Reklama

2016-01-02 16:24:31

Reklama

ZAKOPIAŃSKI DOM WARIATÓW

Reklama

Wielokrotnie mówiłem już i pisałem, że lata po drugiej wojnie światowej, są najsłabiej opisanym okresem historii Zakopanego. Paradoksalnie mamy dużo więcej świadectw, wspomnień i relacji dotyczących ostatniej ćwierci dziewiętnastego stulecia czy okresu międzywojennego niż tych z epoki PRL-u. Dlatego cieszą mnie wszelkie prace, relacje i wspomnienia dotyczące tamtych lat ukazujące się drukiem; są one wypełnieniem swoistych białych plam w historii naszego miasteczka. Na początku ubiegłego roku była to książka profesora Jacka Spławińskiego "Gwizdać na Stalina! Zakopane 1949–1953: wspomnienia gimnazjalisty", a ostatnio ukazał się tom opowieści Romualda „Aldka” Romana zatytułowany "Zakopiański dom wariatów".

     Nazywam zawarte w tej książce teksty opowieściami, bo taki właśnie mają charakter – swobodnie snutej gawędy opartej o osobiste wspomnienia, pozbawionej pretensji do obiektywności, opowiadanej tak, jak gada się w kręgu przyjaciół i dobrych znajomych. To ogromna zaleta tej książki, która zaczyna się brawurowo – od opowieści o babci autora, Lenie Roman-Dzieduszyckiej, która na wiele była gotowa byle zwrócić na siebie uwagę potencjalnych kandydatów na męża. Przebiegu babcinej intrygi tu nie zdradzimy, żeby nie odbierać przyjemności czytelnikom. 
     A dalej snuje autor historię rodziny i ich zakopiańskiego domu, stojącego do dziś przy ulicy Tetmajera, noszącego onegdaj tatrzańską nazwę Zawory, zmienioną później na nie mniej tatrzańską Roztokę. W tle rodzinnych wspomnień toczy się życie wczesnego PRL-u, wywłaszczenie rodziny, przejęcie domu na rzecz Funduszu Wczasów Pracowniczych i zepchnięcie byłych właścicieli do kilku klitek w tym samym budynku. Roman opisuje i przypomina jak na ludzkiej krzywdzie i cudzym majątku powstawało wakacyjne imperium FWP, które tylko w Zakopanem dysponowało kilkudziesięcioma domami wczasowymi odebranymi byłym właścicielom lub przejętymi jako mienie po zamordowanych zakopiańskich Żydach. 
     Autor, który urodził się w 1949 roku, obejmuje swoimi wspomnieniami okres do wyjazdu z kraju, za Wielką Wodę, w roku 1985. Wiele miejsca poświęca swojej niecodziennej i niedzisiejszej rodzinie. Naznaczonej artystycznie, trochę toksycznej, z matką – artystką malarką, ojcem – aktorem, dwiema babkami i licznymi, nie mniej barwnymi krewnymi. Właściwie nic dziwnego, że ich syn zaczął – z sukcesem – pisać. Artystyczne geny czekały w uśpieniu. 
     Mamy w tej książce panoramę zakopiańskich typów lat pięćdziesiątych, sześćdziesiątych i siedemdziesiątych z rozmaitych środowisk, z którymi autor był związany. Pamięć z dziecięcych lat wywołuje ducha Kornela Makuszyńskiego, a z lat późniejszych tajemniczego doktora Grossa, zakopiańskie środowisko wspinaczkowe, ratownicze, przewodnickie i brydżowe. Autor był mocno związany z górami – po ukończeniu leśnictwa pracował w Tatrzańskim Parku Narodowym, był przewodnikiem tatrzańskim, nauczycielem, ratownikiem górskim, członkiem Klubu Wysokogórskiego. Wiele osób występuje na kartach książki pod własnymi nazwiskami, szereg autor ukrył pod dość łatwymi do rozszyfrowania pseudonimami. Podobnie uczynił w swojej książce Jacek Spławiński. Ale nie wszyscy żyjący bohaterowie są zaszyfrowani. Jaki jest więc klucz? Czy minęło jeszcze za mało czasu, żeby pisać otwarcie kim jest Jaś Malaga mieszkający w willi Milusia na stokach Potulicy? Nawet ja to wiem, choć jestem od autora młodszy o pół pokolenia. 
     Zakopiański dom wariatów czyta się znakomicie. To potoczysta, barwna proza z wyraźnym, autorskim charakterem pisma. To kolejne, cenne uzupełnienie zakopiańskich powojennych dziejów. A ja zachęcony lekturą tego tomu sięgnę chyba po trzy wcześniejsze książki Aldka Romana: Kierunek Filadelfia (2205), Przystanek Idaho (2008) i Ośrodek Zero. Tajemnica Doliny Syrokiej Wody (2014). Pojawił się nam w Zakopanem interesujący autor. W dodatku – o czym świadczy ostatni rozdział książki – nie pozbawiony autoironii. Piszę – w Zakopanem, bo choć mieszka w Ameryce, to mam wrażenie, jakby się stąd nigdy nie wyprowadził. 

Romuald „Aldek” Roman, Zakopiański dom wariatów. Wydawnictwo Annapurna, Warszawa, 2015, ss. 256. 

Pierwsza wersja tekstu ukazała się w "Tygodniku Podhalańskim" nr 51-52 (1345) z 17 grudnia 2015.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Radomianka 2016-01-10 11:23:10
Książkę, którą zachwala pan Krupa, przeczytałam z przyjemnością, zaśmiewając się momentami do łez. Polecam wszystkim na poprawę nastroju, a przy okazji można się wiele dowiedzieć. Pozdrawiam takich jak ja - ceprów zakochanych w górach.
Janowski 2016-01-07 14:14:55
Zamiast zajmować się nagonką na Górali , na Polskę posłuchajcie sobie Maxa Kolonko : Auf Wiedersehen Newsweek Polska - Max Kolonko Mówi Jak Jest .. Zrozumiecie czemu to służy , to zacieranie historii ( integracja )
Kinga Kamińska 2016-01-04 12:42:40
Świetnie się czyta. Moim zdaniem najlepsza książka Aldka. Wzrusza, śmieszy i przywołuje wspomnienia. Połknęłam w jedną noc i żałowałam, że się skończyła. Mam nadzieję, że autor pójdzie za ciosem i napisze jeszcze coś w tym duchu, bo właśnie "swobodnie snuta gawęda oparta o własne wspomnienia" wydaje się być dla niego wymarzonym stylem. Lekkie pióro, ciepły humor i bystry zmysł obserwacji dają rewelacyjny efekt.
P.S. Też mnie zaskoczył Jaś Malaga. Na tyle, że zadałam pytanie autorowi. Ale zeznawał dosyć mętnie :))
Janowski 2016-01-04 01:14:42
Macieju Krupa , wygląda na to że moje komentarze nawet nie publikowane przez TP są czytane mimo ze nie ukazują się na stronach – ciekawe .
Zakopiański dom wariatów ?
To nie dom wariatów tylko historia zakopanego w którą nie rozłącznie wpisana jest historia Żydów . W wypadku Goralenvolk niechlubna nie dla Górali jako narodowej zdradzie , lesz dla Żydów , zwłaszcza tych którzy płacili za zamienny wywóz na roboty Górali zamiast nich . Wymiana sztuki za sztukę – dla Niemca było obojętne czy na roboty wyjedzie Żyd , czy Góral . Co do powojennej historii zakopanego , całkowicie się zgadza ( znaleźli się tacy którzy jak Gal Anonim skutecznie fałszowali historię )
Pytam czemu i komu ma służyć nagonka na Górali zwłaszcza na tych którzy nigdy za narodowych zdrajców nie mogą być uznani – a w wielu wypadkach wręcz przeciwnie – należą się im za poświęcenie nagrody a nawet piedestały .
Autorytety mające być podstawą scenariusza filmu o Goralenvolk proszę sobie schować do skrytki ze snami o fałszowaniu historii .
Pozdrawiam
Lach 2016-01-03 15:53:34
Panie Krupa, nie denerwuj Pan proletariatu w nowym roku i oddaj Pan temat o Goralenvolku. Tam było śmiesznie i tam był prawdziwy zakopiański dom wariatów. Proszę mnie to w tej kwili wrócić!
miejscowy turysta 2016-01-02 18:45:48
Kolejna rzecz którą muszę mieć w swojej biblioteczce :)
  • PRACA | dam
    Grupa Kapitałowa PKL S.A. - RESTAURACJA GUBAŁZZERIA. Miejsce pracy: Zakopane. Zatrudni: - KUCHARZY, - PIZZERMANA, - POMOC KUCHENNĄ, - KELNERÓW, - OSOBY DO OBSŁUGI BARU, - OSOBY DO ZEWNĘTRZNYCH PUNKTÓW SPRZEDAŻY. Oferujemy umowę o pracę oraz umowy zlecenia. Szczegóły na stronie www.pkl.pl w zakładce Kariera. Aplikacje proszę przesyłać na adres: kadry@pkl.pl z dopiskiem ?GASTRONOMIA?.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Bukowinie Tatrzańskiej szuka osoby do pomocy. Zakres obowiązków przygotowanie śniadania oraz sprzątanie pokoi. Praca do godzin popołudniowych. Mile widziane doświadczenie.
    Tel.: 784569292, 783997156
    E-mail: willa@podmiedza.pl
  • PRACA | dam
    Karczma Płazówka w Zakopanem zatrudni: kelnera/kelnerkę, pomoc kuchenną, pokojową. Praca stała na umowę lub dorywcza.
    Tel.: 608 33 88 66
  • PRACA | dam
    RECEPCJONISTA Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni recepcjonistkę/recepcjonistę na pełen etat. Szczegóły na stronie internetowej. Telefon: (18) 26 325 74. Adres www:
    WWW: http://bip.cos.pl/394/26-05-2017-ogloszenie-o-naborze-recepcjonista-iii
  • PRACA | dam
    Praca w ogrodnictwie. Koszenie.
    Tel.: 693250383
  • PRACA | dam
    Zatrudnię SZPACHLARZY i MONTERÓW do regipsów. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DO TYNKÓW MASZYNOWYCH, wysokie zarobki, dobre warunki pracy. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    Przyjmę pracownice biurową do hurtowni w Szaflarach tel.
    Tel.: 697701007
  • PRACA | dam
    Norwegia legalna praca budowlanka PILNIE. Telefon: 532071067. Email: rekrutacja@norint.eu.
    Tel.: 532071067
    E-mail: rekrutacja@norint.eu
  • PRACA | dam
    pomoc kuchenną do pensjonatu w Poroninie. Możliwość zamieszkania.
    Tel.: 601528365
  • USŁUGI | inne
    Naprawa/serwis opon rolniczych,budowlanych,ciężarowych itd. Nowy Targ ul. Ludźmierska 29
    Tel.: 693632501
    E-mail: ttspodhale@gmail.com
    WWW: ttspodhale.pl
  • PRACA | dam
    Firma MISINIEC zatrudni kierowców kategoria C+E TEL.KONT. 602 107 107
    Tel.: 602 107 107
    E-mail: holserwis-misiniec@wp.pl
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A. zatrudni KELNERKĘ/KELNERA, POMOC KUCHENNĄ oraz PRACOWNIKÓW OBSŁUGI. Zainteresowanych prosimy o przesłanie CV na adres: bozena.zagata@polskietatry.pl. Tel. 18 20 63730 w. 21.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    CITROEN C2, 2006 r., 4.000 cena -
    Tel.: 663 518 378.
  • SPRZEDAŻ | różne
    2 DOMKI na budowę, drewutnię, gospodarstwo, 1500 zł. 18 44 52 039. Zubrzyca 18 28 52 725.
  • ANTYKI
    KOLEKCJONERSKIE TARGI STAROCI W DNIACH 14-18 CZERWCA, NA TERENIE SZKOŁY "HOTELARZ", UL. PARTYZANTÓW W ZAKOPANEM.
    Tel.: 668 589 537
  • PRACA | dam
    Zbrojarzy, mosty Zakopianka od 16 zł
    Tel.: 609964333
    E-mail: p.wojtas@stalmontaz.eu
  • PRACA | dam
    Nowy Targ zatrudnię ELEKTRONIKA, MECHANIKA SAMOCHODOWEGO. 517 600 205.
  • PRACA | dam
    Biuro Rachunkowe w Zakopanem zatrudni księgową oraz stażystkę. CV prosimy wysyłać na adres: renata-biuro@o2.pl
    E-mail: renata-biuro@o2.pl
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie zatrudni kucharza (kucharkę)
    Tel.: 604544247
  • PRACA | dam
    Schronisko Smaków w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni kucharzy na stałe. Stawka początkowa: 16 zł za godzinę. Umowa o pracę.
    Tel.: 881797673
  • PRACA | dam
    Restauracja w Bukowinie Tatrzańskiej szuka kelnerki. Mile widziane doświadczenie. Praca ze świadczeniami.
    Tel.: 609 683 058, 18 20 78 169
    E-mail: willa@podmiedza.pl
  • PRACA | dam
    Stacja paliw Rogoźnik przyjmie na stanowisko KASJER-SPRZEDAWCA oraz do OBSŁUGI MYJNI SAMOCHODOWEJ. 502 077 343, ptylka@onet.pl
  • PRACA | dam
    Aparhotel przy Krupówkach zatrudni Recepcjonistów. Praca w przyjaznej atmosferze w systemie zmianowym. Wymagania: dyspozycyjność, znajomość obsługi komputera, j. angielski. CV wraz ze zdjęciem proszę wysyłać na adres: biuro@giewontzakopane.pl
    Tel.: 660523523
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia powierzchnia biurowa położona na II piętrze budynku w ścisłym centrum Nowego Targu (ul. Rynek), powierzchnia: 158,65 m. kw. Stan deweloperski. Tel.12 620 42 59.
  • ZDROWIE I URODA
    LIGHT SHEER DESIRE - ZŁOTY STANDARD DEPILACJI LASEROWEJ: szybki i trwały, bezbolesny, skuteczny, bezpieczny. ATRAKCYJNE CENY! DEPI-MANIA, NATALIA STAWARZ, 784 844 410 - JASZCZURÓWKA.
  • PRACA | szukam
    INFORMATYK SZUKA PRACY JAKO PROGRAMISTA, SERWISANT KOMPUTEROWY, ADMINISTRATOR SIECI KOMPUTEROWYCH. Umiejętność programowania w języku Java w stopniu zaawansowanym. Znajomość programów: Adobe Photoshop, Adobe Design, Corel, Excel, Word, PowerPoint, Access. Tel. 504 937 442
  • PRACA | dam
    DO DORĘCZANIA PACZEK w Zakopanem, Z WŁASNYM SAMOCHODEM DOSTAWCZYM białym, do 3.5 tony -
    Tel.: 502 676 411.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię, MECHANIKA SAMOCHODOWEGO w serwisie samochodowym, Czarny Dunajec. Tel.
    Tel.: 508314117
  • PRACA | dam
    Sanpro Consulting BPO Sp. z o.o. (nr cert.13953) poszukuje dla swojego Klienta osobę chętną do pracy na stanowisku: OSOBA SPRZĄTAJĄCA obiekt rekreacyjny w Bukowinie Tatrzańskiej. Osoby zainteresowane zapraszam do kontaktu - pod nr: 510 014 867, 510-015-820 lub 510-013-612
  • PRACA | dam
    Pracownicy do Studia Pielęgnacji Samochodów
    Tel.: +48787858787
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ, KUCHARZA -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    Biuro RACHUNKOWE ZATRUDNI KSIĘGOWEGO ORAZ STAŻYSTĘ, PRACA W BIAŁCE TATRZAŃSKIEJ LUB JABŁONCE TEL. 691888444
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2017-05-30 12:13 Nowa premiera Sceny Teatralnej MOK 2017-05-30 11:58 Taka pułapka na przechodniów 1 2017-05-30 11:36 Dzień Dziecka dla małych i dużych 2017-05-30 10:37 Zaginęła staruszka 2017-05-30 09:47 Na dwóch kółkach do granicy 1 2017-05-30 08:40 Zakopiańczyk zaginął w Krakowie. Mógł wyruszyć w Tatry 1 2017-05-30 08:01 Barokowy kwadrans 2017-05-30 00:00 Nie bój się wizyty u proktologa! 2017-05-29 21:07 Pożar w Długopolu z lotu ptaka (wideo) 2017-05-29 20:31 Matka w oczach dziecka 2017-05-29 20:27 Tatry o wschodzie Słońca 2 2017-05-29 20:20 Właściciel „Plamy” zamierza założyć radnym sprawę sądową 1 2017-05-29 19:51 Zakwitną ronda 2 2017-05-29 18:44 Każdy mógł sprawdzić swoją formę 2017-05-29 16:49 A tu w piątek koniec... koniec świata 2017-05-29 16:41 Płoną budynki gospodarcze 2017-05-29 15:24 Moc atrakcji w plebańskich ogrodach 2017-05-29 15:03 Chóry i dzieci 2017-05-29 14:54 Spójrz w lusterko zanim skręcisz 3 2017-05-29 13:37 Macierzyństwo w MOK 2017-05-29 13:23 Zdrój w pełnym rynsztunku 1 2017-05-29 12:49 "Wiosna Fizjoterapii" w „Podhalańskiej Wyższej” 2017-05-29 11:32 Gdzie zagrać w piłkę 2017-05-29 08:45 Spalił samochód 2 2017-05-29 08:13 Nie spali bo pomagali 2017-05-28 21:39 Z Tatr w Pieniny na rowerze 1 2017-05-28 21:02 Wieczór Nauki 1 2017-05-28 19:21 Nowy ksiądz w kieleckiej diecezji pochodzi z Rabki 5 2017-05-28 18:03 Złote Kierpce 2017-05-28 16:29 Motocykliści najechali Rabkę 5 2017-05-28 15:20 Festiwal Orkiestr Dętych rozpoczęty (galeria zdjęć) 2017-05-28 15:14 Fruwają rowery i adrenalina 2017-05-28 14:35 Zderzenie na zakopiance 2 2017-05-28 14:14 Rodzinnie w zakopiańskiej dwójce 2017-05-28 13:05 Basen pełen emocji 2017-05-28 12:07 Retro dymek nad torami 2017-05-28 09:57 Malują pasy w Zakopanem 7 2017-05-28 08:17 Beskidzkie Camino czyli górami do Gaździny Podhala 1 2017-05-27 20:50 Widowiskowa akcja policji w centrum miasta. Świadków prosimy o kontakt 37 2017-05-27 20:36 Policjanci dla dzieci 3 2017-05-27 20:02 Taras z kompozytową posadzką 2017-05-27 18:33 Handicap i rekord w prędkości pomagania 1 2017-05-27 17:34 Wypadek podczas zawodów rowerowych 2017-05-27 16:40 Uratowali turystę w rejonie Wierchu pod Fajki 2017-05-27 16:08 Kocica je uratowała, teraz czekają na dobre serce ludzi 2017-05-27 16:07 Sukces nowotarskich kadetek w Turnieju o Srebrne Muszkiety 2017-05-27 15:02 Energia w Sercu Podhala 2017-05-27 13:09 Smród w kurorcie 11 2017-05-27 13:04 Bezpłatne szkolenie w nowotarskiej "skarbówce" 1 2017-05-27 12:46 „Wraca spokój, gdy serce ma wszystko“ 8
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Album TP

FILMY TP

Bojcorka