2025-03-23 09:00:44

Reklama

Kościelisko

Tajemnica Kubińca. Ta sprawa nie miała nigdy ujrzeć światła dziennego

Reklama

Stanisław Nędza-Kubiniec podpisał zobowiązanie o współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa. Po niespełna roku UB uznało go za informatora bez wartości operacyjnej. Oto kulisy tej sprawy.

Odkryliśmy nieznany dotąd epizod z życia Stanisława Nędzy-Kubińca - poety, prozaika, działacza społecznego i politycznego z Kościeliska. W archiwach Instytutu Pamięci Narodowej odnaleźliśmy jego ręcznie podpisane zobowiązanie o współpracy z Urzędem Bezpieczeństwa.

Zobowiązanie o współpracy

Publikujemy jego treść w oryginalnym brzmieniu:

„Ja Kubiniec Stanisław zam. w Kościelisku oświadczam, że jest dobrym obywatelem Polski Ludowej i zobowiązuję się dobrowolnie i uczciwie pracować na rzecz Polski Ludowej, służyć radą i pomocą organom państwowym, tępić objawy wrogiej działalności i zawiadomić Władze Bezpieczeństwa Publicznego. Informacje moje będę składał pod pseudonimem „Stary”. W razie niedotrzymania powyższego w tajemnicy nawet przed najbliższą rodziną zostanę ukarany zgodnie i z prawem obowiązującym w Polsce Ludowej. St. Nędza Kubiniec”.

Czas represji

Kubiniec podpisał zobowiązanie 11 września 1954 roku. Odtąd jako TW Stary miał składać informacje na UB. Pamiętajmy, że był to czas okrutnych i bezwzględnych represji bezpieki. Władze PRL stosowały brutalne metody kontroli społeczeństwa. W więzieniach przetrzymywano tysiące więźniów politycznych, osoby oskarżane o wrogą działalność wobec ustroju. Stosowanie tortur i przemocy fizycznej było powszechne. Trwała w tym czasie na wielką skalę inwigilacja obywateli. UB stosowało donosy, prowokacje i podsłuchy. Rozpracowywano środowiska inteligencji, duchowieństwa oraz byłych żołnierzy AK. Oprócz represji fizycznych stosowano również metody psychologiczne. Propaganda komunistyczna była intensywnie wykorzystywana do zastraszania społeczeństwa i kontrolowania myśli obywateli.

Prawnuk Sabały

Stanisław Nędza-Kubiniec, prawnuk słynnego gawędziarza Sabały, od najmłodszych lat przejawiał talent literacki. Debiutował w 1912 roku na łamach czasopisma „Cepy”. Jego życie było niezwykle bogate - walczył w Legionach Polskich, a później w polskich oddziałach czerwonych podczas rewolucji bolszewickiej. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, dostając się do radzieckiej niewoli. Po wojnie działał w PSL „Piast”, był radnym i wójtem gminy Kościelisko. W czasie okupacji niemieckiej działał w ruchu oporu, a po wojnie angażował się w działalność polityczną i społeczną.

Działacz i twórca

Kubiniec przez rok redagował „Gazetę Podhalańską”, a w 1957 roku otrzymał nagrodę literacką Zakopanego. Był posłem na Sejm II kadencji i aktywnie promował kulturę Podhala. Jego dorobek literacki i działalność społeczna zostały docenione wieloma odznaczeniami, w tym Krzyżem Komandorskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotym Krzyżem Zasługi. Najdłuższa ulica w Kościelisku nosi jego imię. Od ponad 25 lat odbywa się tu międzygminny konkurs recytatorski im. Stanisława Nędzy-Kubińca. Szkolny Zespół Pieśni i Tańca, który obchodził niedawno jubileusz 70-lecia istnienia, nosi imię Stanisława Nędzy-Kubińca. W Kościelisku na Nędzówce, przy ulicy Strzelców Podhalańskich w odremontowanym domu poety w 2013 r. powstała Izba Pamięci Stanisława Nędzy-Kubińca.

Werbunek

Gdy Stanisław Kubiniec podpisywał zobowiązanie o współpracy z bezpieką, miał 57 lat. Pełnił w tym czasie funkcję sekretarza Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Kościelisku. Był aktywnym prezesem Związku Podhalan. Jak doszło do podpisania zobowiązania do współpracy, czytamy w ściśle tajnym raporcie sporządzonym 11 września 1954 roku przez st. sierżanta Mariana Wcisłę z Urzędu Bezpieczeństwa w Zakopanem

„Werbunku wymienionego dokonano zgodnie z planem na terenie lokalu werbunkowego w Zakopanem przy czym zabezpieczona była należycie konspiracja w toku werbunku. (…) w toku rozmowy kandydat zachowywał się normalnie, nie przejawiając głębszego zdenerwowania. Stale podkreślał swą lojalność wobec obecnej rzeczywistości wykazując że jako małorolny chłop zobowiązał się przedterminowo wywiązać się z obowiązkowych dostaw i przypadającą mu należność z mięsa z obowiązkowych dostaw na wrzesień odstawił już w maju. (…) Prowadząc z nim rozmowę wokół konieczności rozeznania sytuacji wśród chłopstwa oraz w kierunku konieczności zlikwidowania ukrywającego się Długopolskiego, który swą działalnością ujemnie wpływa na chłopstwo zaproponowano jemu udzielanie informacji Org.B.P. (Organom Bezpieczeństwa Publicznego - przyp. redakcji) z terenu Gminy Kościelisko. Na co ten, przyrzekając, ustosunkował się pozytywnie. Gdy jednak zaproponowano mu napisanie zobowiązania o udzielaniu informacji Org.B.P sprzeciwił się podając, że może je osobiście przekazywać Szefowi (chodzi o szefa UB w Zakopanem - przyp. redakcji), ale bez zobowiązania" - czytamy dalej w raporcie. „W toku rozmowy z nim wspomniał m.in. że obawia się bo gdy podpisze zobowiązanie to musi pracować z pracownikiem przydzielonym na Gminie i że z tego powodu obawia się dekonspiracji. Po przekonaniu jego w drodze rozmowy i po przyrzeczeniu mu, że współpraca będzie kontynuowana z Szefem lub ze mną napisał zobowiązanie oraz inne formalności związane z werbunkiem - raportował funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa.

Przydatny agent

A oto w jaki sposób ocenił przydatność Stanisława Kubińca jako informatora: „W toku werbunku wymienionego osiągnięto cel postawiony w planie werbunku w kierunku wykorzystania wymienionego informatora po sprawdzeniu do rozpracowania wrogiego elementu spośród chłopstwa z terenu Gminy Kościelisko, elementu przemytniczego, oraz rodziny ukrywającego się Długopolskiego. Według początkowego rozpoznania perspektyw informatora stwierdza się, że werbunek jest celowy i poprzez odpowiednie wychowanie i wyszkolenie informatora poszerzy się jego dalsze perspektywy w kierunku rozeznania terenu i oddziaływania poprzez niego na chłopstwo góralskie u których posiada zaufanie".

Potem sierżant pisze, że polecono Kubińcowi szczegółowo opisać datę i okoliczności, w jakich zgłaszała się do niego rodzina Długopolskiego o poradę i jakie zajął stanowisko. Na koniec raportu funkcjonariusz UB dodaje, że przeszkolono Kubińca o konieczności zachowania tajemnicy, o przestrzeganiu konspiracji i o sposobie zachowywania się w rodzinie jak i w otoczeniu.

(Niestety nie udało nam się znaleźć informacji o wspomnianym w raporcie, poszukiwanym przez UB mężczyźnie z Kościeliska o nazwisku Długopolski. Jeśli ktoś ma informacje na jego temat, prosimy o kontakt z redakcją).

Agent bez wartości operacyjnej

Osiem miesięcy po werbunku wydane zostaje postanowienie o zakończeniu współpracy ze Stanisławem Nędzą-Kubińcem. „Wnoszę o wyeliminowanie informatora pseudonim „Stary” - pisze prowadzący go funkcjonariusz UB. Jego zdaniem Kubiniec nie przedstawiał większej wartości operacyjnej. Wskazuje na jego problemy zdrowotne i zaangażowanie w działalność literacką. "Z powodu jego przewlekłej a poważnej choroby serca z powodu której przez okres ostatnich trzech miesięcy przebywa na leczeniu skontaktowanie się z nim jest niemożliwe” - kończy funkcjonariusz Wcisło.

Wyeliminowany z agentury

Równocześnie sporządza dokument, który nazywa charakterystyką informatora ps. "Stary". Pisze w nim, że werbunek miał na celu rozpracowanie środowiska góralskiego na terenie gminy Kościelisko. Wspomina o trudnościach z wprowadzeniem Kubińca do jakiejkolwiek sprawy z powodu jego poświęcenia się pracy literackiej. Dlatego postanowił zrezygnować z dalszego wykorzystywania go w pracy operacyjnej. Ową charakterystykę kończy w ten sposób: „W okresie krótkiej z nim współpracy nie uzyskano żadnych poważniejszych materiałów. Współpraca była utrudniona, gdyż stale był on wzywany do Warszawy w związku z przygotowaniem do wydania książek „Sabała” „Lenin w Poroninie”. (...) Zgodnie z nowymi wytycznymi postanowiłem wymienionego wyeliminować ze stanu agentury".

W 1966 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zniszczyło teczkę TW „Stary”, uznając ją za bezwartościową operacyjnie i historycznie.

Jurek Jurecki

Kilka słów komentarza. W dokumentach, do których dotarłem, jest też sporządzony przez funkcjonariusza UB życiorys Stanisława Nędzy-Kubińca. Jest pełen błędów ortograficznych, ale co ciekawe kończy go własnymi spostrzeżeniami. Pisze, że Stanisław Kubiniec jest inteligentny, małomówny, skryty i sprytny. I tu trudno się z nim nie zgodzić, bo po lekturze tej teczki widać jak szybko i sprytnie wywinął mu się nasz poeta z pułapki zastawionej przez bezpiekę.

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

jarek 2025-03-24 14:55:41

W sumie dla UB okazal sie bezwartosciowym figurantem.
W Zakopanem jest za to tablica upamietniajaca poetke, ktora w tamtych latach podpisala list wspierajacy brutalne represje stalinowskiego rezimu.
Odnosi sie on do sfingowanego procesu komunistycznych oprawcow, ktorzy m.in. skazali na kare smierci k. Lelite, proboszcza rabczanskiej parafii.
Kartka z historii tamtej epoki.

xxx 2025-03-24 10:45:45

#doktór Karol N - a to nie Bruksela + biznes USA kombinuje otwarcie NS ? Złodziej krzyczy - łapać złodzieja ! No, ale planeta płonie, biznes pada i okazuje się, że bez tanich surowców dalej nie wychodzi.

doktór Karol N 2025-03-24 09:46:08

PIS+KONFEDERACJA=ROSJA

X.Teofil 2025-03-24 08:49:55

PZPR = płatny zdrajca pachołek Rosji
Stanisław hmm... Piotrowicz

GT 2025-03-23 18:15:58

Nie glupcow a durniow.
Zaraz, zaraz, o kogo chodzi ?

doktór Karol N 2025-03-23 18:10:05

@Teodorslysz, ten zwrot był i jest popularny wśród członków i sympatyków komunizmu, a więc również pisowszczyków co non stop potwierdzacie :)))

jarek 2025-03-23 17:55:10

GT czyli ostatnia nadzieja czerwonych.
Wiesc niesie, ze nadzieja jest matka glupcow.
W tym wypadku w pelni spelniona.

kurr 2025-03-23 17:26:31

pisiorki uwielbiają swoich komunistów kaczyński np. uwielbia swojego wieloletniego współpracownika kujdę lub prokuratora stanu wojennego piotrowicza, którego nawet wysłał do trybunału konstytucyjnego

Teodorslysz 2025-03-23 16:30:47

Doktorku jeszcze można by coś dodać, ale masz rację. Towarzyszem nigdy nie byłem a już na pewno nie Twoim. Coś tam wiesz ale nie za wiele

doktór Karol N 2025-03-23 16:15:25

wytłumaczę wam to towarzyszu @ Teodorslysz, a więc towarzyszu przed drugą wojną światową Stanisław Nędza Kubiniec był tam, gdzie był tzn. tam, gdzie kacapy urzędowały i to właśnie tam z powodzeniem dla czerwonych przeszedł pozytywnie indoktrynację, która to kontynuował po powrocie do Polski i swoją podpisaną deklaracją w 1954 przypieczętował to. Koniec kropka czy jeszcze czegoś nie panimajetie!!!

Justynian dobry oracz 2025-03-23 16:10:02

GT nienawiść do PiSu resztki mózgu ci zabrała ,obawiam się że nawet wizyta u doktora od głowy nic ci nie pomoże.Jesteś jakimś ząbi który nawet we śnie powtarza j... PiS i Boga

Nalfred Obel 2025-03-23 16:03:20

To aż boje się pomyśleć, jak w czasach drugiej wojny postrzegała patriotyzm taka jedna Wisława, skoro w latach 50.....

GT 2025-03-23 15:17:12

Przecież pisowskie rządy niczym się nie różniły od tych z lat komunistycznych . Brutalne bicie kobiet ,donosy ,podsłuchy ,inwigilacje, pegasusy, przetrzymywanie w więzieniach bez wyroków, zastraszania społeczeństwa , nawet komuna nie zabrała nam tyle wolności co pisowska banda. A bycie w pisie jest większym wstydem niż było bycie współpracownikiem SB w tamtych czasach , ludzie byli nie świadomi ,nikt ich nie ostrzegał, nie było środków przekazu .

cyklista 2025-03-23 14:23:08

u @ Teodorslysz, tak samo z czytaniem jak i z ortografią

Koli 2025-03-23 14:00:52

Mamy zatem współpracowników SB dobrych - bo sa nasi, jak Tischner, Nędza -Kubiniec i innych, którzy najzwyczajniej nazywani sa donosicielami. Podpisał - zdradził. A już sama funkcja przewodniczącego zdradza, ze z władzą ludową był za pan brat.

Teodorslysz 2025-03-23 13:58:34

Doktorku karolku pytałem o te mniej chlubne rzeczy. To Ty masz zryty mózg

mokra kuweta 2025-03-23 13:21:24

jeżeli w latach 50 tak postrzegał patriotyzm to pewnie w czasach drugiej wojny tak samo jak i wacek krzeptowski

doktór Karol N 2025-03-23 12:56:21

następny, który cytać nie umi Todoru przeczytaj artykuł kilka razy dużymi literami :))))

Teodorslysz 2025-03-23 12:32:20

Panie Jurecki a gdzie losy z przed drugiej wojny ? Te mniej chlubne? ,, doktór Karol N ,, prawda to prawda nie zależnie czy chlubna czy nie. A artykuł jest na poziomie dziecka z klasy pierwszej szkoły podstawowej. Nie chcę obrażać dzieci.

uwielbiacz pisirów gryzaczy 2025-03-23 11:10:53

Psychopata Obłąkany znowu dorwał się do klawiatury

Bojtar 2025-03-23 09:52:19

Zgodnie z prawem powinno się ujawnić wszystkich funkcjonariuszy UB i SB oraz ich TW ( Tajnych Współpracowników ). Tak jak jest z czsów okupacji niemieckiej, współpracujący z okupantem są znani.

doktór Karol N 2025-03-23 09:35:27

Teodorusłyszu budiet pozew?

Galerie

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
SPRZEDAŻ | zwierzęta
Szczenięta OWCZARKI PODHALAŃSKIE. 788 679 465.
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA UZBROJONA W ŁOPUSZNEJ. 506 525 884.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
Młoda energiczna osoba poszukiwana do pracy na weekendy pod Gubałówką.... szczegoly pod numerem telefonu 781271166.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.