2015-05-18 14:14:51

ZBRODNIA W MURZASICHLU

Reklama

Głodny, zmęczony letnim upałem i długą wędrówką niedźwiedź, gdzieś w Dolinie Suchej Wody pomiędzy Brzezinami a Psią Trawką, zwabiony zapachem padliny, ryjąc w stromo opadającej ku wodzie skarpie potoku, wykopuje z ziemi, rozrywa i roznosi wokół – jak się wkrótce okaże – ludzkie szczątki. W tym samym czasie Anna Serafin, młoda doktor antropologii z Krakowa pakuje w domu plecak i szykuje się do wyjazdu na krótkie wakacje do Murzasichla, gdzie przed laty, jako młoda panienka, co roku spędzała lato.

     Tak rozpoczyna się fabuła powieści kryminalnej Małgorzaty i Michała Kuźmińskich zatytułowanej Śleboda, która kilka tygodni temu ukazała się na rynku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Śleboda to, jak wiadomo, po góralsku wolność, ale w tym przypadku to także nazwisko zamordowanego starego górala z Murzasichla, którego mroczna przeszłość odsyła nas do niechlubnych kart wojennej historii Podhala. Oczywiście chodzi o Goralenvolk, który chyba po raz pierwszy został w ten sposób literacko wykorzystany jako jeden z wiodących wątków powieści kryminalnej. 
     Wydaje się, że ten zabieg ma go zdemitologizować, że czas odziera to ponure historyczne wydarzenie z mgły niedopowiedzeń, wątpliwych tajemnic, wstydliwego milczenia. Powieść dość swobodnie przemieszcza się pomiędzy rozmaitymi planami czasowymi – druga wojna światowa, lata powojenne, współczesność. Współczesność jest oddana barwnie i dość prawdziwie, a bohaterowie artykułują wprost szereg problemów z jakimi zmaga się Podhale. Na ile góralszczyzna jest „autentyczna” a na ile „komercyjna”? Czy na Podhalu liczy się jeszcze duch czy już tylko pieniądz? Jak radzimy sobie z demonami przeszłości i pokusami nowoczesności? Bohaterowie rozmaicie odpowiadają na te dylematy. Jest organizujący nowoczesne eventy Józek, który kocha góralską muzykę, ale nie radzi sobie z alkoholem. Jest jego wykorzystywana i zagubiona siostra Kaśka. Jest wreszcie ich mądra babka – Babońka – która uosabia mądrość wieku, powściągliwość dawnego wychowania oraz zwyczajną ludzką godność i sprawiedliwość. Są też stojący na przeciwnym biegunie miejscowi politycy i biznesmeni. 
     Akcja toczy się wartko, książkę czyta się szybko i z prawdziwą przyjemnością. Tym bardziej, że nie brak w niej drugiego dna, wątków godnych namysłu i rozważenia. Przejmujący jest krótki monolog leciwej, mądrej Babońki wygłoszony na cmentarzu po pogrzebie starego Ślebody; słowa o utracie pamięci i tożsamości na Podhalu, w imię pogoni za pieniędzmi i bożkami współczesności. Mistrzowskie jest wplecenie tego samego cytatu z hołdu górali złożonego papieżowi pod Wielką Krokwią, w synchronicznie wygłoszone pierwszomajowe kazanie księdza i przemówienie partyjnego działacza. Ale nie za wszystko autorom należy się pochwała. 
     Zakopanego nie można i nie wypada nazwać Stolicą Podhala, wiadomo że ten zaszczytny tytuł przysługuje jedynie Miastu, czyli Nowemu Targowi. W Kuźnicach nie ma żadnego ronda i przez Kuźnice nie da się dojechać do Murzasichla. Policjant z kości i krwi, a szczególnie góralski policjant, nigdy nie użyje wobec niesympatycznej mu osoby miałkiego określenia „skurczysyn” tylko wypowie wiadome słowo z całą jego mocą i dosłownością. Ceprostrada to nie asfaltowa droga do Morskiego Oka, lecz szlak z Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz. Takich drobiazgów uzbierałoby się więcej, ale przyznajmy – to tylko drobiazgi. 
     Gwara jest poprawna, gdzieniegdzie można by dyskutować, ale jak wiadomo do dziś zapis gwary góralskiej nie został skodyfikowany, więc w gruncie rzeczy każdy może pisać po góralsku jak mu się podoba. Autorzy radzą sobie nieźle, widać mieli dobrych nauczycieli. Ale pieniądze po góralsku to nie są „dutki”, tylko „dudki” i to jest błąd rażący. Tyle o gwarze. 
     Jeżeli zaś chodzi o język literacki, to niektóre fragmenty powieści aż ociekają przymiotnikami i przysłówkami, powodując wrażenie, że niektóre zdania są jakby cytatami z kiepskiego tabloidu. Dla przykładu: „Wskazał podkomisarzowi grubaśny kubek z utłuczonym uchem pełen czarnej zalewajki z grubym kożuchem fusów na wierzchu. Chowaniec chciwie złapał naczynie w masywne dłonie”. I jeszcze jeden cytat: „Staruszka bezceremonialnie postawiła przed nią parujący talerz góralskiego barszczu. Na powierzchni zupy pełgały delikatne oczka tłuszczu, w których uwięzione były drobiny kopru”. Drodzy Autorzy, proszę Was – nie idźcie tą drogą! 
     Podsumowując, pojawił się na rynku dobry kryminał osadzony zgrabnie w podhalańskich i góralskich realiach. Świetna lektura z kręgu literatury popularnej, nie pozbawiona głębszego historycznego i kulturowego tła. Ale w końcu takiego właśnie kryminału należy się spodziewać od duetu autorskiego złożonego z etnolożki i dziennikarza. Tylko czy odważą się spojrzeć w oczy swoich czytelników zza Sichły? Czy przyjadą promować książkę na Podhalu? Póki co przeczytajcie Ślebodę i zmierzcie się z opisem zbrodni, która budzi upiory przeszłości. 

Małgorzata i Michał Kuźmińscy, Śleboda. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 2015, ss. 336

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Góral z Trójmiasta 2015-05-20 15:36:28
Ronda w Kuźnicach nie ma, lecz jest przecież Rondo Kuźnickie, a przez nie można pojechać choćby i do Chin ;)
Spora część klasycznych ceprów bierze właśnie asfalt do Morskiego Oka za osławioną Ceprostradę, zdarzyło mi nieraz prostować tego typu opinie.
Zbyt kwiecisty styl to niestety wada wielu współczesnych "kryminałów", może chodzi o to by dzieło miało więcej stron? ;)
Reasumując - rzucę okiem przy okazji wizyty w księgarni, jeśli wciągnie to przeczytam.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia w Rabce-Zdroju przy ul. Orkana: kiosk wolnostojący o pow. 25 m2 oraz lokale na piętrze o powierzchniach 12 i 32 m2, tel. 504 252 727.
  • PRACA | dam
    Sieć sklepów z odzieżą używaną poszukuje młodych, energicznych osób do prowadzenia sklepów. Wymagana własna działalność gospodarcza lub chęć jej założenia. Nie wymagamy wkładu własnego. Atrakcyjne warunki finansowe. Praca na terenie Nowy Targ, Rabka, Zakopane, Mszana Dolna, Myślenice. 662 262 053.
  • PRACA | dam
    ?TESKO" TKGK Sp. z o.o. w Zakopanem zatrudni KIEROWCĘ kat. C, praca stała, pełen etat. Tel. 18 20 25 632/633, tesko@tesko.pl, www.tesko.pl.
  • NIERUCHOMOŚCI | zamiana
    RABKA - MIESZKANIE 54 m2, Ip, komfortowe zamienię na podobne w Krakowie. 785 152 920.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM - stan surowy zamknięty, całość cegła, posiada parter i niezależne piętro. Powierzchnia użytkowa 343m2. Budynek ocieplony, posiada rozprowadzone światło, wodę i kanał. Położony jest w Chabówce na działce 32 arowej, na lekkim wzniesieniu, wśród zieleni, z daleka od hałasu i zgiełku, w odległości 1km od "zakopianki" i Rabki-Zdroju. Droga dojazdowa utwardzona, niezależna. Budynek posiada 7 pokoi na dole i 6 na piętrze, plus łazienki, garderoba i garaż. Możliwość wewnętrznej adaptacji w zależności od potrzeb na dom jedno lub dwurodzinny, pensjonat lub działalność usługową. Kontakt 785 152 920, 773 973 777, domchabowka@gmail.com
  • PRACA | dam
    Willa "Kurant" przyjmie do pracy na stałe KUCHARKĘ/-RZA i POMOC KUCHENNĄ Z DOŚWIADCZENIEM. Umowa o pracę. Kontakt: 601 544 134. CV: kurant@willakurant.pl
  • PRACA | dam
    Niemcy, WÓZEK WIDŁOWY. 11euro/godz. Od zaraz!!!
    Tel.: 575839824
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu - OPO w Zakopanem zatrudni na pełen etat Recepcjonistę / Recepcjonistkę. Szczegóły na stronie internetowej.
    Tel.: (018) 26 325 00; 725 300 164
    WWW: http://bip.cos.pl/311/20-04-2017-ogloszenie-o-naborze-recepcjonista
  • PRACA | dam
    Zatrudnie malarzy,fliziarzy,regipsiarzy.Konkretne osoby i pomocnicy.
    Tel.: 608061354
    E-mail: remmar.biuro@onet.pl
  • ZDROWIE I URODA
    Agencja MEDICUS - kompleksowa opieka nad seniorem,
    Tel.: 503 650 903
    E-mail: medicus.opieka@gmail.com,
    WWW: www.opiekunkimedyczne.info
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy przy wylewkach maszynowych i betonach przemysłowych
    Tel.: 664427752
  • PRACA | dam
    Poszukuję hydraulika, praca na terenie Zakopane i okolice
    Tel.: 722310615
    E-mail: thermosoft@onet.pl
  • PRACA | dam
    Pomoc kuchenna do pensjonatu w Poroninie. Możliwość zamieszkania
    Tel.: 601528365
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica rekrutuje Recepcjonistów. Konkurencyjne wynagrodzenie,młody zespół,komfortowe godziny pracy.
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny cieśla
    Tel.: tel 574 628 955
  • BIURA ARCHITEKTONICZNE
    Kierownik Budowy tel.694743564
    Tel.: 602816541
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP SAMOCHODÓW Każda Marka Najlepsze Ceny na Podhalu Osobowe, Dostawcze oraz ciężarowe
    Tel.: 512700770
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA GABINET GINEKOLOGICZNY (SPEŁNIAJĄCY WYMOGI SANITARNE) LUB INNY - W ZAKOPANEM.
    Tel.: 793 333 072.
  • PRACA | dam
    Sanatorium w Szczawnicy zatrudni lekarza specjalistę balneologii lub rehabilitacji medycznej. Warunki do uzgodnienia. Możliwość zamieszkania.
    Tel.: 182622510
    E-mail: biuro@spabudowlani.pl
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ, KUCHARZA -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    Potrzebna NIANIA do dzieci - Bukowina Tatrzańska
    Tel.: 510-213-878
  • PRACA | dam
    Kelnerka/Kelner Bukowina Tatrzańska praca całoroczna
    Tel.: 510-213-878
  • PRACA | dam
    Biuro RACHUNKOWE ZATRUDNI KSIĘGOWEGO ORAZ STAŻYSTĘ, PRACA W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ LUB JABŁONCE TEL. 691888444
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2017-04-25 19:30 Od czwartku załamanie pogody, a na razie tęcza nad Zakopanem 2017-04-25 19:04 Jeden dzień wiosny i śnieg prawie zniknął z Zakopanego 2017-04-25 18:13 Zaginiony odnalazł się 2017-04-25 16:55 Smog jako szansa czyli Podhalańskie Targi Budownictwa 1 2017-04-25 16:42 Budynki PKL na Kasprowym dla skarbu państwa? PKL odpowiadają 10 2017-04-25 14:51 Ksiądz złapał złodziei 2 2017-04-25 13:42 Spalarnia śmieci 2 2017-04-25 11:31 Fenomen Ochotnicy 7 2017-04-25 09:28 Dziś w MOK - wieczór pamięci Romana Szewczyka 2017-04-25 08:42 Dramat w Skawie. Mężczyzna zginął pod kołami pociągu 3 2017-04-25 08:27 Halny szaleje w Tatrach. Ponad 100 km na godz. 2017-04-25 07:41 Kadeci z pucharem dowódcy 2017-04-24 19:47 Wielkie góralskie świętowanie 2017-04-24 18:33 Powrót pięknej wiosny, ale tylko dziś i we wtorek. Silny wiatr w Tatrach 2017-04-24 18:01 4 maja wracają „Muzyczne czwartki w patio” 2017-04-24 16:57 Chatka - vabank czyli przedsiębiorcy niepełnosprawnym 2017-04-24 16:55 Miłosz na salonie 9 2017-04-24 16:06 Informacja turystyczna nieczynna. Najbliższa czynna informacja... 6 2017-04-24 15:55 Alarm pożarowy pod Wielką Krokwią 2017-04-24 15:29 Bal starosty po raz dziewiąty (galeria zdjęć) 2017-04-24 15:14 Rekultywacja terenu na Gubałówce 2 2017-04-24 14:15 Wojownicza gala w Nowym Targu 2017-04-24 14:11 Otwarcie nowej siedziby Polskiego Związku Głuchych (zdjęcia) 2017-04-24 13:18 1 maja - rajd rowerowy śladami św. Jana Pawła II 2 2017-04-24 13:14 Zaginiony na Podhalu mieszkaniec Pomorza 2017-04-24 13:07 Na Goryczkowej można jeździć na nartach 2017-04-24 13:03 W ratuszu - o sztuce i propagandzie 2017-04-24 10:25 Mężczyzna poważnie ranny po wybuchu petardy 2017-04-24 10:16 Wpadł z "trawką" 2017-04-24 08:41 25 lat więzienia dla zabójcy Michała Marka 2 2017-04-24 08:16 Miasto znów pod śniegiem 2017-04-24 07:34 Mikroprojekty dofinansowane 1 2017-04-23 22:47 W budynku zapaliło się siano. Szybka akcja strażaków 3 2017-04-23 20:29 Geotermia Podhalańska prezentuje koszty korzystania z geotermalnego ciepła 9 2017-04-23 20:18 Góralskie wesele według Mateusza Kiszeli (zdjęcia, wideo) 3 2017-04-23 19:49 Z Ożarowa do Krościenka 1 2017-04-23 18:54 Nadeszła pora wypasów 1 2017-04-23 17:04 Jubileuszowe spotkanie przyjaciół Kasprowego Wierchu 3 2017-04-23 15:44 13 maja Bieg o Puchar Rektora PPWSZ. Zapisy rozpoczęte 2017-04-23 14:58 Narciarski Don Kichot 2 2017-04-23 14:02 Przedstawiciele KOD Podhale na Rynku w Krakowie 16 2017-04-23 13:31 Co z odwodnieniem na Kościelnej 2017-04-23 11:58 Kiermasz obuwia marki Badura na wiosnę/lato 2017 2017-04-23 11:25 Niedzica ma ogromne serce 2017-04-23 09:38 Znowu śnieżyca nad Zakopanem. Spadnie do 15 cm śniegu 2 2017-04-23 08:39 Dziś Światowy Dzień Książki. Co czytacie? Mamy książkowe nagrody 1 2017-04-22 22:47 CeperenVolk - nieznana historia zdrady 33 2017-04-22 22:36 Pożar w Leśnicy. Wybuchła butla z gazem 3 2017-04-22 20:27 Kultowa kawiarnia zniknęła z Krupówek 10 2017-04-22 19:02 Memoriał im. Piotra Malinowskiego (zdjęcia)
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2017-04-25 22:15 1. Do Waluś Co Ty pijesz? 2017-04-25 21:55 2. Lach - badania genetyczne potwierdzają tylko, że między góralami podhalańskimi, a pozostałymi mieszkańcami kraju nie ma większych różnic genetycznych. Przyjęliśmy część kultury wołoskiej ponieważ zwyczaje wypasania owiec od nich przejęliśmy, a wraz z nimi naleciałości językowe. To, że ktoś przyjął zwyczaje picia herbaty i używa kilka zwrotów po angielsku, nie czyni go Anglikiem. 2017-04-25 21:52 3. Nie ten kierunek. Jedźcie na Snozke, to gdzie piknikował z Ireną Kinaszewską. Ksiądz też człowiek. 2017-04-25 21:42 4. Tyle, że to poprzednia władza gminy jest za to odpowiedzialna 2017-04-25 21:42 5. Tragedia. Niszczyciele Gorców ! 2017-04-25 21:38 6. Trzeba sprawę załatwić szybko bo ceny mieszkań w NT polecą na łeb na szyję. 2017-04-25 21:37 7. I Bardzo dobrze ! Na Podhalu zima długo trzyma,więc to bardzo dobry pomysł 2017-04-25 21:30 8. "Mam wrażenie, że puszczacze muzyki w poszczególnych stacjach radiowych cechują się coraz bardziej ograniczoną wiedzą muzyczną. Nie w sensie teorii muzyki lecz choćby historii polskiej, europejskiej i światowej piosenki, od lat 50-tych ubiegłego wieku do teraz. Wszechobecne są, puszczane - sorki - do zarzygania, ostatnie hiciory gwiazdeczek, o których nikt nie będzie pamiętał za pół roku. Lub, do znienawidzenia, w kółko dwa hiciory np Police czy Genesis. Albo dlatego, że mają ograniczoną ze względów umów ramowych do minimum listę utworów, lub też, co byłoby zupełnie straszne - ich znajomość muzyki ogranicza się do kilkudziesięciu, góra kilkuset kawałków. śp. Wojciech Młynarski mawiał, ze w sumie nie słucha radia, gdyż ma świetną pamięć muzyczną i ma już dość słuchania w kółko tych samych piosenek." -koni, poznajesz ten tekst? Przypomnieć ci jego autora? Z kogo, oprócz siebie, próbujesz robić idiotę?? Nawet góral z trójmiasta odebrał to tak: "A tymczasem jeden Młynarski napisał dla siebie i różnych innych wykonawców parę tysięcy tekstów." Może zacznij do swoich wypocin dołączać instrukcję obsługi. Albo może lecytynkę zażywaj. Ps. "I po drugie - śp Wojciech Młynarski nie jest moim ulubionym autorem ani wykonawcą." -O nawoływaniu do wzniesienia się ponad i do wyluzowania też ci mam przypomnieć, tudzież o podrzucaniu komentarza, "który to RAZ zamieścił kaisik po pogrzebie śp Wojciecha Młynarskiego?" 2017-04-25 21:02 9. żaba czy ty wiesz durnoto co piszesz ,zdajesz sobie sprawę ? 2017-04-25 21:02 10. Wten sposob "padl" Nosal. Powodzenia. Jak my nie zarabiamy, to nikt nie zarobi. Tylko kto przyjedzie do Zakopanego.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Pożegnania

Bojcorka

FILMY TP