Nie dla przeprowadzki. Spór o rzeźby Henryka Burzca

Miasto dostało ćwierć miliona złotych na renowację betonowych rzeźb Henryka Burzca. Pieniądze pochodzą z programu "Rzeźba w przestrzeni publicznej dla Niepodległej - 2024". Konserwacji poddane mają być rzeźby "Syn Nieba", "Kosmonautka", "Rakieta". Przy tej okazji zrodził się pomysł przeniesienia odnowionych rzeźb w inne, bardziej uczęszczane przez turystów i mieszkańców punkty miasta. Tak jak to miało miejsce z rzeźbą "Taniec góralski", która po odnowieniu stanęła przy rondzie naprzeciw dworca kolejowego. Do tej pory, podobnie jak wszystkie betonowe rzeźby artysty, stała przy jego pracowni w willi "Chochlik", nad potokiem Bystra przy ulicy Piaseckiego.

Podczas minionej komisji kultury radni zgodzili się na przeniesienie kolejnej rzeźby spod "Chochlika". Z wnioskiem o przeniesienie "Rodziny góralskiej" zwrócił się ksiądz Lesław Mirek, dyrektor "Księżówki". Chce, by rzeźba po konserwacji stanęła na rondzie kuźnickim, u wylotu Alei Przewodników Tatrzańskich. Radni z komisji kultury przyjęli jego wniosek jednogłośnie.

- To nie jest dobry pomysł - mówi Arkadiusz Jankowski, który z parą artystów od kilku lat prowadzi w pracowni Henryka Burzca projekt przywracania świetności willi "Chochlik". Razem z Katarzyną Sikorą i Przemysławem Jeżmirskim, parą nagradzanych scenografów, próbują ożywić to miejsce z zachowaniem dawnej świetności. Tak, by było żywe i autentyczne. Przypomina, że to dawny dom i pracownia profesora Teodora Axentowicza, Henryka Burzca, a później naszej lokalnej artystki Zuzanny Dembiec.

- Dom bardzo powoli własnym sumptem przywracamy do życia, zachowując jego charakter, a w wyremontowanych pokojach na piętrze mieliśmy okazję gościć podróżników z całego świata, Korei, Teksasu, Kaliforni, Chin, Irlandii, Peru i Danii. Jesteśmy ogromnymi fanami historii Zakopanego, taternikami i narciarzami i przez to zależało nam na tym, żeby w mieście było chociaż jedno miejsce z charakterem, gdzie można poczuć chociaż trochę klimatu sprzed 120 lat. Rzeźby w plenerze przed "Chochlikiem" tworzą z willą i jej otoczeniem nierozerwalną całość - dodaje Arkadiusz Jankowski. Przyznaje, że przeniesienie "Tańca góralskiego" to był niezły pomysł. Ale tylko dlatego, że rzeźba stała z drugiej strony domu, w miejscu niedostępnym dla gości i była kompletnie niewidoczna. Co innego z wymienionymi wcześniej pracami Henryka Burzca, które stoją nad potokiem Bystra.

W proteście wspierają mieszkańców "Chochlika" inni zakopiańscy artyści, a także fachowcy od rzeźb plenerowych. - To że rzeźby Henryka Burzca w końcu doczekają się renowacji, to bardzo dobra wiadomość - mówi Katarzyna Chrudzimska-Uhera, historyczka sztuki nowoczesnej i współczesnej, specjalizująca się w rzeźbie polskiej schyłku XIX i XX wieku. Jest autorką monografii i artykułów koncentrujących się wokół ewolucji istoty i miejsca rzeźby w przestrzeni publicznej, wystawienniczej i prywatnej. A także zagadnień narodowotwórczej i państwowotwórczej roli sztuki oraz stylu narodowego. Specjalistką od Zakopanego jako środowiska artystycznego i kolonii artystycznej. Właśnie ona wraz ze środowiskiem artystycznym Warszawy, Krakowa i Zakopanego, które dobrze wie jaki klimat tworzą rzeźby przy "Chochliku", mówi głośne "nie" dla pomysłu przeprowadzki kolejnych obiektów.

- Tak trafnie i trwale ukształtowanej przestrzeni nie warto psuć. Wprawdzie już jeden obiekt z tej plenerowej galerii zmienił miejsce, "Tańcząca para" stoi na rondzie przy dworcu PKP. Ale dla tej kompozycji było to działanie ratunkowe. Była praktycznie niewidoczna, niemal niedostępna. Pozostałe takiej interwencji nie potrzebują - podkreśla Katarzyna Chrudzimska-Uhera.

W zamian proponuje władzom miasta zająć się kompletnie zasłoniętą słynną rzeźbą "Baca", która stoi przy "Gaździe". Rzeźba jest zasłonięta przez zabudowany ogródek restauracji. - Żebyśmy się dobrze zrozumieli: rzeźbę "Bacy" należy zostawić tam, gdzie jej miejsce. W zamian usuńcie te dramatyczne przybudówki-tymczasówki - apeluje Katarzyna Chrudzimska-Uhera. A wtóruje jej m.in. Anna Baranowa, Anna Schumacher, Julita Dembowska.