Przyjeżdżają do nas za chlebem z odległych stron świata

Pracują w hotelach, zakładach produkcyjnych. Wykonują najcięższe roboty, takie, którymi Polacy w ogóle nie są zainteresowani. Nie narzekają, biorą jak najwięcej godzin, chętnie pracują w święta. Nie są roszczeniowi.

Akhil przyjechał z Indii. Mówi, że jest studentem. Świetnie mówi po angielsku. W Polsce jest od dziesięciu miesięcy. Pracuje w "Kabanosie" w Jabłonce przy pakowaniu mięs i wędlin. - Jest zimno - przyznaje, bo praca jest w niskich temperaturach. Szybko dodaje, że jest bardzo zadowolony. Zresztą uśmiech nie schodzi mu z twarzy. - Pracowałem wcześniej w Portugalii, Sudanie, we Włoszech, tu jest najlepiej - podkreśla. - Polacy są życzliwi, pomocni, zarobki dobre, a jedzenie tanie - mówi. Mieszka w hotelu robotniczym. W wolnym czasie się uczy i rozmawia przez telefon z rodziną. Zamierza wrócić do Indii, gdzie czekają na niego najbliżsi.

W pakowni pracuje także Goten, kolejny Hindus, z którym rozmawiamy. W Polsce jest od dwóch lat. Przyznaje, że bywa ciężko. Trzyma go tu nie tylko praca. Znalazł tu swoją miłość - od pięciu miesięcy jest z Viką, Ukrainką, która także zatrudniona jest w Kabanosie. Pracują od ośmiu do dwunastu godzin na dobę, za godzinę dostają 17 zł, to miesięcznie ok. 3 tysięcy.

- Polacy są ok. Problemem są ludzie z naszego hotelu, którzy w weekend piją i robią się "crazy" - podkreśla Ercan, 22-latek z Indonezji, z wyspy Bali. W weekend wyjeżdża więc do Krakowa, gdzie ma wielu znajomych. W firmie jest więcej osób z Indonezji. Trzymają się razem, wspólnie gotują swoje potrawy, których podstawowymi składnikami jest wołowina, kurczak i ryż. W pracy każdy z pracowników dostaje dwa posiłki. Ercan, podobnie jak wielu innych, planuje wyjazd do Niemiec. Marzy o studiach.

- To są ludzie bardzo zamknięci, nie nawiązują z innymi kontaktu, ale parę razy z nimi rozmawiałem - opowiada jeden z pracowników Kabanosa, który chce zachować anonimowość. - Chcą jak najwięcej zarobić i szybko wracać - dodaje. Jeden z hinduskich kolegów zdradził mu, że zbiera pieniądze na wesele, które planuje za rok, po powrocie do domu.

- Nie ma z nimi żadnych kłopotów, robią swoje i jakby ich nie było  - opowiada kolejny. Twierdzi, że konflikty są raczej w hotelach robotniczych pomiędzy poszczególnymi nacjami. - Słyszałem, że często jest kosa pomiędzy Ukraińcami i tymi z ciemniejszą karnacją - zdradza.  

Po nocnej zmianie w Biedronce

Obcokrajowców pracujących w Jabłonce można złapać w Biedronce, kiedy kończy się zmiana w Kabanosie. Rano albo późnym popołudniem. - Najtrudniej porozumieć się z osobami z Afryki, nie mówią zupełnie po angielsku - opowiada młoda dziewczyna, która pomaga klientom przy kasach samoobsługowych. - Kiedy pojawiają się rano po nocnej zmianie, są ogromnie zmęczeni, mają czerwone oczy - podkreśla.

Afrykańczycy kupują głównie ryż i owoce, korzystają z kas samoobsługowych. - Znają kilka zwrotów po polsku typu "zatwierdzi mi pani alkohol?". Gdy jednak im coś odpowiadam, próbuję wytłumaczyć, kontakt jest trudny - opowiada. Azjaci raczej znają język angielski, więc nie ma już takiego problemu z komunikacją.  - Wszyscy są raczej mili, nie stwarzają problemów - mówi. Twierdzi, że "egzotycznych" pracowników Kabanosa w Jabłonce nie widać, nie integrują się z miejscowymi, ale jest takie miejsce w lesie, które lubią. - Jak jeszcze było cieplej, chodzili tam i pili alkohol. Głównie Ukraińcy i Turcy. Dlatego przestałam jeździć do pracy rowerem, bałam się wracać do domu o godz. 21 - tłumaczy.

Przy rozbiórce kurczaków

W Podhalańskim Centrum Dystrybucji Salami zatrudnionych jest kilku Nepalczyków, ale przez zakład przewinęło się już kilkudziesięciu. Firma zatrudnia obcokrajowców już od ponad 15 lat. Najpierw w znalezieniu ich pomagała agencja, potem coraz więcej osób zostawało na etacie. Często  sprowadzali tu swoich znajomych i krewnych. - Zaaklimatyzowali się już na Podhalu - przekonuje Monika Kulman, która w firmie jest kadrową.

Nepalczycy zajmują się głównie rozbiórką kurczaków. Niektórzy związali się z Polkami. Większość jednak ma rodziny w swoim kraju i co jakiś czas odwiedza bliskich. - Jeden z nich przepracował u nas na etacie 10 lat. Niedawno znalazł pracę w swoim zawodzie w Niemczech. Jest kucharzem  - tłumaczy powody wyjazdu.  - To są bardzo dobrzy pracownicy, są obowiązkowi, zależy im na pracy - podkreśla Monika Kulman.  - Są sympatyczni, zawsze uśmiechnięci, życzliwi - chwali ich.

Firma Salami zaczęła korzystać z pracy obcokrajowców,  gdy uruchomiła profesjonalny Zakład Rozbioru Drobiu. Wśród Polaków nie było tylu chętnych. - Firma gwarantuje bardzo dobre warunki pracy, w pełni zgodne z zasadami BHP oraz wysokie wynagrodzenia, ale mimo to jest to praca w trudnych warunkach, w chłodni, przy stałej temperaturze około 8-10 stopni C - tłumaczy kadrowa. Najwięcej osób spośród zatrudnionych obcokrajowców jest z Ukrainy.

Wielu z Nepalczyków na Podhalu zobaczyło pierwszy raz śnieg. Monika Kulman wspomina, jak przyjechali do Nowego Targu w zimie w sandałach, bo nie spodziewali się u nas takiej aury. - Dla nich ten klimat to szok. Ubierają się jednak ciepło i dają radę, a nawet im się podoba nasza zima - mówi.

Kilkunastu pracowników z Filipin i Ukrainy zatrudnionych jest także w firmie Janas w Nowym Targu, zajmującej się produkcją wyrobów z mięsa. Właściciel Jakub Janas ma równie dobre zdanie o nich. - Zależy im na pracy, starają się bardzo - mówi. Podkreśla, że mają takie same stawki jak Polacy. Niektórzy sprowadzili na Podhale swoje rodziny.

Katoliccy Filipińczycy najbliżsi góralom

- Górale chętnie zatrudniają Filipińczyków, bo są jak my katolikami - tłumaczy szef jednej z agencji, która pośredniczy w sprowadzaniu pracowników z odległych stron świata. Podkreśla, że Azjaci to ludzie zawsze uśmiechnięci, pogodni, zadowoleni.

Indonezja, Indie, Nepal, Kenia, Etopia, Nigeria, Filipiny, Turcja, Gruzja, Azerbejdżan - to kraje, z których imigrantów można spotkać na Podhalu. Na ulicach widać ich rzadko, bo najczęściej po pracy przychodzą do hoteli robotniczych lub wynajmowanych mieszkań. Rzadko integrują się z Polakami. Część z nich traktuje Polskę jako przystanek w drodze na zachód Europy.

W podhalańskich kronikach policyjnych się nie pojawiają ani jako sprawcy, ani jako ofiary. - Nie ma u nas takich problemów jak w innych regionach, gdzie dochodziło do pobić, a nawet regularnych ustawek np. pomiędzy Polakami i innymi nacjami - słyszę od jednego z pracodawców.