Szokująca historia dwudziestowiecznych sierocińców. Mamy dla Was książki

Jessica Stern z Harvard School of Public Health o książce: „To opowieść ostrzegawcza o długotrwałym wpływie okrucieństwa dorosłych wobec dzieci – o tym, jak brutalność sprawców, nawet gdy jest już częściowo zapomniana, nadal prześladuje ofiary.”

Fragment książki:
„Przez większość XX wieku wśród świata Zachodu rozciągał się osobliwy archipelag. Na każdej z jego wysp stała wielka, ponura posiadłość, czasem z kamienia, czasem z czerwonej cegły. Niektóre miały dwie kondygnacje, inne cztery, a wszystkie zbudowano w utylitarny sposób, chociaż nierzadko przyozdabiano je postacią świętego albo jakimś architektonicznym detalem: tu ścianą szczytową, ówdzie kopułą. Ogromne budynki przysiadały na skraju miast, wysoko na wzgórzach, nad rzeką na przedmieściach albo pośród niezamieszkałych pól. Górowały nad okolicą, wielkie i samotne, a jeśli ktokolwiek w okolicy o nich w ogóle myślał, postrzegał je jako osobne instytucje. Niewielu pojmowało, że należą one do gigantycznej, cichej sieci. Tak naprawdę między Sierocińcem Świętego Augustyna w stanie Wiktoria w Australii i Sierocińcem Świętego Józefa w stanie Vermont w Stanach Zjednoczonych istniały tysiące im podobnych: sierociniec Smyllum Park w Lanarkshire w Szkocji, Dom Matki i Dziecka Bon Secours w Tuam w Irlandii czy sierociniec Mount Providence w Montrealu w Kanadzie.

Większość tych instytucji miała religijny charakter, ale było też wiele świeckich. Sumarycznie tworzyły system sierocińców XX wieku, przez który przewinęły się miliony dzieci i który zostawił po sobie relatywnie niewiele danych. Istnieje wiele powodów, dla których o owym systemie, niegdyś tak potężnym, dzisiaj niemal się nie wspomina. Wprawdzie różnorodne, ale wszystkie te powody rozciągają się pomiędzy dwoma biegunami: aktywnym tuszowaniem zbrodni z jednej strony oraz wpływem ogromnej traumy z drugiej. Prawda – której przyjęcie mnie samej zajęło lata – brzmi: tuszowanie przestępstw systemu funkcjonowało na wielką skalę, było celowe i skuteczne. Niszczenie dowodów, ukrywanie danych oraz zacieranie faktów i systemów dzięki wczesnemu ostrzeganiu to działanie osób dopuszczających się przestępstw albo ich kolegów po fachu, próbujących chronić albo ich samych, albo reputację ich kościoła. Nawet dziś efekt tych machinacji pozostaje nie do przecenienia.”

Przez większość ubiegłego wieku za murami sierocińców rozgrywały się straszliwe wydarzenia: przemoc wobec dzieci, zarówno fizyczna, jak i psychiczna, a nawet śmierci. Ci, którzy przetrwali, przez wiele lat próbowali opowiedzieć swoją tragiczną historię. Dziennikarka Christine Kenneally spędziła dziesięć lat, starając się odkryć potworną prawdę.

Skupiając historię wokół sierocińca świętego Józefa, katolickiej placówki w stanie Vermont, Kenneally spisała porażającą listę zbrodni i niegodziwości. Dotarła do najciemniejszych zakamarków szeregu instytucji na całym świecie, odkrywając przy tym straszliwe historie i odważną grupę ofiar szukających sprawiedliwości.

„Trauma wywołana przez te sierocińce jest wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju. Współczesne psychologia i psychiatria nie do końca ją jeszcze pojęły. Bez wątpienia tam, gdzie niegdyś istniały wyspy archipelagu sierocińców, dziś egzystują złamani wędrowcy. Niegdyś ich uwięziono, ale udało im się uciec. Jednak mimo to czują się jak pod działaniem złego uroku. Większość przetrwańców nie umiała mówić o tym, co spotkało ich w tym odmiennym miejscu, a jeżeli już się na to zdobywali, byli jak mityczna wieszczka Kasandra – nikt im nie wierzył.

Sierocińce odcisnęły piętno na ciałach dawnych mieszkańców, na ich życiowych wyborach, na tym, jak wychowują dzieci, na geografii ich dorosłego życia. Część, kiedy tylko była w stanie to zrobić, wyniosła się możliwie jak najdalej od nich. Część pozostała w tym samym mieście, ale gdybyśmy wzięli jego plan i ołówkiem zaznaczyli codziennie przemierzane przez nich drogi, zobaczylibyśmy nietkniętą konkretną ulicę czy osiedle. Gdyby takim miastem było na przykład Burlington w stanie Vermont, ujrzelibyśmy linie przebiegające przez centrum, po uniwersyteckim kampusie, na autostradach, docierające do brzegów jeziora, lecz wśród bezładnej plątaniny dostrzeglibyśmy także szeroką nietkniętą przestrzeń, a pośrodku niej duży budynek na wzniesieniu nad jeziorem – Sierociniec Świętego Józefa.

W latach 90. XX wieku wszędzie zaczęły się pojawiać przetarcia na zasłonie milczenia wśród przetrwańców. Niegdysiejsi mieszkańcy sierocińców zaczęli się kontaktować ze sobą nawzajem, z prawnikami albo z organami ścigania. Tworzyli grupy aktywistów i grupy wsparcia. Zaczęli pisać listy otwarte, wspierać swoich przedstawicieli i zwracać się do mediów. W wielu społecznościach, gdzie niegdyś znajdowały się sierocińce, doszło do swego rodzaju przebudzenia.

(…)

Jak prowadzi się śledztwo w archiwalnej sprawie aktywnie ukrywanej przez najstarszą instytucję świata? Jak prowadzi się śledztwo w dziesięciu tysiącach takich spraw? To mnie przytłaczało, ale znajdowałam pewne ponure poczucie ulgi w tym, że dzięki mnie przetrwańcy wciąż mieli szansę wygrać, bez względu na to, przez co dotąd przeszli.

Sally Dale nigdy się nie poddała – choć nie wiem, czy dotarło to do jej świadomości. Podobnie nie poddali się chłopcy z Sierocińca Świętego Augustyna, którzy później zeznawali, co się z nimi stało. Nie zrobiła tego też dziewczyna z Sierocińca Świętej Katarzyny, która jako dorosła rozpoczęła rewolucję. Ani zrozpaczony chłopak, z którym rozmawiałam w więzieniu. Nie poddały się setki wspaniałych dzieci z sierocińców na całym świecie. Przeżyły rzeczy, o których większość ludzi boi się nawet myśleć, a jeśli nauczyłam się czegokolwiek od nich wszystkich i z ich doświadczeń z różnych dekad na różnych kontynentach, oto ta lekcja: jeżeli chcesz pokonać potwora liczącego dwa tysiące lat, przygotuj się na długodystansową walkę.”

Kenneally każdą indywidualną historię, do której dotarła, potraktowała z wielką uwagą dbając o to, by tym razem ci, których zawiódł system zostali wysłuchani.

"Piekło sierocińca" to reportaż w stylu true crime, pokazujący przeszłość, którą na zbyt długo pochowano - a skutki są opłakane. Zamknięty, okrutny świat sierocińca mógłby się wydawać światem fantastycznym, ale to, co tam się zdarzyło, to twarda rzeczywistość, której ślady wciąż są wśród nas, w zapiskach i wspomnieniach, i tylko czekają, aż je odkryjemy.

Książka będzie miała polską premierę 24 kwietnia.

POZNAJ AUTORKĘ:
Christine Kenneally to wielokrotnie nagradzana dziennikarka i autorka książek, publikowała między innymi w takich pismach jak New Yorker, The New York Times, Slate, Time. Jej reportaż o przestępstwach popełnionych w Sierocińcu Świętego Józefa, opublikowany na platformie BuzzFeed, został wyświetlony ponad sześć milionów razy w ciągu sześciu miesięcy. Zdobyła Deadline Award i była finalistką National Magazine Award, Michael Kelly Award oraz Online Journalism Award. Znalazła się na shortliście Fetisov Prize. Jej najnowsza książka, The Invisible History of the Human Race, znalazła się na liście New York Times Notable Book of 2014.

Uwaga, książka!
Od Wydawnictwa FILIA NA FAKTACH mamy dla Was 2 egzemplarze książki. Po jednym otrzymają osoby, które napiszą do nas jako pierwsze dziś,  w poniedziałek 22.04 o godzinie 15 na adres: konurs@24tp.pl. W treści prosimy podać imię, nazwisko i adres, a w tytule maila wpisać: Piekło sierocińca.

an