2015-12-17 12:12:35

ZAKOPANE – NIEOBECNE MIASTO

Reklama

Zazwyczaj pisząc o jakiejś przestrzeni, jakimś mieście, szukamy miejsc pięknych, atrakcyjnych, niepowtarzalnych. Szczególnie jeżeli chcemy napisać przewodnik. Ale książka, o której chcemy napisać, to przewodnik nietypowy, może nawet coś w rodzaju anty-przewodnika. Prowadzi po ciemnych zaułkach, przestrzeniach pomijanych i zapomnianych, wyrzuconych z pamięci. Stąd tytuł: Nieobecne miasto. Przewodnik po nieznanym Zakopanem.

     Te pomijane, zapomniane przestrzenie rozumieć należy w kategoriach idei, choć miewają one także swoje manifestacje w przestrzeni fizycznej, w tkance miasta. Chodziło nam o pokazanie trzech wymiarów Zakopanego, bez których miasto to nie istniało by w obecnym kształcie, a które w dotychczasowych opracowaniach traktowane były po macoszemu – pomijane wstydliwym milczeniem. Bo Zakopane nie byłoby takie, jakie jest, bez ciężkiej pracy i wysiłku licznych przybyłych i osiadłych tu ceprów, bez wielu sanatoriów i zaludniających je tysięcy gruźlików, bez społeczności zakopiańskich Żydów, która podzieliła los pobratymców w całej Polsce i Europie, zamordowana w czasie drugiej wojny światowej. 
     W rozdziale Ceprzy. Ciemna strona jasnego przedstawienia, piszemy o ceprach w podstawowym, pierwotnym znaczeniu tego słowa. O ludziach przyjezdnych, którzy trafili tu szukając pracy. Zazwyczaj ciężkiej, mozolnej, słabo płatnej. To oni w dużej mierze utrzymywali w działaniu i współtworzyli to miasto, nie mając ani ziemi, ani własności, ani kapitału. Tym różnili się od miejscowych – górali i zamożnych przyjezdnych – panów, gości. 
     W drugim rozdziale Gruźlica. Zapoznany czynnik rozwoju Zakopanego, opisujemy początki Zakopanego jako stacji klimatycznej, powstawanie kolejnych sanatoriów, a wreszcie dużego i znaczącego ośrodka leczenia gruźlicy. W Zakopanem jednocześnie przebywało czasami kilka tysięcy chorych, których obecność była sprawcza dla powstawania infrastruktury, tworzyła miejsca pracy i wzrastającą zamożność miasteczka pod Giewontem. 
     Żydzi stanowili przed drugą wojną światową około jednej szóstej mieszkańców Zakopanego. Byli wśród nich biedni sklepikarze i bogaci przedsiębiorcy, byli adwokaci i lekarze, byli artyści i sportowcy. Mieli swoje synagogi i cmentarz, swoje sklepy i kamienice, swoje organizacje i sportowe kluby. Wyjechali, zostali zabici, zniknęli. Także z pamięci i opowieści. Piszemy o nich w rozdziale Zostały tylko okruchy pamięci
     W epilogu zatytułowanym Zobaczyć inaczej Zakopane proponujemy nowe spojrzenie na – wydawało by się – tak dobrze znane nam miasto. „Jesteśmy przekonani, że Zakopane można spotkać inaczej. W niespiesznej wędrówce, poświęcając więcej uwagi miejscom niby znanym i tym zgoła pospolitym, pamiętając przy tym, że nasza wiedza – osobliwie o przestrzeniach kulturowo istotnych – zawsze jest zmityzowana, co nie znaczy nieprawdziwa, ale jednostronna i upraszczająca. Mini przewodnik, który przedstawiamy to zachęta do tego rodzaju spacerów. Po przestrzeni i czasie. W materii miasta wypatrujemy ludzi i ich nieoczywistych historii, a zjawiska, procesy uobecniają się nam w architektonicznym zamęcie i urbanistycznym nieporządku. Nawet brak, nieobecność staje się ciekawa, gdy jesteśmy w stanie zwrócić na nią uwagę i myśleć o jej znaczeniu. Czy przydaje to Zakopanemu urody? Pewnie nie. Czyni je jednak ciekawszym, mniej banalnym miejscem. Ceprzy, gruźlicy i Żydzi pozwalają nam ćwiczyć wyobraźnię, praktykować pamięć, a tropiąc ślady uczyć się uważności. Taki proponujemy program. Trochę pracy i wysiłku, taka miejska wspinaczka, szukanie nowych dróg w Zakopanem”. 
     Dr Zbigniew Benedyktowicz z Instytutu Sztuki PAN w recenzji naukowej książki napisał między innymi: „…nie jest to jeszcze jeden przypadkowy, szczegółowo-przyczynkarski, rutynowy i schematyczny sposób pisania o historii miasta i miejsca, tak szczególnie zapisanego i znaczącego w pamięci, i historii, nie tylko dla jego mieszkańców, ale dla całego kulturowego dziedzictwa i kulturowego krajobrazu Polski. Powiem więcej, podjęty przez autorów zamysł i zrealizowana przez nich praca jest także oryginalnym dziełem i znaczącym wkładem, tak pod względem metodologicznym, jak ze względu na świadomość i stale towarzyszący autorom głęboki namysł i refleksję teoretyczną, do dziedziny, jaką stanowią współczesne badania z zakresu antropologii miasta, antropologii miejsca, antropologii historii,  antropologii wyobraźni”. 
     Książka została opracowana graficznie i złożona do druku przez Staszka Berbekę, który zaprojektował także okładkę. Zawiera dziewięćdziesiąt archiwalnych, mało znanych zdjęć ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego oraz liczący kilkadziesiąt pozycji wykaz literatury. Liczy 194 strony. A my szukamy wydawcy. 

Maciej Krupa, Piotr Mazik, Kuba Szpilka, Nieobecne miasto. Przewodnik po nieznanym Zakopanem

Fotografie z archiwum Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
seba 2015-12-28 19:06:47
Jak się tylko ukaże kupię na 100%
FanclubBeaty 2015-12-26 17:52:55
Trzeba sobie samemu wydać i już. Trzech was jest autorów wiec koszty / 3
koniczyna 2015-12-24 16:39:29
Zdrowych i spokojnych Świąt Bożego Narodzenia, Wigili spędzonej w rodzinnej atmosferze miłości, samych sukcesów w nadchodzącym Nowym Roku 2016
całej Redakcji Tygodnika Podhalańskiego, wszystkim bez wyjątku blogerom i komentatorom życzy

koniczyna
zycenia 2015-12-24 16:02:38
ku pamieci mieci kupa
wpisol sie wom maciek krupa
Góral z Trójmiasta 2015-12-20 22:56:52
Jeśli tylko się ukaże, zaraz kupuję.
"Kroniki" świetne, mam nadzieję że kolejna rzecz będzie na podobnym poziomie.
Pozdrowienia dla autora :)
johnu 2015-12-20 19:41:11
daj se spokój z tymi promocjami , biznes nie idzie to spasuj
proponuje 2015-12-20 11:09:44
proponuje autorowi wziac kredyt na wydanie ...jako ze jest to bestseller ktory na pewno w mig sie rozejdzie to wnet sie spalaci....nikt nie bedzie ryzykowal oplacalnosci...to nie te czasy kiedy glupi lud kupowal wszystko

przy okazji bedzie to dla autora sprawdzian ...jak jest oceniany przez ewentualnych odbiorcow dla ktorych pisze i ilu ma fanow
Maro555 2015-12-20 10:38:16
Może zdecyduje się Pan na wydanie jako ebook zanim znajdzie sie wydawca?
g 2015-12-17 19:56:44
co do żydów.. dlaczego nie dbają o swoje groby? w Czarnym Dunajcu jest pięknie położony, ogrodzony cmentarz z walającymi się nagrobkami -ze stertą śmieci na grobach,,,Niech mi nikt nie mówi ,że żydów już nie ma w Zakopanem - sama znam kilku. Czyżby :inwestowaniie" w groby swoich przodków było wstydliwe? nieopłacalne?
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia w Rabce-Zdroju przy ul. Orkana: kiosk wolnostojący o pow. 25 m2 oraz lokale na piętrze o powierzchniach 12 i 32 m2, tel. 504 252 727.
  • PRACA | dam
    Sieć sklepów z odzieżą używaną poszukuje młodych, energicznych osób do prowadzenia sklepów. Wymagana własna działalność gospodarcza lub chęć jej założenia. Nie wymagamy wkładu własnego. Atrakcyjne warunki finansowe. Praca na terenie Nowy Targ, Rabka, Zakopane, Mszana Dolna, Myślenice. 662 262 053.
  • PRACA | dam
    ?TESKO" TKGK Sp. z o.o. w Zakopanem zatrudni KIEROWCĘ kat. C, praca stała, pełen etat. Tel. 18 20 25 632/633, tesko@tesko.pl, www.tesko.pl.
  • NIERUCHOMOŚCI | zamiana
    RABKA - MIESZKANIE 54 m2, Ip, komfortowe zamienię na podobne w Krakowie. 785 152 920.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM - stan surowy zamknięty, całość cegła, posiada parter i niezależne piętro. Powierzchnia użytkowa 343m2. Budynek ocieplony, posiada rozprowadzone światło, wodę i kanał. Położony jest w Chabówce na działce 32 arowej, na lekkim wzniesieniu, wśród zieleni, z daleka od hałasu i zgiełku, w odległości 1km od "zakopianki" i Rabki-Zdroju. Droga dojazdowa utwardzona, niezależna. Budynek posiada 7 pokoi na dole i 6 na piętrze, plus łazienki, garderoba i garaż. Możliwość wewnętrznej adaptacji w zależności od potrzeb na dom jedno lub dwurodzinny, pensjonat lub działalność usługową. Kontakt 785 152 920, 773 973 777, domchabowka@gmail.com
  • PRACA | dam
    Willa "Kurant" przyjmie do pracy na stałe KUCHARKĘ/-RZA i POMOC KUCHENNĄ Z DOŚWIADCZENIEM. Umowa o pracę. Kontakt: 601 544 134. CV: kurant@willakurant.pl
  • PRACA | dam
    Niemcy, WÓZEK WIDŁOWY. 11euro/godz. Od zaraz!!!
    Tel.: 575839824
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu - OPO w Zakopanem zatrudni na pełen etat Recepcjonistę / Recepcjonistkę. Szczegóły na stronie internetowej.
    Tel.: (018) 26 325 00; 725 300 164
    WWW: http://bip.cos.pl/311/20-04-2017-ogloszenie-o-naborze-recepcjonista
  • PRACA | dam
    Zatrudnie malarzy,fliziarzy,regipsiarzy.Konkretne osoby i pomocnicy.
    Tel.: 608061354
    E-mail: remmar.biuro@onet.pl
  • ZDROWIE I URODA
    Agencja MEDICUS - kompleksowa opieka nad seniorem,
    Tel.: 503 650 903
    E-mail: medicus.opieka@gmail.com,
    WWW: www.opiekunkimedyczne.info
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy przy wylewkach maszynowych i betonach przemysłowych
    Tel.: 664427752
  • PRACA | dam
    Poszukuję hydraulika, praca na terenie Zakopane i okolice
    Tel.: 722310615
    E-mail: thermosoft@onet.pl
  • PRACA | dam
    Pomoc kuchenna do pensjonatu w Poroninie. Możliwość zamieszkania
    Tel.: 601528365
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica rekrutuje Recepcjonistów. Konkurencyjne wynagrodzenie,młody zespół,komfortowe godziny pracy.
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny cieśla
    Tel.: tel 574 628 955
  • BIURA ARCHITEKTONICZNE
    Kierownik Budowy tel.694743564
    Tel.: 602816541
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP SAMOCHODÓW Każda Marka Najlepsze Ceny na Podhalu Osobowe, Dostawcze oraz ciężarowe
    Tel.: 512700770
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA GABINET GINEKOLOGICZNY (SPEŁNIAJĄCY WYMOGI SANITARNE) LUB INNY - W ZAKOPANEM.
    Tel.: 793 333 072.
  • PRACA | dam
    Sanatorium w Szczawnicy zatrudni lekarza specjalistę balneologii lub rehabilitacji medycznej. Warunki do uzgodnienia. Możliwość zamieszkania.
    Tel.: 182622510
    E-mail: biuro@spabudowlani.pl
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ, KUCHARZA -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    Potrzebna NIANIA do dzieci - Bukowina Tatrzańska
    Tel.: 510-213-878
  • PRACA | dam
    Kelnerka/Kelner Bukowina Tatrzańska praca całoroczna
    Tel.: 510-213-878
  • PRACA | dam
    Biuro RACHUNKOWE ZATRUDNI KSIĘGOWEGO ORAZ STAŻYSTĘ, PRACA W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ LUB JABŁONCE TEL. 691888444
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2017-04-25 19:30 Od czwartku załamanie pogody, a na razie tęcza nad Zakopanem 2017-04-25 19:04 Jeden dzień wiosny i śnieg prawie zniknął z Zakopanego 2017-04-25 18:13 Zaginiony odnalazł się 2017-04-25 16:55 Smog jako szansa czyli Podhalańskie Targi Budownictwa 1 2017-04-25 16:42 Budynki PKL na Kasprowym dla skarbu państwa? PKL odpowiadają 10 2017-04-25 14:51 Ksiądz złapał złodziei 2 2017-04-25 13:42 Spalarnia śmieci 2 2017-04-25 11:31 Fenomen Ochotnicy 7 2017-04-25 09:28 Dziś w MOK - wieczór pamięci Romana Szewczyka 2017-04-25 08:42 Dramat w Skawie. Mężczyzna zginął pod kołami pociągu 3 2017-04-25 08:27 Halny szaleje w Tatrach. Ponad 100 km na godz. 2017-04-25 07:41 Kadeci z pucharem dowódcy 2017-04-24 19:47 Wielkie góralskie świętowanie 2017-04-24 18:33 Powrót pięknej wiosny, ale tylko dziś i we wtorek. Silny wiatr w Tatrach 2017-04-24 18:01 4 maja wracają „Muzyczne czwartki w patio” 2017-04-24 16:57 Chatka - vabank czyli przedsiębiorcy niepełnosprawnym 2017-04-24 16:55 Miłosz na salonie 9 2017-04-24 16:06 Informacja turystyczna nieczynna. Najbliższa czynna informacja... 6 2017-04-24 15:55 Alarm pożarowy pod Wielką Krokwią 2017-04-24 15:29 Bal starosty po raz dziewiąty (galeria zdjęć) 2017-04-24 15:14 Rekultywacja terenu na Gubałówce 2 2017-04-24 14:15 Wojownicza gala w Nowym Targu 2017-04-24 14:11 Otwarcie nowej siedziby Polskiego Związku Głuchych (zdjęcia) 2017-04-24 13:18 1 maja - rajd rowerowy śladami św. Jana Pawła II 2 2017-04-24 13:14 Zaginiony na Podhalu mieszkaniec Pomorza 2017-04-24 13:07 Na Goryczkowej można jeździć na nartach 2017-04-24 13:03 W ratuszu - o sztuce i propagandzie 2017-04-24 10:25 Mężczyzna poważnie ranny po wybuchu petardy 2017-04-24 10:16 Wpadł z "trawką" 2017-04-24 08:41 25 lat więzienia dla zabójcy Michała Marka 2 2017-04-24 08:16 Miasto znów pod śniegiem 2017-04-24 07:34 Mikroprojekty dofinansowane 1 2017-04-23 22:47 W budynku zapaliło się siano. Szybka akcja strażaków 3 2017-04-23 20:29 Geotermia Podhalańska prezentuje koszty korzystania z geotermalnego ciepła 9 2017-04-23 20:18 Góralskie wesele według Mateusza Kiszeli (zdjęcia, wideo) 3 2017-04-23 19:49 Z Ożarowa do Krościenka 1 2017-04-23 18:54 Nadeszła pora wypasów 1 2017-04-23 17:04 Jubileuszowe spotkanie przyjaciół Kasprowego Wierchu 3 2017-04-23 15:44 13 maja Bieg o Puchar Rektora PPWSZ. Zapisy rozpoczęte 2017-04-23 14:58 Narciarski Don Kichot 2 2017-04-23 14:02 Przedstawiciele KOD Podhale na Rynku w Krakowie 16 2017-04-23 13:31 Co z odwodnieniem na Kościelnej 2017-04-23 11:58 Kiermasz obuwia marki Badura na wiosnę/lato 2017 2017-04-23 11:25 Niedzica ma ogromne serce 2017-04-23 09:38 Znowu śnieżyca nad Zakopanem. Spadnie do 15 cm śniegu 2 2017-04-23 08:39 Dziś Światowy Dzień Książki. Co czytacie? Mamy książkowe nagrody 1 2017-04-22 22:47 CeperenVolk - nieznana historia zdrady 33 2017-04-22 22:36 Pożar w Leśnicy. Wybuchła butla z gazem 3 2017-04-22 20:27 Kultowa kawiarnia zniknęła z Krupówek 10 2017-04-22 19:02 Memoriał im. Piotra Malinowskiego (zdjęcia)
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2017-04-25 22:15 1. Do Waluś Co Ty pijesz? 2017-04-25 21:55 2. Lach - badania genetyczne potwierdzają tylko, że między góralami podhalańskimi, a pozostałymi mieszkańcami kraju nie ma większych różnic genetycznych. Przyjęliśmy część kultury wołoskiej ponieważ zwyczaje wypasania owiec od nich przejęliśmy, a wraz z nimi naleciałości językowe. To, że ktoś przyjął zwyczaje picia herbaty i używa kilka zwrotów po angielsku, nie czyni go Anglikiem. 2017-04-25 21:52 3. Nie ten kierunek. Jedźcie na Snozke, to gdzie piknikował z Ireną Kinaszewską. Ksiądz też człowiek. 2017-04-25 21:42 4. Tyle, że to poprzednia władza gminy jest za to odpowiedzialna 2017-04-25 21:42 5. Tragedia. Niszczyciele Gorców ! 2017-04-25 21:38 6. Trzeba sprawę załatwić szybko bo ceny mieszkań w NT polecą na łeb na szyję. 2017-04-25 21:37 7. I Bardzo dobrze ! Na Podhalu zima długo trzyma,więc to bardzo dobry pomysł 2017-04-25 21:30 8. "Mam wrażenie, że puszczacze muzyki w poszczególnych stacjach radiowych cechują się coraz bardziej ograniczoną wiedzą muzyczną. Nie w sensie teorii muzyki lecz choćby historii polskiej, europejskiej i światowej piosenki, od lat 50-tych ubiegłego wieku do teraz. Wszechobecne są, puszczane - sorki - do zarzygania, ostatnie hiciory gwiazdeczek, o których nikt nie będzie pamiętał za pół roku. Lub, do znienawidzenia, w kółko dwa hiciory np Police czy Genesis. Albo dlatego, że mają ograniczoną ze względów umów ramowych do minimum listę utworów, lub też, co byłoby zupełnie straszne - ich znajomość muzyki ogranicza się do kilkudziesięciu, góra kilkuset kawałków. śp. Wojciech Młynarski mawiał, ze w sumie nie słucha radia, gdyż ma świetną pamięć muzyczną i ma już dość słuchania w kółko tych samych piosenek." -koni, poznajesz ten tekst? Przypomnieć ci jego autora? Z kogo, oprócz siebie, próbujesz robić idiotę?? Nawet góral z trójmiasta odebrał to tak: "A tymczasem jeden Młynarski napisał dla siebie i różnych innych wykonawców parę tysięcy tekstów." Może zacznij do swoich wypocin dołączać instrukcję obsługi. Albo może lecytynkę zażywaj. Ps. "I po drugie - śp Wojciech Młynarski nie jest moim ulubionym autorem ani wykonawcą." -O nawoływaniu do wzniesienia się ponad i do wyluzowania też ci mam przypomnieć, tudzież o podrzucaniu komentarza, "który to RAZ zamieścił kaisik po pogrzebie śp Wojciecha Młynarskiego?" 2017-04-25 21:02 9. żaba czy ty wiesz durnoto co piszesz ,zdajesz sobie sprawę ? 2017-04-25 21:02 10. Wten sposob "padl" Nosal. Powodzenia. Jak my nie zarabiamy, to nikt nie zarobi. Tylko kto przyjedzie do Zakopanego.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP

Album TP