2015-05-18 14:14:51

Reklama

ZBRODNIA W MURZASICHLU

Reklama
Reklama

Głodny, zmęczony letnim upałem i długą wędrówką niedźwiedź, gdzieś w Dolinie Suchej Wody pomiędzy Brzezinami a Psią Trawką, zwabiony zapachem padliny, ryjąc w stromo opadającej ku wodzie skarpie potoku, wykopuje z ziemi, rozrywa i roznosi wokół – jak się wkrótce okaże – ludzkie szczątki. W tym samym czasie Anna Serafin, młoda doktor antropologii z Krakowa pakuje w domu plecak i szykuje się do wyjazdu na krótkie wakacje do Murzasichla, gdzie przed laty, jako młoda panienka, co roku spędzała lato.

     Tak rozpoczyna się fabuła powieści kryminalnej Małgorzaty i Michała Kuźmińskich zatytułowanej Śleboda, która kilka tygodni temu ukazała się na rynku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Śleboda to, jak wiadomo, po góralsku wolność, ale w tym przypadku to także nazwisko zamordowanego starego górala z Murzasichla, którego mroczna przeszłość odsyła nas do niechlubnych kart wojennej historii Podhala. Oczywiście chodzi o Goralenvolk, który chyba po raz pierwszy został w ten sposób literacko wykorzystany jako jeden z wiodących wątków powieści kryminalnej. 
     Wydaje się, że ten zabieg ma go zdemitologizować, że czas odziera to ponure historyczne wydarzenie z mgły niedopowiedzeń, wątpliwych tajemnic, wstydliwego milczenia. Powieść dość swobodnie przemieszcza się pomiędzy rozmaitymi planami czasowymi – druga wojna światowa, lata powojenne, współczesność. Współczesność jest oddana barwnie i dość prawdziwie, a bohaterowie artykułują wprost szereg problemów z jakimi zmaga się Podhale. Na ile góralszczyzna jest „autentyczna” a na ile „komercyjna”? Czy na Podhalu liczy się jeszcze duch czy już tylko pieniądz? Jak radzimy sobie z demonami przeszłości i pokusami nowoczesności? Bohaterowie rozmaicie odpowiadają na te dylematy. Jest organizujący nowoczesne eventy Józek, który kocha góralską muzykę, ale nie radzi sobie z alkoholem. Jest jego wykorzystywana i zagubiona siostra Kaśka. Jest wreszcie ich mądra babka – Babońka – która uosabia mądrość wieku, powściągliwość dawnego wychowania oraz zwyczajną ludzką godność i sprawiedliwość. Są też stojący na przeciwnym biegunie miejscowi politycy i biznesmeni. 
     Akcja toczy się wartko, książkę czyta się szybko i z prawdziwą przyjemnością. Tym bardziej, że nie brak w niej drugiego dna, wątków godnych namysłu i rozważenia. Przejmujący jest krótki monolog leciwej, mądrej Babońki wygłoszony na cmentarzu po pogrzebie starego Ślebody; słowa o utracie pamięci i tożsamości na Podhalu, w imię pogoni za pieniędzmi i bożkami współczesności. Mistrzowskie jest wplecenie tego samego cytatu z hołdu górali złożonego papieżowi pod Wielką Krokwią, w synchronicznie wygłoszone pierwszomajowe kazanie księdza i przemówienie partyjnego działacza. Ale nie za wszystko autorom należy się pochwała. 
     Zakopanego nie można i nie wypada nazwać Stolicą Podhala, wiadomo że ten zaszczytny tytuł przysługuje jedynie Miastu, czyli Nowemu Targowi. W Kuźnicach nie ma żadnego ronda i przez Kuźnice nie da się dojechać do Murzasichla. Policjant z kości i krwi, a szczególnie góralski policjant, nigdy nie użyje wobec niesympatycznej mu osoby miałkiego określenia „skurczysyn” tylko wypowie wiadome słowo z całą jego mocą i dosłownością. Ceprostrada to nie asfaltowa droga do Morskiego Oka, lecz szlak z Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz. Takich drobiazgów uzbierałoby się więcej, ale przyznajmy – to tylko drobiazgi. 
     Gwara jest poprawna, gdzieniegdzie można by dyskutować, ale jak wiadomo do dziś zapis gwary góralskiej nie został skodyfikowany, więc w gruncie rzeczy każdy może pisać po góralsku jak mu się podoba. Autorzy radzą sobie nieźle, widać mieli dobrych nauczycieli. Ale pieniądze po góralsku to nie są „dutki”, tylko „dudki” i to jest błąd rażący. Tyle o gwarze. 
     Jeżeli zaś chodzi o język literacki, to niektóre fragmenty powieści aż ociekają przymiotnikami i przysłówkami, powodując wrażenie, że niektóre zdania są jakby cytatami z kiepskiego tabloidu. Dla przykładu: „Wskazał podkomisarzowi grubaśny kubek z utłuczonym uchem pełen czarnej zalewajki z grubym kożuchem fusów na wierzchu. Chowaniec chciwie złapał naczynie w masywne dłonie”. I jeszcze jeden cytat: „Staruszka bezceremonialnie postawiła przed nią parujący talerz góralskiego barszczu. Na powierzchni zupy pełgały delikatne oczka tłuszczu, w których uwięzione były drobiny kopru”. Drodzy Autorzy, proszę Was – nie idźcie tą drogą! 
     Podsumowując, pojawił się na rynku dobry kryminał osadzony zgrabnie w podhalańskich i góralskich realiach. Świetna lektura z kręgu literatury popularnej, nie pozbawiona głębszego historycznego i kulturowego tła. Ale w końcu takiego właśnie kryminału należy się spodziewać od duetu autorskiego złożonego z etnolożki i dziennikarza. Tylko czy odważą się spojrzeć w oczy swoich czytelników zza Sichły? Czy przyjadą promować książkę na Podhalu? Póki co przeczytajcie Ślebodę i zmierzcie się z opisem zbrodni, która budzi upiory przeszłości. 

Małgorzata i Michał Kuźmińscy, Śleboda. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 2015, ss. 336

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Góral z Trójmiasta 2015-05-20 15:36:28
Ronda w Kuźnicach nie ma, lecz jest przecież Rondo Kuźnickie, a przez nie można pojechać choćby i do Chin ;)
Spora część klasycznych ceprów bierze właśnie asfalt do Morskiego Oka za osławioną Ceprostradę, zdarzyło mi nieraz prostować tego typu opinie.
Zbyt kwiecisty styl to niestety wada wielu współczesnych "kryminałów", może chodzi o to by dzieło miało więcej stron? ;)
Reasumując - rzucę okiem przy okazji wizyty w księgarni, jeśli wciągnie to przeczytam.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    SZCZENIAKI OWCZAREK PODHALAŃSKI - RODOWÓD -
    Tel.: 605 608 201.
  • PRACA | dam
    SKLEP GÓRSKI SPORTOWY ZATRUDNI SPRZEDAWCĘ na stałe.
    Tel.: 503 401 041.
  • PRACA | dam
    TYNKI MASZYNOWE - ZATRUDNIĘ LUB ZLECĘ - brygady lub pojedyncze osoby. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ KREŚLARZA DO BIURA PROJEKTOWEGO, tel. 608581540
  • PRACA | dam
    FIRMA ZATRUDNI OSOBY DO PORANNEGO SPRZĄTANIA SKLEPÓW ODZIEŻOWYCH W ZAKOPANEM. Osoby zainteresowane proszone są o kontakt telefoniczny 604 063 558.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MITSUBISHI ASX 1,8 DID, 150 kM, r.p.2011, przebieg 125 tys. km, I właściciel, stan idealny, serwisowany, bogate wyposażenie, kpl. opon zimowych. Cena do uzgodnienia 605 564 270
  • PRACA | dam
    KUCHARKĘ zatrudni DOM WCZASOWY - dobre warunki.
    Tel.: 18 20 66 836.
  • PRACA | dam
    OPIEKUNKI MEDYCZNE ZATRUDNIĘ -
    Tel.: 503 650 903.
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę murarzy zbrojarzy cieśli szalunkowych
    Tel.: 605277644
    E-mail: firma@rembud.podhale.pl
  • PRACA | dam
    PRZYJME pracownika do zakladu kusnierskiego
    Tel.: 601504522
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A., WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: ZASTĘPCA KIEROWNIKA SKLEPU ORAZ SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI LEJDIS W NOWYM TARGU-SALA ZABAW MAŁPI GAJ zatrudni do manicure i pedicure. 691 888 444.
  • PRACA | dam
    CIEŚLA SZAL., MURARZ, ELEKTRYK, OPERATOR ŻURAWIA. WYMAGANA ZNAJOMOŚĆ J. NIEMIECKIEGO. Cert. 6760. Kom. 513106189;
    E-mail: pach@diwa-personalservice.pl,
    WWW: www.diwa-personalservice.pl
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    Noclegi w Zakopanem
    WWW: www.eNOCLEGI.biz
2017-07-23 20:30 Wizja ognia na wyciągnięcie ręki – kominek w mieszkaniu 2017-07-23 20:05 Dworzec PKS - uchylone decyzje starosty tatrzańskiego 3 2017-07-23 19:45 Po burzy w Szczawnicy wyszło słońce 1 2017-07-23 19:24 „New Market Jazz Band” w parkowej altanie (zdjęcia) 2017-07-23 18:30 Święto Pstrąga w Tylmanowej 2017-07-23 18:00 Strążyska pięknie wyremontowana 2 2017-07-23 17:29 W końcu prawdziwa ulewa (wideo) 2017-07-23 15:57 Wyjazd ze Szczawnicy tradycyjnie zakorkowany 5 2017-07-23 15:00 Taka ekspozycja przy drodze 7 2017-07-23 14:53 Piechotą na Jasną Górę 1 2017-07-23 14:20 W końcu burze nadciągnęły nad Tatry 2017-07-23 13:04 Turyści wyruszyli w Tatry. Morskie Oko oblężone 2 2017-07-23 12:51 Rozstanie przyszło za szybko. Nowy Targ pożegnał doktor Czapińską 2017-07-23 12:00 Muzyka na szczytach, Herzog i Jerzy Stuhr 4 2017-07-23 10:04 Uwaga na utrudnienia 2017-07-23 08:44 40. Dni Muzyki Szymanowskiego 1 2017-07-23 08:31 Burza udawała 1 2017-07-23 08:00 Uwe Zimmermann gwiazdą Nowotarskiego Pikniku Lotniczego 2017-07-22 22:46 Weselna brama w Poroninie 1 2017-07-22 20:29 Zderzenie motocykla z samochodem 1 2017-07-22 19:40 Wypadek na Jeziorze Rożnowskim 1 2017-07-22 19:18 Podatek zapłacisz kartą 2017-07-22 18:21 Kolejna ścieżka rowerowa gotowa 7 2017-07-22 17:45 Gorąco, a na Krupówkach wodna kurtyna 2017-07-22 16:55 Chłopiec topił się w potoku Krośniczanka 1 2017-07-22 16:25 Odpustowa radość i Poroniańskie lato 2017-07-22 15:26 Odpust jak przed laty 2017-07-22 14:52 Pożegnaliśmy Wojciecha Mroza 2017-07-22 12:09 Rozpoczęły się Mistrzostwa Zakopanego w Biegu pod Górę 2017-07-22 09:56 Na razie jest pięknie, ale uważajcie na burze 2 2017-07-22 08:09 Teatr przyjazny maluchom 2017-07-21 20:15 Zburzyć urząd, rozbudować starostwo 7 2017-07-21 18:29 Wjazdowa reklama urągająca wartościom 8 2017-07-21 16:29 Labrador turysta znalazł właściciela 1 2017-07-21 16:26 8 października - Konkurs Muzyk Podhalańskich 2017-07-21 16:15 Policyjne święto w Zakopanem 7 2017-07-21 14:33 Nowy wiadukt nad zakopianką 2017-07-21 14:28 Z Bajań wrócił bez portek 2017-07-21 14:27 Tablica w upadłości 1 2017-07-21 13:09 Złoty Maanam gwiazdą Dni Ochotnicy 2017-07-21 12:54 Wielkie Spiskie Granie z utrudnieniami w ruchu 2017-07-21 12:37 Zakopiańscy radni będą głosować wotum zaufania dla przewodniczącego 10 2017-07-21 12:12 Niebieskie święto 1 2017-07-21 11:54 Zapraszamy na filmy. Mamy dla Was bilety 2017-07-21 11:16 Stoimy od pięciu minut w korku i nic się rusza 7 2017-07-21 11:13 Zapłonie watra 2017-07-21 10:53 XXXVI Piesza Pielgrzymka Górali na Jasną Górę wyruszy za kilka dni 1 2017-07-21 09:00 Nietypowy koncert u wylotu Chochołowskiej 2017-07-20 22:53 Volkswagen wypadł z drogi i stoczył się ze skarpy 2017-07-20 22:30 Zwalniający internet
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2017-07-23 22:00 1. Masakra co jest grane starosto , burmistrzu?Władza teoretyczna, czy panowie macie władze nad czymkolwiek, kimkolwiek to folwark zwierzecy. To juz Soltys mysiej dziury wiecej moze a napewno wykazuje inicjatywe. 2017-07-23 21:31 2. - W akcie oddania głosu zawarty jest cały sens demokracji. Pokażmy, że władzy w Polsce nie można przejąć na ulicy, a jedynie przy urnie wyborczej ? tak twierdziła polityk, Platformy Obywatelskiej premier Kopacz jeszcze w 2014 r., gdy wygłaszała orędzie. Nie ma powodu, żeby demokratycznie wybrana władza negocjowała z grupą uzurpatorów. Nie można też rozmawiać z ludźmi, którzy znieważają przywódców demokratycznego państwa. - to nie są słowa konserwatywnego publicysty lub polityka prawicy. Napisał je siedem lat temu, 12 sierpnia 2010 na łamach ?Gazety Wyborczej, Seweryn Blumsztajn Senator Platformy Obywatelskiej Jan Rulewski, odnosząc się do wyroku uniewinniającego byłą posłankę PO, Beatę Sawicką, powiedział: ?Ten sędzia niewątpliwie nam sprzyjał.? Z kolei na pytanie prowadzącego: ?To był wasz sędzia??, Rulewski odpowiedział: ?Tak mi się wydaje. No wie pan, żeby z oszustki matrymonialnej i oszustki materialnej zrobić bohaterkę? To chyba do PiS-u nie należał.? ? Wybraną władzę należy szanować ? grzmiał w maju 2012 roku, odnosząc się do antyrządowych protestów Lech Wałęsa. Laureat pokojowej nagrody Nobla zaznaczył, że ?gdybym był na miejscu premiera Tuska, dałby polecenie, by spałować działaczy ?Solidarności?, z przewodniczącym na czele?. Wytłumaczcie mnie staremu i głupiemu o co tu chodzi? 2017-07-23 21:25 3. grzesznicy na start 2017-07-23 21:10 4. Dwie zimy i sz..g to trafi fachowcy wiedzą o czym mówię. Będzie wiadomo komu postawić za.....ty? 2017-07-23 21:09 5. Grzebiąc w sieci w tym temacie na onecie znalazłem coś takiego: "? W zachodnich systemach demokratycznych obserwujemy tendencję do zagwarantowania równowagi między wpływem samorządu sędziowskiego, parlamentów i rządów na nominacje sędziowskie ? wyjaśnia dr Dimitra Kyranoudi, która w ramach pracy doktorskiej na Sorbonie porównywała systemy sądownicze w państwach UE. Jej zdaniem także wymiar sprawiedliwości musi mieć demokratyczną legitymację, a pozostawienie wyboru sędziów samym sędziom jest tak samo niebezpieczne, jak oddanie ich wyłącznie w ręce polityków. Jak dodaje ekspertka, dyskusja na temat odpowiednich proporcji jest toczona nie tylko w Polsce, ale i w wielu innych krajach. ? W każdym modelu decydujące są szczegóły, np. jaka większość potrzebna jest do wyboru kandydata. Ważne jest, żeby nominaci mieli możliwie szerokie poparcie ? uważa Kyranou i jako przykład podaje USA, gdzie kandydaci na sędziów Sądu Najwyższego muszą być zatwierdzani przez Senat większością 2/3 głosów, a więc także głosami opozycji. 2017-07-23 21:04 6. Twoja własność. Możesz nią dysponować, ale my ci wskażemy co masz robić. Jak w KK. 2017-07-23 21:00 7. "A rydzyk bedzie tylko grzebal i kasiore trzepal." "Będzie jak za Gomułki." "Staryś a głupi." I gadaj z takimi inteligentami! Niemcy: 5 sędziów wybiera rada złożona z 32 osób (16 parlamentarzystów i 16 ministrów sprawiedliwości poszczególnych landów), proponuje minister sprawiedliwości lub osoby z komisji rekrutacyjnej, opiniuje rada danego sądu, zatwierdza wybór komisja rekrutacyjna w wyniku tajnego głosowania zwykłą większością głosów. Sędzia zaprzysięgany jest przez prezydenta. Powyższy typ rekrutacji jest z Niemczech krytykowany za upolitycznienie. Francja: wybór sędziów należy do Najwyższej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą, prezydent, minister sprawiedliwości, 5 sędziów, prokurator, członek odpowiednika TK, 3 osoby spoza kręgów władzy ustawodawczej i sądowniczej nominowane do tego celu przez prezydenta i przewodniczących izb parlamentarnych. Austria: nominacje przez prezydium sądu, zatwierdza minister sprawiedliwości. Dania: nominacje przed Radę ds. Powołań Sędziowskich, zatwierdzenie przez królową. Członków rady powołuje minister sprawiedliwości, ale jedynie spośród kandydatów zgłoszonych przez samych sędziów. Hiszpania: wybór sędziów przez odpowiednik KRSu, której przewodzi prezes SN. 20 członków rady powołuje parlament, ale są oni rekrutowani sposród prawników wskazanych przez niezależną sędziowską Komisję Wyborczą. Holandia: wybór przez Radę Sądownictwa, zatwierdzanie poprzez dekret królewski na wniosek ministra sprawiedliwości. W praktyce nie zdarza się, by do RS trafił ktoś, kogo nie aprobują sędziowie. Szwecja: zgłoszenia Rada ds. Nominacji Sędziów, nominacje minister sprawiedliwości. 5 z 9 członków rady to sędziowie, którzy powoływani są przez sędziów. Włochy: wyłanianie kandydatów przez rekrutację Najwyższej Rady Sądownictwa, która nastęnie nominuje sędziów. Członkami NRS są profesorowie prawa i uznani prawnicy. Rada liczy 27 członków, ośmiu z nich nominuje parlament, pozostałych izby sędziowskie i prokuratorskie, prezydent i prezes SN oraz rzecznik generalny. Systemy prawne państw Unii Europejskiej zmierzają w kierunku jak największego wypośrodkowania procesów rekrutacji sędziów, pomiędzy kontrolą polityczną a sądowniczą, chcąc zapewnić rekturacji możliwie największą regulację demokratyczną i merytoryczną. W Polsce normą dotąd było wybieranie sędziów n.p. do Trybunału Konstytucyjnego na zapas i przychylnych jedynej słusznej i obywatelskiej. 2017-07-23 20:20 8. Stoi ruina.. Rozebrać i zrobić to co w NT. Proste 2017-07-23 20:08 9. Czy ciemnogród mógłby nie blokować publicznych dróg? 2017-07-23 20:06 10. Haha kąpiel w szambie BRAWO i smacznego.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP