Reklama

2023-10-01 21:00:48

Reklama

Zawoja

Patrząc w przestrzeń - architekci o zabudowie pod Babią Górą

Babiogórska Jesień to nie tylko redyk muzyka, jarmark i zabawa. Imprezę co roku zaczynają... naukowcy.

Nie inaczej było w piątek. W nowoczesnej siedzibie Babiogórskiego Centrum Kultury architekci - i nie tylko - debatowali niemal cały dzień  nad "Kształtowaniem babiogórskiej przestrzeni". Taki bowiem tytuł tym razem miała już ósma konferencja naukowa inaugurująca doroczną imprezę.

O budynkach wpisujących się w krajobraz Zawoi opowiadali profesorowie Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu.

Zawoja, wioska dechami zabita

Dr Paweł Franczak  był już kiedyś bohaterem naszego reportażu, gdy prowadził nas przez świat dziwnych nazw przysiółków i osiedli Skawicy i Zawoi (Dołek? Jaki dołek? TP 39/2018). Tym razem opowiadał o efektach inwentaryzacji drewnianych budynków przeprowadzonej w rodzinnej wiosce. A wszystko przeprowadził na swój, nieoczywisty sposób. Do kolejnych obiektów docierał biegając (pokonał tak 460 km) bądź jadąc rowerem. (260 km). 

Jak zauważa, w XVIII wieku 74% obszaru dzisiejszej Zawoi porastały lasy, w połowie XIX wieku było to już tylko 48%, ale co zaskakujące - obecnie niemal wróciliśmy do dawnych czasów, bo powierzchnia lasów na tym samym terenie znów sięga 70%. Podobnie zmieniała się na przestrzeni wieków liczba ludności. I choć dziś wzrosła do wysokiego poziomu 6,5 tys. mieszkańców, to okazuje się, że więcej, bo 7,3 tys. było w 1939 roku. I tak na przestrzeni dziejów widać było jak liczba ta zmienia się w zależności od sytuacji. Największe "dołki" na wykresie powodują szalejące epidemie, emigracja do pracy w kopalniach Francji czy Niemiec, do dalekiej Ameryki, ale także powojenne migracje na tzw. "ziemie odzyskane". Wiele osób wyjechało także w okolice Sanoka, gdzie po Akcji Wisła zajęli wcześniej wyludnioną przez wojsko wioskę. 

Wraz z sytuacją ludnościową przez lata zmieniało się także oblicze architektoniczne Zawoi. Pamiątką pozostają opuszczone chaty, których w Zawoi wciąż nie brakuje. Rozrzucone po przysiółkach Zimnej Dziury, Wełczy, Podpolic czy Burdeli stanowią nieme świadectwo dawnej wioski. Paweł Franczak zinwentaryzował tylko drewniane chałupy, szopy, spichlerze i piwnice. Pominął nowe, drewniane budynki, choć niekiedy pojawiały się tu problemy. Bo niektóre wyglądały jak odnowione stare domy, tymczasem były to zupełnie nowe budynki, które musiał pominąć.

I tak w zawojskiej ewidencji znalazło się 510 drewnianych chałup (na 2727 wszystkich budynków mieszkalnych we wsi), z czego uszkodzonych i w ruinie jest blisko 20%. 

Wyniki swych poszukiwań jak i bogatą bazę fotograficzną Paweł Franczak zamieścił na profilu facebookowym pod nazwą #zawojawioskazabitadechami. Gdy wymienił tę nazwę po sali dał się słyszeć pomruk niezadowolenia... bo jak to: wioska zabita dechami? Jednak wkrótce wszyscy zrozumieli żartobliwą grę słów - w końcu chodzi o relikty zabudowy drewnianej.

Miało być sielsko

Z kolei o współczesnej tożsamości architektonicznej Zawoi opowiadała dr Agata Bentkowska. Jak zauważa,  wsie w całym kraju rozrastają się jeśli chodzi o ilość mieszkańców jak i nowych domów. Ludzie marzą o sielance i życiu bliżej natury, gdzie ma być lepiej, wolniej i piękniej. Jednak architektoniczny obraz współczesnej wsi, także Zawoi, różni się od wyidealizowanego wizerunku. To efekt braków planu zagospodarowania przestrzennego albo dość swobodnego interpretowania jego zapisów. Stąd w wiejskim krajobrazie mamy jeszcze bloki będące pozostałością lat 60- i 70-tych. Później królowały domy ze spadzistym dachem tzw. "czwórką" nawiązujące w jakiś sposób do stylu zakopiańskiego. Potem zaczęły się pojawiać budynki nawiązujące do historycznych form, a wreszcie także nowe mody czy jak woli prelegentka - tendencje projektowe. Tu mamy do czynienia z coraz częściej ostatnio pojawiającymi się nowoczesnymi stodołami z dachami bezokapowymi. Ale też wprowadzaniem słupów do budynków czego przykładem jest nowy budynek Babiogórskiego Centrum Kultury.

Nie sposób zrelacjonować w krótkim tekście przebiegu całej konferencji prowadzonej przez dr Katarzynę Ceklarz, która także wygłosiła wykład o przemianach w aranżacji przydomowych ogródków w Zawoi. Zainteresowani tematem będą mogli wrócić do wszystkich wykładów, gdy ich pełna treść zostanie opublikowana w książce będącej pokłosiem sympozjum. Tymczasem można zaopatrzyć się w wydaną właśnie publikację będącą pokłosiem ubiegłorocznej konferencji pt.: "Babia Góra. Na styku kultur".

fig

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY I WYKOŃCZENIA. 660 079 941.
  • PRACA | dam
    PAPI SERVICE SP. Z O.O. ZATRUDNI KIEROWCÓW. WYMAGANE KAT. C+E ORAZ UPRAWNIENIA ADR . TEL.182074845
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ KIEROWCĘ NA WYWROTKĘ , Kat.C+E, tel. 609098655.
  • USŁUGI | inne
    PRALNIA ZAWRAT - PRANIE, MAGLOWANIE - pościele, obrusy, ręczniki itp. 501 788 640
  • RÓŻNE
    PAPI SERVICE - OLEJ OPAŁOWY i OLEJ NAPĘDOWY. BIURO: PORONIN, KASPROWICZA 28 PON.-PIĄT. 08.-17.00 Tel./fax 18 20 74 845, 18 20 74 224 STACJE PALIW: ZAKOPANE, SPYRKÓWKA 4 NOWY TARG, SKŁADOWA 11 CENY HURTOWE. ZAPRASZAMY.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę HALĘ: MAGAZYN/ PRODUKCJA - 250m. Nowy Targ, ul. Składowa. Tel. 602 290 555
  • USŁUGI | budowlane
    FLIZOWANIE, REMONTY, WYKOŃCZENIA. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO. 882080371.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKA 27 arów - Skawa. 607 52 84 76.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia MIESZKANIE z 2 sypialniami w nowym apartamentowcu na Szymonach, www.nzakopane.pl tel. 603 88 44 71
  • USŁUGI | budowlane
    ADAPTACJA PODDASZY, OCIEPLENIA WEŁNĄ MINERALNĄ, SUFITY PODWIESZANE, ZABUDOWY GK, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ. 660 079 941.
  • SPRZEDAŻ | różne
    DESKI ŚWIERKOWE, dł. 5 m, szer. 53 mm. DRZEWO OPAŁOWE BUK. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW ORAZ WIĘŹBY DACHOWE WRAZ Z POKRYCIEM. 572624414.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY I WYKOŃCZENIA od A do Z. 572624414.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    APARTAMENT Za Strugiem, Zakopane - 607 506 428.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKALE HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWE o powierzchniach ok. 58 i 55 m2, oraz PIWNICE 23 m2. Możliwość połączenia lokali. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
  • USŁUGI | budowlane
    ŁAZIENKI, PŁYTKI, PANELE, MALOWANIE itp. 796 544 016.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w centrum Zakopanego zatrudni PANIĄ DO PRZYGOTOWYWANIA POSIŁKÓW, co drugi dzień. 666378357.
  • PRACA | dam
    Pensjonat w centrum Zakopanego zatrudni PRACOWNIKÓW RECEPCJI. Praca stała w systemie dziennym oraz nocnym, na pełny etat lub pół etatu. CV proszę wysyłać na adres: recepcja.rekrutacja@wp.pl lub kontakt telefoniczny: 666 37 83 57.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    POLE ORNE. 505 429 375.
  • PRACA | dam
    Doświadczony deweloper zatrudni na stanowisko KIEROWNIK BUDOWY m. Kluszkowce - instalacje elektryczne oraz niskoprądowe, hydrauliczne, tynki oraz docieplenia, wykończeniowe oraz instalacyjne.
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy na budowie okolice Bukowiny Tatrzańskiej. 601912296
    Tel.: 601912296
  • PRACA | dam
    PENSJONAT "Willa Park" W CENTRUM ZAKOPANEGO ZATRUDNI KIEROWNIKA RECEPCJI/RECEPCJONISTĘ ORAZ POMOC DO PRZYGOTOWYWANIA ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA POKOI. 509 170 212
    Tel.: 509 170 212
  • RÓŻNE
    OBWOŹNY SKUP ZŁOMU - dojazd do klienta. 536269912.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKAL NA PIZZERIĘ W ZAKOPANEM. 502 658 638
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM SIANO W BALACH. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA PLAC POD MAGAZYN. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA HALE NA WARSZTAT SAMOCHODOWY, LAKIERNIĘ, PRALNIE, HURTOWNIĘ, MAGAZYN. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    POSZUKUJĘ DOMU W STYLU GÓRALSKIM, ok. 100 m2, Zakopane, bliskie Kościelisko - 607 506 428.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIE DOM LUB PENSJONAT POWYŻEJ 200 M2 W ZAKOPANEM ZA GOTÓWKĘ NR KONTAKTOWY 517 340 125 ŁUKASZ luklis86@gmail.com.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    Sprzedam KANTÓWKĘ, KROKWIE, DESKI - 788 344 233.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ NIERUCHOMOŚCI ZA GOTÓKĘ! PODHALE! DZIAŁKA, DOM, MIESZKANIE. +48600404554 grz.wicik@gmail.com
    Tel.: 48600404554
  • PRACA | dam
    POMOC KUCHENNĄ (kobietę) do pensjonatu w centrum Zakopanego. Na pełny etat, praca zmianowa 7-19, co drugi dzień. Brak zakwaterowania. Dobre warunki finansowe, benefity. 502 716 694
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ KIEROWCĘ NA POMOC DROGOWĄ KAT C + E. 601 502 208
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Spokojna kobieta szuka KAWALERKI w Zakopanem. Na dłuższy okres. 692 340 991.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DWUPOZIOMOWE MIESZKANIE na Pardałówce - 607 506 428.
  • BIZNES
    Sprzedam WPOŻYCZALNIĘ NART I SNOWBORDU. 662 370 510.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2024-03-04 09:59 Zapalili ognisko przy plebanii. Ktoś wezwał Straż Pożarną 2024-03-04 09:30 Tu mi dobrze, tu mój świat... Zakopianki wtopione w krajobraz 2024-03-04 09:00 Działali z rotmistrzem Pileckim, ich historia to gotowy scenariusz filmu niczym "Szeregowiec Ryan" 2024-03-04 08:00 Bojownicy Niepodległości - promocja książki o legionistach (ZDJĘCIA i WIDEO) 2024-03-03 21:35 Zimowe Europejskie Igrzyska Virtus Zakopane 2024 otwarte (ZDJĘCIA) 2024-03-03 20:30 Kosze zabrali, ale worki z odpadami podrzucane są nadal, miasto przegrywa ze śmieciami 8 2024-03-03 20:06 Aleksander Zniszczoł po raz pierwszy w karierze na podium 1 2024-03-03 20:00 Chodzi o to, by człowiek pozwolił sobie na radość. Konkurs dla czytelników 2024-03-03 19:30 Za mundurem... czyli promocja w powiecie suskim 2024-03-03 18:30 Góry Beaty Zuby mocno przeżywane (WIDEO) 2024-03-03 17:30 Tak się szkolą ratownicy GOPR 2024-03-03 16:50 Podróż do gwiazd 2024-03-03 15:59 Motocykl zderzył się z samochodem osobowym. Motocyklista był pijany 2 2024-03-03 15:30 Narciarskie szlaki na Babiej Górze już zamknięte 2024-03-03 14:21 Wypadek motocyklisty na zakopiance 11 2024-03-03 14:00 Bór bez drzew (WIDEO) 2024-03-03 13:00 Zobaczcie jak przy okazji zakupu lampy kradnie akumulatory (WIDEO) 8 2024-03-03 11:58 Groźna kolizja na zakopiance 1 2024-03-03 11:03 W Kościeliskiej coraz więcej turystów 2024-03-03 10:59 Zagrali dla Michałka (ZDJĘCIA) 2024-03-03 10:00 O piątej nad ranem 27-latek pomylil gaz z hamulcem 3 2024-03-03 08:59 Strażnicy miejscy zatrzymali mężczyznę, który zabrał telefon komórkowy 12 2024-03-03 08:00 Dlaczego w Tatrach nie można chodzić po szlakach nocą 8 2024-03-02 22:00 Raz na cztery lata Zuch się staje pępkiem świata (ZDJĘCIA) 1 2024-03-02 21:00 Podwyżki cen biletów do TPN. Ile kosztuje wejście w Tatry? 15 2024-03-02 20:00 Jak złapać seryjnego mordercę gdy przeszkodą jest szef socjopata 2024-03-02 19:00 Węgierskie media piszą o akcji Tygodnika Podhalańskiego 20 2024-03-02 18:00 Ok. 40 drzew wycięto w lesie na Antałówce w Zakopanem (WIDEO) 16 2024-03-02 17:30 Na nartach dla Marysi Białońskiej 2024-03-02 17:00 Marcowa korekta rozkładu jazdy i szybsza podróż do Zakopanego 1 2024-03-02 16:00 Mężczyzna, który przebiera się za misia na Krupówkach ukarany mandatem 28 2024-03-02 15:30 Beze mnie jesteś nikim. Spotkanie z Jackiem Hołubem 2024-03-02 14:59 Deszczowa sobota, Krupówkami w górę i w dół 3 2024-03-02 14:00 Złodzieje ukradli z warsztatu samochodowego dwa cenne auta 2024-03-02 13:00 Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Zakopanem (WIDEO) 1 2024-03-02 12:00 Dziś pierwsza biała sobota w szpitalu na Ciągłówce 2 2024-03-02 11:30 O "Ujku" w Czerwonym Dworze 1 2024-03-02 11:24 Zagrają dla Zuzanki 2024-03-02 11:00 Jedna sowa zarekwirowana. Na Krupówkach i Gubałówce można spotkać kolejną 2 2024-03-02 10:00 Górale w Chicago mowy ojców nie zapomnieli 2024-03-02 09:00 Malował Tatry, a koledzy po fachu go nie lubili, bo jego dzieła były w cenie i szły jak ciepłe bułeczki 2024-03-02 08:30 To ostatnia okazja, by wytropić tatrzańskie yeti 2024-03-02 08:18 W nocnym pożarze w Suchem ucierpiała jedna osoba 2024-03-02 02:49 Wielki pożar w Suchem 2024-03-01 22:00 Bóbr rozrabia nad Morskim Okiem (WIDEO) 4 2024-03-01 21:12 Dachowanie pomiędzy Nową Białą i Łopuszną 2024-03-01 21:11 Zacięty mecz Podhala w Tychach. Zdecydował złoty gol 2024-03-01 20:53 Co robić? Już cztery dni jesteśmy bez wody! 8 2024-03-01 20:15 Zobaczcie co na Krupówkach spotkało mieszkankę Zakopanego, aktorkę, która chciała nagrać krótki filmik (WIDEO) 62 2024-03-01 19:46 Tylko Aleksander Zniszczoł dostał się do drugiej serii. A co z resztą?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy


REKLAMA


FILMY TP

Pożegnania