Dobra decyzja
Zakopane kupuje willę Palace, dawną Katownię Podhala - szczegóły w dzisiejszym Tygodniku Podhalańskim

2014-01-02 07:03:16

Reklama

Góral z Loyola

Reklama
Reklama

Jeden z najsłynniejszych kardiochirurgów w Illinois swoje korzenie ma w Koniówce. Choć prof. Ferdynand Leja w rodzinnej miejscowości ma po rodzicach dom, na Podhalu bywa rzadko.

- A potrafi pani mówić po góralsku? - pytanie w administracji na wydziale kardiologii inwazyjnej szpitala Uniwersytetu Loyola w Chicago mocno mnie zaskakuje. Szybko okazuje się, że moja rozmówczyni pochodzi z Tarnowa. Szef wydziału lubi otaczać się Polakami i jego rodzimy język nie jest tu niczym dziwnym. Wszyscy też wiedzą, że prof. Fred Leya (bo tak w zamerykanizowanej wersji brzmi nazwisko kardiologa) jest góralem. Jak się okazuje, czasem słychać tu nawet gwarę podhalańską. Wtedy, gdy profesor rozmawia ze swoim ojcem.

- Mój dziadek z Koniówki był w Chicago jeszcze przed I wojną światową - zaczyna chwilę później swoją opowieść prof. Ferdynand Leja, który szefuje na kardiologii inwazyjnej na Uniwersytecie Loyola. Gdy dziadek zarobił trochę dolarów w USA, wrócił na Podhale, kupił ziemię i gazdował. Z przerwą w czasie I wojny światowej, kiedy wcielony do armii austriackiej, dotarł aż do Alp, gdzie podczas jednej z bitew został ranny.

- Moi rodzice byli rolnikami, gazdowali w Koniówce. Mama była bardzo utalentowana artystycznie - opowiada. Za Ocean najpierw wyemigrował ojciec profesora, a potem za nim wyjechała żona.

Ferdynand przeniósł się z Podhala do Krakowa, kiedy miał 10 lat. Pod Wawelem kończył podstawówkę, potem słynne Liceum u Pijarów, a następnie studia medyczne.

Do USA przyjechał pierwszy raz w 1976 r., po 5 roku studiów (wtedy  studia medyczne trwały 6 lat). Zdał tu pierwsze egzaminy medyczne i wrócił do Krakowa. Po skończeniu studiów powrócił za Ocean, w uniwersyteckim szpitalu Colombus rozpoczął rezydenturę na internie. Zdawał świetnie egzaminy, szybko został doceniony, po 3 latach był tu już szefem rezydentury.

Potem za sprawą dra Rolfa Gunnara, ojca chicagowskiej kardiologii, trafił na Loyola University Chicago Stritch School of Medicine, gdzie pracuje do dzisiaj. - Dr Gunnar wybrał sobie 5 najlepszych studentów, wśród których znalazłem się także ja. Pracowaliśmy pod jego okiem. Robiliśmy pionierskie operacje bez otwierania klatki piersiowej - wspomina. Uczestniczył w nowatorskim wtedy programie "angioplasty", czyli tzw. balonikowania. -  Stent był wprowadzony do wnętrza naczynia krwionośnego za pomocą cewnika balonikowego, powodując rozszerzenie naczynia - tłumaczy. Nowatorska metoda miała wtedy wielu przeciwników wśród uznanych kardiologów, którzy preferowali operacje na otwartym sercu. - Dopiero, kiedy ówczesny szef kardiochirurgów inwazyjnych sam miał zawał i nie chciał iść na operację, ja wykonałem bardzo trudną operację angioplasty, zabieg się udał, a nasza pozycja dzięki temu bardzo się zmieniła - wspomina. Od tego czasu przez ostatnich 30 lat w każdym tygodniu wykonuje takich operacji około dziesięciu.

Obecnie uczestniczy w kolejnych rewolucyjnych badaniach. Do tej pory wymiana zastawki wiązała się z rozcięciem aorty, przez którą dalej chirurg dostawał się do serca. Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie.

- Tu, przeciwnie niż w Polsce, operuje się ludzi nawet bardzo starych, zdarzało mi się operować nawet 101-latka. Nie patrzy się na metrykę, ale na to, jak człowiek funkcjonuje, w jakiej jest kondycji - podkreśla. Wspomina jednego ze swoich pacjentów, który przeniósł się do Polski. - Zachorował i trafił do szpitala w Krakowie. Ze względu na podeszły wiek nie chcieli go zoperować. Mimo złego stanu zdrowia wsiadł do samolotu i przyleciał do Chicago. Ponaprawialiśmy jego serce i wrócił szczęśliwy do Polski - opowiada.

Lekarzami będą jego dzieci. Grzegorz studiuje na Harvardzie, jest już po 4-letnich studiach medycznych, teraz studiuje biznes i administrację, co pozwoli mu być nie tylko lekarzem, ale także  menadżerem systemu zdrowotnego. Marysia skończyła na Yale University biologię, teraz jest na studiach medycznych na Northwestern University Chicago, w przyszłości chce zostać pediatrą. Wyznaje, że edukacja dzieci jest tu bardzo droga, do tej pory pochłonęła z rodzinnego budżetu milion dolarów

Prof. Leja z sentymentem wspomina Podhale i Kraków. W Koniówce stoi po rodzicach dom, w którym nikt nie mieszka. Dawniej częściej odwiedzał z dziećmi rodzime strony. Mówił, że dużo chodził po Tatrach. Odwiedzał Dolinę Lejową, która należała do jego przodków. - Dostaliśmy ją za zasługi od króla Batorego, ale komuniści nam ją odebrali - mówi. Lubił też wypady do Doliny Chochołowskiej, na Czerwone Wierchy, Świnicę. Teraz na narty jeździ w Colorado. - Są bardziej masywne od Tatr, ale nie mają tego uroku - podkreśla.

Mimo że jest bardzo zapracowany, czasem wpada na imprezy Związku Podhalan w Chicago, jak się dowiaduję (nie od niego), wspiera też finansowo różne podhalańskie inicjatywy.

Beata Zalot
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
M.P. 2014-01-03 00:46:06
Jestem z Tarnowa, tak jak pani redaktor .... góral z kaszubem się nie dogada, ale do mnie w Wigilię przychodzi Aniołek (jak i do 99% dzieci z Podhala) ... przypuszczam, że do pani redaktor z Tarnowa też przychodził, jak była i zapewne jest młoda ... więc Tarnowianka z Góralem się dogadała :)
Lach 2014-01-03 00:41:48
@cobra Oj wiem. Legendy o tym krążą od dawna:D I nawet ci, którym nie po drodze, jakoś chętniej jeżdżą teraz na zakopiankę ;)
cobra 2014-01-02 23:31:21
@lach, ja tam bardziej chętny jestem do dawania ,niż do nadawania"D
uorcyk 2014-01-02 17:58:31
to powinienes wiedziec ze USA to kraj patentem stojący. Pewnie maja wlasna wersję tegoż urzadzonka i stad faza kliniczna przy ichniejszych wdrozeniach.
W transformatorach energerycznych maja patenty na stare rozwiazania techniczne tzn w Europie sie tak juz nie konstruuje transformatorów , btw :)
Szymszel 2014-01-02 17:48:56
@przepiękny, w takim układzie przydałoby się aby pani Zalot jakieś sprostowanie tekstu napisała, bo tak jak jest obecnie to czytamy, że taka operacja miała miejsce 2,5 roku temu!!!

"Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie."
Przepiękny 2014-01-02 13:12:21
Trochę mnie to nurtowało i poszperałem w necie. Znalazłem wywiad z panem profesorem udzielony 3 tygodnie po pierwszym zabiegu tą nową metodą.

Sam w tym wywiadzie przyznaje, że w świecie przeprowadzono już 15 tyś. zabiegów tą metodą. Natomiast w USA znajdowała się ona jeszcze w fazie klinicznej i nie była powszechna.

Zatem to chyba nie to, że nie mogli się dogadać tylko u nas lekarze faktycznie wcześniej stosowali ten rodzaj zabiegów.

Z zastrzeżeniem, że nomenklatura medyczna nastręcza mi pewne problemy w rozumieniu.
Lach 2014-01-02 13:04:44
A zy kont cobra nadaje? Z gliwickiej radiostacji?
Abeto 2014-01-02 12:53:21
Eee,nie z Wróblówki ale z tąd gdzie @cobra nadaje.Pozatym pojechała z nią jeszcze fotograf z Cichego to powinny się dogadać.
uorcyk 2014-01-02 12:40:35
pani Zalot zdaje sie jest góralka z Wróblowki, tak kiedys o niej pisano (o ile nie przekrecialam miejscowosci)
Szymszel 2014-01-02 08:51:20
Pisałem że dziennikarka nie zna góralskiego i pewnie przekrecila
Przepiękny 2014-01-02 08:29:35
Nie znam się na kardiologii inwazyjnej, ale znalazłem coś takiego "W Zabrzu 7 września 2009 r. i w Krakowie następnego dnia wszczepiono pierwsze w Polsce samorozprężające się zastawki typu CoreValveŸ ..."

Coś mi tu mglisto jest, bo w Polsce pierwsze takie zabiegi wykonano przed 4 laty, a prof. Leja pierwszą wykonał 2,5 roku temu.
Czyli go wyprzedzamy :-)
Szymszel 2014-01-02 08:27:38
To jak dziennikarka się z nim dogadala?
Góralskiego przecież nie zna.

Reklama
  • PRACA | dam
    SKLEP GÓRSKI SPORTOWY ZATRUDNI SPRZEDAWCĘ na stałe.
    Tel.: 503 401 041.
  • PRACA | dam
    TYNKI MASZYNOWE - ZATRUDNIĘ LUB ZLECĘ - brygady lub pojedyncze osoby. 731 877 220.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ KREŚLARZA DO BIURA PROJEKTOWEGO, tel. 608581540
  • PRACA | dam
    FIRMA ZATRUDNI OSOBY DO PORANNEGO SPRZĄTANIA SKLEPÓW ODZIEŻOWYCH W ZAKOPANEM. Osoby zainteresowane proszone są o kontakt telefoniczny 604 063 558.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MITSUBISHI ASX 1,8 DID, 150 kM, r.p.2011, przebieg 125 tys. km, I właściciel, stan idealny, serwisowany, bogate wyposażenie, kpl. opon zimowych. Cena do uzgodnienia 605 564 270
  • PRACA | dam
    ZAJAZD GÓRSKI KUŹNICE zatrudni PRACOWNIKA OBSŁUGI TOALET. Tel. 601 268 550.
  • USŁUGI | inne
    OGRÓD PAMIĘCI. CAŁOROCZNA OPIEKA NAD GROBAMI NA PODHALU,
    Tel.: 605 260 391,
    E-mail: opiekanadgrobami.podhale@wp.pl,
    WWW: www.opiekanadgrobami.podhale.pl
  • PRACA | dam
    przyjmę kucharza do pensjonatu z doświadczeniem
    Tel.: 1820 11076
    E-mail: annachyc@gazeta.pl
  • PRACA | dam
    KUCHARKĘ zatrudni DOM WCZASOWY - dobre warunki.
    Tel.: 18 20 66 836.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Falsztyn. ŁADNA, WIDOKOWA DZIAŁKA BUDOWLANA pod domek rekreacyjny/mieszkalny. Dobra cena. +421 905 224 827.
  • PRACA | dam
    "TESKO" Tatrzańska Komunalna Grupa Kapitałowa Spółka z o.o. w Zakopanem zatrudni elektromechanika samochodowego, praca stała, na pełen etat, dobre warunki pracy. nr tel. 695 802 627, 18 20 25 620,e-mail: tesko@tesko.pl.
  • PRACA | dam
    OPIEKUNKI MEDYCZNE ZATRUDNIĘ -
    Tel.: 503 650 903.
  • ZDROWIE I URODA
    Agencja MEDICUS - opieka nad seniorem,
    Tel.: 503 650 903,
    WWW: opiekunkimedyczne.info
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę murarzy zbrojarzy cieśli szalunkowych
    Tel.: 605277644
    E-mail: firma@rembud.podhale.pl
  • PRACA | dam
    PRZYJME pracownika do zakladu kusnierskiego
    Tel.: 601504522
  • PRACA | dam
    FIRMA JERONIMO MARTINS POLSKA S.A., WŁAŚCICIEL SKLEPÓW BIEDRONKA, POSZUKUJE OSÓB NA STANOWISKA: ZASTĘPCA KIEROWNIKA SKLEPU ORAZ SPRZEDAWCA - KASJER W ZAKOPANEM I NOWYM TARGU. TEL. 668 333 831
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ, KUCHARZA -
    Tel.: 600 07 61 07.
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI LEJDIS W NOWYM TARGU-SALA ZABAW MAŁPI GAJ zatrudni do manicure i pedicure. 691 888 444.
  • PRACA | dam
    CIEŚLA SZAL., MURARZ, ELEKTRYK, OPERATOR ŻURAWIA. WYMAGANA ZNAJOMOŚĆ J. NIEMIECKIEGO. Cert. 6760. Kom. 513106189;
    E-mail: pach@diwa-personalservice.pl,
    WWW: www.diwa-personalservice.pl
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    Noclegi w Zakopanem
    WWW: www.eNOCLEGI.biz
2017-07-20 14:28 W końcu zrobiło się gorąco. Uwaga na burze 2017-07-20 13:01 Zderzenie motocyklisty z samochodem dostawczym 2017-07-20 12:31 Po Zakopanem jeździmy powoli 1 2017-07-20 11:13 Hej Fest teraz w Krynicy 2017-07-20 10:26 Chodniki gotowe 2017-07-20 09:32 Chodźcie z nami! 11 2017-07-20 09:14 Zamknięta Spyrkówka, Guty i Bachledy 2017-07-20 07:57 Żegnaj przyjacielu 2017-07-20 07:55 Wielkie otwarcie Lidla 7 2017-07-19 21:41 Posypały się medale 2017-07-19 21:09 Otwarcie Lidla. Konkurs zakończony 2 2017-07-19 20:16 To młodzi zakopiańczycy wymyślili ankietę 2 2017-07-19 20:06 Nie zostawił następców 1 2017-07-19 18:35 Zderzenia roweru z traktorem 2017-07-19 17:02 Z ogromnym żalem żegnamy śp. red. Wojciecha Mroza 2 2017-07-19 16:57 Pogrzeb Wojciecha Mroza w sobotę w Zakopanem 2017-07-19 16:41 Witkacy wita po przerwie 2017-07-19 15:35 Podhalańska Wyższa i gmina Szaflary z porozumieniem 2017-07-19 14:43 Tablica z błędem 2 2017-07-19 13:48 W końcu nadchodzą upały 1 2017-07-19 13:25 Strażacy zapraszają na festyn 2017-07-19 12:42 Chorzy czekają na krew 2017-07-19 11:09 Zmarła ofiara wczorajszego wypadku na Dunajcu 1 2017-07-19 09:51 Zalety Zakopanego: przystojni górale. Wady: zajęci panowie 2 2017-07-19 07:59 Anglistyka w „Podhalańskiej Wyższej” już magisterska 2017-07-19 07:11 II Bieg po Oddech z Justyną Kowalczyk 2017-07-18 22:30 Zwalniający internet 2017-07-18 20:35 Odszedł Wojciech Mróz, założyciel Tygodnika Podhalańskiego 7 2017-07-18 20:06 Krupówki przed i po. Jak oceniacie park kulturowy? 11 2017-07-18 19:35 Poranny pożar tartaku 2017-07-18 18:38 Popołudniowa kąpiel w Bystrej 1 2017-07-18 17:32 Siedem dni wielkiego ścigania 4 2017-07-18 16:43 Regaty na Jez. Czorsztyńskim 2017-07-18 16:02 Minigolf dla każdego 1 2017-07-18 15:36 Piasek, puchar i adrenalina 2017-07-18 14:13 Lidl ogłosił wielkie otwarcie 8 2017-07-18 12:57 Ukraińcy bez dokumentów. Mieszkaniec Salwadoru też dostał mandat 2017-07-18 10:22 Kobieta i dziewczynka wpadły do Dunajca 1 2017-07-18 09:58 Długa kolejka do kolejki na Kasprowy. Koniki atakują 13 2017-07-18 09:56 Pies pod Giewontem 5 2017-07-18 08:17 Zagrają o Puchar Wójta 2017-07-18 01:16 Nocny pożar w Bielance 2017-07-17 22:06 Altana na jazzowo - New Market Jazz Band w niedzielę w miejskim parku 2017-07-17 19:28 Groźny wypadek na zakopiance 6 2017-07-17 18:14 Hip hop na 17. Jarmarku Podhalańskim 2017-07-17 17:16 45. Góralskie Jadło w Łopusznej 2017-07-17 16:04 Maltańczyk wrócił do domu 1 2017-07-17 15:43 Kara za złe powietrze 2017-07-17 15:20 Parkingi przed Morskim Okiem zastawione autami 1 2017-07-17 15:03 Drastyczna reklama przy wjeździe do Zakopanego 19
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2017-07-20 13:58 1. A kto okrada z kasy SKOKI? 5 miliardow wyprowadza sie do Szwajcarii ? ile nieruchomosci w Warszawie przejeła spólka Srebrna ( d.PC braci Kaczyńskich)? 2017-07-20 13:56 2. Korki -brak obwodnicy centrum Zakopanego.Jak skonczy sie przebudowa w Poroninie mostu w Dunajcu to dopiero beda korki 2 wiecej samochodow w krotszym czas miasto stanie bez obwodnicy w kierunku Koscieliska .Plany w UM rezerwacja terenu od lat 70tych. 2017-07-20 12:59 3. Przed Sąd Najwyższy zanosim błagania, Ojczyznę dojną wróć nam do okradania 2017-07-20 12:20 4. Św. Jan Paweł II przewraca się w grobie widząc co robi PiS. A właściwie spogląda z góry. 2017-07-20 12:07 5. Pod sądem w Nowym Targu na pewno będę. Sądownictwo wymaga reformy, ale prawdziwej reformy, a nie upolitycznienia. Po wprowadzeniu tych ustaw po prosu jeden stare układy zastąpią nowe, jeszcze gorsze. Reforma ma być taka, żeby żadne układy i układziki nie mogły mieć miejsca, żeby już sędzia z adwokatem nie mogli sobie przy kieliszku ustalić wyroku. 2017-07-20 11:59 6. Nie wiem jak teraz- ale przypadkowo mijałam kodziarstwo na początku . maja. Dumnie nieśli chorągiewki biało czerwone.Napis na jednej brzmiał Kod -Podhale czy jakoś tak. I co widzę? Idzie baba pod 70 -mieszkanka Warszawy ,za nią mężuś- kumpel Michnika wraz z tym małym czerwonym Lityńskim .Dalej -mężuś jednej z aktorek bez wykszt aktorskiego -ale za to z koneksjami na pewno nie stąd -ale osiedlona tu itd- i TO MA BYĆ POdhale?????Ludzie -oni nam wstyd robią !!! 2017-07-20 11:48 7. A prawacy zachowują sie jak zbłąkane owieczki. Wam sie zdaje że hasło "brońcie krzyża" oznacza że macie kogoś lać w mordkę tylko dlatego że ma inne zdanie? 2017-07-20 11:32 8. Ale liczny protest w Zakopanem, koń by sie uśmiał pani Czerska ! I proszę słowami JPII nie wspierać swojej propagandy. 2017-07-20 11:28 9. Pomyśl, czy chcesz powrotu do tego co było w PRLu i przewodniej roli jednej partii? chyba że mentalnie dalej tam tkwisz, a to sorki. Pozdrawiam wszystkie Mordeczki , szczególnie te zdradzieckie :P 2017-07-20 10:46 10. Gdyby qwa rządziły platfusy to wtedy byłby ok i nie wycierały by sobie lewaki gęb słowami JP2
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Bojcorka

Album TP

FILMY TP