Reklama

2023-10-01 21:00:48

Reklama

Zawoja

Patrząc w przestrzeń - architekci o zabudowie pod Babią Górą

Reklama

Babiogórska Jesień to nie tylko redyk muzyka, jarmark i zabawa. Imprezę co roku zaczynają... naukowcy.

Nie inaczej było w piątek. W nowoczesnej siedzibie Babiogórskiego Centrum Kultury architekci - i nie tylko - debatowali niemal cały dzień  nad "Kształtowaniem babiogórskiej przestrzeni". Taki bowiem tytuł tym razem miała już ósma konferencja naukowa inaugurująca doroczną imprezę.

O budynkach wpisujących się w krajobraz Zawoi opowiadali profesorowie Politechniki Krakowskiej, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu.

Zawoja, wioska dechami zabita

Dr Paweł Franczak  był już kiedyś bohaterem naszego reportażu, gdy prowadził nas przez świat dziwnych nazw przysiółków i osiedli Skawicy i Zawoi (Dołek? Jaki dołek? TP 39/2018). Tym razem opowiadał o efektach inwentaryzacji drewnianych budynków przeprowadzonej w rodzinnej wiosce. A wszystko przeprowadził na swój, nieoczywisty sposób. Do kolejnych obiektów docierał biegając (pokonał tak 460 km) bądź jadąc rowerem. (260 km). 

Jak zauważa, w XVIII wieku 74% obszaru dzisiejszej Zawoi porastały lasy, w połowie XIX wieku było to już tylko 48%, ale co zaskakujące - obecnie niemal wróciliśmy do dawnych czasów, bo powierzchnia lasów na tym samym terenie znów sięga 70%. Podobnie zmieniała się na przestrzeni wieków liczba ludności. I choć dziś wzrosła do wysokiego poziomu 6,5 tys. mieszkańców, to okazuje się, że więcej, bo 7,3 tys. było w 1939 roku. I tak na przestrzeni dziejów widać było jak liczba ta zmienia się w zależności od sytuacji. Największe "dołki" na wykresie powodują szalejące epidemie, emigracja do pracy w kopalniach Francji czy Niemiec, do dalekiej Ameryki, ale także powojenne migracje na tzw. "ziemie odzyskane". Wiele osób wyjechało także w okolice Sanoka, gdzie po Akcji Wisła zajęli wcześniej wyludnioną przez wojsko wioskę. 

Wraz z sytuacją ludnościową przez lata zmieniało się także oblicze architektoniczne Zawoi. Pamiątką pozostają opuszczone chaty, których w Zawoi wciąż nie brakuje. Rozrzucone po przysiółkach Zimnej Dziury, Wełczy, Podpolic czy Burdeli stanowią nieme świadectwo dawnej wioski. Paweł Franczak zinwentaryzował tylko drewniane chałupy, szopy, spichlerze i piwnice. Pominął nowe, drewniane budynki, choć niekiedy pojawiały się tu problemy. Bo niektóre wyglądały jak odnowione stare domy, tymczasem były to zupełnie nowe budynki, które musiał pominąć.

I tak w zawojskiej ewidencji znalazło się 510 drewnianych chałup (na 2727 wszystkich budynków mieszkalnych we wsi), z czego uszkodzonych i w ruinie jest blisko 20%. 

Wyniki swych poszukiwań jak i bogatą bazę fotograficzną Paweł Franczak zamieścił na profilu facebookowym pod nazwą #zawojawioskazabitadechami. Gdy wymienił tę nazwę po sali dał się słyszeć pomruk niezadowolenia... bo jak to: wioska zabita dechami? Jednak wkrótce wszyscy zrozumieli żartobliwą grę słów - w końcu chodzi o relikty zabudowy drewnianej.

Miało być sielsko

Z kolei o współczesnej tożsamości architektonicznej Zawoi opowiadała dr Agata Bentkowska. Jak zauważa,  wsie w całym kraju rozrastają się jeśli chodzi o ilość mieszkańców jak i nowych domów. Ludzie marzą o sielance i życiu bliżej natury, gdzie ma być lepiej, wolniej i piękniej. Jednak architektoniczny obraz współczesnej wsi, także Zawoi, różni się od wyidealizowanego wizerunku. To efekt braków planu zagospodarowania przestrzennego albo dość swobodnego interpretowania jego zapisów. Stąd w wiejskim krajobrazie mamy jeszcze bloki będące pozostałością lat 60- i 70-tych. Później królowały domy ze spadzistym dachem tzw. "czwórką" nawiązujące w jakiś sposób do stylu zakopiańskiego. Potem zaczęły się pojawiać budynki nawiązujące do historycznych form, a wreszcie także nowe mody czy jak woli prelegentka - tendencje projektowe. Tu mamy do czynienia z coraz częściej ostatnio pojawiającymi się nowoczesnymi stodołami z dachami bezokapowymi. Ale też wprowadzaniem słupów do budynków czego przykładem jest nowy budynek Babiogórskiego Centrum Kultury.

Nie sposób zrelacjonować w krótkim tekście przebiegu całej konferencji prowadzonej przez dr Katarzynę Ceklarz, która także wygłosiła wykład o przemianach w aranżacji przydomowych ogródków w Zawoi. Zainteresowani tematem będą mogli wrócić do wszystkich wykładów, gdy ich pełna treść zostanie opublikowana w książce będącej pokłosiem sympozjum. Tymczasem można zaopatrzyć się w wydaną właśnie publikację będącą pokłosiem ubiegłorocznej konferencji pt.: "Babia Góra. Na styku kultur".

fig

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • PRACA | dam
    PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI PIEKARZA. Na stałe, umowa. 602 759 709
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    SPRZEDAM MIESZKANIE KRAKÓW - KURDWANÓW - ŚWIETNA LOKALIZACJA. Oferujemy na sprzedaż jasne i przestronne mieszkanie położone w zadbanym budynku na osiedlu Kurdwanów. Powierzchnia 28,12 m kw. Budynek wyposażony jest w trzy windy, w tym jedną towarową. UKŁAD MIESZKANIA: - duży pokój z wnęką (nyżą), - jasna kuchnia z oknem, - duża, oszklona loggia, - piwnica przynależna do mieszkania. Mieszkanie jest słoneczne i ustawne, IDEALNE DLA SINGLA, PARY lub JAKO INWESTYCJA POD WYNAJEM. Lokalizacja zapewnia szybki dojazd do centrum oraz dostęp do pełnej infrastruktury - sklepy, przystanki komunikacji miejskiej, szkoły i tereny zielone w zasięgu kilku minut spacerem. SPRZEDAŻ BEZ POŚREDNIKÓW. Cena 450 tys zł - do negocjacji. Kontakt: 604 08 16 43
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    OWCZARKI PODHALAŃSKIE - szczenięta - 506 368 311.
  • USŁUGI | budowlane
    "Tedy" Usługi budowlane: sprzedaż domów w stanie deweloperskim, budowa domów murowanych i drewnianych, wszelkie pokrycia dachowe, ocieplenia/termomodernizacja domów/budynków, sprzedaż materiałów budowlanych, nadzory budowlane, usługi transportowe. 608 729 122, +49 15 205 734 746, mail: tedy32@o2.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
  • BIZNES
    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
  • PRACA | dam
    Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
  • USŁUGI | budowlane
    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMOC KELNERSKĄ. PRACA STAŁA + świadczenia. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    Restauracja w Zakopanem zatrudni POMOC KUCHENNĄ na sezon letni. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM DLA UCZNIÓW, STUDENTÓW na umowę zlecenie. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OSOBĘ NA STANOWISKO: ZMYWAK/OBIERAK. Praca stała lub sezonowa. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ POMOC KUCHENNĄ - Zakopane Jaszczurówka/Chłabówka - 601 50 44 86
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY, WYKOŃCZENIA, PŁYTKI, PANELE, MALOWANIE itp. OBRÓBKI BLACHARSKIE (balkony, tarasy, podbitki). 796 544 016.
  • SPRZEDAŻ | różne
    OPAŁ BUK. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    ADAPTACJE PODDASZY, OCIEPLANIE WEŁNĄ MINERALNĄ. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    WYKAŃCZANIE WNĘTRZ, ZABUDOWY GK, MALOWANIE. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, ZABUDOWY GK, ADAPTACJA PODDASZY. 660 079 941.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o powierzchni ok. 50 m2. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
  • USŁUGI | budowlane
    ELEKTRYK SZUKA ZLECEŃ - 602 317 519.
  • SPRZEDAŻ | różne
    PIERZE I PUCH Z GĘSI. 536 88 77 35.
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Sprzedaż NIERUCHOMOŚCI na Podhalu. Zadzwoń 792 250 793 lub skorzystaj z formularza na www.dobrasprzedaz.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię MIESZKANIE w Nowym Targu. Bezpośrednio od właściciela. Może być do remontu. Pomogę załatwić formalności. Tel. 603 607 360.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    CITROEN JUMPER, r.p. 2013, cen do uzgodnienia - 604 102 804.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    VW TRANSPORTER, r.p. 2013, cena do uzgodnienia, 604 102 804.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • SPRZEDAŻ | różne
    DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2026-01-02 13:00 Pierwsze wyjazdy po sylwestrze. Wielki korek do Nowego Targu. Jak go ominąć? 2026-01-02 12:33 Jest ostrzeżenie przed silnym wiatrem i zawiejami śnieżnymi 2026-01-02 12:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 2026-01-02 11:01 Cukrzyca w pytaniach i odpowiedziach - szybki przewodnik po chorobie 2026-01-02 10:59 Trójka pijanych kierowców zatrzymana przez tatrzańskich policjantów 2026-01-02 10:31 Gorące źródła zimą - Termy Poddębice idealne na chłodny weekend 2026-01-02 10:30 Najnowsza część "Avatara" Jamesa Camerona na ekranach kin. Mamy dla Was bilety 2026-01-02 10:02 Jak analizować ogłoszenie o pracę, aby potem stworzyć odpowiednie CV? 2026-01-02 10:00 Powiat chce ronda 2026-01-02 09:00 Dzień z chmurami na niebie, uwaga na silny wiatr i zamiecie 2026-01-02 08:00 Trasy biegowe na Chotarzu i wokół stadionu biathlonowego otwarte dla narciarzy 1 2026-01-01 21:00 Budżet (nie)inwestycyjny, wójt o najważniejszych zadaniach, opozycja chce więcej (WIDEO) 2 2026-01-01 20:00 Najpiękniejsze pienińskie i polskie kolędy (WIDEO) 2026-01-01 19:00 Święta noc. Koncert bożonarodzeniowy 2026-01-01 18:33 SPRZEDAM MIESZKANIE w Krakowie, świetna lokalizacja 2026-01-01 18:00 Oczyszczalnia ścieków w Spytkowicach gruntownie zmodernizowana 2026-01-01 17:59 Zakopane - sprzedam tanio różne BIURKA 2026-01-01 17:04 Sylwester w Zakopanem (ZDJĘCIA) 2 2026-01-01 16:53 Kacper Tomasiak najlepszym z Polaków w Garmisch-Partenkirchen 1 2026-01-01 16:30 Coś do poczytania w zimowe wieczory. Mamy dla Was książki 2026-01-01 16:24 Czy te skutery mogą wjeżdżać na polany na Bachledzkim Wierchu? 16 2026-01-01 16:12 Apel o pomoc w odnalezieniu zguby 2026-01-01 16:00 Święto Trzech Króli pod Giewontem 2026-01-01 15:42 Zakopianka prawie pusta. Nie ma korków 2026-01-01 14:58 Sylwester marzeń czy sylwester regionalny? 13 2026-01-01 14:26 Sylwestrowy pożar w Lipnicy Małej 2026-01-01 13:59 Tajemnicza Aurora B. Świetny koncert Tatrzańskiej Orkiestry Klimatycznej (ZDJĘCIA, WIDEO) 2026-01-01 13:28 Plecak zagubiony na Gubałówce 2026-01-01 13:00 Kolędowy wieczór w Czerwonym Dworze 2026-01-01 12:29 Sylwestrowe wyjazdy szczawnickich druhów 2026-01-01 12:00 Pendolino za 450 zł! A może lepiej przylecieć samolotem? 2 2026-01-01 11:00 Koncert Noworoczny w Miejskim Centrum Kultury 2026-01-01 10:48 Polka utknęła na Babiej Górze w sylwestrową noc 6 2026-01-01 09:58 Równia Krupowa wysprzątana po sylwestrowym koncercie (WIDEO) 10 2026-01-01 08:46 Spokojny sylwester. 10 tys. osób na Równi Krupowej. Pojedyncze bójki i awantury 4 2026-01-01 01:02 W Krośnicy znaleziono młodego pieska 2026-01-01 00:41 Petardy nad centrum Zakopanego. Tak mieszkańcy powitali Nowy Rok 18 2026-01-01 00:23 Tak Zakopane przywitało 1 stycznia. Szczęśliwego Nowego Roku (WIDEO) 6 2025-12-31 23:33 Pół godziny przed północą. Na Krupówkach tłumów brak 3 2025-12-31 23:27 Piesek znaleziony w Zakopanem 2025-12-31 22:52 De Mono na sylwestrowej scenie w Zakopanem (WIDEO) 3 2025-12-31 21:52 Na razie bardzo spokojny sylwester 5 2025-12-31 21:20 Zmarła Janina Rzadkosz-Sichelska 2025-12-31 20:20 Na Krupówkach sprzedają fajerwerki 9 2025-12-31 20:00 Państwowe Polskie Koleje Linowe 2 2025-12-31 19:14 Rozpoczął się koncert sylwestrowy na Równi Krupowej (WIDEO) 6 2025-12-31 18:37 Wieczór sylwestrowy z Aurorą B 2025-12-31 17:49 Duży pożar w Sieniawie (ZDJĘCIA, WIDEO) 2025-12-31 17:41 Na Olczy Stachoniach utknęła cysterna (WIDEO) 2 2025-12-31 17:30 Nie żyje Władysław Łukaszczyk Mulorz, twórca ludowy
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2026-01-02 11:44 1. Jak się chce kasę zarabiać to trzeba mieć teren. Skoro nie mają uzgodnione z właścicielami to straż miejska która utrzymywana jest z naszych podatków powinna działać. Po co mamy płacić podatki jak potem służby na które idzie ta kasa są nieudolne. Mandaty powinny być bardzo wysokie min. 5000 zł od skutera czy quada. Wtedy nikomu nie opłacałoby się wjeżdżać na nie swój teren. Świetny se ktoś biznes z drugiej strony wymyślił.... Wypożyczają sprzęt i jeździj gdzie chcesz.. wypożyczalnia ma w nosie gdzie ktoś będzie jeździł.. pożycza sprzęt a ternu nie udostępnia. 2026-01-02 10:58 2. a kogo chciałbyś na jego miejsce? sołtysa! który jest, jak i jego dziadziuś zwolennikiem kacapów 2026-01-02 10:19 3. gdzie grupa inkasencka?, tak tylko tu napiszę, brak przychodu to nie jest strata. 2026-01-02 10:18 4. Dla seniorów to REWELACYJNY pociąg. Bez przesiadek, dźwigania walizek. Wsiada się w Zakopanem i wysiada w Gdyni. Czego więcej chcieć! Jechałam 23 grudnia bez opóźnień, wszystko o czasie. Jestem mega zadowolona. 2026-01-02 09:56 5. Oczywiście że regionalny. Wszystkim tym tym którym się nie podobało, chciałbym zadać jedno pytanie. Byliście tam za karę czy też pod przymusem ? 2026-01-02 09:56 6. Skutery nie bedom śniega ubijac na moim....... 2026-01-02 09:04 7. a kto te rajdy organizuje?? sąsiad sąsiadowi :) :) :) 2026-01-02 09:01 8. jakoś żaden z was nie zapytał o te fakty :) ponieważ dobrze wiecie, w jakim szambie pluskacie się :) :) :) 2026-01-02 08:56 9. ojjjj!!! marzeń, marzeń! z prostej przyczyny, ponieważ wyznaFcy uwielbiają odór wydalanych spraw :) :) :) 2026-01-02 08:16 10. mają w genach po prapradziadach takie uganianie się ... tamci konno uganiali się za zwierzyną tzw polowania dworskie ... tak ówczesny lepszy sort się prowadził ... wnuki na kładach się uganiają i nawet guza im ciężko nabić bo na łbach mają kaski ... taka husaria nam wyrosła na tym 500+ ... może to do wojska zaciąg wreszcie należy zrobić i niech się na wschodniej flance wykazują ... hartem... chyba że prysną na uchodźstwo do Rumuni... w razie draki ...czy na Węgry ... szlak przetarty mają zresztą ... ps> i widać gołym okiem ci co o OJCZYŹNIE najwięcej KRAKALI to ... srają w gacie na OBCZYŹNIE ... "patryjoci"...
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama