2024-11-07 21:21:19

Reklama

Zakopane

Skądkolwiek wieje wiatr. Zawsze ma zapach Tatr. Fraszki Sztaudyngera nie tracą na aktualności

Reklama

Jego fraszki bawią, uczą, wbijają szpilki i chociaż napisane przed ponad półwieczem zupełnie nie straciły na aktualności. Postać Jana Sztaudyngera, poety, fraszkopisarza, wciąż trochę niedocenianego w Zakopanem i Polsce przedstawiła jego wnuczka Dorota Sztaudynger w rozmowie z Kingą Nędzą Sikoniowską z Muzeum Tatrzańskiego.

Fraszki Jana Sztaudyngera traktowały o przyrodzie, Tatrach, ludzkich przywarach, Zakopanem, miłości, erotyce. Cytowane w czasie zorganizowanego przez Muzeum Tatrzańskie spotkania w Muzeum Kornela Makuszyńskiego w czwartkowy wieczór, co chwila budziły uśmiech na twarzach słuchaczy.

Od Krakowa po Zakopane

Dorota Sztaudynger mówiła o miastach ważnych w życiu poety. O Krakowie, gdzie się wychował, ukończył gimnazjum Sobieskiego oraz polonistykę i germanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. O Poznaniu, gdzie zaczęła się jego romantyczna miłość do żony Zofii Jankowskiej. O Łodzi i Szklarskiej Porębie, gdzie spędzał lata po II wojnie światowej i gdzie działa Liceum Ogólnokształcące jego imienia. Wreszcie o Zakopanem, gdzie pod skocznią w 1955 roku kupił willę "Koszystą" i zamieszkał w niej wraz z małżonką.

- Dziadek już przed I wojną światową z rodzicami odwiedzał Zakopane. Zresztą jego ojciec był jednym z pierwszych narciarzy tatrzańskich. Zakopane było dla dziadka wielką inspiracją, w swojej twórczości zawarł na przykład opis spaceru do Doliny Strążyskiej z matką, gdy miał 8 lat - mówiła Dorota Sztaudynger.

Fraszka pomogła w remoncie

Willa "Koszysta" była zakopiańskim domem pisarza. Budynek powstał w 1890 roku. Został zbudowany przez Henryka Jarosza z Nowego Bystrego. Gdy nie tak dawno halny zerwał na nim dach, w jego odbudowie również pomogła fraszka. W pierwszym konkursie Ministerstwo Kultury odrzuciło dofinansowanie remontu. - Jerzy Handzlik, fraszkopisarz z Bielska Białej poradził, aby w odwołaniu napisać fraszkę i to poskutkowało - wspominała Dorota Sztaudynger. Gdy Jan Sztaudynger mieszkał w "Koszystej" nie miał smykałki do remontów, te przeprowadzała jego żona Zofia, poznanianka. To ona podtrzymywała go też na duchu, gdy przez siedem lat w okresie stalinowskim nie mógł wydać żadnej fraszki i nie mógł zarabiać.

Przez całe życie zbierał też przeróżne dokumenty, listy. To była jedna z jego pasji. Dzięki jego córce udało się to całe archiwum uporządkować i jest to jedno z największych literacko-historycznych archiwów w Polsce. Inną pasją Sztaudyngera był teatr lalek. To właśnie w okresie stalinowskim, gdy odebrano mu redakcję czasopisma "Teatr lalek" zaczął pisać fraszki. Był autorem pierwszej w historii polskiej literatury książki traktującej o teatrze lalek pt. "Marionetki".

Tęsknota za Tatrami

Jedną z jego najsłynniejszych fraszek pt. "Tęsknota" napisał w ostatnich miesiącach życia, które spędził chory w klinice w Krakowie tęskniąc za Tatrami. "Skądkolwiek wieje wiatr. Zawsze ma zapach Tatr" - ten tekst w ostatnich latach żyje nowym życiem cytowany bardzo często chociażby w mediach społecznościowych.

Dwa plecaki

70 lat temu był prekursorem dbania o ekologię w Tatrach. Na wycieczki zabierał dwa plecaki, jeden pusty, do którego wkładał znalezione po drodze śmieci. To zaśmiecanie Tatr, Zakopanego leżało mu bardzo na sercu, stąd cykl fraszek ekologicznych, np. "Kiedy cały naród śmieci, śmieciarzami muszą być poeci".

Przewycieczkowanie

Jedną z fraszek nazwał "Przewycieczkowanie" terminu tego użył opisując zatłoczone Tatry. Jakże termin ten jest aktualny dziś. Jego fraszki mają jak się okazuje działanie lecznicze. Dorota Sztaudynger zrealizowała w Krakowie projekt "Fraszkoterapia", który skierowany był do pacjentów onkologicznych. Dzięki fraszkom przestawali myśleć o chorobie.

Miłość od pierwszego wejrzenia

Gros twórczości Sztaudyngera stanowią fraszki erotyczne. Często otaczał go wianuszek kobiet, ale przez całe życie kochał małżonkę Zofię. Pierwszy raz ujrzał ją w Poznaniu. Rodzice chcieli go wyswatać z bogatą krakowianką, a on tymczasem pojechał do Poznania, gdzie tamtejsze wydawnictwo zdecydowało się w 1925 roku wydać debiutancki tom jego poezji. Na miejscu okazało się, że wydanie tomiku to w dużej mierze zasługa sekretarki, w której Sztaudynger zakochał się od pierwszego wejrzenia. Już po dwóch tygodniach oświadczył się. Zofia Jankowska jednak odmówiła. Pochodziła bowiem z ubogiej rodziny. Sztaudynger nie ustawał w staraniach i w końcu wziął z Zofia ślub. Nie zaprosił na niego rodziców, przeniósł się do Poznania. Dopiero wiele lat po ślubie przedstawił małżonkę rodzicom. - Była to cudowna żona dla bujającego w obłokach poety. Mogę powiedzieć, że dziadek był trochę kochliwy. Zachwycał się młodymi kobietami, pisał o nich fraszki. Był też dowcipny i zawsze otaczał go wianuszek kobietę. Wierzę jednak, że był kochliwy wyłącznie platonicznie - stwierdziła wnuczka poety.

Góral i krakowianin

Wiele ze swoich fraszek poświęcił Zakopanemu. Wiele z nich nie podobało się władzom, bo pisał o niedogodnościach, dziurach, śmieciach. Tak naprawdę kochał jednak Zakopane i Tatry, gdy ostatnie dziewięć miesięcy spędził w klinice w Krakowie tęsknił za pięknym ogrodem przy "Koszystej", którego pielęgnacja była jedna z jego pasji. W jednej z ostatnich fraszek napisał: "A kiedy wreszcie minę, Mówcie, żem był góralem i krakowianinem."

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Klara z Suwałk 2024-11-08 15:42:52

Dla Górali i nie tylko - "Kiedy strzyżesz owieczki, opowiadaj im bajeczki."

Lala 2024-11-07 22:55:37

Prawda, fraszki Sztaudyngera są niesamowite i bardzo dowcipne!

Galerie

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
SPRZEDAŻ | zwierzęta
Szczenięta OWCZARKI PODHALAŃSKIE. 788 679 465.
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA UZBROJONA W ŁOPUSZNEJ. 506 525 884.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
Młoda energiczna osoba poszukiwana do pracy na weekendy pod Gubałówką.... szczegoly pod numerem telefonu 781271166.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.