Reklama

2016-01-02 16:24:31

ZAKOPIAŃSKI DOM WARIATÓW

Reklama

Wielokrotnie mówiłem już i pisałem, że lata po drugiej wojnie światowej, są najsłabiej opisanym okresem historii Zakopanego. Paradoksalnie mamy dużo więcej świadectw, wspomnień i relacji dotyczących ostatniej ćwierci dziewiętnastego stulecia czy okresu międzywojennego niż tych z epoki PRL-u. Dlatego cieszą mnie wszelkie prace, relacje i wspomnienia dotyczące tamtych lat ukazujące się drukiem; są one wypełnieniem swoistych białych plam w historii naszego miasteczka. Na początku ubiegłego roku była to książka profesora Jacka Spławińskiego "Gwizdać na Stalina! Zakopane 1949–1953: wspomnienia gimnazjalisty", a ostatnio ukazał się tom opowieści Romualda „Aldka” Romana zatytułowany "Zakopiański dom wariatów".

     Nazywam zawarte w tej książce teksty opowieściami, bo taki właśnie mają charakter – swobodnie snutej gawędy opartej o osobiste wspomnienia, pozbawionej pretensji do obiektywności, opowiadanej tak, jak gada się w kręgu przyjaciół i dobrych znajomych. To ogromna zaleta tej książki, która zaczyna się brawurowo – od opowieści o babci autora, Lenie Roman-Dzieduszyckiej, która na wiele była gotowa byle zwrócić na siebie uwagę potencjalnych kandydatów na męża. Przebiegu babcinej intrygi tu nie zdradzimy, żeby nie odbierać przyjemności czytelnikom. 
     A dalej snuje autor historię rodziny i ich zakopiańskiego domu, stojącego do dziś przy ulicy Tetmajera, noszącego onegdaj tatrzańską nazwę Zawory, zmienioną później na nie mniej tatrzańską Roztokę. W tle rodzinnych wspomnień toczy się życie wczesnego PRL-u, wywłaszczenie rodziny, przejęcie domu na rzecz Funduszu Wczasów Pracowniczych i zepchnięcie byłych właścicieli do kilku klitek w tym samym budynku. Roman opisuje i przypomina jak na ludzkiej krzywdzie i cudzym majątku powstawało wakacyjne imperium FWP, które tylko w Zakopanem dysponowało kilkudziesięcioma domami wczasowymi odebranymi byłym właścicielom lub przejętymi jako mienie po zamordowanych zakopiańskich Żydach. 
     Autor, który urodził się w 1949 roku, obejmuje swoimi wspomnieniami okres do wyjazdu z kraju, za Wielką Wodę, w roku 1985. Wiele miejsca poświęca swojej niecodziennej i niedzisiejszej rodzinie. Naznaczonej artystycznie, trochę toksycznej, z matką – artystką malarką, ojcem – aktorem, dwiema babkami i licznymi, nie mniej barwnymi krewnymi. Właściwie nic dziwnego, że ich syn zaczął – z sukcesem – pisać. Artystyczne geny czekały w uśpieniu. 
     Mamy w tej książce panoramę zakopiańskich typów lat pięćdziesiątych, sześćdziesiątych i siedemdziesiątych z rozmaitych środowisk, z którymi autor był związany. Pamięć z dziecięcych lat wywołuje ducha Kornela Makuszyńskiego, a z lat późniejszych tajemniczego doktora Grossa, zakopiańskie środowisko wspinaczkowe, ratownicze, przewodnickie i brydżowe. Autor był mocno związany z górami – po ukończeniu leśnictwa pracował w Tatrzańskim Parku Narodowym, był przewodnikiem tatrzańskim, nauczycielem, ratownikiem górskim, członkiem Klubu Wysokogórskiego. Wiele osób występuje na kartach książki pod własnymi nazwiskami, szereg autor ukrył pod dość łatwymi do rozszyfrowania pseudonimami. Podobnie uczynił w swojej książce Jacek Spławiński. Ale nie wszyscy żyjący bohaterowie są zaszyfrowani. Jaki jest więc klucz? Czy minęło jeszcze za mało czasu, żeby pisać otwarcie kim jest Jaś Malaga mieszkający w willi Milusia na stokach Potulicy? Nawet ja to wiem, choć jestem od autora młodszy o pół pokolenia. 
     Zakopiański dom wariatów czyta się znakomicie. To potoczysta, barwna proza z wyraźnym, autorskim charakterem pisma. To kolejne, cenne uzupełnienie zakopiańskich powojennych dziejów. A ja zachęcony lekturą tego tomu sięgnę chyba po trzy wcześniejsze książki Aldka Romana: Kierunek Filadelfia (2205), Przystanek Idaho (2008) i Ośrodek Zero. Tajemnica Doliny Syrokiej Wody (2014). Pojawił się nam w Zakopanem interesujący autor. W dodatku – o czym świadczy ostatni rozdział książki – nie pozbawiony autoironii. Piszę – w Zakopanem, bo choć mieszka w Ameryce, to mam wrażenie, jakby się stąd nigdy nie wyprowadził. 

Romuald „Aldek” Roman, Zakopiański dom wariatów. Wydawnictwo Annapurna, Warszawa, 2015, ss. 256. 

Pierwsza wersja tekstu ukazała się w "Tygodniku Podhalańskim" nr 51-52 (1345) z 17 grudnia 2015.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Radomianka 2016-01-10 11:23:10
Książkę, którą zachwala pan Krupa, przeczytałam z przyjemnością, zaśmiewając się momentami do łez. Polecam wszystkim na poprawę nastroju, a przy okazji można się wiele dowiedzieć. Pozdrawiam takich jak ja - ceprów zakochanych w górach.
Janowski 2016-01-07 14:14:55
Zamiast zajmować się nagonką na Górali , na Polskę posłuchajcie sobie Maxa Kolonko : Auf Wiedersehen Newsweek Polska - Max Kolonko Mówi Jak Jest .. Zrozumiecie czemu to służy , to zacieranie historii ( integracja )
Kinga Kamińska 2016-01-04 12:42:40
Świetnie się czyta. Moim zdaniem najlepsza książka Aldka. Wzrusza, śmieszy i przywołuje wspomnienia. Połknęłam w jedną noc i żałowałam, że się skończyła. Mam nadzieję, że autor pójdzie za ciosem i napisze jeszcze coś w tym duchu, bo właśnie "swobodnie snuta gawęda oparta o własne wspomnienia" wydaje się być dla niego wymarzonym stylem. Lekkie pióro, ciepły humor i bystry zmysł obserwacji dają rewelacyjny efekt.
P.S. Też mnie zaskoczył Jaś Malaga. Na tyle, że zadałam pytanie autorowi. Ale zeznawał dosyć mętnie :))
Janowski 2016-01-04 01:14:42
Macieju Krupa , wygląda na to że moje komentarze nawet nie publikowane przez TP są czytane mimo ze nie ukazują się na stronach – ciekawe .
Zakopiański dom wariatów ?
To nie dom wariatów tylko historia zakopanego w którą nie rozłącznie wpisana jest historia Żydów . W wypadku Goralenvolk niechlubna nie dla Górali jako narodowej zdradzie , lesz dla Żydów , zwłaszcza tych którzy płacili za zamienny wywóz na roboty Górali zamiast nich . Wymiana sztuki za sztukę – dla Niemca było obojętne czy na roboty wyjedzie Żyd , czy Góral . Co do powojennej historii zakopanego , całkowicie się zgadza ( znaleźli się tacy którzy jak Gal Anonim skutecznie fałszowali historię )
Pytam czemu i komu ma służyć nagonka na Górali zwłaszcza na tych którzy nigdy za narodowych zdrajców nie mogą być uznani – a w wielu wypadkach wręcz przeciwnie – należą się im za poświęcenie nagrody a nawet piedestały .
Autorytety mające być podstawą scenariusza filmu o Goralenvolk proszę sobie schować do skrytki ze snami o fałszowaniu historii .
Pozdrawiam
Lach 2016-01-03 15:53:34
Panie Krupa, nie denerwuj Pan proletariatu w nowym roku i oddaj Pan temat o Goralenvolku. Tam było śmiesznie i tam był prawdziwy zakopiański dom wariatów. Proszę mnie to w tej kwili wrócić!
miejscowy turysta 2016-01-02 18:45:48
Kolejna rzecz którą muszę mieć w swojej biblioteczce :)
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia na dłużej apartament 42m, 2 pokoje, duży taras. Zakopane Olcza. 1800zł media
    Tel.: 606854231
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Potrzebny MŁODY PRACOWNIK DO PRZYUCZENIA (PRACE BUDOWLANE), na start 18 zł/ha + ubezpieczenie. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Restauracja "Tarasy Gubałówka" zatrudni: POMOC KUCHENNĄ. Miejsce pracy: Zakopane. WYMAGANIA: - Aktualna książeczka zdrowia dla celów sanitarno-epidemiologicznych; - Optymizm, sumienność i zaangażowanie, punktualność; - Umiejętność pracy w zespole i pod presją czasu; - Dyspozycyjność. OFERUJEMY: - Umowę zlecenie; - Atrakcyjne warunki zatrudnienia. Aplikacje prosimy przesyłać na adres e-mail: rekrutacja@pkl.pl
  • PRACA | dam
    Sklep obuwniczy w Zakopanem zatrudni ekspedientki.CV oraz list motywacyjny proszę przesyłać na adres email lub zgłoszenia telefoniczne.
    Tel.: 697069380
    E-mail: tatrzanski@dworek.biz
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę miejsce na stoisko regionalne ul. Pardałówka
    Tel.: 500370970
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: OSOBĘ DO PRACY W KUCHNI. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | szukam
    dietetyk, intendent z pełną znajomością programów żywieniowych RW i PZ. 669 364 691
  • PRACA | dam
    Zatrudnię młodą i energiczną dziewczynę do obsługi w restauracji w Bukowinie Tatrzańskiej.
    Tel.: 660172232
    E-mail: restauracja@burymis.pl
  • PRACA | dam
    Stanowiska kucharza oraz pomocy kuchennej w małej restauracji przy pensjonacie w Zakopanem. Godziny pracy do ustalenia. Dla kobiety zakwaterowanie na miejscu. Prosimy o kontakt telefoniczny lub o przesłanie CV.
    Tel.: 600 250 202
    E-mail: hotel-pp@gabrysia.com.p
    Inne: JAR, Jaszczurówka 30, 34-500 Zakopane
  • PRACA | dam
    Roznoszenie ulotek oraz promowanie wycieczek jednodniowych
    Tel.: 606286379
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    KIA SOUL, 2010 r., pierwsza rejestracja 2011, serwisowany Aso, bezwypadkowe, 1.6 benzyna,
    Tel.: 604 504 738.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    GĘSI i KACZKI. Tel 514 700 510
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ DZIEWCZYNĘ JAKO SPRZEDAWCĘ W SKLEPIE ZABAWKOWYM W ZAKOPANEM. Praca na stałe.
    Tel.: 609 097 999.
  • PRACA | dam
    Karczma Giewont w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmie do pracy kucharza /kucharkę i pomoc kuchenną tel 660087077,
    Tel.: 664498283
  • KOMUNIKATY
    Na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy Nowy Targ oraz na stronie internetowej www.ugnowytarg.pl znajduje się wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży: - w trybie przetargu nieograniczonego dz. ewid. 7 o powierzchni 0,2205 ha w miejscowości Łopuszna objęta Księgą Wieczystą nr NS1T/00120012/8 położona w bezpośrednim sąsiedztwie stadniny koni oraz dworu Tetmajerów. Cena wywoławcza nieruchomości 41 400, 00 zł. W trybie bezprzetargowym dz. ewid 5502/3 o powierzchni 0,0570 ha w miejscowości Ludźmierz powstała z podziału dz. ewid. 5502 objętej Księgą Wieczystą nr NS1T/00085076/6 położonej w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań w pobliżu ścieżki rowerowej. Cena nieruchomości: 8 922, 35 zł brutto.
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI: POMOC KELNERSKĄ i KELNERKĘ. Praca w weekendy, święta, wakacje, możliwość noclegu. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy bufetową, na stałe lub na sezon. 502 271 486
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Do sprzedania używany samochód Ford Focus 2007 kombi
    Tel.: 695906596
    E-mail: lukasz_banas@gazeta.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy Panią na pełen etat na Stoisko pod Gubałówkę z galanterią skórzaną dyspozycyjną ,mile widziane doświadczenie w handlu. W wieku od 20-45 lat.Stoisko w okresie zimowym ogrzewane.Dobre wynagrodzenie
    Tel.: Telefon:660719519,
    E-mail: budzuu@wp.pl
  • MOTORYZACJA | kupno
    Skup aut całych i rozbitych. Dojazd do klienta nr tel 880084653
    Tel.: 880084653
  • PRACA | dam
    Przyjmę krawcową do szycia kurtek skórzanych.Nowy Targ praca stała.
    Tel.: 601508717
    E-mail: Waciop@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy hydraulika,praca stała,dobre wynagrodzenie
    Tel.: 604961477
  • PRACA | dam
    Zatrudnię na stanowisko pomocnika produkcyjnego przy szyciu odzieży skórzanej.
    Tel.: 603607832
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do obsługi gości na RECEPCJI w Kościelisku. Wymagana znajomość obsługi komputera.
    Tel.: 697655655
    E-mail: anna133@interia.eu
  • PRACA | dam
    Firma Informatyczna zatrudni absolwenta o kierunku informatyka lub pokrewnym z wykształceniem średnim lub wyższym, posiadającego prawo jazdy kat. B , praca w okolicach Nowego Targu. Zainteresowanych prosimy kontakt : praca@nowytarg.webd.pl, tel. 504252727.
  • PRACA | dam
    Hotel Murowanica poszukuje recepcjonistów na pełen etat, zatrudnienie na umowę o pracę. Chętnych prosimy o kontakt
    Tel.: 182063362
    E-mail: kontakt@hotel-murowanica.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    SZUKAM DOMU NA DŁUŻSZY OKRES - ZAKOPANE, najchętniej centrum -
    Tel.: 513 920 918.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię tynkarzy, praca okolice zakopanego, umowa o prace, wysoka stawka dla ekip i dla pojedynczych pracowników, zapraszam do kontaktu.
    Tel.: 880321683
  • PRACA | dam
    Praca na budowie przy dociepleniach (Zakopane i okolice).
    Tel.: 500 160 574
2018-06-22 18:30 Przetarg poza plecami radnych 2018-06-22 17:00 Wakacyjne zagrożenia 2018-06-22 17:00 Polsko-słowacki rajd rowerowy 2018-06-22 15:46 Przyjechali na rowerach i przyłapali go z narkotykami 2018-06-22 15:25 KARDIO SZUKA DOMU NA CITO! 2 2018-06-22 15:24 Dziś zakończenie roku szkolnego. Zaczynają się wakacje 2018-06-22 15:16 Pink Floyd na początek lata 2018-06-22 15:01 Z zamiłowania do broni 2018-06-22 14:16 Kolejny śmiertelny wypadek w Tatrach 2018-06-22 14:03 Muzyczne zakończenie roku szkolnego 1 2018-06-22 13:00 Stypendia dla najlepszych 1 2018-06-22 12:09 Przestróg nigdy za wiele 1 2018-06-22 11:02 Za potrzebą biegając po parku 2018-06-22 10:01 Co dalej z obwodnicą 5 2018-06-22 08:37 Czas na WAKACJE! 2018-06-22 08:00 Kadeci w więzieniu 2018-06-21 22:16 Grupa Autoremo partnerem motoryzacyjnym nowotarskiego hokeja 2 2018-06-21 21:00 Ośrodek za zamkniętymi drzwiami 2018-06-21 19:53 Kolej tak, autobus nie za bardzo 4 2018-06-21 18:37 Poczwórna stłuczka na Nędzy Kubińca 3 2018-06-21 18:05 Budżet i różne punkty jego widzenia 1 2018-06-21 17:33 Program „Wakacji w Mieście 2018” 2018-06-21 17:30 Ścieżka z poślizgiem 8 2018-06-21 17:24 Kadeci na szlaku konfederatów 2018-06-21 16:44 Miasto szykuje się na Powitanie Lata 2018-06-21 16:25 Nie daj się podstawionemu wnuczkowi 2018-06-21 16:00 Jakość na talerzu 2018-06-21 15:59 Prasa płynie (wideo) 2018-06-21 14:47 Wielkie zmiany na księżowskich posadach 24 2018-06-21 14:08 Ortografia im niestraszna 2018-06-21 14:06 Gala stypendystów 2018-06-21 13:07 Uwaga na Barszcz Sosnowskiego 3 2018-06-21 12:40 Remontują chodnik 2018-06-21 12:21 Nowotarskie spotkanie z poezją 2018-06-21 11:28 Spiskie granie dla Martynki 2018-06-21 11:25 Robotnicy generują korek na zakopiance 10 2018-06-21 10:43 Jak wesele, to tylko po góralsku 2018-06-21 10:04 Seniorze - nie daj się oszukać 2018-06-21 09:54 Edukacyjna debata w Kościelisku 1 2018-06-21 08:23 Łąki Łan pod ścianką i z konkurs nagrodami 2018-06-21 07:49 Dziś z „Tygodnikiem Podhalańskim” - kolejny numer „Gazety Targowej” 2018-06-21 07:40 Skandal obyczajowy z duchownym w roli głównej 2018-06-20 23:07 Poszukują kierowcy, który zabił dziewięciolatka 2 2018-06-20 21:00 Rezydent 22 2018-06-20 20:03 Radni grosze liczą 2018-06-20 19:14 Gdzie znaleźć wysokiej klasy akcesoria meblowe 2018-06-20 18:30 Burmistrz Przybyło pensji nie ubyło 2018-06-20 17:32 Śmierć na traktorze 5 2018-06-20 17:03 Kształty góralki, smakowita Helenka i wino (wideo) 1 2018-06-20 16:16 Zakopiańczycy pożegnali Barbarę Wachowicz 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2018-06-22 17:56 1. wy pójdziecie grać do orkiestry strażackiej za darmo, a Kwiatkom wójt za każdy koncert płaci. Jakby tego było mało to jeszcze dyrektor Kwiatek na drzwiach gminnego biura promocji wiesza ogłoszenia o naborze do swojej prywatnej szkoły, czekam aż tam zacznie robić przesłuchania, choć może wtedy byłby w pracy, bo teraz nigdy go nie ma. Wójt na wszystko pozwala, przecież żeby uciszyć radnego Kwiatka, bo go atakował to mu brata w Centrum Kultury zatrudnił. Inwestycji na Zdrojowej żadnych to wójt liczy że może choć Kwiatki mu głosów nazbierają, musi odrobić te stracone po wyrzuceniu Wojtarowicza ze stołka zastępcy. 2018-06-22 16:56 2. I tak to z tymi naszymi inwestycjami na Podhalu jest, za Witowem het do Czarnego Dunajca to jakby gorsze powietrze ludziom zawiewało. To i tak sukces, że do tej pory o kagankach w chałupach nie siedzą :-) 2018-06-22 16:26 3. Biblia nie mówi o żadnym wynagrodzeniu, czyli mamy wszyscy pracować za darmo? Jak chcesz pracuj. Teraz znasza kolej, skoro tak się podpierasz cytatami z Biblii, pokaż cytat, że homoseksualizm jest naturalny i w porządku. 2018-06-22 16:21 4. Chętnie przygarnę... Do kolacji. 2018-06-22 16:16 5. No, i co ? Nawet tu " stary wójt" jest bezkonkurencyjny, trudno będzie wam go pobić. 2018-06-22 15:59 6. A w Krościenku już nie potrzebują takich kotków?Może @cyklista by znalazł w Łańcuszkowie jakąś chętną do adopcji. 2018-06-22 15:47 7. te porazka - czytales kiedys jakies prawa , obowiazki , przysiegi itp. ksiezy? Sekta ktora nie szanuje nawet wlasnych praw i obowiazkow. Dla nich tylko pieniadz i wlasnezachcienki sie licza. ps. Bezkarni , uprzywilejowani , zboczency. Tyle w temacie. 2018-06-22 15:37 8. 1. Wójt jako ogran wykonawczy jest zobowiązany do wspierania realizacji inwestycji na swoim terenie. 2. Sam się ciagle tym chwali i podpina wiec umywanie teraz rąk to zwykła hipokryzja. 3. Jakby nie inwestycje rządu, województwa, powiatu, sołtysów i prywatnych inwestorów (wszystko to Dyda skrupulatnie wymienia w każdym swoim biuletynie, sprawozdaniu) to faktycznie nie można czepiać się Dydy bo jak tu się czepiać o NIC ?! 2018-06-22 15:35 9. Strasza was pogrzebami. Kon by sie usmial. Co to zmarlego obchodzi. Ksiadz odprawi msze zalobna - kwestia ceny i o to jest prawda wiary. 2018-06-22 14:59 10. @Niestety2 ,skoro jesteś taki biegły w temacie, to może nam opowiesz w jaki sposób księża rozliczają w US np. "wynagrodzenie" pobierane za udzielenie sakramentów? A przy okazji podaj cytat z Biblii, który mówi o tym właśnie "wynagrodzeniu".
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania

Bojcorka

Album TP