Reklama

2015-05-18 14:14:51

ZBRODNIA W MURZASICHLU

Reklama

Głodny, zmęczony letnim upałem i długą wędrówką niedźwiedź, gdzieś w Dolinie Suchej Wody pomiędzy Brzezinami a Psią Trawką, zwabiony zapachem padliny, ryjąc w stromo opadającej ku wodzie skarpie potoku, wykopuje z ziemi, rozrywa i roznosi wokół – jak się wkrótce okaże – ludzkie szczątki. W tym samym czasie Anna Serafin, młoda doktor antropologii z Krakowa pakuje w domu plecak i szykuje się do wyjazdu na krótkie wakacje do Murzasichla, gdzie przed laty, jako młoda panienka, co roku spędzała lato.

     Tak rozpoczyna się fabuła powieści kryminalnej Małgorzaty i Michała Kuźmińskich zatytułowanej Śleboda, która kilka tygodni temu ukazała się na rynku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Śleboda to, jak wiadomo, po góralsku wolność, ale w tym przypadku to także nazwisko zamordowanego starego górala z Murzasichla, którego mroczna przeszłość odsyła nas do niechlubnych kart wojennej historii Podhala. Oczywiście chodzi o Goralenvolk, który chyba po raz pierwszy został w ten sposób literacko wykorzystany jako jeden z wiodących wątków powieści kryminalnej. 
     Wydaje się, że ten zabieg ma go zdemitologizować, że czas odziera to ponure historyczne wydarzenie z mgły niedopowiedzeń, wątpliwych tajemnic, wstydliwego milczenia. Powieść dość swobodnie przemieszcza się pomiędzy rozmaitymi planami czasowymi – druga wojna światowa, lata powojenne, współczesność. Współczesność jest oddana barwnie i dość prawdziwie, a bohaterowie artykułują wprost szereg problemów z jakimi zmaga się Podhale. Na ile góralszczyzna jest „autentyczna” a na ile „komercyjna”? Czy na Podhalu liczy się jeszcze duch czy już tylko pieniądz? Jak radzimy sobie z demonami przeszłości i pokusami nowoczesności? Bohaterowie rozmaicie odpowiadają na te dylematy. Jest organizujący nowoczesne eventy Józek, który kocha góralską muzykę, ale nie radzi sobie z alkoholem. Jest jego wykorzystywana i zagubiona siostra Kaśka. Jest wreszcie ich mądra babka – Babońka – która uosabia mądrość wieku, powściągliwość dawnego wychowania oraz zwyczajną ludzką godność i sprawiedliwość. Są też stojący na przeciwnym biegunie miejscowi politycy i biznesmeni. 
     Akcja toczy się wartko, książkę czyta się szybko i z prawdziwą przyjemnością. Tym bardziej, że nie brak w niej drugiego dna, wątków godnych namysłu i rozważenia. Przejmujący jest krótki monolog leciwej, mądrej Babońki wygłoszony na cmentarzu po pogrzebie starego Ślebody; słowa o utracie pamięci i tożsamości na Podhalu, w imię pogoni za pieniędzmi i bożkami współczesności. Mistrzowskie jest wplecenie tego samego cytatu z hołdu górali złożonego papieżowi pod Wielką Krokwią, w synchronicznie wygłoszone pierwszomajowe kazanie księdza i przemówienie partyjnego działacza. Ale nie za wszystko autorom należy się pochwała. 
     Zakopanego nie można i nie wypada nazwać Stolicą Podhala, wiadomo że ten zaszczytny tytuł przysługuje jedynie Miastu, czyli Nowemu Targowi. W Kuźnicach nie ma żadnego ronda i przez Kuźnice nie da się dojechać do Murzasichla. Policjant z kości i krwi, a szczególnie góralski policjant, nigdy nie użyje wobec niesympatycznej mu osoby miałkiego określenia „skurczysyn” tylko wypowie wiadome słowo z całą jego mocą i dosłownością. Ceprostrada to nie asfaltowa droga do Morskiego Oka, lecz szlak z Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz. Takich drobiazgów uzbierałoby się więcej, ale przyznajmy – to tylko drobiazgi. 
     Gwara jest poprawna, gdzieniegdzie można by dyskutować, ale jak wiadomo do dziś zapis gwary góralskiej nie został skodyfikowany, więc w gruncie rzeczy każdy może pisać po góralsku jak mu się podoba. Autorzy radzą sobie nieźle, widać mieli dobrych nauczycieli. Ale pieniądze po góralsku to nie są „dutki”, tylko „dudki” i to jest błąd rażący. Tyle o gwarze. 
     Jeżeli zaś chodzi o język literacki, to niektóre fragmenty powieści aż ociekają przymiotnikami i przysłówkami, powodując wrażenie, że niektóre zdania są jakby cytatami z kiepskiego tabloidu. Dla przykładu: „Wskazał podkomisarzowi grubaśny kubek z utłuczonym uchem pełen czarnej zalewajki z grubym kożuchem fusów na wierzchu. Chowaniec chciwie złapał naczynie w masywne dłonie”. I jeszcze jeden cytat: „Staruszka bezceremonialnie postawiła przed nią parujący talerz góralskiego barszczu. Na powierzchni zupy pełgały delikatne oczka tłuszczu, w których uwięzione były drobiny kopru”. Drodzy Autorzy, proszę Was – nie idźcie tą drogą! 
     Podsumowując, pojawił się na rynku dobry kryminał osadzony zgrabnie w podhalańskich i góralskich realiach. Świetna lektura z kręgu literatury popularnej, nie pozbawiona głębszego historycznego i kulturowego tła. Ale w końcu takiego właśnie kryminału należy się spodziewać od duetu autorskiego złożonego z etnolożki i dziennikarza. Tylko czy odważą się spojrzeć w oczy swoich czytelników zza Sichły? Czy przyjadą promować książkę na Podhalu? Póki co przeczytajcie Ślebodę i zmierzcie się z opisem zbrodni, która budzi upiory przeszłości. 

Małgorzata i Michał Kuźmińscy, Śleboda. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 2015, ss. 336

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Góral z Trójmiasta 2015-05-20 15:36:28
Ronda w Kuźnicach nie ma, lecz jest przecież Rondo Kuźnickie, a przez nie można pojechać choćby i do Chin ;)
Spora część klasycznych ceprów bierze właśnie asfalt do Morskiego Oka za osławioną Ceprostradę, zdarzyło mi nieraz prostować tego typu opinie.
Zbyt kwiecisty styl to niestety wada wielu współczesnych "kryminałów", może chodzi o to by dzieło miało więcej stron? ;)
Reasumując - rzucę okiem przy okazji wizyty w księgarni, jeśli wciągnie to przeczytam.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia na dłużej apartament 42m, 2 pokoje, duży taras. Zakopane Olcza. 1800zł media
    Tel.: 606854231
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny MŁODY PRACOWNIK DO PRZYUCZENIA (PRACE BUDOWLANE), na start 18 zł/ha + ubezpieczenie. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Restauracja "Tarasy Gubałówka" zatrudni: POMOC KUCHENNĄ. Miejsce pracy: Zakopane. WYMAGANIA: - Aktualna książeczka zdrowia dla celów sanitarno-epidemiologicznych; - Optymizm, sumienność i zaangażowanie, punktualność; - Umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu; - Dyspozycyjność. OFERUJEMY: - Umowę zlecenie; - Atrakcyjne warunki zatrudnienia. Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl
  • PRACA | dam
    Sklep obuwniczy w Zakopanem zatrudni ekspedientki.CV oraz list motywacyjny proszę przesyłać na adres email lub zgłoszenia telefoniczne.
    Tel.: 697069380
    E-mail: tatrzanski@dworek.biz
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę miejsce na stoisko regionalne ul. Pardałówka
    Tel.: 500370970
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: OSOBĘ DO PRACY W KUCHNI. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | szukam
    dietetyk, intendent z pełną znajomością programów żywieniowych RW i PZ. 669 364 691
  • PRACA | dam
    Zatrudnię młodą i energiczną dziewczynę do obsługi w restauracji w Bukowinie Tatrzańskiej.
    Tel.: 660172232
    E-mail: restauracja@burymis.pl
  • PRACA | dam
    Stanowiska kucharza oraz pomocy kuchennej w małej restauracji przy pensjonacie w Zakopanem. Godziny pracy do ustalenia. Dla kobiety zakwaterowanie na miejscu. Prosimy o kontakt telefoniczny lub o przesłanie CV.
    Tel.: 600 250 202
    E-mail: hotel-pp@gabrysia.com.p
    Inne: JAR, Jaszczurówka 30, 34-500 Zakopane
  • PRACA | dam
    Roznoszenie ulotek oraz promowanie wycieczek jednodniowych
    Tel.: 606286379
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    KIA SOUL, 2010 r., pierwsza rejestracja 2011, serwisowany Aso, bezwypadkowe, 1.6 benzyna,
    Tel.: 604 504 738.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    GĘSI i KACZKI. Tel 514 700 510
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DZIEWCZYNĘ JAKO SPRZEDAWCĘ W SKLEPIE ZABAWKOWYM W ZAKOPANEM. Praca na stałe.
    Tel.: 609 097 999.
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmie do pracy kucharza /kucharkę i pomoc kuchenną tel 660087077,
    Tel.: 664498283
  • KOMUNIKATY
    Na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Nowy Targ oraz na stronie internetowej www.ugnowytarg.pl znajduje się wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży: - w trybie przetargu nieograniczonego dz. ewid. 7 o powierzchni 0,2205 ha w miejscowości Łopuszna objęta Księgą Wieczystą nr NS1T/00120012/8 położona w bezpośrednim sąsiedztwie stadniny koni oraz dworu Tetmajerów. Cena wywoławcza nieruchomości 41 400, 00 zł. W trybie bezprzetargowym dz. ewid 5502/3 o powierzchni 0,0570 ha w miejscowości Ludźmierz powstała z podziału dz. ewid. 5502 objętej Księgą Wieczystą nr NS1T/00085076/6 położonej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań w pobliżu ścieżki rowerowej. Cena nieruchomości: 8 922, 35 zł brutto.
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ i KELNERKĘ. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy bufetową, na stałe lub na sezon. 502 271 486
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Do sprzedania używany samochód Ford Focus 2007 kombi
    Tel.: 695906596
    E-mail: lukasz_banas@gazeta.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy Panią na pełen etat na Stoisko pod Gubałówkę z galanterią skórzaną dyspozycyjną ,mile widziane doświadczenie w handlu. W wieku od 20-45 lat.Stoisko w okresie zimowym ogrzewane.Dobre wynagrodzenie
    Tel.: Telefon:660719519,
    E-mail: budzuu@wp.pl
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup aut całych i rozbitych. Dojazd do klienta nr tel 880084653
    Tel.: 880084653
  • PRACA | dam
    Przyjmę krawcową do szycia kurtek skórzanych.Nowy Targ praca stała.
    Tel.: 601508717
    E-mail: Waciop@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy hydraulika,praca stała,dobre wynagrodzenie
    Tel.: 604961477
  • PRACA | dam
    Zatrudnię na stanowisko pomocnika produkcyjnego przy szyciu odzieży skórzanej.
    Tel.: 603607832
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do obsługi gości na RECEPCJI w Kościelisku. Wymagana znajomość obsługi komputera.
    Tel.: 697655655
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Firma Informatyczna zatrudni absolwenta o kierunku informatyka lub pokrewnym z wykształceniem średnim lub wyższym, posiadającego prawo jazdy kat. B , praca w okolicach Nowego Targu. Zainteresowanych prosimy kontakt : praca@nowytarg.webd.pl, tel. 504252727.
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica poszukuje recepcjonistów na pełen etat, zatrudnienie na umowę o pracę. Chętnych prosimy o kontakt
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZUKAM DOMU NA DŁUŻSZY OKRES - ZAKOPANE, najchętniej centrum -
    Tel.: 513 920 918.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię tynkarzy, praca okolice zakopanego, umowa o prace, wysoka stawka dla ekip i dla pojedynczych pracowników, zapraszam do kontaktu.
    Tel.: 880321683
  • PRACA | dam
    Praca na budowie przy dociepleniach (Zakopane i okolice).
    Tel.: 500 160 574
2018-06-22 18:30 Przetarg poza plecami radnych 2018-06-22 17:00 Wakacyjne zagrożenia 2018-06-22 17:00 Polsko-słowacki rajd rowerowy 2018-06-22 15:46 Przyjechali na rowerach i przyłapali go z narkotykami 2018-06-22 15:25 KARDIO SZUKA DOMU NA CITO! 2 2018-06-22 15:24 Dziś zakończenie roku szkolnego. Zaczynają się wakacje 2018-06-22 15:16 Pink Floyd na początek lata 2018-06-22 15:01 Z zamiłowania do broni 2018-06-22 14:16 Kolejny śmiertelny wypadek w Tatrach 2018-06-22 14:03 Muzyczne zakończenie roku szkolnego 1 2018-06-22 13:00 Stypendia dla najlepszych 1 2018-06-22 12:09 Przestróg nigdy za wiele 1 2018-06-22 11:02 Za potrzebą biegając po parku 2018-06-22 10:01 Co dalej z obwodnicą 5 2018-06-22 08:37 Czas na WAKACJE! 2018-06-22 08:00 Kadeci w więzieniu 2018-06-21 22:16 Grupa Autoremo partnerem motoryzacyjnym nowotarskiego hokeja 2 2018-06-21 21:00 Ośrodek za zamkniętymi drzwiami 2018-06-21 19:53 Kolej tak, autobus nie za bardzo 4 2018-06-21 18:37 Poczwórna stłuczka na Nędzy Kubińca 3 2018-06-21 18:05 Budżet i różne punkty jego widzenia 1 2018-06-21 17:33 Program „Wakacji w Mieście 2018” 2018-06-21 17:30 Ścieżka z poślizgiem 8 2018-06-21 17:24 Kadeci na szlaku konfederatów 2018-06-21 16:44 Miasto szykuje się na Powitanie Lata 2018-06-21 16:25 Nie daj się podstawionemu wnuczkowi 2018-06-21 16:00 Jakość na talerzu 2018-06-21 15:59 Prasa płynie (wideo) 2018-06-21 14:47 Wielkie zmiany na księżowskich posadach 24 2018-06-21 14:08 Ortografia im niestraszna 2018-06-21 14:06 Gala stypendystów 2018-06-21 13:07 Uwaga na Barszcz Sosnowskiego 3 2018-06-21 12:40 Remontują chodnik 2018-06-21 12:21 Nowotarskie spotkanie z poezją 2018-06-21 11:28 Spiskie granie dla Martynki 2018-06-21 11:25 Robotnicy generują korek na zakopiance 10 2018-06-21 10:43 Jak wesele, to tylko po góralsku 2018-06-21 10:04 Seniorze - nie daj się oszukać 2018-06-21 09:54 Edukacyjna debata w Kościelisku 1 2018-06-21 08:23 Łąki Łan pod ścianką i z konkurs nagrodami 2018-06-21 07:49 Dziś z „Tygodnikiem Podhalańskim” - kolejny numer „Gazety Targowej” 2018-06-21 07:40 Skandal obyczajowy z duchownym w roli głównej 2018-06-20 23:07 Poszukują kierowcy, który zabił dziewięciolatka 2 2018-06-20 21:00 Rezydent 22 2018-06-20 20:03 Radni grosze liczą 2018-06-20 19:14 Gdzie znaleźć wysokiej klasy akcesoria meblowe 2018-06-20 18:30 Burmistrz Przybyło pensji nie ubyło 2018-06-20 17:32 Śmierć na traktorze 5 2018-06-20 17:03 Kształty góralki, smakowita Helenka i wino (wideo) 1 2018-06-20 16:16 Zakopiańczycy pożegnali Barbarę Wachowicz 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-06-22 17:56 1. wy pójdziecie grać do orkiestry strażackiej za darmo, a Kwiatkom wójt za każdy koncert płaci. Jakby tego było mało to jeszcze dyrektor Kwiatek na drzwiach gminnego biura promocji wiesza ogłoszenia o naborze do swojej prywatnej szkoły, czekam aż tam zacznie robić przesłuchania, choć może wtedy byłby w pracy, bo teraz nigdy go nie ma. Wójt na wszystko pozwala, przecież żeby uciszyć radnego Kwiatka, bo go atakował to mu brata w Centrum Kultury zatrudnił. Inwestycji na Zdrojowej żadnych to wójt liczy że może choć Kwiatki mu głosów nazbierają, musi odrobić te stracone po wyrzuceniu Wojtarowicza ze stołka zastępcy. 2018-06-22 16:56 2. I tak to z tymi naszymi inwestycjami na Podhalu jest, za Witowem het do Czarnego Dunajca to jakby gorsze powietrze ludziom zawiewało. To i tak sukces, że do tej pory o kagankach w chałupach nie siedzą :-) 2018-06-22 16:26 3. Biblia nie mówi o żadnym wynagrodzeniu, czyli mamy wszyscy pracować za darmo? Jak chcesz pracuj. Teraz znasza kolej, skoro tak się podpierasz cytatami z Biblii, pokaż cytat, że homoseksualizm jest naturalny i w porządku. 2018-06-22 16:21 4. Chętnie przygarnę... Do kolacji. 2018-06-22 16:16 5. No, i co ? Nawet tu " stary wójt" jest bezkonkurencyjny, trudno będzie wam go pobić. 2018-06-22 15:59 6. A w Krościenku już nie potrzebują takich kotków?Może @cyklista by znalazł w Łańcuszkowie jakąś chętną do adopcji. 2018-06-22 15:47 7. te porazka - czytales kiedys jakies prawa , obowiazki , przysiegi itp. ksiezy? Sekta ktora nie szanuje nawet wlasnych praw i obowiazkow. Dla nich tylko pieniadz i wlasnezachcienki sie licza. ps. Bezkarni , uprzywilejowani , zboczency. Tyle w temacie. 2018-06-22 15:37 8. 1. Wójt jako ogran wykonawczy jest zobowiązany do wspierania realizacji inwestycji na swoim terenie. 2. Sam się ciagle tym chwali i podpina wiec umywanie teraz rąk to zwykła hipokryzja. 3. Jakby nie inwestycje rządu, województwa, powiatu, sołtysów i prywatnych inwestorów (wszystko to Dyda skrupulatnie wymienia w każdym swoim biuletynie, sprawozdaniu) to faktycznie nie można czepiać się Dydy bo jak tu się czepiać o NIC ?! 2018-06-22 15:35 9. Strasza was pogrzebami. Kon by sie usmial. Co to zmarlego obchodzi. Ksiadz odprawi msze zalobna - kwestia ceny i o to jest prawda wiary. 2018-06-22 14:59 10. @Niestety2 ,skoro jesteś taki biegły w temacie, to może nam opowiesz w jaki sposób księża rozliczają w US np. "wynagrodzenie" pobierane za udzielenie sakramentów? A przy okazji podaj cytat z Biblii, który mówi o tym właśnie "wynagrodzeniu".
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Bojcorka

Pożegnania