest mi bliski, ponieważ członkowie mojej rodziny byli więźniami w Ravensbruck i Oświęcimiu. Jeszcze raz proszę, żeby Szanowny Pan częściej pisał... Wiedzy nie posiadam, ale liczę, że ktoś się odezwie...
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ SPRZEDAWCĘ DO SKLEPU Z MINERAŁAMI I BIŻUTERIĄ - KRUPÓWKI -
    Tel.: 693 722 444
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM JEDNORODZINNY W ZAKOPANEM. 605 564 270
  • PRACA | dam
    Zatrudnię POMOC KUCHENNĄ - Nowy Targ. 502 64 84 94.
  • PRACA | dam
    Poszukuje osób (mile widziane studentki) do pracy w Solarium-Zakopane.Praca stała, zmianowa do ustalenia. tel
    Tel.: 699245555 godz. 10-17
  • PRACA | dam
    Poszukuję Pani w wieku do 60 lat, do załatwiania codziennych spraw osobistych, 2-5 razy w tygodniu, jak pomoc przy zakupach, drobne sprawy domowe, itd. Centrum Zakopanego.
    Tel.: 182066877
    E-mail: uniproff@wp.pl
  • USŁUGI | budowlane
    Świadczymy usługi przewozowe z wykorzystaniem samochodu ciężarowego z HDS (wywrotka, max. udźwig 6 ton, wysięg 10 metrow
    Tel.: 694601628
  • POŻYCZKI
    WAKACJE Z KASĄ ,WAKACJE Z KASĄ, WEŹ POŻYCZKĘ NA SWOJE WAKACYJNE PLANY !! DUŻE KWOTY. T-500 072 678.
  • POŻYCZKI
    CHWILÓWKI, CHWILÓWKI, CHWILÓWKI. TYLKO DOWÓD. T-694 567 002.
  • POŻYCZKI
    ZMNIEJSZ SWOJE RATY I POCZUJ FINANSOWĄ ULGĘ !!! ZADZWOŃ DO BIURA I UMÓW SIĘ NA SPOTKANIE. T-18 542 40 56.
  • PRACA | dam
    Przyjmę Piekarza
    Tel.: 601086310
    E-mail: biuro@pekarnia-lapszanka.pl
    WWW: Zielona, 71
    GG: Ludżmierz
    Inne: Andrzej
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Białka Tatrzańska-biura, gabinety, usługi, lokale - lokal 150m do adaptacji możliwość podziału 50zł/m2
    Tel.: 501321709
    E-mail: helenastopka@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, NOWE, UMEBLOWANE MIESZKANIE 50m2, CENTRUM NOWY TARG ul. Krzywa. 698 559 040
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - KARCZMA GÓRALSKI SZAŁAS "KURNIAWA" - ZAKOPANE 601 50 44 86. www.willasport.pl
  • PRACA | dam
    KUCHARKA co drugi dzień - Zakopane
    Tel.: 600712721
    GG: Zakopane
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Nowy Targ oraz na stronie internetowej www.ugnowytarg.pl znajduje się wykaz nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży w trybie bezprzetargowym: - działka ewid. nr 4188/340 o pow.: 0,0724 ha, objęta KW nr NS1T/00050221/4 położona w Łopusznej, przy ul. Gorczańskiej. Cena nieruchomości: 50 000 zł netto plus podatek VAT.
  • PRACA | dam
    PIEKARNIA ZAREMBA, ZAKOPANE zatrudni doświadczoną FAKTURZYSTKĘ. 602 759 709
  • PRACA | dam
    DO GABINETU KOSMETYCZNEGO w Zakopanem szukam STYLISTKI PAZNOKCI lub PANI, KTÓREJ PASJĄ JEST STYLIZACJA PAZNOKCI, z możliwością przyuczenia w zawodzie kosmetyczki. Praca od poniedziałku do piątku. Warunki do uzgodnienia. EWENTUALNIE PODNAJMĘ WYPOSAŻONE STANOWISKO DO STYLIZACJI PAZNOKCI. Tel. 600801308
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    FOTOGRAFIA, STRONY WWW.
    Tel.: Tel: 731 155 745
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP Samochodów za GOTÓWKĘ. Osobowe, dostawcze. KAŻDA marka.
    Tel.: 512700770
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Do sprzedania atrakcyjny, funkcjonujący PENSJONAT w Kościelisku -
    Tel.: 607 506 428
  • PRACA | dam
    Sprzedawcę w serwisie samochodowym (obsługa klienta), możliwe douczenie, etat. Czarny Dunajec
    Tel.: 508314117
    E-mail: biuro@fudala.com.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    MAM DO WYNAJĘCIA HOSTEL W ZAKOPANEM CENTRUM PRZY KRUPÓWKACH możliwość 350 miejsc noclegowych, 50zł/osoba nocleg - lub szukam kierownika, wspólnika. 604 22 33 77
  • PRACA | dam
    ZAKOPANE PRACA! TYNKARZA-TYNKI TRADYCYJNE ZEWNĘTRZNE ELEWACJI BUDYNKÓW. Proponowana stawka 35zł/godz. 604 22 33 77
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - DLA MŁODYCH, AMBITNYCH, POCZĄTKUJĄCYCH! Firma Norweska zatrudni w Oslo, na warunkach norweskich, młodych początkujących (nawet od razu po szkole) pracowników do przyuczenia w zawodzie TYNKARZ, MONTER RUSZTOWAŃ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca na stałe/całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tygodnie. Zarobki od 13 do 23 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2019-07-21 21:30 Nowy budynek i drzewa na jubileusz 2019-07-21 20:15 Niektórym ulewa się podobała, innym nie (WIDEO) 2019-07-21 19:00 Winda przy przejściu podziemnym na Krupówkach nadal nie działa 2019-07-21 18:45 Utrudnienia w ruchu w Pieninach 10 2019-07-21 18:00 Turysta na grząskim gruncie 4 2019-07-21 17:05 Czy ktoś poznaje czworonożnego taternika 2019-07-21 17:00 Mistrzowie dojenia wyłonieni 3 2019-07-21 16:37 Z widokiem na Tatry 2019-07-21 16:10 Spotkania przy pianinie 2019-07-21 16:00 Wielkie święto parowozu (Zdjęcia) 2019-07-21 15:19 Gwałtowne burze przechodzą nad Podhalem 2019-07-21 15:00 Chwytaj dzień 2019-07-21 14:53 Lato w pełni w Poroninie (WIDEO, ZDJĘCIA) 5 2019-07-21 13:13 Mamy zdjęcia porannego wypadku w Ostrowsku (Zdjęcia) 1 2019-07-21 13:00 Szpitalne ogrody dla pacjentów 6 2019-07-21 11:30 Komu przeszkadzało to lustro? 3 2019-07-21 10:41 Tatry jak z pocztówki 2019-07-21 10:17 Nocny pożar w centrum Nowego Targu 3 2019-07-21 10:07 Niebezpieczna noc na drogach Podhala 2 2019-07-21 09:30 Fetor na ulicy Tuwima 15 2019-07-21 08:00 Oscypkon - Nowotarski Konwent Fantastyki 2019-07-21 01:06 Spiskie i orawskie nuty 2019-07-21 00:42 Strój góralski - nie dla każdego 1 2019-07-20 23:04 Niedźwiedź spaceruje po Krempachach (WIDEO) 3 2019-07-20 22:52 Motocykl, którym jechały dwie osoby wypadł z drogi 2019-07-20 21:48 Latem w skokach rywale nie mają z Polakami żadnych szans (ZDJĘCIA) 3 2019-07-20 21:46 Rozpoczął się Hej Fest. Przed nami koncerty w Szczawnicy i Zakopanem 2 2019-07-20 21:00 6 Otwarte Mistrzostwa Zakopanego w Biegu pod Górę 3 2019-07-20 20:00 Góralskie przez Polskę pielgrzymowanie 2019-07-20 19:56 Artyści kontra świat 2019-07-20 18:39 Wypadek w Rdzawce 2 2019-07-20 18:33 Polak, Wegier dwa bratanki 4 2019-07-20 18:00 Idylliczny akwen (WIDEO) 2019-07-20 17:47 Rozpoczął się Jarmark Krościeński 2019-07-20 16:30 Zakazany parking smakuje lepiej 4 2019-07-20 15:49 Jak świętować to z rozmachem 2019-07-20 15:00 Różany biznes kwitnie 8 2019-07-20 14:35 Szansa na szkolenia 2019-07-20 13:45 Na maliny, na borówki i poziomki 6 2019-07-20 12:15 Napadli na pszczoły 3 2019-07-20 11:39 Krupówki wiecznie żywe 2019-07-20 10:45 Kolizja w centrum Zakopanego 5 2019-07-20 10:41 Będzie można zrobić pętle wokół Jeziora 4 2019-07-20 09:29 Szkoła szkole... oka nie wykole 2019-07-20 08:03 Dla wyznawców prawosławia 2019-07-19 22:04 Ujarzmić ścieki 2 2019-07-19 20:55 Niedźwiedź w Dolinie Małej Łąki 3 2019-07-19 20:46 Ćwicz Sokole 2019-07-19 19:28 Sprawdzanie wodociągu 1 2019-07-19 18:26 Za wjazd na parking 500 złotych 38
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2019-07-21 23:01 1. Byrcynobilkowcą umyło drogę 2019-07-21 22:49 2. W końcu stanie się koniec, tylko kto pierwszy: zakończenie prac czy turyści powiedzą sobie dość!? 2019-07-21 22:40 3. A skąd wiecie czy nie musieli dać bo poprzedni wojt umowy pozawieral?? Może obcieli tyle ile się dało?? Jedno jest pewne, wojt nie zmusił strażaków { tak jak to robił poprzednik} do obstawiania tej imprez. Sami się dogaduje z Langiem. Jak to zrobią ich sprawa. 2019-07-21 22:34 4. Jest jeden pozytyw tego zamieszania, dzięki takim działaniom Kozłowskiego w trakcie kampanii PiS traci wizerunkowo i mam nadzieje ze znajdzie to odzwierciedlenie w wynikach wyborów, cała Polska widzi nieporadność w prowadzeniu procesów realnych przez funkcjonariuszy partyjnych tej formacji politycznej i chyba jak Kaczka się dowie o tym to wyrzuci tego nieudacznika z fotela marszałka. 2019-07-21 22:30 5. precz z niudacznikami z pisu z paluchowa i tym namaszczonym,, kacykiem'' z kroscienka zwanym marszalkiem kozlowskim ,ktory w demokratycznych wyborach nie uzyskal mandatu a zostal marszalkiem , i wprowadzil na salony swoich rodzinnych misiewiczow , a co sleboda i pyrc senator ono na to sycko , niszczycie turystyke Pienin . 2019-07-21 22:30 6. @Frantz 81 No nie wiem czy ty czasem nie masz dewiacji pod sufitem , zapomniałeś że na Gubałówce mieszkają ludzie . Po za tym co wspólnego ma wypadek z koniem z dojazdem samochodami do chałup dla mieszkańców . Posłuchajcie no wy oburzeni zachowaniem konia : Woźnica nie kazał koniowi kopać - koń to nie martwy przedmiot i jego reakcje mają przyczyny i na pewno przyczyną jego zachowania nie było 0,23 promila alkoholu w wydychanym powietrzu woźnicy . No tak , pies pogryzł kogoś bo właściciel sam napił się piwa bez towarzysza psa - czy wy wszyscy powariowaliście ? Stwórzcie prawo dla konia on na pewno się podporządkuje albo wprowadźcie wizy dla ptaków z kontrolą paszportową . Moim zdaniem leczeniem psychiatrycznym należ objąć idiotów . Policja powinna przesłuchać konia i udzielić mu pomocy psychologicznej , bo pewno ma wyzuty sumienia za swoje zachowanie . 2019-07-21 22:23 7. Opel. I wszystko jasne. 2019-07-21 22:05 8. Proszę zwrócić uwagę, jak zniszczona jest stara nawierzchnia jezdni przez oczekujące auta w korku. Jazda po pralce tarce, to mało powiedziane. Podobna nawierzchnia pozostała przed remontowanym mostem przed Mizerną i nikt się tym nie przejmuje. Najważniejsze by robota była, tak się nawet nie robiło za komuny. Żeby poprawić bezpieczeństwo to najlepiej wszystkie drogi w Polsce pomalować podwójną ciągłą i to 2 razy w roku, by amatorzy kamer wraz z policyjną speed grupą mieli co donosić i mandatować. 2019-07-21 21:56 9. A kto takiego Kozłowskiego zrobił Marszałkiem Województwa, przecież on nie ma zielonego pojęcia o projektach inwestycyjnych, utrzymaniu i rozwoju sytemu transportu, budowie, przebudowie czy remontach dróg, są to dla niego pojęcia zupełnie obce, jest nauczycielem i do tego WF, no to skutki są widoczne, a po efektach go poznaliśmy żeby nie było ze jestem uprzedzony. 2019-07-21 21:28 10. Kozłowski to zwykły nieudacznik, o Dydzie to nawet szkoda pisać, takie dwie miernoty z Krościenka, do pasania gęsi się nie nadają bo jeden by nie nadążył za nimi a dugi nie zauważył ze się rozbiegły ...
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Pożegnania

Bojcorka