Reklama

2015-05-18 14:14:51

Reklama

ZBRODNIA W MURZASICHLU

Reklama

Głodny, zmęczony letnim upałem i długą wędrówką niedźwiedź, gdzieś w Dolinie Suchej Wody pomiędzy Brzezinami a Psią Trawką, zwabiony zapachem padliny, ryjąc w stromo opadającej ku wodzie skarpie potoku, wykopuje z ziemi, rozrywa i roznosi wokół – jak się wkrótce okaże – ludzkie szczątki. W tym samym czasie Anna Serafin, młoda doktor antropologii z Krakowa pakuje w domu plecak i szykuje się do wyjazdu na krótkie wakacje do Murzasichla, gdzie przed laty, jako młoda panienka, co roku spędzała lato.

     Tak rozpoczyna się fabuła powieści kryminalnej Małgorzaty i Michała Kuźmińskich zatytułowanej Śleboda, która kilka tygodni temu ukazała się na rynku nakładem Wydawnictwa Dolnośląskiego. Śleboda to, jak wiadomo, po góralsku wolność, ale w tym przypadku to także nazwisko zamordowanego starego górala z Murzasichla, którego mroczna przeszłość odsyła nas do niechlubnych kart wojennej historii Podhala. Oczywiście chodzi o Goralenvolk, który chyba po raz pierwszy został w ten sposób literacko wykorzystany jako jeden z wiodących wątków powieści kryminalnej. 
     Wydaje się, że ten zabieg ma go zdemitologizować, że czas odziera to ponure historyczne wydarzenie z mgły niedopowiedzeń, wątpliwych tajemnic, wstydliwego milczenia. Powieść dość swobodnie przemieszcza się pomiędzy rozmaitymi planami czasowymi – druga wojna światowa, lata powojenne, współczesność. Współczesność jest oddana barwnie i dość prawdziwie, a bohaterowie artykułują wprost szereg problemów z jakimi zmaga się Podhale. Na ile góralszczyzna jest „autentyczna” a na ile „komercyjna”? Czy na Podhalu liczy się jeszcze duch czy już tylko pieniądz? Jak radzimy sobie z demonami przeszłości i pokusami nowoczesności? Bohaterowie rozmaicie odpowiadają na te dylematy. Jest organizujący nowoczesne eventy Józek, który kocha góralską muzykę, ale nie radzi sobie z alkoholem. Jest jego wykorzystywana i zagubiona siostra Kaśka. Jest wreszcie ich mądra babka – Babońka – która uosabia mądrość wieku, powściągliwość dawnego wychowania oraz zwyczajną ludzką godność i sprawiedliwość. Są też stojący na przeciwnym biegunie miejscowi politycy i biznesmeni. 
     Akcja toczy się wartko, książkę czyta się szybko i z prawdziwą przyjemnością. Tym bardziej, że nie brak w niej drugiego dna, wątków godnych namysłu i rozważenia. Przejmujący jest krótki monolog leciwej, mądrej Babońki wygłoszony na cmentarzu po pogrzebie starego Ślebody; słowa o utracie pamięci i tożsamości na Podhalu, w imię pogoni za pieniędzmi i bożkami współczesności. Mistrzowskie jest wplecenie tego samego cytatu z hołdu górali złożonego papieżowi pod Wielką Krokwią, w synchronicznie wygłoszone pierwszomajowe kazanie księdza i przemówienie partyjnego działacza. Ale nie za wszystko autorom należy się pochwała. 
     Zakopanego nie można i nie wypada nazwać Stolicą Podhala, wiadomo że ten zaszczytny tytuł przysługuje jedynie Miastu, czyli Nowemu Targowi. W Kuźnicach nie ma żadnego ronda i przez Kuźnice nie da się dojechać do Murzasichla. Policjant z kości i krwi, a szczególnie góralski policjant, nigdy nie użyje wobec niesympatycznej mu osoby miałkiego określenia „skurczysyn” tylko wypowie wiadome słowo z całą jego mocą i dosłownością. Ceprostrada to nie asfaltowa droga do Morskiego Oka, lecz szlak z Morskiego Oka na Szpiglasową Przełęcz. Takich drobiazgów uzbierałoby się więcej, ale przyznajmy – to tylko drobiazgi. 
     Gwara jest poprawna, gdzieniegdzie można by dyskutować, ale jak wiadomo do dziś zapis gwary góralskiej nie został skodyfikowany, więc w gruncie rzeczy każdy może pisać po góralsku jak mu się podoba. Autorzy radzą sobie nieźle, widać mieli dobrych nauczycieli. Ale pieniądze po góralsku to nie są „dutki”, tylko „dudki” i to jest błąd rażący. Tyle o gwarze. 
     Jeżeli zaś chodzi o język literacki, to niektóre fragmenty powieści aż ociekają przymiotnikami i przysłówkami, powodując wrażenie, że niektóre zdania są jakby cytatami z kiepskiego tabloidu. Dla przykładu: „Wskazał podkomisarzowi grubaśny kubek z utłuczonym uchem pełen czarnej zalewajki z grubym kożuchem fusów na wierzchu. Chowaniec chciwie złapał naczynie w masywne dłonie”. I jeszcze jeden cytat: „Staruszka bezceremonialnie postawiła przed nią parujący talerz góralskiego barszczu. Na powierzchni zupy pełgały delikatne oczka tłuszczu, w których uwięzione były drobiny kopru”. Drodzy Autorzy, proszę Was – nie idźcie tą drogą! 
     Podsumowując, pojawił się na rynku dobry kryminał osadzony zgrabnie w podhalańskich i góralskich realiach. Świetna lektura z kręgu literatury popularnej, nie pozbawiona głębszego historycznego i kulturowego tła. Ale w końcu takiego właśnie kryminału należy się spodziewać od duetu autorskiego złożonego z etnolożki i dziennikarza. Tylko czy odważą się spojrzeć w oczy swoich czytelników zza Sichły? Czy przyjadą promować książkę na Podhalu? Póki co przeczytajcie Ślebodę i zmierzcie się z opisem zbrodni, która budzi upiory przeszłości. 

Małgorzata i Michał Kuźmińscy, Śleboda. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław, 2015, ss. 336

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Góral z Trójmiasta 2015-05-20 15:36:28
Ronda w Kuźnicach nie ma, lecz jest przecież Rondo Kuźnickie, a przez nie można pojechać choćby i do Chin ;)
Spora część klasycznych ceprów bierze właśnie asfalt do Morskiego Oka za osławioną Ceprostradę, zdarzyło mi nieraz prostować tego typu opinie.
Zbyt kwiecisty styl to niestety wada wielu współczesnych "kryminałów", może chodzi o to by dzieło miało więcej stron? ;)
Reasumując - rzucę okiem przy okazji wizyty w księgarni, jeśli wciągnie to przeczytam.
  • PRACA | dam
    Grupa Kapitałowa PKL S.A. - RESTAURACJA GUBAŁZZERIA. Miejsce pracy: Zakopane. Zatrudni: - KUCHARZY, - PIZZERMANA, - POMOC KUCHENNĄ, - KELNERÓW, - OSOBY DO OBSŁUGI BARU, - OSOBY DO ZEWNĘTRZNYCH PUNKTÓW SPRZEDAŻY. Oferujemy umowę o pracę oraz umowy zlecenia. Szczegóły na stronie www.pkl.pl w zakładce Kariera. Aplikacje proszę przesyłać na adres: kadry@pkl.pl z dopiskiem ?GASTRONOMIA?.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Bukowinie Tatrzańskiej szuka osoby do pomocy. Zakres obowiązków przygotowanie śniadania oraz sprzątanie pokoi. Praca do godzin popołudniowych. Mile widziane doświadczenie.
    Tel.: 784569292, 783997156
    E-mail: willa@podmiedza.pl
  • PRACA | dam
    Karczma Płazówka w Zakopanem zatrudni: kelnera/kelnerkę, pomoc kuchenną, pokojową. Praca stała na umowę lub dorywcza.
    Tel.: 608 33 88 66
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTA Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni recepcjonistkę/recepcjonistę na pełen etat. Szczegóły na stronie internetowej. Telefon: (18) 26 325 74. Adres www:
    WWW: http://bip.cos.pl/394/26-05-2017-ogloszenie-o-naborze-recepcjonista-iii
  • PRACA | dam
    Praca w ogrodnictwie. Koszenie.
    Tel.: 693250383
  • PRACA | dam
    Zatrudnię SZPACHLARZY i MONTERÓW do regipsów. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DO TYNKÓW MASZYNOWYCH, wysokie zarobki, dobre warunki pracy. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    Przyjmę pracownice biurową do hurtowni w Szaflarach tel.
    Tel.: 697701007
  • PRACA | dam
    Norwegia legalna praca budowlanka PILNIE. Telefon: 532071067. Email: rekrutacja@norint.eu.
    Tel.: 532071067
    E-mail: rekrutacja@norint.eu
  • PRACA | dam
    pomoc kuchenną do pensjonatu w Poroninie. Możliwość zamieszkania.
    Tel.: 601528365
  • USŁUGI | inne
    Naprawa/serwis opon rolniczych,budowlanych,ciężarowych itd. Nowy Targ ul. Ludźmierska 29
    Tel.: 693632501
    E-mail: ttspodhale@gmail.com
    WWW: ttspodhale.pl
  • PRACA | dam
    Firma MISINIEC zatrudni kierowców kategoria C+E TEL.KONT. 602 107 107
    Tel.: 602 107 107
    E-mail: holserwis-misiniec@wp.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A. zatrudni KELNERKĘ/KELNERA, POMOC KUCHENNĄ oraz PRACOWNIKÓW OBSŁUGI. Zainteresowanych prosimy o przesłanie CV na adres: bozena.zagata@polskietatry.pl. Tel. 18 20 63730 w. 21.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    CITROEN C2, 2006 r., 4.000 cena -
    Tel.: 663 518 378.
  • SPRZEDAŻ | różne
    2 DOMKI na budowę, drewutnię, gospodarstwo, 1500 zł. 18 44 52 039. Zubrzyca 18 28 52 725.
  • ANTYKI
    KOLEKCJONERSKIE TARGI STAROCI W DNIACH 14-18 CZERWCA, NA TERENIE SZKOŁY "HOTELARZ", UL. PARTYZANTÓW W ZAKOPANEM.
    Tel.: 668 589 537
  • PRACA | dam
    Zbrojarzy, mosty Zakopianka od 16 zł
    Tel.: 609964333
    E-mail: p.wojtas@stalmontaz.eu
  • PRACA | dam
    Nowy Targ zatrudnię ELEKTRONIKA, MECHANIKA SAMOCHODOWEGO. 517 600 205.
  • PRACA | dam
    Biuro Rachunkowe w Zakopanem zatrudni księgową oraz stażystkę. CV prosimy wysyłać na adres: renata-biuro@o2.pl
    E-mail: renata-biuro@o2.pl
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie zatrudni kucharza (kucharkę)
    Tel.: 604544247
  • PRACA | dam
    Schronisko Smaków w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni kucharzy na stałe. Stawka początkowa: 16 zł za godzinę. Umowa o pracę.
    Tel.: 881797673
  • PRACA | dam
    Restauracja w Bukowinie Tatrzańskiej szuka kelnerki. Mile widziane doświadczenie. Praca ze świadczeniami.
    Tel.: 609 683 058, 18 20 78 169
    E-mail: willa@podmiedza.pl
  • PRACA | dam
    Stacja paliw Rogoźnik przyjmie na stanowisko KASJER-SPRZEDAWCA oraz do OBSŁUGI MYJNI SAMOCHODOWEJ. 502 077 343, ptylka@onet.pl
  • PRACA | dam
    Aparhotel przy Krupówkach zatrudni Recepcjonistów. Praca w przyjaznej atmosferze w systemie zmianowym. Wymagania: dyspozycyjność, znajomość obsługi komputera, j. angielski. CV wraz ze zdjęciem proszę wysyłać na adres: biuro@giewontzakopane.pl
    Tel.: 660523523
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia powierzchnia biurowa położona na II piętrze budynku w ścisłym centrum Nowego Targu (ul. Rynek), powierzchnia: 158,65 m. kw. Stan deweloperski. Tel.12 620 42 59.
  • ZDROWIE I URODA
    LIGHT SHEER DESIRE - ZŁOTY STANDARD DEPILACJI LASEROWEJ: szybki i trwały, bezbolesny, skuteczny, bezpieczny. ATRAKCYJNE CENY! DEPI-MANIA, NATALIA STAWARZ, 784 844 410 - JASZCZURÓWKA.
  • PRACA | szukam
    INFORMATYK SZUKA PRACY JAKO PROGRAMISTA, SERWISANT KOMPUTEROWY, ADMINISTRATOR SIECI KOMPUTEROWYCH. Umiejętność programowania w języku Java w stopniu zaawansowanym. Znajomość programów: Adobe Photoshop, Adobe Design, Corel, Excel, Word, PowerPoint, Access. Tel. 504 937 442
  • PRACA | dam
    DO DORĘCZANIA PACZEK w Zakopanem, Z WŁASNYM SAMOCHODEM DOSTAWCZYM białym, do 3.5 tony -
    Tel.: 502 676 411.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię, MECHANIKA SAMOCHODOWEGO w serwisie samochodowym, Czarny Dunajec. Tel.
    Tel.: 508314117
  • PRACA | dam
    Sanpro Consulting BPO Sp. z o.o. (nr cert.13953) poszukuje dla swojego Klienta osobę chętną do pracy na stanowisku: OSOBA SPRZĄTAJĄCA obiekt rekreacyjny w Bukowinie Tatrzańskiej. Osoby zainteresowane zapraszam do kontaktu - pod nr: 510 014 867, 510-015-820 lub 510-013-612
  • PRACA | dam
    Pracownicy do Studia Pielęgnacji Samochodów
    Tel.: +48787858787
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ, KUCHARZA -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    Biuro RACHUNKOWE ZATRUDNI KSIĘGOWEGO ORAZ STAŻYSTĘ, PRACA W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ LUB JABŁONCE TEL. 691888444
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2017-05-30 12:13 Nowa premiera Sceny Teatralnej MOK 2017-05-30 11:58 Taka pułapka na przechodniów 1 2017-05-30 11:36 Dzień Dziecka dla małych i dużych 2017-05-30 10:37 Zaginęła staruszka 2017-05-30 09:47 Na dwóch kółkach do granicy 1 2017-05-30 08:40 Zakopiańczyk zaginął w Krakowie. Mógł wyruszyć w Tatry 1 2017-05-30 08:01 Barokowy kwadrans 2017-05-30 00:00 Nie bój się wizyty u proktologa! 2017-05-29 21:07 Pożar w Długopolu z lotu ptaka (wideo) 2017-05-29 20:31 Matka w oczach dziecka 2017-05-29 20:27 Tatry o wschodzie Słońca 2 2017-05-29 20:20 Właściciel „Plamy” zamierza założyć radnym sprawę sądową 1 2017-05-29 19:51 Zakwitną ronda 2 2017-05-29 18:44 Każdy mógł sprawdzić swoją formę 2017-05-29 16:49 A tu w piątek koniec... koniec świata 2017-05-29 16:41 Płoną budynki gospodarcze 2017-05-29 15:24 Moc atrakcji w plebańskich ogrodach 2017-05-29 15:03 Chóry i dzieci 2017-05-29 14:54 Spójrz w lusterko zanim skręcisz 3 2017-05-29 13:37 Macierzyństwo w MOK 2017-05-29 13:23 Zdrój w pełnym rynsztunku 1 2017-05-29 12:49 "Wiosna Fizjoterapii" w „Podhalańskiej Wyższej” 2017-05-29 11:32 Gdzie zagrać w piłkę 2017-05-29 08:45 Spalił samochód 2 2017-05-29 08:13 Nie spali bo pomagali 2017-05-28 21:39 Z Tatr w Pieniny na rowerze 1 2017-05-28 21:02 Wieczór Nauki 1 2017-05-28 19:21 Nowy ksiądz w kieleckiej diecezji pochodzi z Rabki 5 2017-05-28 18:03 Złote Kierpce 2017-05-28 16:29 Motocykliści najechali Rabkę 5 2017-05-28 15:20 Festiwal Orkiestr Dętych rozpoczęty (galeria zdjęć) 2017-05-28 15:14 Fruwają rowery i adrenalina 2017-05-28 14:35 Zderzenie na zakopiance 2 2017-05-28 14:14 Rodzinnie w zakopiańskiej dwójce 2017-05-28 13:05 Basen pełen emocji 2017-05-28 12:07 Retro dymek nad torami 2017-05-28 09:57 Malują pasy w Zakopanem 7 2017-05-28 08:17 Beskidzkie Camino czyli górami do Gaździny Podhala 1 2017-05-27 20:50 Widowiskowa akcja policji w centrum miasta. Świadków prosimy o kontakt 37 2017-05-27 20:36 Policjanci dla dzieci 3 2017-05-27 20:02 Taras z kompozytową posadzką 2017-05-27 18:33 Handicap i rekord w prędkości pomagania 1 2017-05-27 17:34 Wypadek podczas zawodów rowerowych 2017-05-27 16:40 Uratowali turystę w rejonie Wierchu pod Fajki 2017-05-27 16:08 Kocica je uratowała, teraz czekają na dobre serce ludzi 2017-05-27 16:07 Sukces nowotarskich kadetek w Turnieju o Srebrne Muszkiety 2017-05-27 15:02 Energia w Sercu Podhala 2017-05-27 13:09 Smród w kurorcie 11 2017-05-27 13:04 Bezpłatne szkolenie w nowotarskiej "skarbówce" 1 2017-05-27 12:46 „Wraca spokój, gdy serce ma wszystko“ 8
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Bojcorka

FILMY TP

Album TP