2015-12-17 12:12:35

Reklama

ZAKOPANE – NIEOBECNE MIASTO

Reklama

Zazwyczaj pisząc o jakiejś przestrzeni, jakimś mieście, szukamy miejsc pięknych, atrakcyjnych, niepowtarzalnych. Szczególnie jeżeli chcemy napisać przewodnik. Ale książka, o której chcemy napisać, to przewodnik nietypowy, może nawet coś w rodzaju anty-przewodnika. Prowadzi po ciemnych zaułkach, przestrzeniach pomijanych i zapomnianych, wyrzuconych z pamięci. Stąd tytuł: Nieobecne miasto. Przewodnik po nieznanym Zakopanem.

     Te pomijane, zapomniane przestrzenie rozumieć należy w kategoriach idei, choć miewają one także swoje manifestacje w przestrzeni fizycznej, w tkance miasta. Chodziło nam o pokazanie trzech wymiarów Zakopanego, bez których miasto to nie istniało by w obecnym kształcie, a które w dotychczasowych opracowaniach traktowane były po macoszemu – pomijane wstydliwym milczeniem. Bo Zakopane nie byłoby takie, jakie jest, bez ciężkiej pracy i wysiłku licznych przybyłych i osiadłych tu ceprów, bez wielu sanatoriów i zaludniających je tysięcy gruźlików, bez społeczności zakopiańskich Żydów, która podzieliła los pobratymców w całej Polsce i Europie, zamordowana w czasie drugiej wojny światowej. 
     W rozdziale Ceprzy. Ciemna strona jasnego przedstawienia, piszemy o ceprach w podstawowym, pierwotnym znaczeniu tego słowa. O ludziach przyjezdnych, którzy trafili tu szukając pracy. Zazwyczaj ciężkiej, mozolnej, słabo płatnej. To oni w dużej mierze utrzymywali w działaniu i współtworzyli to miasto, nie mając ani ziemi, ani własności, ani kapitału. Tym różnili się od miejscowych – górali i zamożnych przyjezdnych – panów, gości. 
     W drugim rozdziale Gruźlica. Zapoznany czynnik rozwoju Zakopanego, opisujemy początki Zakopanego jako stacji klimatycznej, powstawanie kolejnych sanatoriów, a wreszcie dużego i znaczącego ośrodka leczenia gruźlicy. W Zakopanem jednocześnie przebywało czasami kilka tysięcy chorych, których obecność była sprawcza dla powstawania infrastruktury, tworzyła miejsca pracy i wzrastającą zamożność miasteczka pod Giewontem. 
     Żydzi stanowili przed drugą wojną światową około jednej szóstej mieszkańców Zakopanego. Byli wśród nich biedni sklepikarze i bogaci przedsiębiorcy, byli adwokaci i lekarze, byli artyści i sportowcy. Mieli swoje synagogi i cmentarz, swoje sklepy i kamienice, swoje organizacje i sportowe kluby. Wyjechali, zostali zabici, zniknęli. Także z pamięci i opowieści. Piszemy o nich w rozdziale Zostały tylko okruchy pamięci
     W epilogu zatytułowanym Zobaczyć inaczej Zakopane proponujemy nowe spojrzenie na – wydawało by się – tak dobrze znane nam miasto. „Jesteśmy przekonani, że Zakopane można spotkać inaczej. W niespiesznej wędrówce, poświęcając więcej uwagi miejscom niby znanym i tym zgoła pospolitym, pamiętając przy tym, że nasza wiedza – osobliwie o przestrzeniach kulturowo istotnych – zawsze jest zmityzowana, co nie znaczy nieprawdziwa, ale jednostronna i upraszczająca. Mini przewodnik, który przedstawiamy to zachęta do tego rodzaju spacerów. Po przestrzeni i czasie. W materii miasta wypatrujemy ludzi i ich nieoczywistych historii, a zjawiska, procesy uobecniają się nam w architektonicznym zamęcie i urbanistycznym nieporządku. Nawet brak, nieobecność staje się ciekawa, gdy jesteśmy w stanie zwrócić na nią uwagę i myśleć o jej znaczeniu. Czy przydaje to Zakopanemu urody? Pewnie nie. Czyni je jednak ciekawszym, mniej banalnym miejscem. Ceprzy, gruźlicy i Żydzi pozwalają nam ćwiczyć wyobraźnię, praktykować pamięć, a tropiąc ślady uczyć się uważności. Taki proponujemy program. Trochę pracy i wysiłku, taka miejska wspinaczka, szukanie nowych dróg w Zakopanem”. 
     Dr Zbigniew Benedyktowicz z Instytutu Sztuki PAN w recenzji naukowej książki napisał między innymi: „…nie jest to jeszcze jeden przypadkowy, szczegółowo-przyczynkarski, rutynowy i schematyczny sposób pisania o historii miasta i miejsca, tak szczególnie zapisanego i znaczącego w pamięci, i historii, nie tylko dla jego mieszkańców, ale dla całego kulturowego dziedzictwa i kulturowego krajobrazu Polski. Powiem więcej, podjęty przez autorów zamysł i zrealizowana przez nich praca jest także oryginalnym dziełem i znaczącym wkładem, tak pod względem metodologicznym, jak ze względu na świadomość i stale towarzyszący autorom głęboki namysł i refleksję teoretyczną, do dziedziny, jaką stanowią współczesne badania z zakresu antropologii miasta, antropologii miejsca, antropologii historii,  antropologii wyobraźni”. 
     Książka została opracowana graficznie i złożona do druku przez Staszka Berbekę, który zaprojektował także okładkę. Zawiera dziewięćdziesiąt archiwalnych, mało znanych zdjęć ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego oraz liczący kilkadziesiąt pozycji wykaz literatury. Liczy 194 strony. A my szukamy wydawcy. 

Maciej Krupa, Piotr Mazik, Kuba Szpilka, Nieobecne miasto. Przewodnik po nieznanym Zakopanem

Fotografie z archiwum Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
seba 2015-12-28 19:06:47
Jak się tylko ukaże kupię na 100%
FanclubBeaty 2015-12-26 17:52:55
Trzeba sobie samemu wydać i już. Trzech was jest autorów wiec koszty / 3
koniczyna 2015-12-24 16:39:29
Zdrowych i spokojnych Świąt Bożego Narodzenia, Wigili spędzonej w rodzinnej atmosferze miłości, samych sukcesów w nadchodzącym Nowym Roku 2016
całej Redakcji Tygodnika Podhalańskiego, wszystkim bez wyjątku blogerom i komentatorom życzy

koniczyna
zycenia 2015-12-24 16:02:38
ku pamieci mieci kupa
wpisol sie wom maciek krupa
Góral z Trójmiasta 2015-12-20 22:56:52
Jeśli tylko się ukaże, zaraz kupuję.
"Kroniki" świetne, mam nadzieję że kolejna rzecz będzie na podobnym poziomie.
Pozdrowienia dla autora :)
johnu 2015-12-20 19:41:11
daj se spokój z tymi promocjami , biznes nie idzie to spasuj
proponuje 2015-12-20 11:09:44
proponuje autorowi wziac kredyt na wydanie ...jako ze jest to bestseller ktory na pewno w mig sie rozejdzie to wnet sie spalaci....nikt nie bedzie ryzykowal oplacalnosci...to nie te czasy kiedy glupi lud kupowal wszystko

przy okazji bedzie to dla autora sprawdzian ...jak jest oceniany przez ewentualnych odbiorcow dla ktorych pisze i ilu ma fanow
Maro555 2015-12-20 10:38:16
Może zdecyduje się Pan na wydanie jako ebook zanim znajdzie sie wydawca?
g 2015-12-17 19:56:44
co do żydów.. dlaczego nie dbają o swoje groby? w Czarnym Dunajcu jest pięknie położony, ogrodzony cmentarz z walającymi się nagrobkami -ze stertą śmieci na grobach,,,Niech mi nikt nie mówi ,że żydów już nie ma w Zakopanem - sama znam kilku. Czyżby :inwestowaniie" w groby swoich przodków było wstydliwe? nieopłacalne?
  • PRACA | dam
    Karczma w Zakopanem zatrudni kierowcę do rozwozu dań obiadowych.
    Tel.: 691801808
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    1/3 DOMU ZAKOPANE CENTRUM, zakopane1-3domu.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SPÓŁKA POLSKIE TATRY S.A. WYDZIERŻAWI LOKAL w AQUA PARK ZAKOPANE o powierzchni całkowitej 94,46 m2, lokal położony jest na wysokości głównego wejścia do budynku Aquaparku. Składa się z 8 pomieszczeń: - sali głównej z dwoma wejściami; jedno wewnątrz Aquaparku a drugie bezpośrednio od strony drogi. - 7 pomieszczeń gospodarczych z pełnym węzłem sanitarnym. Lokal wyposażony jest w instalację wod.-kan., elektryczną i CO. Dodatkowe informacje po numerem: 602 263 516.
  • PRACA | dam
    Restauracja w Bukowinie Tatrzańskiej szuka kelnerki. Mile widziane doświadczenie. Praca ze świadczeniami.
    Tel.: 609683058, 182078169
  • BIZNES
    Sprzedam DOBRZE PROSPERUJĄCY SKLEP REGIONALNY Z WYPOSAŻENIEM I TOWAREM. Super lokalizacja Bukowina Klin. 604 526 360.
  • PRACA | dam
    Poszukiwany pracownik na stanowisko: mechanik i elektromechanik. 531 760 770, serwisnt@auto-complex.pl
  • PRACA | dam
    PRACA W WEEKENDY DLA KELNERKI/-A ORAZ POMOCY DOMOWEJ, OKOLICE ZAKOPANEGO - KOMÓRKA: 507 02 22 76.
  • USŁUGI | inne
    Podnośnik koszowy, wycinka drzew, mycie domów, czyszczenie rynien, montaż reklam,itp. z podnośnika.
    Tel.: 604200474
    WWW: www.budorze.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebna dziewczyna z samochodem, praca dorywcza. 572 256 818.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię do pracy w Karczmie w Czorsztynie: kucharkę/a, pomoc kuchenną, kelnerkę/a.
    Tel.: +48509920018
    E-mail: nadzamcze@interia.pl
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A. WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: ZASTĘPCA KIEROWNIKA SKLEPU ORAZ SPRZEDAWCA- KASJER W ZAKOPANEM. TEL. 668 333 831
  • PRACA | dam
    GABINET W ZAKOPANEM ZATRUDNI HIGIENISTKĘ STOMATOLOGICZNĄ.
    Tel.: 793 333 072.
  • PRACA | dam
    Firma projektowa zatrudni asystenta projektanta, projektanta, mile widziane doświadczenie w projektowaniu dróg, uli, obiektów kubaturowych
    Tel.: +48696427514
    E-mail: geoart@fr.pl
    WWW: geoart.pl
  • PRACA | dam
    PRACUJ Z NAMI! Ogólnopolska Firma zleci wykonanie zlecenia sprzątania obiektu rekreacyjnego w Bukowinie. Kontakt telefoniczny: 510014867, 510015820
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy Ratownika WODNEGO na basenie w ZAKOPANEM. Na cały etat, pół etatu, okazjonalnie. Tel.
    Tel.: 607508752
  • PRACA | dam
    Poszukuję hydraulika, praca od zaraz, Zakopane
    Tel.: 722-310-615
  • PRACA | dam
    NIEPALĄCĄ DZIEWCZYNĘ do pomocy w pensjonacie POKOJÓWKA, KELNERKA, POMOC KUCHENNA. Bukowina Tatrzańska - na stałe z zamieszkaniem. 602 74 29 25.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KUCHARZA do Pensjonatu w Bukowinie Tatrzańskiej
    Tel.: 510-213-878
  • PRACA | dam
    Biuro RACHUNKOWE ZATRUDNI KSIĘGOWEGO ORAZ STAŻYSTĘ, PRACA W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ LUB JABŁONCE TEL. 691888444
  • PRACA | dam
    OPIEKUNKA DO DZIECKA Z ZAMIESZKANIEM W ZAKOPANEM - 691888444
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    BUKOWINA TATRZAŃSKA - SPRZEDAM PENSJONAT Z CAŁYM WYPOSAŻENIEM, PO PRZYSTĘPNEJ CENIE. 606 677 311.
  • USŁUGI | inne
    USŁUGI TARTACZNE TARTAKIEM PRZEWOŹNYM, CIĘCIE DRZEWA DO 10 m - 690 500 277.
  • PRACA | dam
    Nalewki Góralskie zatrudnią sprzedawcę do sklepu w Kościelisku , wysokie wynagrodzenie, umowa o pracę, również co drugi dzień, bafia@interia.pl
    Tel.: 691 166 005
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2017-03-27 11:55 Darusz Duda trzynasty w Mistrzostwach Świata 2017-03-27 10:29 "Wawele" zagrają w MOK 2017-03-27 10:03 Ostatni dzwonek dla "Bajki" 2017-03-27 07:58 Dziki śmietnik pod Wielką Krokwią 1 2017-03-26 22:22 Dwie osoby zginęły w Tatrach 2017-03-26 20:52 Dachowanie w Chochołowie 2017-03-26 20:19 Różowy Giewont na zakończenie dnia. Od wtorku ciepło, coraz cieplej 2017-03-26 20:02 Po raz trzeci posprzątają 2017-03-26 19:51 Cztery osoby ciężko ranne w wypadku na drodze do Chyżnego 2017-03-26 19:23 Tak wyglądają drogi wojewódzkie w Czarnym Dunajcu 3 2017-03-26 17:27 Najcudowniejsza rasa nie tylko na Podhalu (wideo) 2017-03-26 15:42 Pogorzelisko 1 2017-03-26 15:16 Miasto zdegradowane 1 2017-03-26 13:43 Morderstwo w Ludźmierzu 2 2017-03-26 13:03 Siłownia pod chmurką 4 2017-03-26 13:01 Siostra misjonarka nagrała teledysk 17 2017-03-26 12:00 Skarbówka w galerii 2017-03-26 11:17 Polacy z Pucharem Narodów. Kraft z Kryształową Kulą 2017-03-26 10:30 Zadzwonił do TOPR, że jest pod lawiną. Był w łóżku w Raciborzu 3 2017-03-26 10:10 Krokusowe szaleństwo 2017-03-26 08:24 Dach. Gdy finezja miesza się z praktycznością 2017-03-26 08:02 Dzień Otwarty w Krościenku 2 2017-03-25 23:24 Misterium Męki Pańskiej 9 2017-03-25 22:58 Wybuchy w płonącej fabryce (film) 1 2017-03-25 22:20 Fabryka w ogniu (wideo) 1 2017-03-25 21:18 Wieczór z poezją Zbigniewa Tlałki w nowotarskich „Jatkach” (zdjęcia) 2017-03-25 20:17 Sobota była słoneczna. W niedzielę więcej chmur? Od wtorku prawdziwa wiosna 2017-03-25 20:10 Strefa płatnego parkowania w Krościenku 13 2017-03-25 19:02 Trwa akcja gaszenia pożaru fabryki 2017-03-25 18:56 Odliczanie do lotów do USA rozpoczęte 1 2017-03-25 17:57 Nie zapomnijcie. Dziś śpimy godzinę krócej! 4 2017-03-25 17:41 No Limit na Kasprowym 3 2017-03-25 16:59 Wieczór panieński blisko Pienin 1 2017-03-25 16:16 Potężny pożar w Skomielnej Białej. Płonie fabryka tarcz ściernych 2 2017-03-25 15:59 Zawody Koziołka Matołka 2017-03-25 15:55 Zanieczyszczony Dunajec. Pobrano próbki nieznanej substancji 2017-03-25 14:16 Wymarzona pogoda na Kasprowy 1 2017-03-25 14:09 Zderzenie na Kościeliskiej 4 2017-03-25 12:51 Fantastyczny rekord Stocha. Polacy na trzecim miejscu przed Austriakami 2017-03-25 12:46 Lawina w Dolinie Jarząbczej. Nie wiadomo, czy ktoś jest zasypany 2017-03-25 11:24 Wiedzą wszystko o pożarach 2017-03-25 11:18 Sromowce świętują 700-lecie 2017-03-25 08:41 Piękna pogoda w Tatrach 2017-03-25 08:24 Zakończyło się dogaszanie pożaru na Kościeliskiej. Miasto dało schronienie pogorzelcom 1 2017-03-25 07:50 Nocny pożar przy ul. Kościeliskiej. Jedna osoba w szpitalu 1 2017-03-24 23:11 Podhale poza podium. Zadecydował jeden gol 2017-03-24 22:17 Byliśmy gangsterami. Część druga 11 2017-03-24 21:36 Samochód wypadł z drogi w Witowie 2017-03-24 19:29 Uczniowie „Goszczyńskiego” wysoko w konkursie o Pileckim i „Ince” 2017-03-24 19:04 Wyślij nam swoje zdjęcie z miejsca pracy. Wasze fotografie 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2017-03-27 11:57 1. toście chyba w rynku drogi nie widzieli... 2017-03-27 11:50 2. Do@wiktoria. To pytam się gdzie te wasze hasła wyborcze Dudy i Szydło , że będziecie się wsłuchiwać w głos ludu /suwerena/, że będziecie z tym ludem rozmawiać, czy tylko w czasie kampanii, a po wyborach to już nie trzeba. Wy się mianujecie katolikami, Szydło ma nawet syna księdza a kłamstwo z jej i waszych ust jest na każdym kroku. 2017-03-27 11:35 3. *zacnej 2017-03-27 11:34 4. Antosiu, no zobacz, osoba ponoć nad wszech miar wykształcona (podobno ma ukończone kilka fakultetów studiów wyższych, tatuś Szanownej Pani to uznany ekspert międzynarodowy, zaś braciszek po obronie kolejnej pracy magisterskiej), a posługuje się językiem cechującym osobników pochodzących z nizin społecznych. Czy to przystoi tak zacne osobie, uwielbianej przez ogromną część Naszej podhalańskiej społeczności ? 2017-03-27 11:19 5. Dla tych, którzy lubią powoływać się na poprzedników. Rząd Kaczyńskiego PIS, od 14.07.2006 r. rządził 15 m-cy 24 dni. Sprzedał 18 strategicznych zakładów. 2017-03-27 11:13 6. wiktoria - cos dla ciebie na you tube - "Czarny Walc" -Janeo. Posluchaj w calosci. 2017-03-27 11:10 7. Nosowy, jak Ktoś wcześniej napisał sakralny głos. Nie ma się czym zachwycać. 2017-03-27 10:55 8. pieknie fajnie ale moglo to byc w centrum na rowniach..... dla mieszkancow jak zwykle najmniej atrakcji kto bedzie pedzil do kuznic zeby pocwiczyc..... 2017-03-27 10:42 9. Wspaniały człowiek i wspaniały głos! A przedszkole najlepsze na świecie! Dziękujemy za wszystko s.Julito ! Piękna piosenka! Szczęść Boże ! 2017-03-27 10:40 10. jednakowoż, podobnie jak zbysio, antoś zachowuje pisownię imion znienawidzonych osób z małej literki i wciąż porusza temat gazety wyborczej , hahaha :P
2017-03-24 19:12 1. Ładna noga. 2017-03-22 10:57 2. uczelniany uczelniany, bo siedzibę ma na uczelni, ale de facto nie jest napisane że "studenci" wiec po co Pan/Pani pisze o studentach, jest wyraźnie napisane chyba... <czytajmy ze zrozumieniem> a druga sprawa często bywa ze zespoły zasilane są nie stricte z danej miejscowości czy siedziby choćby dla porownanai , zespól Regle z Poronina ilu tam poronian przez zespól przeszło multum ludzi z Białego Dunajca, Bukowiny, Zakopanego, kolejny zespół Bartusie z ZAKOPAEGO a ilu tam zokopianow ?? i jeśli by rozumieć Twoje myślenie drogi czytelniku ??? to de facto na podhalu nie mamy strikte zespołu o kokretnej nazwie trzeba by było nazywać zespoł goralski z Podhala <miesanina syckich > a i to by było piekne bo wszyscy jesteśmy wspaniałą dużą rodziną PODHALANSKĄ a zdjęcia piękne brawo dla fotografa M. Ptaka 2017-03-18 09:37 3. Gratulacje ... i o to sie rozchodzi . Jechac w swiat i pokazywac nasza goralska kulture . Zawsze jestem za tym aby inni ludzie widzieli ze jestesmy i mamy swoja kulture folkllr i "Przepiyknom "tradycje . Podzieki dla tych ktorzy chca i pokazuja ta Wielkom Slebode . Jestescie Wspaniali . 2017-03-18 09:35 4. I przepłoszyli Głuszca z jego ostoi. Czy poniesie ktoś za to konsekwencje ? 2017-03-17 12:05 5. UCZELNIANY..... śmieszne, jak połowa osób już dawno po studiach.... 2017-03-10 11:14 6. znowu "zawodnicy" na sprzęcie za parę tys. w kategorii amatorów żeby zgarnąć nagrody...Kopanie się z koniem. 2017-03-04 22:31 7. Halny, to nie wiaterek dla obsewatorow, dosyc mocno dziala na psychike slabeuszy i nie dajcie sie oglupic...szczegolnie w piatki zaliczajac kolejne kielbaski na Kasprowym Wierchu. 2017-03-03 08:24 8. O jakie trzy zespoły Panu chodzi? 2017-03-02 02:11 9. Tylko 3 zespoły?to te wybrane jak zwykle przecież to różnorodność hehehe właśnie widać jako sprawiedliwoś 2017-02-28 14:43 10. Pani Zofia robi bardzo ciekawe, piękne i malownicze zdjęcia z serca gór, z przyjemnością się ogląda.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Pożegnania

Bojcorka