Reklama

2014-01-02 07:03:16

Góral z Loyola

Jeden z najsłynniejszych kardiochirurgów w Illinois swoje korzenie ma w Koniówce. Choć prof. Ferdynand Leja w rodzinnej miejscowości ma po rodzicach dom, na Podhalu bywa rzadko.

- A potrafi pani mówić po góralsku? - pytanie w administracji na wydziale kardiologii inwazyjnej szpitala Uniwersytetu Loyola w Chicago mocno mnie zaskakuje. Szybko okazuje się, że moja rozmówczyni pochodzi z Tarnowa. Szef wydziału lubi otaczać się Polakami i jego rodzimy język nie jest tu niczym dziwnym. Wszyscy też wiedzą, że prof. Fred Leya (bo tak w zamerykanizowanej wersji brzmi nazwisko kardiologa) jest góralem. Jak się okazuje, czasem słychać tu nawet gwarę podhalańską. Wtedy, gdy profesor rozmawia ze swoim ojcem.

- Mój dziadek z Koniówki był w Chicago jeszcze przed I wojną światową - zaczyna chwilę później swoją opowieść prof. Ferdynand Leja, który szefuje na kardiologii inwazyjnej na Uniwersytecie Loyola. Gdy dziadek zarobił trochę dolarów w USA, wrócił na Podhale, kupił ziemię i gazdował. Z przerwą w czasie I wojny światowej, kiedy wcielony do armii austriackiej, dotarł aż do Alp, gdzie podczas jednej z bitew został ranny.

- Moi rodzice byli rolnikami, gazdowali w Koniówce. Mama była bardzo utalentowana artystycznie - opowiada. Za Ocean najpierw wyemigrował ojciec profesora, a potem za nim wyjechała żona.

Ferdynand przeniósł się z Podhala do Krakowa, kiedy miał 10 lat. Pod Wawelem kończył podstawówkę, potem słynne Liceum u Pijarów, a następnie studia medyczne.

Do USA przyjechał pierwszy raz w 1976 r., po 5 roku studiów (wtedy  studia medyczne trwały 6 lat). Zdał tu pierwsze egzaminy medyczne i wrócił do Krakowa. Po skończeniu studiów powrócił za Ocean, w uniwersyteckim szpitalu Colombus rozpoczął rezydenturę na internie. Zdawał świetnie egzaminy, szybko został doceniony, po 3 latach był tu już szefem rezydentury.

Potem za sprawą dra Rolfa Gunnara, ojca chicagowskiej kardiologii, trafił na Loyola University Chicago Stritch School of Medicine, gdzie pracuje do dzisiaj. - Dr Gunnar wybrał sobie 5 najlepszych studentów, wśród których znalazłem się także ja. Pracowaliśmy pod jego okiem. Robiliśmy pionierskie operacje bez otwierania klatki piersiowej - wspomina. Uczestniczył w nowatorskim wtedy programie "angioplasty", czyli tzw. balonikowania. -  Stent był wprowadzony do wnętrza naczynia krwionośnego za pomocą cewnika balonikowego, powodując rozszerzenie naczynia - tłumaczy. Nowatorska metoda miała wtedy wielu przeciwników wśród uznanych kardiologów, którzy preferowali operacje na otwartym sercu. - Dopiero, kiedy ówczesny szef kardiochirurgów inwazyjnych sam miał zawał i nie chciał iść na operację, ja wykonałem bardzo trudną operację angioplasty, zabieg się udał, a nasza pozycja dzięki temu bardzo się zmieniła - wspomina. Od tego czasu przez ostatnich 30 lat w każdym tygodniu wykonuje takich operacji około dziesięciu.

Obecnie uczestniczy w kolejnych rewolucyjnych badaniach. Do tej pory wymiana zastawki wiązała się z rozcięciem aorty, przez którą dalej chirurg dostawał się do serca. Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie.

- Tu, przeciwnie niż w Polsce, operuje się ludzi nawet bardzo starych, zdarzało mi się operować nawet 101-latka. Nie patrzy się na metrykę, ale na to, jak człowiek funkcjonuje, w jakiej jest kondycji - podkreśla. Wspomina jednego ze swoich pacjentów, który przeniósł się do Polski. - Zachorował i trafił do szpitala w Krakowie. Ze względu na podeszły wiek nie chcieli go zoperować. Mimo złego stanu zdrowia wsiadł do samolotu i przyleciał do Chicago. Ponaprawialiśmy jego serce i wrócił szczęśliwy do Polski - opowiada.

Lekarzami będą jego dzieci. Grzegorz studiuje na Harvardzie, jest już po 4-letnich studiach medycznych, teraz studiuje biznes i administrację, co pozwoli mu być nie tylko lekarzem, ale także  menadżerem systemu zdrowotnego. Marysia skończyła na Yale University biologię, teraz jest na studiach medycznych na Northwestern University Chicago, w przyszłości chce zostać pediatrą. Wyznaje, że edukacja dzieci jest tu bardzo droga, do tej pory pochłonęła z rodzinnego budżetu milion dolarów

Prof. Leja z sentymentem wspomina Podhale i Kraków. W Koniówce stoi po rodzicach dom, w którym nikt nie mieszka. Dawniej częściej odwiedzał z dziećmi rodzime strony. Mówił, że dużo chodził po Tatrach. Odwiedzał Dolinę Lejową, która należała do jego przodków. - Dostaliśmy ją za zasługi od króla Batorego, ale komuniści nam ją odebrali - mówi. Lubił też wypady do Doliny Chochołowskiej, na Czerwone Wierchy, Świnicę. Teraz na narty jeździ w Colorado. - Są bardziej masywne od Tatr, ale nie mają tego uroku - podkreśla.

Mimo że jest bardzo zapracowany, czasem wpada na imprezy Związku Podhalan w Chicago, jak się dowiaduję (nie od niego), wspiera też finansowo różne podhalańskie inicjatywy.

Beata Zalot
Reklama
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
M.P. 2014-01-03 00:46:06
Jestem z Tarnowa, tak jak pani redaktor .... góral z kaszubem się nie dogada, ale do mnie w Wigilię przychodzi Aniołek (jak i do 99% dzieci z Podhala) ... przypuszczam, że do pani redaktor z Tarnowa też przychodził, jak była i zapewne jest młoda ... więc Tarnowianka z Góralem się dogadała :)
Lach 2014-01-03 00:41:48
@cobra Oj wiem. Legendy o tym krążą od dawna:D I nawet ci, którym nie po drodze, jakoś chętniej jeżdżą teraz na zakopiankę ;)
cobra 2014-01-02 23:31:21
@lach, ja tam bardziej chętny jestem do dawania ,niż do nadawania"D
uorcyk 2014-01-02 17:58:31
to powinienes wiedziec ze USA to kraj patentem stojący. Pewnie maja wlasna wersję tegoż urzadzonka i stad faza kliniczna przy ichniejszych wdrozeniach.
W transformatorach energerycznych maja patenty na stare rozwiazania techniczne tzn w Europie sie tak juz nie konstruuje transformatorów , btw :)
Szymszel 2014-01-02 17:48:56
@przepiękny, w takim układzie przydałoby się aby pani Zalot jakieś sprostowanie tekstu napisała, bo tak jak jest obecnie to czytamy, że taka operacja miała miejsce 2,5 roku temu!!!

"Dzięki wymyślonej na potrzeby marynarki wojennej sprężynce wykonanej z niklu i tytanu, taka operacja również może odbyć się bez skalpela. - Gdy sprężynkę się zamrozi - zmniejsza się, gdy się ją rozgrzeje - zwiększa swoją objętość - tłumaczy prof. Leja. Tę prostą fizyczną zasadę wykorzystują medycy. Sprężynkę umieszczoną w specjalnej tubce transportuje się przez żyły i tętnice do serca, tam po odpowiednim ogrzaniu sprężynka się rozszerza. Taka zastawka nazywa się Core Valve.

Kiedyś wiedza o niej dostępna była tylko dla wojska, kiedy jednak została odtajniona, rozpoczęły się nad nią badania na szeroką skalę. W programie uczestniczy 40 wybranych szpitali w USA, wśród nich jako jedyny w Illinois - Uniwersytet Loyola. Centrum znajduje się w Harvardzie. Nad badaniami w Chicago czuwa właśnie prof. Leja. Pierwszą taką operację wykonał 2,5 roku temu, pacjentką była Polka. Dziś ma za sobą już ok. 60 takich zabiegów, wykonywane są one głównie u bardzo ciężko chorych pacjentów, którzy mają niewielkie szanse na przeżycie."
Przepiękny 2014-01-02 13:12:21
Trochę mnie to nurtowało i poszperałem w necie. Znalazłem wywiad z panem profesorem udzielony 3 tygodnie po pierwszym zabiegu tą nową metodą.

Sam w tym wywiadzie przyznaje, że w świecie przeprowadzono już 15 tyś. zabiegów tą metodą. Natomiast w USA znajdowała się ona jeszcze w fazie klinicznej i nie była powszechna.

Zatem to chyba nie to, że nie mogli się dogadać tylko u nas lekarze faktycznie wcześniej stosowali ten rodzaj zabiegów.

Z zastrzeżeniem, że nomenklatura medyczna nastręcza mi pewne problemy w rozumieniu.
Lach 2014-01-02 13:04:44
A zy kont cobra nadaje? Z gliwickiej radiostacji?
Abeto 2014-01-02 12:53:21
Eee,nie z Wróblówki ale z tąd gdzie @cobra nadaje.Pozatym pojechała z nią jeszcze fotograf z Cichego to powinny się dogadać.
uorcyk 2014-01-02 12:40:35
pani Zalot zdaje sie jest góralka z Wróblowki, tak kiedys o niej pisano (o ile nie przekrecialam miejscowosci)
Szymszel 2014-01-02 08:51:20
Pisałem że dziennikarka nie zna góralskiego i pewnie przekrecila
Przepiękny 2014-01-02 08:29:35
Nie znam się na kardiologii inwazyjnej, ale znalazłem coś takiego "W Zabrzu 7 września 2009 r. i w Krakowie następnego dnia wszczepiono pierwsze w Polsce samorozprężające się zastawki typu CoreValveŸ ..."

Coś mi tu mglisto jest, bo w Polsce pierwsze takie zabiegi wykonano przed 4 laty, a prof. Leja pierwszą wykonał 2,5 roku temu.
Czyli go wyprzedzamy :-)
Szymszel 2014-01-02 08:27:38
To jak dziennikarka się z nim dogadala?
Góralskiego przecież nie zna.
  • SPRZEDAŻ| SPRZEDAŻ
    Sprzedam przyczepę rolniczą TANDEM o ładowności 8,5 t
    Tel.: 662294122
    E-mail: bik.borys@gmail.com
  • PRACA| PRACA
    Firma komputerowa zatrudni INFORMATYKA. 504 252 727, e-mail: praca@nowytarg.webd.pl
  • PRACA| PRACA
    ZATRUDNIĘ LAKIERNIKA, BLACHARZA SAMOCHODOWEGO Z DOŚWIADCZENIEM. ZAKOPANE, 792005799
  • PRACA| PRACA

    KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ

    od zaraz na stałe (możliwość zamieszkania) lub zmianowo, okolice Nosala.
    Tel.: 601544134
  • PRACA| PRACA
    Praca dla pokojówki i pomocy kuchennej.
    Tel.: 500536117
    E-mail: biuro@zakopianskidwor.pl
  • PRACA| PRACA
    Dyspozycyjną, sumienną Panią do sprzątania w pensjonacie w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmę. Praca dorywcza, w czasie wakacji stała.
    Tel.: 607 201 727
  • PRACA| PRACA
    Zatrudnię KIEROWCĘ z doświadczeniem kat. C+E.
    Tel.: Tel. 605 06 13 14
  • PRACA| PRACA
    PRACA PRZY ELEWACJI. 669 473 770.
  • Poszukuję PRODUCENTÓW łóżek oraz innych mebli drewnianych.
    E-mail: meblodrew@op.pl
  • PRACA| PRACA
    PRZYJMĘ KSIĘGOWEGO I STAŻYSTĘ DO BIURA RACHUNKOWEGO. Kontakt: 691888444
  • PRACA| PRACA
    SZUKAM OPIEKUNKI DO DZIECKA. Praca w Zakopanem. Tel. 661394101
  • PRACA| PRACA
    RESTAURACJA - U STUDNIARA - W MURZASICHLU POSZUKUJE OSOBY NA STANOWISKO KELNER/KELNERKA. Tel. kom.: 691 537 923,733 400 840
  • PRACA| PRACA
    ZATRUDNIĘ POKOJÓWKĘ DO PENSJONATU, 608088017
  • NIERUCHOMOŚCI| NIERUCHOMOŚCI
    SZCZAWNICA - do wynajęcia LOKAL FRONTOWY 20 m2, handlowo-usługowy, witryna 180x130 cm, wszystkie media. 606 804 633.
  • USŁUGI| USŁUGI
    Wykonam STUDNIE GŁĘBINOWE i POMPY CIEPŁA kompleksowo lub wiercenie. 510 018 800.
  • NIERUCHOMOŚCI| NIERUCHOMOŚCI
    Szczawnica - ATRAKCYJNY LOKAL HANDLOWY 70 m2 z WYPOSAŻENIEM NA CIUCHOLAND lub inną działalność. TANIO! 606 804 633.
  • PRACA| PRACA
    Praca na budowie, Zakopane i okolice.
    Tel.: 500 160 574
  • USŁUGI| USŁUGI
    "JAROPOL" Usługi glazurnicze i remonty. Łopatniuk Jarosław. Tel. 791071322, www.jaropol.eu
  • USŁUGI| USŁUGI
    Podłogi 3D, posadzki epoksydowe dekoracyjne, kamienne dywany
    Tel.: 515131917
    E-mail: pierog.marcin.firma@gmail.com
    WWW: www.profitechonline.pl
  • PRACA| PRACA
    KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
  • GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2016-05-31 07:28 Radni konsekwentni - tylko jedna targowica przy Waksmundzkiej 2016-05-30 20:52 25-latek zastrzelony z zimną krwią 2016-05-30 18:13 Insygnia Światowych Dni Młodzieży nad Morskim Okiem 2016-05-30 16:59 Tani zbój 2016-05-30 14:59 Piknik Jeździecki w Nowym Targu 2016-05-30 12:08 Nasz ci ten bomber 2016-05-30 11:29 W niedzielę - Dzień Dziecka w miejskim parku 2016-05-30 11:05 Tajemnica góralskich portek 2016-05-30 09:58 Color Park zaczyna od dojazdu 2016-05-30 09:12 Niedziela pod znakiem rodzinnej zabawy 2016-05-30 07:15 Śpiewajmy Ludźmierskiej Pani 2016-05-29 19:49 Zawody strzeleckie nowotarskiego IPA (duża galeria zdjęć) 2016-05-29 19:15 Nawiedzenie symboli Światowych Dni Młodzieży w dekanacie Nowy Targ 2016-05-29 17:05 Na rowerze w tej części Europy wyżej nie wyjedziesz (zdjęcia, wideo) 2016-05-29 15:24 Wyznanie Miłości i Zlot Dzikich Kotów 2016-05-29 13:59 Setne urodziny 2016-05-29 13:12 Jaworki niebawem rajem dla rowerzystów i biegaczy 2016-05-29 12:13 Nowa targowica otwarta (galeria zdjęć) 2016-05-29 10:45 Majówka u Orkana (wideo) 2016-05-29 10:06 Krwawy weekend 2016-05-29 10:00 Cotygodniowy przegląd fotograficzny Tygodnika Podhalańskiego 2016-05-29 02:36 Dachowanie na granicy. Poszukiwania uciekinierów 2016-05-28 22:25 Wyzwanie dla prawdziwych twardzieli 2016-05-28 20:40 Wyprzedzał na podwójnej ciągłej, jechał pod prąd. Ile punktów karnych? (wideo) 2016-05-28 18:31 Trzy osoby porażone piorunem w Pieninach 2016-05-28 18:22 Mężczyzna zginął raniony piorunem na Babiej Górze. Szedł sam 2016-05-28 17:47 Trzy zatrzymania oszustów od trzech kubków 2016-05-28 16:01 Symbole ŚDM na Krupówkach 2016-05-28 13:34 Piknik Charytatywny dla dzieci z grupą Trip 2016-05-28 13:29 To twój rower? Zgłoś się na policję
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2016-05-31 07:16 1. Obrońco uciśnionych -(tub propagandowych)- jakoś nie płakałeś jak z TVN wywalali Majewskiego. Jak osiem lat temu z TVP wywalali tych, którzy wracają dzisiaj. Wtedy trzeba było pytać płemieła jak żyć! Dziennikarze mediów PUBLICZNYCH, usłużni i jawnie wspierający tylko jeden obóz muszą się z tym liczyć, że ich "kariera" trwa do końca trwania na posterunku ich pryncypałów, również i tych z Wiejskiej. Ci, którzy potrafią swoje prywatne przekonania zostawić za drzwiami studia nie mają problemu z pracą. Jest ich cała masa: vide Kaczkowski, Niedźwiecki, Orłoś... Ale wierzę, że i Zimoch nie zostanie na lodzie. Przecież już kiedyś wylizywał kąty w TVN! Ps. @góral85, jakaś aluzja? Tomasz Zimoch jest baaardzo niskiego wzrostu, nasz następny DUŻY analfabeto. 2016-05-31 06:51 2. 10 lat za 20zł, a za obrobienie banku na 5mln zł w rabce koleś dostał 3,5 roku........ ludzie nie kradnijcie glupich 20zł tylko miliony.... raz ze bedziecie bogatsi a dwa ze wcześniej wyjdziecie..... p.s. dlaczego nigdzie nie jest napisane ile dostał koleś za okradniecie banku na 5mln??? 2016-05-31 05:49 3. Szok!. R.I.P 2016-05-30 22:48 4. A w Zakopanem co burmistrz organizuje dla dzieci ? Może ktoś wie to proszę napiszcie, bo ja nie wiem . 2016-05-30 22:34 5. też zauważyłem to błędne słowo, jednak sami księża używają tych słów zamiennie w każdej relacji o tym, gdzie jeżdżą z tymi zabawkami więc chyba to nie wina pismaka 2016-05-30 22:03 6. Cytuje; W miejsce wyciętych, starych i chorych drzew zasadzane są nowe O co wam ludzie chodzi ?! 2016-05-30 21:53 7. Kuba dzięki. Często oglądałem mecz w tv a komentarza słuchałem w radiu z Zimochem. Ale jestem optymistą bo wiem że ci mali ludzie na szczęście wcześniej czy później przeminął :( 2016-05-30 21:46 8. Tam trzeba miec pozwolenie na wjazd? Fajna sprawa. 2016-05-30 21:45 9. Nie wiem jaki jest stopień obeznania z językiem osoby, która pisała ten wpis ale... insygnia to SYMBOLE WŁADZY. Raczej nie można tego używać zamiennie z "symbolami". Insygnia Światowych Dni Młodzieży i Symbole Światowych Dni Młodzieży to nie to samo... A oryginalna nazwa ikony to "Salus Populi Romani", a "Wybawicielka Ludu Rzymskiego" to tylko jedno z umownych tłumaczeń. 2016-05-30 21:18 10. naczelnik ma racje jeżeli ktoś wykryje przestępstwo i wskaże przestępcę to znaczy, że spełnił swój obowiązek obywatelski i nie znaczy to, że jest kapusiem. Ten co kryję przestępcę jest współwinnym przestępstwa i powinien również ponieść karę na równi z przestępcą.
2016-05-29 23:43 1. i pytom siy cym siy hyrzyciy ? tym ze kolyj juz nie nasa ? boli to co siy stalo 2016-05-22 16:58 2. Za pieniadze czarna szarancza poswieci wszystko. Dlaczego wykluczac chlopakow, bo maja normalne poglady na swiat. 2016-05-22 15:17 3. A chechlinska co tam robi, dobrą minę do beznadziejnej sytuacji finansowej?? 2016-05-22 11:28 4. Co świętujecie?pozbyliście się Kasprowego !!!!!!!! 2016-05-20 15:32 5. Pani Renata, faktycznie! Jak urodzi się wczesniak tak jak mnie, to jest to osoba niezastąpiona. Ma naprawdę ogromną wiedzę i mnie pomogła bardzo. Jest naprawdę wielkim wsparciem dla nas, matek dzieci chorych i tych urodzonych trochę wcześniej. Dziękuję Wam w dniu Waszego święta za opiekę nad moją córeczką wczesniczkiem. Pani Renacie szczególnie. Jesteście kochane wszystkie. 2016-05-18 18:04 6. Boże widzisz i nie grzmisz... jaka ta wice dyrektorka szpitala to bezguście, taką kieckę ubrać jak małolata na taką poważną uroczystość. I jeszcze myśli, że jest młoda i piękna. Masakra! 2016-05-18 16:45 7. Wg mnie brakuje jeszcze parę pielęgniarek które w swoją pracę wkładają całe swoje serce...sama się ostatnio o tym przekonałam min tutaj chciałam podziękować pani Renacie Pizanowskiej(mam nadzieje ze nie przekręcilam nazwiska) z 3 piętra oddziału noworodków.. Dzięki Pani wsparciu psychicznemu mogłam przez to wszystko przejść...jeszcze raz Dziękujemy z Szymusiem za wszystko pozdrawiamy 2016-05-18 10:56 8. ja na tym zdjęciu widzę, że Burmistrz coś prezentuje Pani Dyrektor, a Tarnowski jeszcze nie wręcza kwiatów. 2016-05-17 19:42 9. Karolinka zdrowie. Kucyki? 2016-05-16 23:19 10. Beata Szydło - pełniąca funkcję w rządzie Jarosława Kaczyńskiego - odpowie przed Trybunałem Stanu za zaniechanie publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Bojcorka