Polecamy
Aby dać ogłoszenie drobne w Tygodniku Podhalańskim w ogóle nie musisz ruszać się sprzed komputera. Kliknij na ten pasek.

2018-02-24 20:33:32

Blog

ZAMILCZANY NA ŚMIERĆ

W sierpniu 2018 roku podczas Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego, po raz drugi po jej odnowieniu, przyznana zostanie Literacka Nagroda Zakopanego. Postaramy się tu przybliżyć kilka książek, które zostały wydane w ubiegłym roku, a ich autorzy mają szansę na tę nagrodę. Na początek Mariusz Urbanek, doświadczony autor licznych, popularnych biografii, którego opowieść o życiu Kornela Makuszyńskiego zbiera zarówno fakty powszechnie znane i przeczuwane, jak i te skryte, zapomniane, szerzej nieznane.

     To zdumiewające, że jeden z najpopularniejszych pisarzy dwudziestolecia międzywojennego i jeden z najbardziej znanych twórców polskiej literatury dla dzieci i młodzieży, do tej pory nie miał swojej biografii! Ale już ma i jest to lektura zajmująca, barwny obraz minionej epoki i portret postaci, o której – jak się wydaje – wiemy wszystko. 
     Makuszyński w powszechnym oglądzie pozostaje sympatycznym i dowcipnym starszym panem, autorem 120 przygód Koziołka Matołka, Szatana z siódmej klasy i Awantury o Basię. Tymczasem z książki Mariusza Urbanka wyłania się postać dalece niejednoznaczna, momentami mroczna i bez wątpienia pełna sprzeczności. Utalentowany rymopis, którego twórczość dla dorosłych nie wytrzymała próby czasu i pozostaje znany jako autor książek dla dzieci. Własnych dzieci nie miał i ponoć w codziennym życiu za nimi nie przepadał. Ale pisał dla nich z wyjątkowym wyczuciem, fundował biednym góralskim dzieciom setki par nart, wspierał budowę rabczańskiego sanatorium dziecięcego. 
     Był dwukrotnie żonaty, za każdym razem szczęśliwie, choć jego pierwsza żona przedwcześnie zmarła. I mimo, że kochał swoje żony, a w powieściach tworzył fantastyczne, wyraziste postaci niezależnych dziewcząt, to w swojej publicystyce i w felietonach był niepoprawnym mizoginem. W stosunku do kobiet używał słów i określeń, które dziś chyba nie mogłyby się ukazać drukiem, a ich autor zostałby przez opinię publiczną skazany na infamię. Nie ośmielam się tu ich przytoczyć. 
     Podobnie nie mam odwagi cytować ksenofobicznych i zjadliwie antysemickich tekstów Makuszyńskiego. Ten pozytywny, pogodny, radosny i otwarty człowiek był jednocześnie zagorzałym antysemitą. Mariusz Urbanek tłumaczy to klimatem epoki i podkreśla, że Makuszyński jednocześnie utrzymywał koleżeńskie stosunki z licznymi pisarzami żydowskiego pochodzenia. To fakt, ale nie sposób dziś przejść obojętnie wobec tak jawnie ksenofobicznej retoryki, nie sposób jej usprawiedliwić. Z jednej strony tradycyjny, konserwatywny endek, a z drugiej przyjaciel skamandrytów, Żydów i lewaków, jedyny, który dobrze czuł się w Ziemiańskiej przy bardzo różnych stolikach. 
     Przed wojną człowiek zamożny, popularny, mówiąc językiem współczesnym – celebryta. Jego książki ukazywały się regularnie w wielkich na owe czasy nakładach. Wraz z Marianem Walentynowiczem stworzył najpopularniejsze polskie komiksy, wydawane do dziś. Na podstawie jego powieści kręcono filmy. Po wojnie żył w biedzie w Zakopanem, chory, zapomniany, niewydawany, nieobecny. Przed wojną obdarzony godnością honorowego obywatela Zakopanego i honorowego członka Związku Górali. Po wojnie na jego pogrzebie nie było żadnych oficjalnych delegacji, ani władz miejskich, ani przedstawicieli stowarzyszeń. Popularność Makuszyńskiego powróciła dopiero po jego śmierci i po październikowej odwilży. 
     Pionier w dziedzinie polskiego komiksu, był także współtwórcą tak dziś popularnych faktów medialnych. ówczesna prasa musiała spełniać rolę, którą dziś wypełniają, poza gazetami, media elektroniczne z internetem na czele. Zapełniał więc łamy pism wymyślonymi, niestworzonymi opowieściami, stanowiącymi informacyjną papkę dla ówczesnego masowego czytelnika. Śledząc losy Makuszyńskiego zastanawiałem się czy był koniunkturalistą. Czy jego flirt z endecją to szczery wyraz przekonań, czy też zewnętrzny wizerunek mający mu zapewnić prestiżową posadę w lwowskim „Słowie Polskim”? Bo przecież po wojnie tkwił w swoim ukochanym Zakopanem, a jedna socrealistyczna książeczka, kilka wierszy sławiących kogo trzeba i zapewne mógłby wrócić na salony, na łamy gazet, do księgarń. Nie zrobił tego. I – jak trafnie napisał Mariusz Urbanek – „Makuszyński został zamilczany na śmierć”. 
     Zakopane to było ważne miejsce w życiu Makuszyńskich. Miejsce letniego i zimowego wypoczynku, miejsce rodzinne – teść pana Kornela miał tu wakacyjny dom, to także ostatnia życiowa przystań po ucieczce ze zniszczonej po powstaniu Warszawy. Wiele miejsca poświęcił Zakopanemu w swojej twórczości, przechodząc od złośliwego sceptycyzmu do niemal bezkrytycznej apoteozy miasteczka pod Giewontem. Zawdzięczamy mu prześmieszne i do dziś trafne opisy i charakterystyki tego miejsca i jego mieszkańców. „Górale jest to szczep dorodny i dzielny; wesele trwa u nich trzy dni, pogrzeb siedem. Jedynym ich celem i zajęciem jest obdzieranie naiwnych ceprów ze skóry i dudków, chociaż w zamian ofiarują niewiele, a najchętniej nic. Poza oczywiście najpiękniejszymi na świecie górami, których czują się wyłącznymi właścicielami. Mają najczulsze na świecie serca, które nie pozwalają im skrzywdzić (a już broń Boże zabić) żadnego stworzenia: barana, indyka czy choćby kury. Czekają, aż zwierzę samo zdechnie ze starości, i wtedy podają je do zjedzenia przybyszom z nizin”. 
     Ta barwna opowieść dzieje się w zakopiańskich i warszawskich knajpach, na salonach, w ziemskich majątkach, lwowskich i stołecznych redakcjach i teatrach. Pokazuje jak ważne kiedyś było życie literackie i jaką rolę pełnili pisarze w życiu społecznym. Dziś te polemiki, kawiarniane stoliki, stowarzyszenia i instytucje z Polską Akademią Literatury na czele, wydają się jak nieco nostalgiczne, staroświeckie sceny ze starego, czarno-białego filmu. 
     Na ile Makuszyński jest obecny dziś? Na jego grobie na Pęksowym Brzyzku wciąż palą się znicze i przybywają kolejne szkolne tarcze. Ale czy to wyrazy sympatii ze strony wiernych dziecięcych czytelników i czytelniczek, czy raczej gesty inspirowane przez nauczycieli polonistów? Bo kiedy zdarza mi się oprowadzać po Pęksowym Brzyzku szkolne wycieczki i kiedy zatrzymuję się przed grobem pana Kornela, to coraz częściej widzę entuzjazm, radość, a czasem wzruszenie w oczach dorosłych i obojętność na obliczach dzieci. Niektórym nazwisko Makuszyńskiego nie mówi już nic. Może kiedyś sięgną po tę książkę…
     Ukazała się w serii „Biografie” Wydawnictwa Czarne, która powoli staje się jedną z wiodących serii tej oficyny. Czarne nadrabia zaległości zamawiając i wydając biografie Zofii Stryjeńskiej, Kornela Makuszyńskiego, Stanisława Lema, Witolda Gombrowicza czy Ireny Sendlerowej, a czasem zaskakuje, publikując książki o Katarzynie Kobro, Marii Kownackiej czy Tadeuszu Gajcym. Plus świetne „czeskie” biografie Havla i Hrabala pióra Aleksandra Kaczorowskiego. Czekamy na więcej, bo rzetelna biografistyka od dawna, szczególnie w krajach anglosaskich, stanowi jeden z głównych nurtów literatury faktu, a w Polsce bywa wciąż traktowana po macoszemu. 

Mariusz Urbanek, Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słońce. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2017, 296 s.
 
Tekst ukazał się pierwotnie w numerze 11/2017 miesięcznika "Nowe Książki"
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Wiktor 2018-02-25 16:12:23
Partner wydania: Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem. Nic dodać nic ująć. Rozumiem, ze Krzyżyk tez Pan będzie omawiał? Ale ze szczegółami proszę. Co skąd wzięte i jakie błędy... OK? A potem może link do filmiku z promocji. Jakoś brnie Pan w te Wołowcowe klimaty.
abc 2018-02-25 10:29:40
Bo można krytykować każdą nację, ale nie żydów. I teraz najważniejszym punktem życiorysu każdego literata jest jego stosunek do Narodu Izraela. W mediach całego świata rozpowszechnia się w ten sposób jakaś izraelska histeria, która na pewno wpłynie, że żydzi będą bardziej kochani? Wypowiadam się o Rosjanach Niemcach i nie rozumiem dlaczego żydzi zasługują na jakąś cenzurę. Jest obrazą całego narodu napisanie, że żyd był mordercą i kolaborantem. Ale jeśli kilku Polaków zamordowało żydów, to odpowiada cały nasz naród. I jeszcze będziemy kręcić filmy o ich bestialstwie, za publiczne pieniądze.
Kreowana jest jakaś polityczna poprawność. Jestem tym zmęczony. A Pan Maciej, nie wiem po co, zbiera punkty wśród lewaków i akurat wpisuje się często na blogu w taką poronioną retorykę.
Abeto 2018-02-24 20:50:01
Cytuje " Jedynym ich celem i zajęciem jest obdzieranie naiwnych ceprów ze skóry i dudków" przynajmniej napisane prawidłowo "DUDEK" nie tak jak niektórzy twierdza , że to "dutek"

Reklama
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam MASZYNĘ DO PRODUKCJI WEŁNY DRZEWNEJ/WEŁNIANKI. Więcej informacji pod tel. 668924812
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DOM W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy PANIĄ DO SPRZĄTANIA POKOI I POMOCY W KUCHNI - dobre warunki, możliwe zamieszkanie. Zakopane. Tel. 182066836
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • BIURA RACHUNKOWE
    ROZLICZENIE podatku + Kindergeld z Niemiec/Austrii
    Tel.: +48 889988004
    E-mail: biuro.deutsch.englisch@gmail.com
    WWW: www.deutsch-englisch.edu.pl
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-03-29 22:00 To nie World Trade Center 2 2020-03-29 21:14 Krościenko będzie się zmieniać 4 2020-03-29 20:45 Petycje gonią antypetycje 2020-03-29 20:31 Pierwszy przypadek koronawirusa w gminie Kamienica 2 2020-03-29 20:14 Najnowsze dane. 91 nowych zakażeń, 5 w Małopolsce. W szpitalu w Myślenicach zmarł 89-letni mężczyzna 2 2020-03-29 19:58 Księża jechali z monstrancją i błogosławili mieszkańców 10 2020-03-29 19:23 Pomóżmy odnaleźć Batmana 2 2020-03-29 19:15 Przejażdżka po Szczawnicy. Opustoszałe ulice (WIDEO) 2020-03-29 19:06 Wasze ulubione miejsce w Polskich Tatrach. Zobaczcie kolejność. SONDA 12 2020-03-29 19:00 Koronawirus blisko Tatr 3 2020-03-29 18:15 Zakopianka widmo 5 2020-03-29 17:29 Nie będzie apartamentów na kwarantannę 3 2020-03-29 16:35 Strażacy ostrzegają przed koronawirusem 2020-03-29 15:45 Kolejne osoby z dodatnim wynikiem testu 2020-03-29 15:01 Ostatnie pożegnanie księdza Andrzeja Fryźlewicza 2020-03-29 13:59 Komu zgubił się pies? 2020-03-29 13:30 Nadciąga ochłodzenie. W nocy spadnie śnieg 2020-03-29 12:01 Strażacy z gminy Poronin rozwozili żywność do najbardziej potrzebujących osób 2020-03-29 10:50 Transmisja Mszy Świętej z Wiktorówek 9 2020-03-29 10:01 Kolejne przypadki zarażenia w Małopolsce 2020-03-29 09:30 Zmarł Krzysztof Penderecki 5 2020-03-29 08:00 Na Słowacji obowiązuje noszenie maseczek ochronnych 2020-03-28 21:36 Wenus i Księżyc prosto z Kasprowego (WIDEO) 4 2020-03-28 21:00 Zostańcie w domu 2 2020-03-28 21:00 Życie codzienne na Wiktorówkach (WIDEO) 2020-03-28 20:06 157 nowych zakażeń w Polsce, od rana aż 249. Na naszym terenie nadal 1 przypadek 6 2020-03-28 20:00 Zespół pogotowia ratunkowego z Bukowiny dziękuje za darmową pizzę 2 2020-03-28 19:22 Kwarantanna z widokiem na Tatry. Pensjonat wycofał się (AKTUALIZACJA) 16 2020-03-28 19:00 Niedźwiedź na spacerze 1 2020-03-28 18:04 Strażacy przez megafon apelują o pozostanie w domach (WIDEO) 3 2020-03-28 16:34 Ojciec Mateusz zaprasza: W niedzielę na stronie TP transmisja mszy z Wiktorówek! 5 2020-03-28 16:30 Dziś też policyjne patrole pilnują wjazdu do Zakopanego 20 2020-03-28 15:00 Takie widoki na Tatry z okolic Butorowego Wierchu (ZDJĘCIA, WIDEO) 2020-03-28 14:57 4 kolejne przypadki SARS-CoV-2 w Małopolsce 1 2020-03-28 13:25 Tajemniczy zgon w Lipnicy Małej 2020-03-28 12:30 Rynek w budowie 2 2020-03-28 12:23 Wspominają ks. Andrzeja 2020-03-28 12:22 Przybywa spacerujących, nie zawsze dwójkami 9 2020-03-28 12:18 Dzielny strażnik Doliny Białego 1 2020-03-28 10:07 Stolica Tatr skąpana w słońcu 2020-03-28 09:47 Kolejnych 12 osób z koronawirusem w Małopolsce 4 2020-03-28 09:30 Przechodniu - powiedz dzień dobry 8 2020-03-28 08:00 Góral znad perłowej rzeki 2020-03-27 22:00 Łanie opanowały parking po słowackiej stronie Tatr (ZDJĘCIA) 7 2020-03-27 21:29 Zwolnienie z pracy położnej ze szpitala w Nowym Targu doczekało się memów 7 2020-03-27 20:54 Pogrzeb ks. Fryźlewicza w sobotę 2020-03-27 19:31 Czy to ostatni bałwan? Wiosna w Zakopanem (ZDJĘCIA) 2 2020-03-27 18:45 Wiadukt do przebudowy 2020-03-27 18:12 18 nowych zakażeń w Małopolsce 2020-03-27 17:57 Pierwsza w historii dezynfekcja rynku w Nowym Targu (WIDEO) 11
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-03-29 22:59 1. Zeusie i kodziarzu jak wam się nie podoba w to zachowajcie te komentarze dla siebie. A jak chcecie się wyśmiewać to idźcie na Olcze i powiedzcie to w oczy mieszkańcom. Olcany by wam wytłumaczyli po swojemu. 2020-03-29 22:37 2. Teraz wychodzi na jaw, do czego w Polsce służy sanepid. Jak widać... do niczego. Jak jest spokój, to szukają żeby się doszukać, jak przychodzi epidemia to skulają uszka i nie wiadomo gdzie są i co robią. Zero kontaktu, zero informacji...oni teraz są chyba jak dzieci we mgle. 2020-03-29 22:37 3. @highlander- czas pokaże. Nieraz już w końcu pokazywał i nie do końca było tak, jak piszesz. pzdr z Rabki! 2020-03-29 22:09 4. Chrystus szedłby piechotą prosze księdza. Może należałoby brać przykład z mentora? 2020-03-29 22:07 5. A nie lepiej zająć się w tym momencie przedsiębiorcami dzierżawiacymi gminne lokale i przynajmniej po troche im ulżyć w czynszach. Wirus to teraz temat a nie rondo. 2020-03-29 22:04 6. Pięknie. Serce rośnie, też chcemy takiego błogosławieństwa. 2020-03-29 22:00 7. Jak nie będziecie przestrzegać zaleceń to nikt nie będzie wynajmował i nikt nie będzie pracował bo nikt nie przyjedzie na żaden urlop. Zamiast zastanawiać się nad tym jak ominąć nowe przepisy mogłyby te same mądre głowy pomyśleć co tu zrobić, żeby ta ogólnonarodowa kwarantanna się skończyła jak najszybciej bo z tego jest prawdziwy biznes. 2020-03-29 21:45 8. "Kura domowa" - A ciesy cie to, hahaha 2020-03-29 21:41 9. QXYZ czyt ty czytasz ze zrozumieniem czy tylko bredzisz jak ten gnom z zoliborza?? Na 2 oferty 2 masz z zakupami. Czyli kazdy na kwarantannie twioim zdaniem mial zrobiony test z wynikiem negatywnym?? Gdybys mial cokolwiek wspolnego z normalnoscia to bys sie nie odzywal. Przez ciebie przemawia zazdrosc. Czyli lepiej kwarantanne przechodzic w domu wsrod rodziny. Ze tez matka ziemia nosi takie istoty na sobie. @ Janek. Zle zrobiles!!!! Twoj pomysl jest wart realizacji. Jak by sie okazalo ze u Ciebie by byl ktos z wirusem to moze sie okazac ze komus uratowales zycie. Bo ty bys ich traktowal jak potencjalny zarazony a w domu beda traktowani jak domownicy. Masz zgode sanepidu to rob swoje bo to jest pomysl godny uwagi a oszolomy i zazdrosnicy nie sie wsciekaja i tupaja tymi krotkimi nozkami. 2020-03-29 21:39 10. Nad rzeką Krośnicą w przyszłości na pewno od parku do sklepu centrum będzie droga z ekranami z dozwoloną prędkością 250/godzinę . Dalej w stronę Szczawnicy tak poprowadzić po 5 pasów w jedną stronę nad Dunajcem i można ? można !!!
2020-03-22 11:49 1. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 2. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 3. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 4. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 5. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 6. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 7. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 8. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 9. Biatlon nie duatlon 2020-03-09 19:31 10. Od kiedy produkty przetwarzane ręcznie można przygotowywać w pomalowanych pazurach? Chyba że jest nowy rodzaj oscypka - oscypek z tipsem.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Bojcorka

Pożegnania