2023-12-06 21:45:38

Reklama

6 grudnia

Laponia, Myra czy USA? Skąd się wziął ten nasz Święty Mikołaj?

Jedni mówią, że mieszka w Laponii, inni że był biskupem w tureckiej dziś Anatolii, a ci bardziej komercyjni widzą go jako wielkiego, brodatego odzianego na czerwono krasnala z butelką popularnej coli w dłoni.

O wyjaśnienia poprosiliśmy religioznawcę, Klementynę Bednarz, która przygotowała dla nas szczegółowy raport dotyczący postaci Świętego Mikołaja. Podkreśla, że ulubiony święty wszystkich dzieci - ten od prezentów - to jedna z niewielu postaci, które spowija prawdziwa legenda. A na całym świecie wiele miast przyznaje się do ścisłych związków ze Świętym Mikołajem.

- Co niektórzy są przekonani, że w starożytnej Patarze w Turcji, inni mówią, że nie tam, a w Patras w Grecji, narodził się ulubieniec dzieci. Wyznaczanie daty kiedy, nastręcza trudności. Było to około 272, 345 lub 352 roku - przypomina Klementyna Bednarz.

Poniżej jej opowieść o legendarnej postaci, która doskonale łączy Wschód z Zachodem.

"Święty Mikołaj istnieje w ikonografii, tak prawosławnej, jak i katolickiej. Łączy Wschód z Zachodem. Wzywany jako: Mikołaj z Myry cudotwórca. O nim Jan Paweł II powiedział " Mikołaj to patron daru człowieka dla człowieka".

Występuje w gronie Czternastu Świętych Wspomożycieli. Jest patronem bednarzy, cukierników, kupców, młynarzy, piekarzy, piwowarów, rzeźników, krawców, tkaczy, sprzedawców wina i zboża a także notariuszy i sędziów. To opiekun panien na wydaniu, kobiet oczekujących na potomstwo, noworodków i dzieci. Także innych przedstawicieli: studentów, pielgrzymów, podróżnych, opiekun pasterzy oraz władca wilków. O orędownictwo proszą go . Najczęściej przedstawia się go w szatach biskupa rytu łacińskiego bądź greckiego. Na głowie ma mitrę. Jego atrybutami są między innymi : anioł, anioł z mitrą, chleb, troje dzieci lub młodzieńców w cebrzyku, trzy jabłka, trzy złote kule leżące na księdze lub trzymane w dłoni, pastorał, księga, kotwica, sakiewka z pieniędzmi, trzy sakiewki, okręt, bądź worek prezentów.

Świętego rewidowanie

O jego pobożnym i prawym życiu Świętego Mikołaja świadczą liczne cuda. Najbardziej utrwalone w ludzkiej pamięci przedstawienia to te z literatury, np. z "Boskiej Komedii" Dante Alighieri oraz w malarstwie - "Trzy córki" autorstwa Fra Angelico z 1437 roku, wykonane temperą na desce. Dotyczą one jednej i tej samej opowieści, zgodnie z którą Mikołaj uposażył biedne panny, umożliwiając im zamążpójście. Trzykrotnie pod osłoną nocy wrzucał przez okno pieniądze przeznaczone na posag dla każdej z panien.

Jest pośród innych podanie, że Mikołaj miał moc wskrzeszania umarłych. Według niego Mikołaj wskrzesił trzech ludzi zamordowanych w złości przez hotelarza za to, że mu nie zapłacili należności za nocleg.

Spiętrzenie cudownych opowieści, tak typowe dla średniowiecza i hagiografii, to przyczyna dla której historyczność Mikołaja została zakwestionowana. Rewizja dotycząca Świętego w kościele katolickim odbyła się zarządzeniem soboru watykańskiego II. Papież Paweł VI, w 1969 roku. Calendarium Romanum podjął działanie ukrócające baśniowość narosłą wokół świętego i zostawił zaledwie tylko notatkę o nim, pozostawiając wolnej woli wyznawców wspomnienie tej postaci.

Myra kontra Bari

Święty Mikołaj zmarł prawdopodobnie między 345 a 352 rokiem dożywając wieku nestorowego, mając ponad siedemdziesiąt lat (w tym czasie większość ludzi umierała młodo, przed trzydziestym rokiem życia). Jego ciało zostało pochowane ze czcią w Myrze, gdzie przetrwało do 1087 roku, do czasu kiedy miasto opanowali Turcy. Było to przyczyną dla której relikwie świętego biskupa Mikołaja z Myry zostały przetransportowane do Bari (w południowo-wschodniej części Włoch).

Wydarzenie przywiezienia relikwii mocniej powiązało świętego Mikołaja z Adriatykiem i osobami pracującymi na morzach (i oceanach świata), którzy mają i w świętym Mikołaju wielkiego orędownika. To nie Myra a Bari zostało światowym ośrodkiem kultu świętego. W Bari, chociaż w liturgii pamiątkę o świętym Mikołaju obchodzi się szóstego grudnia, dodatkowo świętuje się dziewiątego maja, dzień w którym miasto, którego Św. Mikołaj został patronem, otrzymało relikwie świętego.

Usytuowane w Bari sanktuarium świętego Mikołaja to bazylika, jeden z najcenniejszych zabytków architektury romańskiej Włoch. Pielgrzymują do sanktuarium czciciele tak katoliccy jak i prawosławni. Także wierni z Zakopanego. Tego roku jesienią z kościoła pod wezwaniem Świętego Krzyża, pod przewodnictwem proboszcza parafii księdza Mariusza Dziuby wyruszyła trzydziestoosobowa grupa pielgrzymów do Bari. Właśnie do sanktuarium świętego Mikołaja. Organizatorem pielgrzymki było zakopiańskie biuro podróży "Pomian Travel".

Góralskie zwyczaje

Niegdyś w Polsce szóstego grudnia podhalańscy pasterze szli do spowiedzi, przynosili do kościoła dary w postaci drobiu aby im wilk owiec i bydła nie brał. Niewskazane były prace związane z motaniem wełny albowiem istniało przekonanie, że wilk może zamotać się pomiędzy owce i narobić szkody. Najlepiej było w tym dniu pościć i mieć przy sobie poświęcony obrazek patrona.

Zwyczaj obdarowywania dzieci podarunkami nie był powszechny. Rodzice wkładali dziecku pod poduszkę co najwyżej parę jabłek, cukierki lub inne drobiazgi, np. ołówek.

Obecnie kult Świętego uległ komercjalizacji. Z mikołajkami kojarzy się handel. Osiąga niemałe obroty. Teraz Święty Mikołaj to już nie nobliwy patriarcha biskup Myry, a dobrotliwy starszy pan z białą brodą, odziany w czerwony ubiór przepasany czerwonym pasem. Według znanych legend i baśni w okresie świąt Bożego Narodzenia rozwozi on dzieciom prezenty saniami ciągniętymi przez zaprzęg reniferów. W zaprzęgu znany najbardziej jest Rudolf, renifer z czerwonym nosem. Według różnych wersji Mikołaj zamieszkuje wraz z grupą elfów Laponię, za kołem podbiegunowym. Dzięki sprawnej promocji, ten wizerunek praktycznie zastąpił tradycyjny wygląd biskupa z Myry.

Dziadek Mróz i Śnieżynka

Poprzedzający święto zwyczaj pisania listu przez dzieci do świętego Mikołaja jest powszechny. W obdarowywaniu dzieci bierze udział nie tylko rodzina, najbliższy krąg znajomych ale i parafia, do której przynależą. Nawet obce osoby odgrywają rolę świętego w zorganizowanych mikołajkach w placówkach oświaty, sklepach i na ulicach.

Grzeczne dzieci dostają łakocie. Niegrzeczne mogą zostać porwane albo we snach nawiedzane, według staroniemieckiej tradycji, przez Krampusa i Ruperta. W Polsce święty Mikołaj najczęściej występuje sam bez towarzyszących mu anioła i diabła, jak to bywało niegdyś. Łobuzy ponadto zamiast podarków znajdują rózgę albo rózgę pośród innych podarków. Z mikołajek korzystają nie tylko dzieci. Obdarowujemy się wszyscy niezależnie od wieku. Onegdaj w innym systemie politycznym, idąc za przykładem rosyjskim i białoruskim, Mikołaja próbowano zastąpić Dziadkiem Mrozem, którego wnuczką jest Śnieżynka.

W obchodach mikołajek zauważa się nie tylko wiele baśniowych barwnych niezwykłych motywów tak właściwych dla twórczości średniowiecza ale i wkomponowanie w nie różnych rodzimych wątków, zgodnie z inkulturacją, rodem z krajów gdzie są one bądź były praktykowane.

Święty Mikołaj jest coraz częściej utożsamiany z mikołajkami, Bożym Narodzeniem i świątecznymi prezentami pod choinką. Tam gdzie nie on przynosi prezenty w okresie Godów robi to aniołek. W mikołajki dostaje się tylko zazwyczaj pierniki i figurkę z czekolady, przedstawiające świętego. Obecnie najczęściej w mikołajki obdarowujemy się słodyczami. Niekiedy pośród nich trafia się rózga. Mikołajkowe prezenty, często pakowane w ozdobne torebki, ukrywane są pod poduszką, bądź wkładane do specjalnie w tym celu zawieszonej mikołajkowej skarpety.

Pomimo starań papieża Pawła VI nie zanikła baśniowość, ani magia tego święta. Jest ona współczesnemu człowiekowi potrzebna. Ten dzień przygotowuje nas do świąt Bożego Narodzenia. To takie glamour! Nie wyobrażamy sobie iż mogłoby być inaczej" - pisze Klementyna Bednarz.

opr. rav

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

Harda młodość pod chmurką

Porwanie kryminalne, czyli ostatni smrek na Zgorzelisku

150 urodziny Zespołu Szkół Budowlanych w Zakopanem

Obchody Dnia Katyńskiego w Gminie Poronin

Nieznana Konradówka, willa Antoniny i Konrada Nikorowiczów

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Szukam MIESZKANIA do wynajęcia. 663 440 708.
USŁUGI | budowlane
OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. 787 479 002.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, DROBNE REMONTY. 787 036 888.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA BUDOWLANA 8.5 ARA. 505 429 375.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam trzy DZIAŁKI BUDOWLANE, Z WIDOKIEM NA TATRY, graniczące ze sobą, łącznie ok. 40 arów oraz DZAŁKĘ ROLNĄ 17 arów - DURSZTYN. 793 008 357.
PRACA | dam
Przyjmę murarza, cieśle. 604 131 899
Tel.: 604
USŁUGI | budowlane
TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
Zatrudnię pracowników budowlanych ekipy. 601 508 736.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.