Gazdowie z Podczerwonego w Toronto

Zjazd odbywał się pod patronatem Związku Podhalan w Ameryce oraz w Kanadzie, a jego celem było uczczenie jubileuszu 400-lecia założenia wioski. Przy okazji górale z Podczerwonego mieli możliwość odświeżenia więzów rodzinnych z krewnymi, rozsianymi po całym świecie.

W drodze z Chicago do Toronto 90-osobowa grupa górali podczerwińskich zatrzymała się 23 maja (Memorial Day) w Niagara on the Lake, na grobach żołnierzy Błękitnej Armii gen. Hallera, aby tam w imieniu żołnierza Wincka Kani Ciuniorza z rodu sołtysa Czerwińskiego złożyć wieniec od Zarządów Głównych Związku Podhalan w Ameryce Północnej i w Kanadzie. Wieniec w asyście burmistrza miasta Niagara on the Lake lorda Gary Burroughsa złożyła najstarsza gaździna Podczerwonego – Stefania Szaflarska. Pani Stefania w tym dniu obchodziła 90. urodziny. Przy składaniu wieńca towarzyszył jej też syn, Stanisław Szaflarski Dziana, a także przedstawiciele Wspólnoty Polonijnej z Niagary, harcerzy polonijnych, władz Polonii kanadyjskiej, m.in. pani Jadwiga Miarecka oraz pan Leon Skorski – były prezes Stowarzyszenia Polski w St. Catharinas.

W historycznym zjeździe w Toronto wzięła udział 90-osobowa grupa gazdów podczerwińskich, zamieszkałych w Chicago i zrzeszonych w kole nr 83 Podczerwone, oraz równie liczna grupa górali podczerwińskich, osiadłych w rejonie Toronto i Niagary, zrzeszonych w Związku Podhalan w Kanadzie.

Po zwiedzeniu Niagary cała grupa z Chicago, wraz z zespołem tanecznym oraz własną muzyką, przyjechała do Toronto. Wieczorem połączone zespoły z Toronto i Chicago oraz muzyka góralska obydwu ZP rozpoczęły uroczysty bankiet I Zjazdu Gazdów Podczerwińskich w Toronto pod patronatem ZG Związków Podhalan w Ameryce i Kanadzie. Z góralską muzyką wprowadzono poczty sztandarowe koła nr 83 Podczerwone i Związku Podhalan w Kanadzie oraz flagi narodowe Rzeczypospolitej Polskiej, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Gości w wypełnionej po brzegi sali witali: prezeska Związku Podhalan w Kanadzie Stefania Baran, Anna Leja oraz prezes koła Podczerwone z Chicago Bolek Jarończyk. Wśród gości byli nie tylko gazdowie z Chicago i Toronto, ale również z Nowego Jorku, Pensylwanii, Mississaugi, Brampton, Oshawy oraz Niagary.

W czasie bankietu wręczono pamiątkowe odznaczenia, przyznane przez gminę Czarny Dunajec następującym osobom: Anna i Józef Lejowie Spirytek, Anna Podczerwińska Bronciorz i Stanisława Szaflarskiego-Dziany. W części artystycznej wystąpił zespół koła Podczerwone z Chicago oraz zespół „Harnasie”, działający przy ZG ZP w Kanadzie. Bankiet, który odbywał się w gościnnych progach sali parafialnej kościoła Świętego Kazimierza w Toronto, zakończył się „wiyrchowom nutom” następnego dnia wczesnym rankiem.

W niedzielę gazdowie podczerwińscy spotkali się na Mszy św. przy Matce Boskiej Ludźmierskiej, nazwanej przez papieża Jana Pawła II „Gaździną Podhala”. Uroczystą Mszę św. celebrował kapelan Związku Podhalan w Kanadzie ojciec Adam Filas, rodem z podhalańskiej Sieniawy, a porywające kazanie wygłosił potomek sołtysa Czerwińskiego – ksiądz Robert Stuglik, kapelan koła Podczerwone. Uroczysty charakter nabożeństwa podkreśliła „wiyrchowa nuta”, ta sama, która witała Jana Pawła II w Zakopanem, Nowym Targu, w Starym Sączu oraz Watykanie. Pochyliły się góralskie sztandary przed cudowną figurą „Gaździną Podhala” dla podkreślenia ciągłości tej rodzimej tradycji góralskiej, zbudowanej na testamencie naszych ojców skupionych wokół Bożego Słowa. Po nabożeństwie odbył się kolejny występ podczerwińskich górali z Chicago. Ten występ bardzo się podobał i spotkał się z gorącym przyjęciem wspólnoty parafialnej w Brampton. Po występie zjazdowa brać góralska skorzystała z zaproszenia o. Adama Filasa, na posiady obok placu budowy kościoła św. Eugeniusza, sanktuarium Matki Boskiej Ludźmierskiej w Brampton. Posiady te przygotował Zarząd Główny Związku Podhalan w Kanadzie oraz zespół „Harnasie”.

Pierwszy Światowy Zjazd Gazdów Podczerwińskich był prawdziwym sukcesem rodzinnego i góralskiego spotkania, wzbogaconego „wiyrchowom nutom i ludzkom mowom”, to znaczy góralska pieśnią i góralskim językiem. Wczesnym rankiem następnego dnia, w czasie wyjazdu gazdów do Chicago, nie było końca wzruszającym pożegnaniom. Zebrana wspólnota zdecydowała jednogłośnie, że następny zjazd gazdów podczerwińskich odbędzie się za 3 lata, tym razem w Chicago.

Wielkie Bóg zapłać wszystkim, którzy przyczynili się do przygotowania tego niezwykłego spotkania w Toronto, a w tym ojcu kapelanowi Adamowi Filasowi, gaździnie Stefanii Baran i gaździe Bolkowi Iarończykowi. – Pytom Wos piyknie na posiady w Chicago – powiedział z odjeżdżającego autobusu gazda Jarończyk, prezes koła nr 83 Podczerwone w Chicago. A my odpowiadamy, że przyjedziemy.

Stanisław Szaflarski Dziana

Wioska Podczerwone położona jest na wysokości 760 metrów nad poziomem morza, na opadających stokach Gubałówki, między Chochołowem i Czarnym Dunajcem, w dolinie „Wielgiyj Wody” na Podhalu. Za wybitne zasługi dla Rzeczypospolitej gazda Szymon Czerwiński Kistek dostał w 1604 roku nadanie sołeckie na założenie osady Czerwone (obecnie wieś Podczerwone) z rąk króla Zygmunta III Wazy na Wawelu. Z rodu sołtysa Czerwińskiego wywodzą się liczne pokolenia górali osiadłych pod Tatrami, w Toronto, Chicago oraz w Nowym Jorku. Z tego rodu wywodzą się znane w Toronto rodziny Podczerwińskich, Lejów, Gąsieniców oraz Jarończyków. Z tego samego rodu wywodzi się Wincek Kania Ciuniorz, który po wyjeździe z Podhala do pracy w zakładach Forda w Detroit, w 1918 roku przyjechał do Niagara on the Lake, aby wstąpić do „Błękitnej Armii” generała Hallera. W okresie I wojny światowej w Niagara on the Lake powołano obóz szkoleniowy wojska polskiego dla ochotników – przedstawicieli Polonii z USA i Kanady. Zgłosiło się ponad 30 tys. ochotników, którzy po przeszkoleniu w Niagara on the Lake zostali przewiezieni na front zachodni we Francji, a po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w roku 1918 – do Polski. W czasie najazdu bolszewickiego na Polskę w roku 1920 brali udział w obronie Lwowa oraz Warszawy. Armia ta jest znana jako „Błękitna Armia” generała Józefa Hallera.