Reklama

2019-04-23 23:19:58

Blog

PUSTY LAS

Monika Sznajderman mieszka w Beskidzie Niskim już ponad trzydzieści lat. I pisze wprost, że to jest jej miejsce na ziemi, powiada – „chciałabym zostać w nim do końca”, i dodaje, że tam znajduje się: „moje symboliczne i jak najbardziej realne jądro świata”. Jej najnowsza książka zatytułowana "Pusty las" ukazuje się na rynku 24 kwietnia, a już dwa dni później autorka spotka się z czytelnikami w Zakopanem.

     W tej znakomitej, niezwykłej książce, autorka w kilku miejscach bardzo wyraźnie się sama się sobie dziwi, pisząc: „Co ja właściwie tu robię, w tej ruskiej okolicy, na wysiedlonej Łemkowszczyźnie [...] Dziecko żydowsko-polskie z tak zwanej dobrej inteligenckiej rodziny, ‘inteligencja pracująca’, mówiono w tamtych dziwnych czasach, dziewczyna z warszawskiego Nowego Światu i okolic, panna do spodu miejska […] Co ja tu robię? Pytam więc często sama siebie w nagłym zadziwieniu”. Monika Sznajderman nieustannie się dziwi w tej książce. 
     Żyjąc, zajmujemy miejsce tych, którzy byli przed nami, taka jest oczywista kolej rzeczy. Jak jednak żyć w miejscu, w którym garstka ludzi zajmuje miejsce po ośmiuset, jak wypełnić taką przestronną pustkę? Szczególnie gdy tych ośmiuset nie odeszło tak, jak nakazuje czas, lecz zmiotła ich historia? Pusty las to opowieść autorki o życiu w Wołowcu, beskidzkiej wsi, z której kolejno znikali szukający szczęścia za oceanem biedacy, wizjonerscy nafciarze, Żydzi, Cyganie, Łemkowie. To także jej hołd dla tego miejsca na ziemi, jego historii, przyrody i jego mieszkańców.
     Jak napisał profesor Paweł Próchniak: "Pusty las to książka o życiu „wśród zrujnowanych cerkwi i zdziczałych sadów”, o wrastaniu w osierocony krajobraz i o czytaniu świata, który trwa już tylko w powidokach czegoś, czego „nie wolno przeoczyć”. Monika Sznajderman czyta Beskid Niski i czyta Wołowiec – czyta swoje miejsce na ziemi, miejsce życia na łące pamięci, w wyrwach po dawnych mieszkańcach Łemkowszczyzny. Te wyrwy, te pasma pustki – niewidoczne na pierwszy rzut oka – zjawiają się pośród słów, zawołane po imieniu. W tej prozie niemal słychać stukot klawiszy pod opuszkami palców, słychać oddech zbratany z rytmem kroków. I słychać też – mocno, wyraźnie – coś, co jest „jak łemkowskie gorzkie żale, jak smutna litania”. Pusty las – miejsce, od którego wieje grozą, całe w dreszczach, zagrzebane w cierpkiej ciszy. I jednocześnie jest to miejsce żywych głosów, codziennej krzątaniny, powszedniej czułości istnienia, która pachnie chlebem, tarniną i mgłą. Może w tym właśnie leży tajemnica tej prozy – w czułości, z jaką Monika Sznajderman dotyka ziemi niczyjej, leżącej pod białym, lodowatym słońcem, śmiertelnie zranionej. Ta czułość dotknięć jest czułością słów, ale ma też w sobie coś z miłości – przenikliwej, trzeźwej, dyskretnej. Taka miłość staje w pustym lesie, nawołuje. Wywabia z nieistnienia to, co powinno trwać. Układa usta do dawno zapomnianych imion jak do pocałunku. Powierza istnienie wyobraźni – osłania je, opatruje jego rany". 
     Z kolei profesor Roch Sulima, antropolog kultury, napisał o tej książce: "Powtarzane często pytanie: „Co ja tu robię?” jest ostatecznie pytaniem: „Kim jestem?”. Odpowiedź autorki nie jest spekulacją, ale działaniem, zatrudnieniem, budowaniem domu, zamieszkiwaniem, „wrastaniem” w tę pustkę po Łemkach, Żydach, Cyganach. Tworzeniem ze śladów i znaków przeszłości, głównie jednak „śladów śmierci, a nie śladów życia”, własnej „okolicy”, czyli ustanawianiem świata na nowo i siebie w tym świecie, gdzie „przedwieczorną porą czuje się smutek, drżenie i lęk”. Najważniejszą sprawą wydaje się jednak to, że Monika Sznajderman bliska jest odnalezienia języka, w którym może rozmawiać z nieobecnymi, z jej nieznanymi sąsiadami. Ten język jest widzeniem „przez nicość”, przybliżaniem się do świata z czułością, a nie widzeniem-władaniem. To bardzo ważne w czasach, gdy pamięć staje się towarem. Pusty las jest zapisem odnajdywania siebie przez powinność wobec Innych. I nie jest metaforą. Jednym z powtarzalnych wyobrażeń w tej książce jest właśnie las, który z bezlitosną obojętnością porasta progi zburzonych domostw i świątyń, ogrody i pola, wydeptane ścieżki, bezimienne mogiły i cmentarne nagrobki, ale też jako „drzewo z grobu” wpisuje się w odwieczną topikę życia". 
     Monika Sznajderman (ur. 1959) – antropolog kultury, wydawca, autorka książek. Studiowała w Katedrze Etnografii Uniwersytetu Warszawskiego. Następnie podjęła studia doktoranckie w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie. Zajmowała się między innymi antropologią współczesności, kulturą masową, filmem, formami współczesnej wyobraźni religijnej. Stale współpracuje z kwartalnikiem Konteksty Instytutu Sztuki PAN. W 1996 roku założyła wraz z mężem Andrzejem Stasiukiem i prowadzi do dziś Wydawnictwo Czarne, jedną z czołowych polskich oficyn, specjalizujące się w literaturze faktu. Jest autorką pięciu książek. Trzy pierwsze poświęciła tematyce antropologicznej. Były to: Zaraza. Mitologia dżumy, cholery i AIDS (1994); Współczesna Biblia Pauperum. Szkice o video i kulturze popularnej (1998) oraz praca doktorska zatytułowana Błazen. Maski i metafory (2000, 2014) napisana pod kierunkiem prof. Ludwika Stommy.
     W 2016 roku ukazała się jej książka Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna, za którą została w 2017 roku wyróżniona Nagrodą im. Marii i Łukasza Hirszowiczów, Nagrodą Literacką Miasta Radomia oraz Nagrodą im. Jerzego Turowicza. Książka ta była również nominowana do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, nagrody Śląski Wawrzyn Literacki, Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus oraz znalazła się w finale Nagrody Literackiej Nike. Fałszerzy pieprzu przetłumaczono na język niemiecki, w przygotowaniu przekłady francuski i hiszpański. 
     Zredagowała kilka antologii esejów i reportaży, m.in. Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem (2002); Znikająca Europa (z Kathariną Raabe, 2006); Jako dowód i wyraz przyjaźni. Reportaże o Pałacu Kultury (z Magdaleną Budzińską, 2015) oraz Przecież ich nie zostawię. O żydowskich opiekunkach w czasie wojny (z Magdaleną Kicińską, 2018). W 2014 roku została uhonorowana w Lublinie Nagrodą im. Zbigniewa Hołdy. W tym samym roku przyznano jej nagrodę TVP Kultura – Gwarancje Kultury w kategorii Menadżer kultury. Mieszka w Wołowcu w Beskidzie Niskim.

Burmistrz Miasta Zakopanego, Wydawnictwo Czarne, Muzeum Tatrzańskie oraz Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości” zapraszają na spotkanie z cyklu »CZARNE NA BIAŁYM« z udziałem MONIKI SZNAJDERMAN autorki książki PUSTY LAS. Rozmowę poprowadzą Maciej Krupa i Kuba Szpilka. Spotkanie odbędzie się 26 kwietnia 2019 roku, w piątek,  o godz. 18:00, w kawiarni „Kmicic” w Zakopanem, przy ulicy Staszica 11a. Wstęp wolny – Zapraszamy!

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    Aparthotel Prestige w Zakopanem zatrudni osoby na stawisko MANAGERA obiektu oraz obsługi RECEPCJI. CV prosimy przesyłać na e-mail.
    Tel.: +48663341092
    E-mail: 133annab@gmail.com
  • PRACA | dam
    Praca w Recepcji w weekendy, obsługa telefoniczna, przyjmowanie rezerwacji Kościelisko.
    Tel.: +48663341092
    E-mail: anna133@interia.eu
  • KOMUNIKATY
    Zakopiańskie Centrum Kultury ogłasza PRZETARG NA DZIERŻAWĘ STOISK położonych przy ul. Krupówki, ul. Na Gubałówkę oraz na Placu Pod Gubałówką w Zakopanem. Szczegółowe Informacje na stronie BIP Zakopiańskiego Centrum Kultury
    WWW: https://bip.zakopane.eu/lista/bip-zakopianskiego-centrum-kultury
  • USŁUGI | budowlane
    POKRYCIA DACHOWE, RYNNY, OBRÓBKI, PODBITKI, MALOWANIE DACHÓW, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, FASADY, ELEWACJE, OCIEPLENIA, KOMINY, MONTAŻ OKIEN DACHOWYCH. 531 001 608.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 -
    Tel.: 694 266 522
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ do pracy w kuchni na stanowisko KUCHARKA, POMOC KUCHENNA.Praca stała. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ DO PRACY W KUCHNI na stanowisko ZMYWAK i OBIERAK. Praca stała 601 533 566, 18 20 64 305
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    TRAKTOR C-330, stan b. dobry. PRZYCZEPA SAMOZBIERAJĄCA. 605 378 277.
  • PRACA | dam
    MAŁY PENSJONAT W PORONINIE szuka PANI DO ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA, tel. 607 863 893
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. 601 958 378
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo pomocników tynkarzy, stolarzy, malarzy, monterów rusztowań, blacharzy oraz młodych do przyuczenia w zawodzie. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
2020-06-05 03:57 Szaleńcza ucieczka przed policją 2020-06-04 22:48 Jedz lody - zbieraj lodowe pieczątki! 2020-06-04 22:06 Napadł na posesję i zdemolował wóz 1 2020-06-04 21:30 Zamknięty kościół i plebania - rozmowa z wójtem (WIDEO) 7 2020-06-04 21:10 Powiat suski w czołówce zakażeń koronawirusem 2020-06-04 21:00 Przez Króle nie przejedziesz 2020-06-04 20:42 Wyborcza niedziela pod Giewontem 2020-06-04 20:15 Żaden ksiądz nie jest chory 2 2020-06-04 19:26 Panika i dezinformacja, wójt Kościeliska uspokaja (WIDEO) 2020-06-04 19:09 Zabieramy was na Stylchyn (WIDEO) 2020-06-04 18:20 Zdrowi księża na kwarantannie 1 2020-06-04 17:45 Tłumne poparcie dla Trzaskowskiego 24 2020-06-04 16:33 Kwarantanna świątyni - Kościół Św. Kazimierza zamknięty 3 2020-06-04 16:00 Covidove epicentrum w Kościelisku 13 2020-06-04 15:30 Pandemiczne życie na Krupówkach 4 2020-06-04 15:00 Mleczarnia w opałach - prokuratura prowadzi 2 śledztwa 3 2020-06-04 14:04 Śmietnisko nad rzeką plus fetor ścieków 8 2020-06-04 13:00 Notoryczne skażenia gminnych wodociągów 9 2020-06-04 12:25 Ulotki z dziecięcego rowerka - to było 4 czerwca 2 2020-06-04 12:00 Upragniona droga nie zachwyca 2020-06-04 11:44 Wyżej wciąż zima trzyma 2020-06-04 11:04 Surwiwal rencisty czyli 4 miesiące bez wypłaty 1 2020-06-04 10:48 Manifestacyjny Łyk Wolności 2 2020-06-04 10:00 Śmierć czworga posłów na zakopiance 2 2020-06-04 09:00 Jak powstają koszyki (WIDEO) 2020-06-04 08:35 Najpierw słońce, potem burze 2020-06-04 08:01 Chemikalia na śmietnik 2020-06-03 21:26 Groźny wypadek w Suchem 2020-06-03 21:00 Odmrażane baseny dostały wytyczne 3 2020-06-03 20:47 Mamy pierwsze borowiki 3 2020-06-03 20:16 Brudna woda prosto do wanny 8 2020-06-03 20:00 Przystań w zawieszeniu 2 2020-06-03 19:00 Wiktor Sowa we wspomnieniach bliskich 2020-06-03 18:07 Smakowite wyróżnienie 1 2020-06-03 17:00 Odmrażanie kultury 2020-06-03 16:00 Korea Północna. Dziennik podróży. Konkurs dla czytelników 2020-06-03 15:00 Przedsiębiorcy sami mogą sprawdzić zwolnienie ze składek 1 2020-06-03 14:00 Wodociągi przepraszają za suche krany 4 2020-06-03 13:00 Dwunastu na łódce 3 2020-06-03 12:00 Kanapowcy z Podhala poszukiwani 2020-06-03 11:00 Jeździłem po ulicach i płakałem. Wszystko zniszczone, wszystko, rozumiesz... 10 2020-06-03 10:00 Mistrzowskie oszustwo 2020-06-03 09:04 Do otwarcia granic 1 2020-06-03 08:00 I po spływie - kajakarze nie popłyną w Boże Ciało 2020-06-03 01:21 Mieszkańcy Podhala mogą BEZPŁATNIE wykonać badanie przesiewowe raka jelita grubego i to w pełnym znieczuleniu! 2020-06-02 21:40 Koniec z pandemicznymi obostrzeniami w urzędzie 2 2020-06-02 20:47 Mega awaria, pół miasta bez wody 5 2020-06-02 20:14 Dziura na dziurze 10 2020-06-02 19:11 Kończy się budowa tras rolkarsko-nartorolkowych 4 2020-06-02 18:12 Jak ser szwajcarski 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-06-05 01:41 1. Wybraliście sobie wójta to macie ????. Nic nie robi kasę trzepie i udaje głuchego i ślepego. Taki nieudacznik ma 70% poparcia. A Pan Kęsek zamiast kontrolować to obrasta tłuszczem przez nieróbstwo. Draństwo do potęgi. Wybierajcie dalej. Wstyd, wstyd i hańba Jacusiu ???? 2020-06-05 01:38 2. Ale szczery ten wojt - ho ho ho . 2020-06-05 01:27 3. Hahaha czy wy myślicie, że wójt gminy Biały Dunajec się tym przejmuje? On twierdzi, że bakterie coli w wodzie nie szkodzą. Mówi, że mieszkańcy są odporni, tylko turyści mają z tym problem. Woda nie ważna, byle drogi biznesmenom kupić, wyremontować. O albo teren na karczmę wynająć za bezcen. Można obejrzeć sesję i zobaczyć jak wygląda walka radnych o kanalizację, wodociągi i śmieci. Wójt dba o swój stołek. Wizerunek gminy jest mu obcy. 2020-06-05 01:27 4. Zgadzam sie co do policji w Czarnym Dunajcu .Pare miesiecy temu - mieszkam na bocznej ulicy - kolo mnie tylko jeden sasiad , w ciagu nocy okolo godziny 2:00 podjechal samochod i siedzialo w nim dwoch mezczyzn ( widzialam poniewaz zaswiecilo sie swiatlo kolo domu) siedzieli dosyc dlugo kiedy zobaczyli ze poruszyly sie firanki zaraz odjechali . Zadzwonilam na policje i powiedziano mi ze kogo beda szukac jak oni na pewno juz uciekli , tak wlasnie wyglada pomoc policji . Moje pytanie po co oni sa ? Jak by mogli to zapewne powiedzieli by : nie zawracajcie nam ''zadu'' ! WSTYD WIELKI WSTYD aby tak traktowac ludzi . Ale ... kto ma teraz wstyd ? 2020-06-05 01:12 5. Są jednak przyzwoici Górale. Dobrze wiedzieć. 2020-06-05 00:14 6. Eeee eeee eee Sołtys ma konkurencję 2020-06-04 23:51 7. nikt nie jest chory, ale plebania i kosciol zamkniety. ot, tak na wszelki wypadek. 2020-06-04 23:50 8. Rbkm gazda1 nie musiałeś rozwiewać moich wątpliwości, wraz z twoim znakomitym kolegą w wierzeniu.....mam o was bardzo precyzyjne zdanie podobnie jak o waszych kryształowych wodzach.....mógłbym je wyrazić tutaj próbując nie używać słów powszechnie uznanych za wulgarne ale po pierwsze nie zamierzam rozwiewać waszego, nazwijmy to wierzenia w jakiejkolwiek postaci, bo błądzenie jest rzeczą ludzką byle to kiedyś zrozumieć a po drugie fakty to nie jest wasza specjalność, jak widać..., po trzecie nie zrozumiecie towarzysze......fakty są faktami a nieautentyczne to są niektóre postacie...... 2020-06-04 23:32 9. do @GB, jakie to niesamowite jest ile sie od Ciebie dowiedzialem o sobie. Az strach zapytac skad czerpiesz taka wiedze? Ale tak na wszelki wypadek to pamietaj, ze w wielu miejscach nadal nosimy maseczki. Pozdrawiam. 2020-06-04 23:22 10. Jest siła jest moc, młodzieżówka KOD jest super, jeszcze trzymają sie na nogach :)) Boże i wszyscy święci chrońcie nas przed takim prezydentem !! To gorsza zaraza niż komuchy !
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Album TP

Pożegnania