Reklama

2014-01-02 07:03:16

Góral z Loyola

Reklama

Jeden z najsłynniejszych kardiochirurgów w Illinois swoje korzenie ma w Koniówce. Choć prof. Ferdynand Leja w rodzinnej miejscowości ma po rodzicach dom, na Podhalu bywa rzadko.

- A potrafi pani mówić po góralsku? - pytanie w administracji na wydziale kardiologii inwazyjnej szpitala Uniwersytetu Loyola w Chicago mocno mnie zaskakuje. Szybko okazuje się, że moja rozmówczyni pochodzi z Tarnowa. Szef wydziału lubi otaczać się Polakami i jego rodzimy język nie jest tu niczym dziwnym. Wszyscy też wiedzą, że prof. Fred Leya (bo tak w zamerykanizowanej wersji brzmi nazwisko kardiologa) jest góralem. Jak się okazuje, czasem słychać tu nawet gwarę podhalańską. Wtedy, gdy profesor rozmawia ze swoim ojcem.

- Mój dziadek z Koniówki był w Chicago jeszcze przed I wojną światową - zaczyna chwilę później swoją opowieść prof. Ferdynand Leja, który szefuje na kardiologii inwazyjnej na Uniwersytecie Loyola. Gdy dziadek zarobił trochę dolarów w USA, wrócił na Podhale, kupił ziemię i gazdował. Z przerwą w czasie I wojny światowej, kiedy wcielony do armii austriackiej, dotarł aż do Alp, gdzie podczas jednej z bitew został ranny.

- Moi rodzice byli rolnikami, gazdowali w Koniówce. Mama była bardzo utalentowana artystycznie - opowiada. Za Ocean najpierw wyemigrował ojciec profesora, a potem za nim wyjechała żona.

Ferdynand przeniósł się z Podhala do Krakowa, kiedy miał 10 lat. Pod Wawelem kończył podstawówkę, potem słynne Liceum u Pijarów, a następnie studia medyczne.

Do USA przyjechał pierwszy raz w 1976 r., po 5 roku studiów (wtedy  studia medyczne trwały 6 lat). Zdał tu pierwsze egzaminy medyczne i wrócił do Krakowa. Po skończeniu studiów powrócił za Ocean, w uniwersyteckim szpitalu Colombus rozpoczął rezydenturę na internie. Zdawał świetnie egzaminy, szybko został doceniony, po 3 latach był tu już szefem rezydentury.

Potem za sprawą dra Rolfa Gunnara, ojca chicagowskiej kardiologii, trafił na Loyola University Chicago Stritch School of Medicine, gdzie pracuje do dzisiaj. - Dr Gunnar wybrał sobie 5 najlepszych studentów, wśród których znalazłem się także ja. Pracowaliśmy pod jego okiem. Robiliśmy pionierskie operacje bez otwierania klatki piersiowej - wspomina. Uczestniczył w nowatorskim wtedy programie "angioplasty", czyli tzw. balonikowania. -  Stent był wprowadzony do wnętrza naczynia krwionośnego za pomocą cewnika balonikowego, powodując rozszerzenie naczynia - tłumaczy. Nowatorska metoda miała wtedy wielu przeciwników wśród uznanych kardiologów, którzy preferowali operacje na otwartym sercu. - Dopiero, kiedy ówczesny szef kardiochirurgów inwazyjnych sam miał zawał i nie chciał iść na operację, ja wykonałem bardzo trudną operację angioplasty, zabieg się udał, a nasza pozycja dzięki temu bardzo się zmieniła - wspomina. Od tego czasu przez ostatnich 30 lat w każdym tygodniu wykonuje takich operacji około dziesięciu.

Obecnie uczestniczy w kolejnych rewolucyjnych badaniach. Do tej pory wymiana zastawki wiązała się z rozcięciem aorty, przez którą dalej chirurg dostawał się do serca. Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie.

- Tu, przeciwnie niż w Polsce, operuje się ludzi nawet bardzo starych, zdarzało mi się operować nawet 101-latka. Nie patrzy się na metrykę, ale na to, jak człowiek funkcjonuje, w jakiej jest kondycji - podkreśla. Wspomina jednego ze swoich pacjentów, który przeniósł się do Polski. - Zachorował i trafił do szpitala w Krakowie. Ze względu na podeszły wiek nie chcieli go zoperować. Mimo złego stanu zdrowia wsiadł do samolotu i przyleciał do Chicago. Ponaprawialiśmy jego serce i wrócił szczęśliwy do Polski - opowiada.

Lekarzami będą jego dzieci. Grzegorz studiuje na Harvardzie, jest już po 4-letnich studiach medycznych, teraz studiuje biznes i administrację, co pozwoli mu być nie tylko lekarzem, ale także  menadżerem systemu zdrowotnego. Marysia skończyła na Yale University biologię, teraz jest na studiach medycznych na Northwestern University Chicago, w przyszłości chce zostać pediatrą. Wyznaje, że edukacja dzieci jest tu bardzo droga, do tej pory pochłonęła z rodzinnego budżetu milion dolarów

Prof. Leja z sentymentem wspomina Podhale i Kraków. W Koniówce stoi po rodzicach dom, w którym nikt nie mieszka. Dawniej częściej odwiedzał z dziećmi rodzime strony. Mówił, że dużo chodził po Tatrach. Odwiedzał Dolinę Lejową, która należała do jego przodków. - Dostaliśmy ją za zasługi od króla Batorego, ale komuniści nam ją odebrali - mówi. Lubił też wypady do Doliny Chochołowskiej, na Czerwone Wierchy, Świnicę. Teraz na narty jeździ w Colorado. - Są bardziej masywne od Tatr, ale nie mają tego uroku - podkreśla.

Mimo że jest bardzo zapracowany, czasem wpada na imprezy Związku Podhalan w Chicago, jak się dowiaduję (nie od niego), wspiera też finansowo różne podhalańskie inicjatywy.

Beata Zalot
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
M.P. 2014-01-03 00:46:06
Jestem z Tarnowa, tak jak pani redaktor .... góral z kaszubem się nie dogada, ale do mnie w Wigilię przychodzi Aniołek (jak i do 99% dzieci z Podhala) ... przypuszczam, że do pani redaktor z Tarnowa też przychodził, jak była i zapewne jest młoda ... więc Tarnowianka z Góralem się dogadała :)
Lach 2014-01-03 00:41:48
@cobra Oj wiem. Legendy o tym krążą od dawna:D I nawet ci, którym nie po drodze, jakoś chętniej jeżdżą teraz na zakopiankę ;)
cobra 2014-01-02 23:31:21
@lach, ja tam bardziej chętny jestem do dawania ,niż do nadawania"D
uorcyk 2014-01-02 17:58:31
to powinienes wiedziec ze USA to kraj patentem stojący. Pewnie maja wlasna wersję tegoż urzadzonka i stad faza kliniczna przy ichniejszych wdrozeniach.
W transformatorach energerycznych maja patenty na stare rozwiazania techniczne tzn w Europie sie tak juz nie konstruuje transformatorów , btw :)
Szymszel 2014-01-02 17:48:56
@przepiękny, w takim układzie przydałoby się aby pani Zalot jakieś sprostowanie tekstu napisała, bo tak jak jest obecnie to czytamy, że taka operacja miała miejsce 2,5 roku temu!!!

"Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie."
Przepiękny 2014-01-02 13:12:21
Trochę mnie to nurtowało i poszperałem w necie. Znalazłem wywiad z panem profesorem udzielony 3 tygodnie po pierwszym zabiegu tą nową metodą.

Sam w tym wywiadzie przyznaje, że w świecie przeprowadzono już 15 tyś. zabiegów tą metodą. Natomiast w USA znajdowała się ona jeszcze w fazie klinicznej i nie była powszechna.

Zatem to chyba nie to, że nie mogli się dogadać tylko u nas lekarze faktycznie wcześniej stosowali ten rodzaj zabiegów.

Z zastrzeżeniem, że nomenklatura medyczna nastręcza mi pewne problemy w rozumieniu.
Lach 2014-01-02 13:04:44
A zy kont cobra nadaje? Z gliwickiej radiostacji?
Abeto 2014-01-02 12:53:21
Eee,nie z Wróblówki ale z tąd gdzie @cobra nadaje.Pozatym pojechała z nią jeszcze fotograf z Cichego to powinny się dogadać.
uorcyk 2014-01-02 12:40:35
pani Zalot zdaje sie jest góralka z Wróblowki, tak kiedys o niej pisano (o ile nie przekrecialam miejscowosci)
Szymszel 2014-01-02 08:51:20
Pisałem że dziennikarka nie zna góralskiego i pewnie przekrecila
Przepiękny 2014-01-02 08:29:35
Nie znam się na kardiologii inwazyjnej, ale znalazłem coś takiego "W Zabrzu 7 września 2009 r. i w Krakowie następnego dnia wszczepiono pierwsze w Polsce samorozprężające się zastawki typu CoreValveŸ ..."

Coś mi tu mglisto jest, bo w Polsce pierwsze takie zabiegi wykonano przed 4 laty, a prof. Leja pierwszą wykonał 2,5 roku temu.
Czyli go wyprzedzamy :-)
Szymszel 2014-01-02 08:27:38
To jak dziennikarka się z nim dogadala?
Góralskiego przecież nie zna.
  • USŁUGI | budowlane
    Studnie Głębinowe Tanie Źródło Twojej Wody
    Tel.: 516313102
    E-mail: mirowiert@gmail.com
    WWW: poszukiwaniewody. pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE NA PARDAŁÓWCE, 65 m2 (2 pok. + kuchnia), taras, ogródek. Całkowity koszt 2100 zł.
    Tel.: 793 333 072.
  • PRACA | dam
    HOTEL WERSAL*** W ZAKOPANEM, UL. TETMAJERA 14A POSZUKUJE RECEPCJONISTY/KI ORAZ POMOCY KUCHENNYCH. CV MOZNA SKŁADAĆ OSOBIŚCIE LUB NA ADRES: biuro@hotelwersal.pl
  • PRACA | dam
    Firma Misiniec zatrudni kierowców KAT. C, C+E
    Tel.: 602 107 107
    E-mail: holserwis-misiniec@wp.pl
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam wysłodki buraczane.
    Tel.: 663535221
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy przy wylewkach maszynowych i posadzkach przemysłowych, stała praca.
    Tel.: 664427752 lub 606580858
  • PRACA | dam
    Pensjonat Halny zatrudni recepcjonistkę. Praca dwuzmianowa. Wymagana znajomość min. 1 j. obcego, obsługa komputera, komunikatywność, odpowiedzialność. Doświadczenie na tym stanowisku, obsługa programu DM Plaza, będą ważnym atutem.
    Tel.: +48609122031
    E-mail: oferty@halny.zakopane.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ekspedientkę do sklepu obuwniczego na Krupówkach.Umowa o pracę
    Tel.: 697 069 380;
    E-mail: tatrzanski@dworek.biz
  • PRACA | dam
    Stacja paliw ORLEN w NOWYM TARGU poszukuję pracowników na stanowisko KASJER/SPRZEDAWCA. PRACA OBEJMUJE RÓWNIEŻ WEEKENDY I ŚWIĘTA. Miła atmosfera. UMOWA O PRACĘ. Więcej informacji pod 669 676 682
  • BIZNES
    PODNAJMĘ 2 GABINETY PRZY WSPÓŁPRACY Z SALONEM FRYZJERSKIM. W DOBREJ CENIE. Centrum Zakopanego.
    Tel.: 603 496 265.
  • PRACA | dam
    SZUKAM BARMANA/-KI DO BARU "PIEKIEŁKO" W ZAKOPANEM. Praca od zaraz. DOBRA PŁACA.
    Tel.: 668 383 667
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Falsztyn. ŁADNA, WIDOKOWA DZIAŁKA BUDOWLANA pod domek rekreacyjny/mieszkalny. Dobra cena. +421 905 224 827.
  • PRACA | dam
    Skicontrol S.K.A. w Białce Tatrzańskiej zatrudni DORADCĘ TECHNICZNO-HANDLOWEGO. Wymagana znajomość branży IT, kreatywność, prawo jazdy kat.B oraz znajomość języka angielskiego. CV prosimy przesyłać na adres: praca@skicontrol.pl
  • PRACA | dam
    Restauracja w Bukowinie Tatrzańskiej szuka kelnerki, pomoc kuchenną i do mycia naczyń. Bez możliwości zamieszkania. Mile widziane doświadczenie.
    Tel.: 609 683 058, 18 20 78 169
    E-mail: willa@podmiedza.pl
  • PRACA | dam
    Restauracja "U Studniara" w Murzasichlu poszukuje pracowników na stanowiska KUCHARZ/KUCHARKA oraz KELNER/KELNERKA, tel. kom.: 733 400 840,726 923 568
  • PRACA | dam
    Szukam OPIEKUNKI DO DZIECKA W ZAKOPANEM, TEL. 691888444
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ KREŚLARZA do Biura Projektowego, 608581540
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIMY DO PENSJONATU POKOJÓWKI, KUCHARKĘ, RECEPCJONISTKI. ksiegowosc@projinwest.pl, tel. 608088017
  • PRACA | dam
    FIRMA POSZUKUJE: PRACOWNIKÓW DO HOTELU W ZAKOPANEM. STANOWISKO: RECEPCJONISTA/RECEPCJONISTKA. Wymagania: wysoka kultura osobista, język angielski, dyspozycyjność (praca w godzinach dziennych, mile widziani: studenci/tki możliwość przyuczenia). Tel. 603 150 522
  • PRACA | dam
    Kierowców kat.C, C+E, Kamienica-praca w małopolsce
    Tel.: 601640723, 18 3323408
    E-mail: biuro@zibud.com
  • PRACA | dam
    Operatorów koparki, ładowarki, Kamienica
    Tel.: 18 3323408, 601640723
    E-mail: biuro@zibud.com
  • PRACA | dam
    SZCZAWNICA restauracja kelner/pomoc 608 232 654
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Do sprzedania domek letniskowy - może być użytkowany cały rok- w miejscowości Dębno / Nowy Targ nad rzeką Białką. Zaineteresowanych proszę o SMS lub E-Mail. Obecnie przebywam zagranicą i oddzwonię. Cena 100.000 zł brutto (faktura VAT). Domek sprzedam z pełnym wyposażeniem.
    Tel.: 502199600
    E-mail: jkowalskipol@gmail.com
  • PRACA | dam
    Karczma w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmie kucharkę i pomoc kuchenną, możliwość zamieszkania, dogodne zmiany.
    Tel.: 664498283
  • PRACA | dam
    Panią do pomocy w pensjonacie.
    Tel.: 601343757
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    MAŁY 2-POKOJOWY APARTAMENT W CENTRUM -
    Tel.: 604 304 106.
  • PRACA | dam
    KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752
  • PRACA | dam
    Zatrudnię MECHANIKA, Czarny Dunajec
    Tel.: 508314117
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • USŁUGI | budowlane
    Wykonam STUDNIE GŁĘBINOWE i POMPY CIEPŁA kompleksowo lub wiercenie. 510 018 800.
2016-09-26 15:58 Uważajcie na oblodzone szlaki 2016-09-26 15:46 "Hotelarz" zaprasza absolwentów 2016-09-26 15:28 Pijacka szarża traktorzystów 2016-09-26 14:57 Łoś z Obłazowej 2016-09-26 14:21 Ludzkie szczątki w Dol. Małej Łąki 2016-09-26 14:07 11 października kolejny „Teatr za złotówkę” 2016-09-26 13:53 Bezradność wobec piratów 2016-09-26 13:20 W bursie o pułkowniku Budarkiewiczu 2016-09-26 12:26 Dziura po Malvie 2016-09-26 12:02 Dyskoteka z marychą 2016-09-26 11:25 Macie pytania do burmistrza Zakopanego? 2016-09-26 09:57 Parafialny toast 2016-09-26 08:01 Kalkuta jest tu, w Poroninie 2016-09-25 18:27 Plaża na Gubałówce 2016-09-25 18:12 Dwa kroczki i przewrotka 2016-09-25 16:36 Kuba Witos z Zakopanego w finale konkursu na "selfie" 2016-09-25 14:38 Nocna bójka na Krupówkach 2016-09-25 14:34 Piękna jesień w Pieninach 2016-09-25 13:00 Srebro mnie prześladuje 2016-09-25 11:50 Grań Wideł 2016-09-25 10:00 Cotygodniowy przegląd fotograficzny Tygodnika Podhalańskiego 2016-09-25 09:22 Jubileusz górali z Zakopanego w USA. Przyjechała delegacja spod Tatr 2016-09-25 09:22 Trzech młodych ludzi jechało BMW. Jeden nie żyje, dwóch jest rannych 2016-09-25 09:02 Cenny łup włamywaczy 2016-09-25 08:01 Chiński góral 2016-09-25 07:32 Walka o Złote Wiosło 2016-09-24 20:49 Pożary w Poroninie i Kościelisku. Strażacy apelują 2016-09-24 18:31 Na jarmark po znicze 2016-09-24 15:40 Wzruszające pożegnanie Mieczysława Króla Łęgowskiego 2016-09-24 15:17 Srebrne Jatki
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2016-09-26 17:10 1. To jest orawa ???? 2016-09-26 17:08 2. Dobrze, że nie doszło do tragedii oni zawsze tak szaleją. Najgorsi są młodzi robią co chcą. To musi się skończyć. Oby jak naj szybciej... 2016-09-26 16:59 3. Jakie oszczędności udało się wprowadzić w tej kadencji? 2016-09-26 16:57 4. Co tu ustalac? Jechali po pijanemu i wjechali w slup i juz 2016-09-26 16:50 5. Co dalej z rezerwacja terenow pod planowana od 40lat Zakopianke ul P.Slaskich Szkolna Kamienec J.Kasprowicza .Kiedy wykupa teren kto wyplaci odszkodowania za wieloletnia rezerwacje spadek wartosci dzialek . 2016-09-26 16:45 6. To jest właśnie ten odcinek który zaliczyłeś. Masz rację- pięknie!! 2016-09-26 14:51 7. Nie.To znak że pora kończyć z laniem wody 2016-09-26 14:39 8. Widzisz znowu tak jak juz wczesniej napisalem liczy sie dobro koni czyli czlowiek,w tym wypadku dziecko ma cierpiec bo wazniejsze sa idiotyzmy zielonych.Zamiast tracic czas z idiotami pomysl jak pomoc dziecku. 2016-09-26 14:06 9. Od 01 do 32 - super fotki :) 2016-09-26 13:06 10. Czy to prawda, że w miejscu gdzie powstał skwer i siłownia na Ustupie była planowana budowa dużego marketu, który mógłby stanowić konkurencję dla należących do Pana delikatesów? Dlaczego miasto nie realizuje pomysłów mieszkańców wyłonionych w głosowaniu na projekty w ramach budżetu obywatelskiego, a w zamian wdraża swoje pomysły jak w.w. skwer. Co z pomysłem budowy ścianki wspinaczkowej i skateparku, który wygrał w ostatnim głosowaniu na budżet obywatelski na który miał być przeznaczyny 1 milion złotych?
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

FILMY TP