Reklama

2015-05-18 14:14:51

Reklama

ZBRODNIA W MURZASICHLU

Reklama

Głodny, zmęczony letnim upałem i długą wędrówką niedźwiedź, gdzieś w Dolinie Suchej Wody pomiędzy Brzezinami a Psią Trawką, zwabiony zapachem padliny, ryjąc w stromo opadającej ku wodzie skarpie potoku, wykopuje z ziemi, rozrywa i roznosi wokół – jak się wkrótce okaże – ludzkie szczątki. W tym samym czasie Anna Serafin, młoda doktor antropologii z Krakowa pakuje w domu plecak i szykuje się do wyjazdu na krótkie wakacje do Murzasichla, gdzie przed laty, jako młoda panienka, co roku spędzała lato.

     Tak rozpoczyna się fabuła powieści kryminalnej Małgorzaty i Michała Kuźmińskich zatytułowanej Śleboda, która kilka tygodni temu ukazała się na rynku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Śleboda to, jak wiadomo, po góralsku wolność, ale w tym przypadku to także nazwisko zamordowanego starego górala z Murzasichla, którego mroczna przeszłość odsyła nas do niechlubnych kart wojennej historii Podhala. Oczywiście chodzi o Goralenvolk, który chyba po raz pierwszy został w ten sposób literacko wykorzystany jako jeden z wiodących wątków powieści kryminalnej. 
     Wydaje się, że ten zabieg ma go zdemitologizować, że czas odziera to ponure historyczne wydarzenie z mgły niedopowiedzeń, wątpliwych tajemnic, wstydliwego milczenia. Powieść dość swobodnie przemieszcza się pomiędzy rozmaitymi planami czasowymi – druga wojna światowa, lata powojenne, współczesność. Współczesność jest oddana barwnie i dość prawdziwie, a bohaterowie artykułują wprost szereg problemów z jakimi zmaga się Podhale. Na ile góralszczyzna jest „autentyczna” a na ile „komercyjna”? Czy na Podhalu liczy się jeszcze duch czy już tylko pieniądz? Jak radzimy sobie z demonami przeszłości i pokusami nowoczesności? Bohaterowie rozmaicie odpowiadają na te dylematy. Jest organizujący nowoczesne eventy Józek, który kocha góralską muzykę, ale nie radzi sobie z alkoholem. Jest jego wykorzystywana i zagubiona siostra Kaśka. Jest wreszcie ich mądra babka – Babońka – która uosabia mądrość wieku, powściągliwość dawnego wychowania oraz zwyczajną ludzką godność i sprawiedliwość. Są też stojący na przeciwnym biegunie miejscowi politycy i biznesmeni. 
     Akcja toczy się wartko, książkę czyta się szybko i z prawdziwą przyjemnością. Tym bardziej, że nie brak w niej drugiego dna, wątków godnych namysłu i rozważenia. Przejmujący jest krótki monolog leciwej, mądrej Babońki wygłoszony na cmentarzu po pogrzebie starego Ślebody; słowa o utracie pamięci i tożsamości na Podhalu, w imię pogoni za pieniędzmi i bożkami współczesności. Mistrzowskie jest wplecenie tego samego cytatu z hołdu górali złożonego papieżowi pod Wielką Krokwią, w synchronicznie wygłoszone pierwszomajowe kazanie księdza i przemówienie partyjnego działacza. Ale nie za wszystko autorom należy się pochwała. 
     Zakopanego nie można i nie wypada nazwać Stolicą Podhala, wiadomo że ten zaszczytny tytuł przysługuje jedynie Miastu, czyli Nowemu Targowi. W Kuźnicach nie ma żadnego ronda i przez Kuźnice nie da się dojechać do Murzasichla. Policjant z kości i krwi, a szczególnie góralski policjant, nigdy nie użyje wobec niesympatycznej mu osoby miałkiego określenia „skurczysyn” tylko wypowie wiadome słowo z całą jego mocą i dosłownością. Ceprostrada to nie asfaltowa droga do Morskiego Oka, lecz szlak z Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz. Takich drobiazgów uzbierałoby się więcej, ale przyznajmy – to tylko drobiazgi. 
     Gwara jest poprawna, gdzieniegdzie można by dyskutować, ale jak wiadomo do dziś zapis gwary góralskiej nie został skodyfikowany, więc w gruncie rzeczy każdy może pisać po góralsku jak mu się podoba. Autorzy radzą sobie nieźle, widać mieli dobrych nauczycieli. Ale pieniądze po góralsku to nie są „dutki”, tylko „dudki” i to jest błąd rażący. Tyle o gwarze. 
     Jeżeli zaś chodzi o język literacki, to niektóre fragmenty powieści aż ociekają przymiotnikami i przysłówkami, powodując wrażenie, że niektóre zdania są jakby cytatami z kiepskiego tabloidu. Dla przykładu: „Wskazał podkomisarzowi grubaśny kubek z utłuczonym uchem pełen czarnej zalewajki z grubym kożuchem fusów na wierzchu. Chowaniec chciwie złapał naczynie w masywne dłonie”. I jeszcze jeden cytat: „Staruszka bezceremonialnie postawiła przed nią parujący talerz góralskiego barszczu. Na powierzchni zupy pełgały delikatne oczka tłuszczu, w których uwięzione były drobiny kopru”. Drodzy Autorzy, proszę Was – nie idźcie tą drogą! 
     Podsumowując, pojawił się na rynku dobry kryminał osadzony zgrabnie w podhalańskich i góralskich realiach. Świetna lektura z kręgu literatury popularnej, nie pozbawiona głębszego historycznego i kulturowego tła. Ale w końcu takiego właśnie kryminału należy się spodziewać od duetu autorskiego złożonego z etnolożki i dziennikarza. Tylko czy odważą się spojrzeć w oczy swoich czytelników zza Sichły? Czy przyjadą promować książkę na Podhalu? Póki co przeczytajcie Ślebodę i zmierzcie się z opisem zbrodni, która budzi upiory przeszłości. 

Małgorzata i Michał Kuźmińscy, Śleboda. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 2015, ss. 336

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Góral z Trójmiasta 2015-05-20 15:36:28
Ronda w Kuźnicach nie ma, lecz jest przecież Rondo Kuźnickie, a przez nie można pojechać choćby i do Chin ;)
Spora część klasycznych ceprów bierze właśnie asfalt do Morskiego Oka za osławioną Ceprostradę, zdarzyło mi nieraz prostować tego typu opinie.
Zbyt kwiecisty styl to niestety wada wielu współczesnych "kryminałów", może chodzi o to by dzieło miało więcej stron? ;)
Reasumując - rzucę okiem przy okazji wizyty w księgarni, jeśli wciągnie to przeczytam.
  • PRACA | dam
    PRACA NA BUDOWIE DLA POMOCNIKA. 731 354 986.
  • PRACA | dam
    Zajazd Górski Kuźnice zatrudni KELNERA/BARMANA. Tel. 601 268 550.
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A zatrudni RECEPCJONISTKĘ/RECEPCJONISTĘ do Hotelu "Tatry" na Polanie Zgorzelisko z możliwością zakwaterowania. Tel. 18 20 637 30 lub 506 129 438.
  • PRACA | dam
    Zajazd Górski Kuźnice zatrudni POKOJOWĄ. Tel. 601 268 550.
  • PRACA | dam
    Hotel **** Belvedere w Zakopanem zatrudni pracownika na stanowisko PORTIER. Szczegółowe informacje pod nr tel +48 606 407 702. Zapraszamy do składania CV na adres: praca@hotelbelvedere.pl
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    RENAULT SCENIC 2, dCI 1.9, ROK 2003, MODEL 2004, CENA 3900. 607 876 098.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    BUKOWINA TATRZAŃSKA WIERCH KURUCOWY - DZIAŁKA BUDOWLANA (WZ) 11 AR, WIDOKOWA. 608 021 538.
  • PRACA | dam
    HOTEL *** LOGOS w Zakopanem poszukuje: - kelnera do restauracji hotelowej ze znajomością języka angielskiego (chętnie z doświadczeniem). Oferujemy: - elastyczny grafik pracy,- umowę o pracę. Prosimy przesyłać aplikacje na adres: hotel@logos-zakopane.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy pracownika do obsługi Willi Malinowej w Zakopanem. Obowiązki: przygotowanie śniadań oraz sprzątanie pokoi.
    Tel.: 506970444
    E-mail: info@willamalinowa.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam chodniki goralskie.
    Tel.: 182658152
    E-mail: marekp1@msn.com
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Kościelisku poszukuje POMOCY KUCHENNEJ do przygotowywania śniadań. Praca w godzinach 6-13.
    Tel.: tel. 668302320
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIMY OD ZARAZ Panów z orzeczeniem o niepełnosprawności do sprzątania marketu budowlanego w Nowym Targu. Wynagrodzenie od 11 zł/h netto (na rękę). Kontakt 601 156 466 lub 661 970 428
  • PRACA | dam
    OSOBĘ DO ROZNOSZENIA ULOTEK - MURZASICHLE, BUKOWINA, PORONIN. Darmowy transport z i na miejsce. Minimum 15 zł/godz.
    Tel.: 666 990 969.
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy KUCHARKĘ z możliwością zamieszkania do pensjonatu w Białym Dunajcu. Wysokie wynagrodzenie.
    Tel.: 692522335
  • PRACA | dam
    Hotel Skalny *** w Zakopanem zatrudni osobę do obsługi recepcji - praca nocna.
    Tel.: 182019100
    E-mail: skalny@skalny.com.pl
  • ZDROWIE I URODA
    CENTRUM STOMATOLOGII DOMINIK ul. Zakopiańska 6a, Rabka. Pon-Sb 8.30-20.00. Tel.: 182670739, 696025147, www.csdominik.pl. Implanty, odbudowa kości szczęki, konsultacje implantologiczne, chirurgia, protetyka(korony, mosty, licówki, protezy). Leczenie bruksizmu (stawu skroniowo-żuchwowego) leczenie zachowawcze, kanałowe, ortodoncja.
  • MOTORYZACJA | kupno
    SKUP samochodów.
    Tel.: 512700770
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ SPRZEDAWCZYNIE DO SKLEPU MONOPOLOWEGO, na stałe - PORONIN -
    Tel.: 606 751 351.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy Dwóch Ratowników Wodnych Do Nowego Hotelu W Bukowinie Tatrzańskiej. Stała Praca. Dobre Warunki. Praca Od Zaraz.
    Tel.: 601 508 720
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZUKAM DO WYNAJĘCIA MIESZKANIA 3-POKOJOWEGO W ZAKOPANEM. Na dłuższy okres.
    Tel.: 724 998 895.
  • PRACA | dam
    Kierowca Busa kat.D
    Tel.: 607864852
  • MOTORYZACJA | kupno
    SKUP AUT całych i rozbitych.
    Tel.: 516159309
    E-mail: msauto@onet.pl
    Inne: 516159309
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Szukam KAWALERKI lub NIEWIELKIEGO 2-POKOJOWEGO MIESZKANIA W ZAKOPANEM. Na dłuższy okres -
    Tel.: 518 813 715.
  • PRACA | dam
    C.H. "Stopiak" w Nowym Targu zatrudni SPRZĄTACZKĘ. Praca co 2-gi dzień, w godzinach 14-21.30. Dojazd i powrót z pracy we własnym zakresie. CV przesyłać na adres: C.H. Stopiak, ul. Ludźmierska 26A, 34-400 Nowy Targ.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA-ST0LARZ,TYNKARZ. Praca w Oslo na warunkach norweskich, (firma norweska) dla: Stolarza- do wymiany DREWNIANEJ stolarki (okna,drzwi), Tynkarza- (również młodych początkujących tynkarzy). Znajomość języka NIE wymagana,(pracownicy w firmie z Podhala). Zarobki w przeliczeniu: 9,000-15,000 zł/miesiąc, na czysto. Bardzo częste zjazdy do kraju, wg. własnego uznania-średnio co 3 tygodnie. tel. 0047 938 88 654. ZAPRASZAMY !
    Tel.: 0047 938 88 654
    E-mail: marekklimala@gmail.com
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ: KUCHARZA, POMOC KUCHENNĄ - ZMYWAK. RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    Norwegia -TYNKARZ, MALARZ, DEKARZ, BLACHARZ BUDOWLANY, MONTER RUSZTOWAŃ. Praca w Oslo na warunkach norweskich, (firma norweska). Znajomość języka NIE jest wymagana,(pracownicy w firmie z Podhala). Zarobki w przeliczeniu; 9,000-15,000 zł./miesiąc na czysto.Bardzo częste zjazdy do kraju, wg.własnego uznania-średnio co 3 tygodnie.Tel; 0047 938 88 654, (8.00-21.00)
    Tel.: Tel; 0047 938 88 654
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: ZASTĘPCA KIEROWNIKA SKLEPU ORAZ SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831
  • BIURA RACHUNKOWE
    Usługi księgowo - kadrowe
    Tel.: 788539748
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KIEROWCĘ ZMIENNIKA NA TAXI - Zakopane -
    Tel.: 888 223 761.
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    Noclegi w Zakopanem
    WWW: www.eNOCLEGI.biz
2018-02-23 22:10 Muzyczna Owczarnia zagra dla Wiktorii 2018-02-23 22:01 Seniorzy mają nowy dom w Kluszkowcach 2018-02-23 21:44 Pożar sadzy na Kasprusiach 2018-02-23 21:21 Zagrają, żeby pomagać 2018-02-23 19:30 "Mucha" wylądowała 1 2018-02-23 19:19 Niebiesko na stoku 1 2018-02-23 18:28 Kierowcy nie idźcie tą drogą 1 2018-02-23 17:47 Chmury, chmury, chmury i nagle... słoneczny blask w Chochołowskiej 1 2018-02-23 17:18 Trudne warunki na zakopiance 1 2018-02-23 17:00 Wójt rządzi i… kształci 2018-02-23 16:00 Przejazd podwyższonego ryzyka 2018-02-23 15:11 Wandal nie włamywacz 2018-02-23 15:07 Parlamentarzyści: Co dalej z Uzdrowiskiem Szczawnica? 2018-02-23 15:01 Mleczne życie 6 2018-02-23 14:00 Kryminalista statystyczny 2018-02-23 13:49 Śnieżne Zakopane 1 2018-02-23 12:00 Po co ten teatr 2018-02-23 11:59 Kolejka z zagryzką 2018-02-23 11:19 Śnieżka ma wzięcie 2018-02-23 10:14 Adam Myjak w „Jatkach” 2018-02-23 09:59 Prokurator robi za dwóch 1 2018-02-23 08:00 Strażak jak mrówka 2 2018-02-22 20:46 Apartamenty bliżej Tatr 5 2018-02-22 20:21 „Janowska” Michała Zabłockiego 1 2018-02-22 20:00 Chcą odwołać nowotarskiego starostę 3 2018-02-22 19:16 Złodziejska kwesta 1 2018-02-22 17:52 Powiat nowotarski kontra tatrzański 7 2018-02-22 16:02 Dzwoni sierżant Mariusz Toporek. Uwaga! To oszustwo 2018-02-22 15:06 Opaski, kożuchy, kierpce 2018-02-22 13:02 W Zakopanem pokłócili się sprzedawcy obwarzanków. Jeden z nich trafił do szpitala 1 2018-02-22 12:17 Nie umieraj w Zakopanem 33 2018-02-22 12:14 W Tatrach inwersja. Niżej chmury, a na Kasprowym słońce 1 2018-02-22 12:12 Po latach do Zakopanego wraca Parada Gazdowska 3 2018-02-22 12:00 Warunki w Tatrach 2018-02-22 11:55 Słowak miał przy sobie 9 kilogramów suszu tytoniowego 2018-02-22 10:59 Radny sieciowy 1 2018-02-22 07:00 Wołał o pomoc. Umierał w centrum miasta 4 2018-02-21 20:26 Seniorzy mają swój dom w Jaworkach 5 2018-02-21 20:11 Konie biegają po trasach biegowych 15 2018-02-21 18:00 Na biegówki także do Zębu 1 2018-02-21 16:03 Pomóżcie nam uratować córeczkę 4 2018-02-21 14:26 W ratuszu - o dawnych rzemieślnikach 2018-02-21 14:19 Warunki dla skiturowców i narciarzy doskonałe. Zapomnijcie o wiośnie 2018-02-21 13:56 Medal dla dyrektora 3 2018-02-21 12:40 Światowa sprawa – igrzyska w Zakopanem 2018-02-21 12:33 Złodzieje sylwestra 2 2018-02-21 11:23 Boulder Wars VI czyli wspinaczkowe starcia 2018-02-21 10:48 Suzi zaginęła w Cichem 4 2018-02-21 10:43 Łup za 25 tysięcy i złodziej w rękach policji 6 2018-02-21 10:09 Zakopane z systemem Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-02-23 21:38 1. Szkoda, że jestem tak daleko, naprawdę pięknie.... 2018-02-23 21:35 2. Sporo godzin wylatałem na szybowcach Czapla, Mucha Standard i Mucha 100 Bocian na tym lotnisku w latach siedemdziesiątych Czasy Józefczaka p.Czesia Koseckiego Ramsów Jaworskiego Świstów i całej ekipy fajnych chłopaków . Loty od rana do wieczora ,Niestety prawie żadnego z nich już nie ma. 2018-02-23 21:13 3. Może by u nas w Zakopanem też odwołać włodarzy. Dorulę za aferę z Sewikiem, a Bąka za bezczynność i nieróbstwo np w sprawie mostu w Białym Dunajcu. 2018-02-23 21:12 4. @ kierowca123. Słusznie prawisz pisząc, że państwo nie powinno przeznaczać pieniędzy "na dojenie do prywatnych kieszeni pieniędzy z naszych podatków." Dzisiaj można poczytać na stronie int. Rzeczpospolitej artykuł opisujący takie "dojenie." Taki fragmencik. Zamówienie na kompleksową obsługę spotkań i konferencji podczas polskiej prezydencji w Unii Europejskiej (od 1 lipca do 31 grudnia 2011 r.) zorganizowało MSZ, gdy resortem kierował Radosław Sikorski, a wygrało go konsorcjum trzech firm. Dziś wiadomo, że koszt usługi wynosił tylko 19 mln zł, ale ministerstwo zapłaciło zwycięzcy przetargu aż 34 mln zł. Wszystko przez to, że ? jak odkryła prokuratura i CBA ? przetarg był ustawiony, na co pozwolili także ówcześni urzędnicy resortu. W pierwszym swoim wpisie piszesz "głupi i niemoralny program 500+" Hihaha - a słyszał Ty o moralności Kalego? 2018-02-23 20:32 5. niech sobie u siebie w Zakopanem robią skoro takie zawody . Maja przecież Nosal i Gubałówkę ..A wójt niech się w końcu od...bie od Białki .Raz na zawsze . 2018-02-23 20:27 6. Niestety reformy po upadku komuny doprowadziły do pewnych redukcji. Kiedyś, gdy istniała taka firma jak rejonowa kolumna transportu sanitarnego (RKTS), w Zakopanem bylo ok 15 karetek. Jakie byly takie były od fiata kombi przez nyskę (erke) nawet do volvo z darów ze szwecji ale były. Nawet jak na dyzurze stacjonowały dwie, trzy z zespołem to na rezerwie było jeszcze kilka a nie trzy czy cztery na cały powiat, dobrze jak się nie zepsują itp., mając na uwadze fakt, że wtedy byly inne czasy czyli dużo mniej turystów, wypadków itp. Ale jak powiadał klasyk " to se ne wrati". A tak mamy korki, korki,korki i jeszcze raz korki, trzy karetki i pół Podhala rozpier..... JAK ŻYĆ??? 2018-02-23 20:17 7. @kijwoko, u Pani/na, żeby było "po polsku", obiad może kosztować dwadzieścia tysięcy złotych a pracownicy przy tym zatrudnieni zarabiać nawet dwieście tysięcy. Pytanie tylko, czy ktoś, zarabiający nawet 10 tysięcy, będzie się tam stołował mając dużo tańszą alternatywę w całkiem przyzwoitym lokalu, gdzie zostanie obsłużony i nikt nikomu nie będzie wciskał jarskiego dania jakim niewątpliwie jest kotlet schabowy. Jeszcze do Pani @Lalka. Nie zawsze taniej, znaczy gorzej. Owszem, są lokale, w których nawet za darmo bym się nie stołował. Ale na prawdę, większość tańszych niczym w jakości nie ustępuje, a nawet przewyższa, tym, że zostanę obsłużony przy stoliku. 2018-02-23 19:11 8. Z miłości do gór, z miłości do Tatr, z tęsknoty za ślebodą, blisko Stwórcy na chwałę Nieba. 2018-02-23 19:01 9. To niech zrobia parking bezpłatny bo ciągną kasę gdzie sie tylko da..... 2018-02-23 18:59 10. Na odcinku Lubien Myślenice ślisko. Ostrożności i szerokości
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Bojcorka

Album TP