Wystawa: Andrzej Gałek. Między malarstwem a architekturą

WYSTAWA ANDRZEJ GAŁEK.MIĘDZY MALARSTWEM A ARCHITEKTURĄ

16 kwietnia – 24 lipca 2016 r.

Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba

(filia Muzeum Tatrzańskiego)

Zakopane ul. Kościeliska 18

Wystawa mająca na celu przypomnienie sylwetki Andrzeja Gałka(1916-1993), jednej z wielu wybijających się postaci zakopiańskiego środowiskaartystycznego.Syn znanego malarzaStanisława Gałka, z wykształcenia był architektem a z zamiłowania malarzem. Wswoim dorobku artystycznym posiadał akwarele, głównie o tematyce tatrzańskiej.Najbardziej cenione były jednak jego obrazy na szkle - sceny rodzajowe zPodhala. Właśnie tego typu prace, pochodzące głównie ze zbiorów MuzeumTatrzańskiego, stanowić będą trzon ekspozycji. Ideą wystawy będzie ponadtoprzypomnienie realizacji Andrzeja Gałka w zakopiańskiej przestrzeni publicznej.

Andrzej Gałek urodził się 22 czerwca1916 roku w Zakopanem, jako syn artysty malarza Stanisława Gałka, uznawanego zajednego z najwybitniejszych pejzażystów tatrzańskich.

Uczył się w GimnazjumPaństwowym w Zakopanem, które ukończył w 1935 roku. W latach 1935-39 i 1945-49studiował na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, w 1949 rokuuzyskał tytuł inżyniera architekta i magistra nauktechnicznych. 

Już przed wojną zainteresował sięmalarstwem na szkle, początkowo kopiując obrazy ze zbiorów MuzeumTatrzańskiego, a następnie podejmując próby tworzenia własnych kompozycji.Zaraz po wojnie, w 1945 roku, jego prace na szkle wystawiane były na wystawachartystów plastyków w Zakopanem. Prace te zakupiło Ministerstwo Kultury iSztuki, a Sekcja Artystyczna Centrali Przemysłu Artystycznego zamówiła większąilość. Artysta nawiązał długoletnią współpracę z wyłonioną z CPA „Cepelią”,później prace swe sprzedawał za pośrednictwem Biura Handlu Zagranicznego  DESA w Warszawie oraz „Ars Polona”.

W roku 1946 przyjętyzostał do Związku Polskich Artystów Plastyków w Krakowie, potem działał wokręgu zakopiańskim. Był członkiem Stowarzyszenia „Sztuka Podhalańska” wZakopanem. W obu tych stowarzyszeniach zrzeszony był w sekcji architekturywnętrz. Był także członkiem założycielem Zakopiańskich Warsztatów Wzorcowych. Wykonywałprojekty produkowanych tam przedmiotów (pamiątek, mebli), pracował przyurządzaniu wnętrza sklepu firmowego. Przez długie lata związany był z PracowniąSztuk Plastycznych w Zakopanem, pod której patronatem powstały nowatorskieprojekty architektoniczne obiektów użyteczności publicznej oraz dzieła szerokopojętej sztuki użytkowej. Był w niej rzeczoznawcą oraz współtwórcą wnętrzaGalerii PSP przy ulicy Krupówki, w której także wystawiał swoje prace.

Działalnośćarchitektoniczna ustępowała co prawda twórczości malarskiej, ale nie zostałaponiechana. Andrzej Gałek zaprojektował dom i pracownię zakopiańskiegorzeźbiarza Pawła Szczerby, pracował nad projektem modernizacji restauracji „UWnuka” (1985 r.), przede wszystkim zaś skupiał się na architekturze wnętrz.Projekt wnętrza zakopiańskiej księgarni przy ulicy Krupówki został w latach 60.doceniony nagrodą ministerialną, ręka Gałka odcisnęła się także na wystrojukawiarni „Europejska” czy Baru „Pstrąg”. W projektowanych wnętrzach częstoznajdowały swoje miejsce dzieła innych zakopiańskich artystów związanych zPracownią Sztuk Plastycznych, jak również prace samego Gałka (najczęściejobrazy na szkle). Współpraca między artystami była częstokroć tak ścisła, żetrudno dziś dokładnie rozgraniczyć zakres pracy poszczególnych osób, zwłaszcza,że większość obiektów nie oparła się próbie czasu i licznym przebudowom.

Twórczość plastycznaAndrzeja Gałka koncentrowała się głównie wokół malarstwa na odwrociu szkła (jak tę dziedzinę określał sam artysta).Malarstwo na szkle autorstwa Andrzeja Gałka znajdowało się w licznych wnętrzachna terenie Podhala. „Dom Turysty” zdobił malowany na szkle „kodeks” dlaturystów zatytułowany Dziesięć przykazańoraz mniejsze obrazy na szkle w sali kominkowej, w Barze „Pstrąg” na szklezilustrowane zostały góralskie przyśpiewki , duża kompozycja górowała także nadmiejscem dla orkiestry. Obrazy na szkle zdobiły wnętrza kawiarni „U Wnuka” orazkorytarze i apartamenty Hotelu „Orbis – Kasprowy” i „Orbis – Giewont”, a takżeschroniska PTTK i domy wypoczynkowe, takie jak „Dafne”, Jastrzębianka” (obecnie„Jastrzębia Turnia”), „Warszawianka”, Wojskowe Domy Wypoczynkowe i wieleinnych. Nie zabrakło ich w budynkach Sądu Rejonowego czy Narodowego BankuPolskiego, trafiły także do Ośrodka Wypoczynkowego Nadleśnictwa Wojtkowo wBieszczadach. 

W jego obrazachdominowała tematyka regionalna – malował codzienne góralskie prace i zajęcia (wpolu i w lesie, w warsztatach i w domu ), ilustrował zwyczaje i góralskieśpiewki (które niejednokrotnie cytował w kompozycji obrazów), chętniepodejmował tematykę zbójnicką i scenki z polowań. Nie stronił od scenhumorystycznych i swobodnych, często ukazując zakrapiane alkoholem hulanki,zabawy i zaloty. 

Nieobca mu była takżetematyka religijna, czego doskonałym przykładem są „pseudo” witraże w kościeleoo. Salwatorianów w Zakopanem (wykonane techniką bliższą malarstwu na szkle niżtradycyjnym witrażom). Malował także Stacje Drogi Krzyżowej dla jednego zpodhalańskich kościołów. Projektował również nagrobki, o czym świadcząrealizacje na Starym Cmentarzu w Zakopanem – drewniana kapliczka na grobieFischerów czy metalowy krucyfiks na grobie rodzinnym.

W pracach na szkleposługiwał się śmiałą kreską i bogatą mocną kolorystyką, wykorzystywał corazwiększą dostępność nowych farb i technik. Malował także akwarele – w tejtechnice powstawały głównie pejzaże tatrzańskie, wśród których dominowaływidoki górskich stawów.

Niestety większość zakopiańskich wnętrz,w których znajdowały się prace Andrzeja Gałka, uległa przebudowie, a nawet zniszczeniu. Obrazy na szkle zdobiąceniegdyś liczne pensjonaty i restauracje zachowały się jedynie w niektórych znich, częstokroć jednak bez świadomości ich autorstwa. 

Andrzej Gałek byłosobą o szerokich zainteresowaniach. Oprócz działalności plastycznej jego pasjąbyło modelarstwo. Kolekcjonował rozmaite modele (samochodów, samolotów,pociągów), a także je wykonywał. Projektował różne drobne formy użytkowe (np.oryginalne klocki z wizerunkami tatrzańskich zwierząt dla swojego synaTomasza). Z ogromnym zaangażowaniem pielęgnował także przydomowy ogródekskalny. Pod koniec życia, wyłącznie dla własnej satysfakcji, pracował nadprojektem przebudowy Rzymu.

Artysta odznaczonyzostał  Złotą Odznaką „Za Zasługi dlaWojewództwa Nowosądeckiego” (1981) oraz przyznawaną przez Ministra Kultury iSztuki Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1981). Zmarł w Zakopanem 2 grudnia1993 roku.

Serdecznie zapraszamy