W Zakopanem łamane jest prawo konstytucyjne

- Czy uczestnicząc w różnych spotkaniach zawodowych w Polsce - w związku z brakiem uchwały  o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, wstydzi się pan, że reprezentuje Zakopane?
- Z tego, że jestem zakopiańczykiem jestem dumny, nie wstydzę się tego. Czuję natomiast dyskomfort, gdy pada kwestia braku uchwały o przemocy w rodzinie w Zakopanem. Koledzy po fachu z innych części Polski są zaskoczeni, że w narzędziu, jakim jest zespół interdyscyplinarny, można dostrzegać coś złego, że można obawiać się skrzywdzenia kogoś (w domyśle - rodziny). W merytorycznej rozmowie nie ma argumentów, trudno konfrontować się z przekonaniami.
- Po co zakopiańczykom potrzebna jest uchwała o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie?
- Obowiązująca w Polsce ustawa o przemocy w rodzinie tworzy system wielopoziomowy - od rządowego poprzez wojewódzki, aż po gminę, która ma obowiązek podjąć uchwałę o przemocy w rodzinie i na jej podstawie burmistrz zobowiązany jest do powołania zespołu interdyscyplinarnego złożonego z przedstawicieli różnych instytucji. System działa dobrze wtedy, gdy funkcjonują wszystkie jego elementy. W Zakopanem, jako jedynej w Polsce gminie, to nie działa.
- Co to oznacza w praktyce?
- Tracimy możliwość koordynacji pomiędzy instytucjami typu: policja, sąd, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Każda z tych instytucji ma swoje zadania. Policja zajmuje się przestępczością, kurator resocjalizacją i nadzorowaniem wykonywania władzy rodzicielskiej. MOPS pomocą socjalną itd. Zespół interdyscyplinarny pochyla się nad konkretną rodziną, jego członkowie wspólnie zastanawiają się, jak danej rodzinie pomóc, często zanim dojdzie do przestępstwa. W Zakopanem nie funkcjonuje "niebieska karta" (NK) zakładana osobom dotkniętym przemocą.
- Przypomnijmy, co to jest dokładnie ta niebieska karta.
- Niebieska karta jest dokumentem służbowym wypełnianym przez upoważnione do tego służby w przypadku podejrzenia przemocy w rodzinie. NK może założyć szkoła, lekarz,  kurator sądowy, przedstawiciel pomocy społecznej, policja, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Taka NK trafia do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego i zwoływana jest grupa robocza. Tak jest w całej Polsce z wyjątkiem Zakopanego.
- Porozmawiajmy na konkretnym przykładzie. Uczeń szkoły podstawowej przychodzi na lekcje niewyspany, z podkrążonymi oczami. Powinno to zainteresować nauczyciela...
- Taki uczeń trafia do pedagoga, który stwierdza, że w domu dzieje się coś niepokojącego. Do szkoły wezwany jest rodzic, powiedzmy matka. Od niej pedagog dowiaduje się, że mąż nadużywa alkoholu i bywa agresywny. To moment, kiedy szkoła powinna założyć niebieską kartę, ale nie musi to pociągać żadnych konsekwencji prawnych. NK trafia do przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego. Na zebraniu zaczyna się dyskusja na ten temat, powołany jest zespół roboczy, który zacznie pracę z tą konkretną rodziną. Kolejny krok to zaproszenie do rozmowy osoby, w stosunku do której jest podejrzenie o stosowanie przemocy. Często już taka rozmowa może przynieść pozytywne skutki. Zainteresowanie zewnętrzne powoduje często, że ludzie zaczynają zastanawiać się nad tym, co dzieje się w ich rodzinie. W zespole pracują osoby, które potrafią przeprowadzać takie rozmowy, pozwalają się wygadać. Czasem jedno mądre pytanie otwiera lawinę różnych rzeczy. Okazuje się np., że to kolejne pokolenie, które zmaga się z takim problemem, że obecny sprawca przemocy kiedyś sam był ofiarą. Tak wiedza pomaga w ukierunkowaniu pomocy. Jeśli w grę wchodzi także alkohol, sugerujemy leczenie, kontaktujemy z  komisją rozwiązywania problemów alkoholowych, terapię proponujemy także ofiarom przemocy. I monitorujemy taką rodzinę. Dom odwiedza dzielnicowy, dziecku przygląda się pedagog. Jeśli okazuje się, że rodzina ma problemy materialne, wkracza także ze swoją pomocą MOPS. Żadna z tych instytucji nie działa oddzielnie, jest przestrzeń do współpracy, szukania wspólnie najlepszych dla rodziny rozwiązań
- A teraz taka sytuacja dzieje się w Zakopanem, gdzie brak zespołu interdyscyplinarnego. Szkoła zakłada niebieską kartę i...?
- Ta prawdopodobnie trafia do burmistrza, który zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie jest odpowiedzialny za stworzenie zespołu interdyscyplinarnego. W Zakopanem takiego zespołu nie ma, Niebieska Karta realizowana jest tylko przez instytucję, która ją założyła.  Burmistrz nie ma uprawnień, żeby cokolwiek z tym problemem zrobić.   Szkoła może o problemie poinformować sąd rodzinny, ale to już uruchamia postępowanie sądowe związane z ograniczeniem władzy rodzicielskiej. Jeśli więc nie zareaguje się w odpowiednim momencie to najprawdopodobniej o takiej rodzinie dowiemy się dopiero wtedy, gdy mąż pobije tak dotkliwie żonę, że ta trafi do szpitala, albo jeśli sąsiad np. zgłosi policji pobicie.
Następstwem braku zespołu interdyscyplinarnego jest też to, że jeśli w rodzinie nie ma już przemocy to powinno się procedurę NK zamknąć. W Zakopanem takiej możliwości nie ma.

- Przeciwnicy uchwały w zakopiańskiej radzie mają swoje argumenty - boją się np. ułatwionego odbierania rodzinom dzieci.

- Zespół interdyscyplinarny nie ma nic wspólnego z odbieraniem dzieci. Niezależnie od tego czy istnieje, czy nie, tym zajmuje się sąd rodzinny, przy czym dzieci odbierane są wtedy, gdy istnieje zagrożenie ich życia lub zdrowia. W Zakopanem zdarzały się takie przypadki.
- Przeciwnicy tej uchwały mówią też o sprzeczności ustawy o przemocy w rodzinie z Konstytucją.
 - Rada miasta ma oczywiście prawo do wątpliwości konstytucyjnych. Trzeba pamiętać jednak, że skarga konstytucyjna gminy nie ma takich konsekwencji jak skarga prezydenta. Przypominam też, że ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie jest obowiązującym aktem prawnym i należy ją realizować aż do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Może dojść do jakichś zmian w ustawie, może zostanie doprecyzowana, ale na pewno nie zniknie.

Jeżeli ustawa jest obowiązującym prawem, to każdy obywatel ma prawo z tej ustawy skorzystać. W Zakopanem, gdzie ten system nie działa, wobec osób objętych już niebieską kartą łamane jest prawo konstytucyjne. To dotyczy konkretnych osób, a radni mówią cały czas o potencjalnych osobach. Zresztą teraz te procedury nie są uruchamiane, urzędnicy w Zakopanem praktycznie nie zakładają niebieskich kart i wzrasta zakres niezdiagnozowanej przemocy.

- Oponenci tej uchwały obawiają się też nadgorliwego zbierania przez członków zespołu interdyscyplinarnego danych osobowych.

- Dane o leczeniu, odwyku czy karalności nie mogą być zbierane przez pojedyncze osoby w zespole, nie ma wolnej amerykanki. Takie zapytanie składane jest zawsze na piśmie i jest to decyzja wspólna, przedyskutowana wcześniej przez zespół.

- W Polsce jest ok. 2,5 tys. gmin, wszędzie działają zespoły interdyscyplinarne, w większości z tych gmin rządzi dziś PiS. Inne gminy poza Zakopanem nie widzą żadnego niebezpieczeństwa ani w podjęciu uchwały o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, ani w powołaniu zespołu interdyscyplinarnego. Jeśli więc nie chodzi o politykę, nie ma też racjonalnych argumentów, to o co  - pana zdaniem - chodzi zakopiańskim radnym?

- Szczerze mówiąc, nie wiem, trudno dyskutować z przekonaniami. Tu nie ma dyskusji merytorycznej. Nie jestem w stanie pojąć, jak można w pracy zespołu interdyscyplinarnego doszukiwać się czegoś złego, działań zagrażających rodzinie. Myślę, że teraz - po 9 latach tego bezsensownego uporu, radni boją się po prostu, że wycofując się, ośmieszyliby się. Wolą więc  brnąć w tym uporze.