2025-11-01 08:00:41

Reklama

1 listopada

Zaduszki, Dziady i Halloween

Reklama

Najbliższe dni to czas refleksji, zadumy, wspominania naszych bliskich. W Polsce te dni obchodzimy zgodnie z tradycją, ale młode pokolenie coraz częściej nie obchodzi Dnia Wszystkich Świętych, a Halloween.

W Polsce 1 i 2 listopada  to dni, kiedy najliczniej odwiedzane są groby najbliższych. Na miejscu pochówku pali się świeczki, kładzie wiązanki. Tradycja nakazuje w tym dniu zapalić światełko także na grobach zapomnianych, którymi nikt się nie opiekuje.
Termin 1 listopada jako Uroczystość Wszystkich Świętych wyznaczył w 832 r. papież Jan XI.
 2 listopada, jako Dzień Zaduszny, dzień modlitw w imieniu wszystkich zmarłych ustanowił kościół w 998 r. za sprawą św. Odilona - benedyktyna, przełożonego opactwa w Cluny.

W przeszłości święto pamięci zmarłych należało do najważniejszych świąt i było obchodzone nawet parę razy w roku. Obrzędom towarzyszyły modły i składnie ofiar z jadła i napojów. Polskie obchody Święta zmarłych są kontynuacją wartości zadusznych odprawianych przez naszych przodków. Na ziemiach polskich jeszcze przed przyjęciem chrześcijaństwa kultywowano zwyczaj zwany Dziadami. Okres dziadów przypadał na koniec października, początek listopada. Dziady były także odprawiane na terenach Litwy i Prus. W kulturze słowiańskiej pojęcie Dziady określało duchy przodków, a także obrzędy i zwyczaje im poświęcone. Głównym założeniem Dziadów było nawiązanie relacji z duchami zmarłych przodków (dokładnie ten zwyczaj opisuje Adam Mickiewicz w dramacie „Dziady”). Dziady miały zapewnić zmarłym spokój w zaświatach a żywym przychylność dusz przodków. Najważniejszą formą obrzędu było ucztowanie bezpośrednio przy grobach.

Dziadami nazywano także wędrownych żebraków. Byli uznawani za łączników z zaświatami. Poczęstunek dla dziada był traktowany jako pokarm dla zmarłego. W okresie wczesnego  chrześcijaństwa proszono żebraków o modły za zmarłych w zamian za jedzenie.

Zaduszki

Historycy są zdania, że obrzędowość Zaduszek wywodzi się z czasów przedchrześcijańskich. Germanie, Celtowie  a także Słowianie zachodni organizowali jesienią uroczystości ku czci zmarłych. Dzień 2 listopada niektórzy uczeni wiążą z obrzędowością celtycką, ponieważ rok kalendarzowy i obrzędowy rozpoczynał się w listopadzie.

W roku 1311  Stolica Apostolska wprowadziła do kalendarza  Dzień Zaduszny i upowszechniła w całym Kościele Katolickim. W Polsce pierwsze wzmianki o obchodzeniu Zaduszek pochodzą z początku XIV wieku z  Diecezji Wrocławskiej. W 1311 r. został wprowadzony do liturgii Mszy św. specjalny formularz na Dzień Zaduszny, zwany Requiem. Zwyczaj odprawiania trzech mszy przez każdego prezbitera w Dzień Zaduszny zapoczątkowali w XV wieku dominikanie hiszpańscy. W roku 1915 zatwierdził ją papież Benedykt XV i polecił stosować wszystkim kapłanom katolickim, wzywając do modlitwy za ofiary I wojny światowej.

W Polsce podczas Dnia Zadusznego odwiedza się cmentarze, przyozdabia groby i zapala na nich znicze. Wywodzi się to z przedchrześcijańskiego zwyczaju rozpalania ognisk na mogiłach, rozstajach dróg i obejściach. Chrust na te ogniska składano przez cały rok. Zakładano, że płomienie ogrzewają dusze błąkające się po ziemi i chronią przed złymi mocami. We wschodniej Polsce wyprawiano w Zaduszki w domach i na grobach uczty spożywcze, co miało na celu zapewnienie sobie przychylności zmarłych i pomóc im w osiągnięciu spokoju. Obrzęd ten nazywano jak już wcześniej wspomniałem Dziady.

Noc z 1 na 2 listopada odgrywała szczególną rolę w obrzędowości ludowej. Wierzono, że tej nocy dusze uwolnione z czyśćca powracają na ziemię i błąkają się po cmentarzach, rozstajnych drogach szukając pomocy, modlitwy lub ofiary. Na Opolszczyźnie wierzono, że  duchy zmarłych dzieci powracają nocą jako ptaki i w Dzień Zaduszny siadają na gałęziach i obserwują procesje wiernych na cmentarzu. Do początku XX wieku w wieczór zaduszkowy zostawiano dla zmarłych na progu domu potrawy i alkohol. Zakazane było wykonywanie niektórych czynności, m in. wyrabianie masła, deptanie kapusty, przędzenie tkanin, aby nie rozgniewać duszy odwiedzającej dom.

W Niemczech i Hiszpanii wypiekano chleby, kołacze, które były rozdawane biednym w zamian za modlitwę w intencji zmarłych z ofiarującej rodziny. W Ameryce Łacińskiej urządzano 2 listopada korowody, uczty i zabawy, które nadawały Zaduszkom charakter radosnego święta.

Halloween

Zwyczaj obchodzony 31 października. Najbardziej popularny jest  w USA, Kanadzie, Irlandii, Australii, Wielkiej Brytanii. Nie jest świętem urzędowym, ale cieszy się największą popularnością po Bożym Narodzeniu. Głównym symbolem tego święta jest podświetlona od środka dynia z wyszczerbionymi zębami.

Dokładna geneza Halloween nie jest znana. Wg jednej z teorii wywodzi się z celtyckiego święta na powitanie zimy. Druidzi - kapłani celtyccy wierzyli, iż w dzień Samhain (koniec lata) zacierała się granica pomiędzy zaświatami a światem ludzi żyjących. Ważnym elementem Samhain było palenie ognisk, które miały przyciągać duchy dobre a odganiać złe. Zakłada się, że właśnie na potrzeby odstraszania złych duchów Celtowie przebierali się w ten dzień w dziwaczne stroje i zakładali maski. Symbolem Samhain były ponacinane duże rzepy oraz  noszone przez druidów czarne stroje. Do Ameryki Północnej święto Halloween sprowadzili irlandzcy imigranci w latach 40. XIX wieku. 31 października 1920 r. w mieście Anoka w stanie Minnesota odbyła się pierwsza w USA parada Halloween. W drugiej połowie XX wieku święto to dotarło do Europy Zachodniej, a po upadku żelaznej kurtyny pod koniec XX wieku dotarło do Europy Środkowej i Wschodniej.

Michał Małek

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
lokals 2025-11-03 19:53:02
To se ne wrati!
zakopiańczyk 2025-11-03 17:52:31
Najlepsze imprezki Halloween były w Rockusie i Ampstrongu :) Cały zakopiec i kościelisko się tam bawiło wtedy.
No 2025-11-02 10:54:22
Dlaczego jest tak, że jeśli chodzi o goralenvolk to jest sprawa aktualna przy każdych wyborach, a jak chodzi o TWUB i TWSB to jest historia do której nie warto wracać ? To jest zasadnicze pytanie !
Kuba 2025-11-02 06:13:54
Na dziady to nas wykieruja nasze władze ze Szwajcarem i jego łuskowatym panem na czele, jeszcze takiej ekipy pod Tatrami nie było!
No 2025-11-01 16:06:16
Konfident to konfident i pójdą " Aleją konfidentów" tego nikt nie zapomni kto to przeżył i nikt niczym tego nie zamaże nawet dziwnymi wpisami podobnie jak zdrajców brunatnych i czerwonych.
konio 2025-11-01 13:08:23
@Wójek, świetny komentarz. A ty @Stryk przypomnij se tego co robola zdradził za 30 srebrników, taki z niego święty.
Wójek 2025-11-01 11:16:58
Stryk, tak się podniecasz historią jakby teraz zdrajców nie było. W jednej ręce szekle w drugiej dolary a na czaszce hrywny. Tylko jakoś nie ma ich kto sądzić. O aleii nie wspominając.
Blacha 2025-11-01 10:47:58
Od kilku juz lat w Zielonkach dzieci i mlodziez sprzata zapomniane czesci cmentarza i tym samym uczy sie swojej rodzimej historii.
xxx 2025-11-01 10:32:48
Cóż. Ciekawe czy ktoś przyjdzie na grób młodego pokolenia. Często jest to jedyna forma pamięci. Widać zapomnienie pisane 5 min po zakończeniu odczytywania testamentu, bo przecież nie po pogrzebie.
henek 2025-11-01 10:04:39
Bicie piany z tymi jankeskimi gonitwami po mordoklejki przechodzi juz ludzkie granice.
Stryk 2025-11-01 09:59:54
Znakomity artykuł " Aleja zdrajców " na "Halloween" przebrani za szkieletorów powinni mieć w jednej ręce sierp, a w drugiej młot na czaszce gwiazdę !
Ale również powinna się znaleźć " Aleja Tajnych Współpracowników Urzędu Bezpieczeństwa ( TW UB ) i Tajnych Współpracowników Służby Bezpieczeństwa ( TW SB ). Współpracownicy komunistów też byli byli zdrajcami nie tylko zdrajcy współpracujący z Niemcami w czasie drugiej wojny światowej czyli goralenvolk ! Choć przywódca goralenvolku poniósł zasłużoną karę śmierci inni sądzeni przez komunistyczne sądy Bieruta zostali skazani na wieloletnie więzienie, jedynie agenci niemieccy twórcy tej organizacji czyli Szatkowski i Wider ( nie górale ) uniknęli kary !
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, DROBNE REMONTY. 787 036 888.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKA BUDOWLANA 8.5 ARA. 505 429 375.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam trzy DZIAŁKI BUDOWLANE, Z WIDOKIEM NA TATRY, graniczące ze sobą, łącznie ok. 40 arów oraz DZAŁKĘ ROLNĄ 17 arów - DURSZTYN. 793 008 357.
  • PRACA | dam
    Przyjmę murarza, cieśle. 604 131 899
    Tel.: 604
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    Zatrudnię pracowników budowlanych ekipy. 601 508 736.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • PRACA | dam
    NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
  • PRACA | dam
    Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
    Tel.: 500160574
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • SPRZEDAŻ | różne
    DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.
2026-04-16 21:47 Czipowanie zwierząt w Maniowach. Gmina Czorsztyn dopłaca do zabiegu 2026-04-16 21:23 SP Szaflary mistrzem województwa w tenisie stołowym 2026-04-16 21:01 Jak działa Klub Seniora w Zakopanem. Kto może się do niego zapisać? 2026-04-16 20:28 Na uspokojenie. Piękny śpiew ptaków w Jaworzynce (WIDEO) 2026-04-16 19:59 Nowa inwestycja w Poroninie i utrudnienia na zakopiance (WIDEO) 1 2026-04-16 19:00 Mieszkańcy Poronina posprzątają gminę. W zamian otrzymają sadzonki drzew 2026-04-16 18:44 Mieszkańcy posprzątają brzegi Jeziora Czorsztyńskiego. Gmina zaprasza do wspólnej akcji 1 2026-04-16 18:31 Sceny niczym z filmu akcji, fałszywy policjant i agenci w czarnych okularach (WIDEO) 4 2026-04-16 18:23 Nowotarscy policjanci na obchodach Światowego Dnia Świadomości Autyzmu 2026-04-16 18:07 Po wypadku na Ustupie w Zakopanem. Nie żyje kierowca golfa 5 2026-04-16 18:00 W Spytkowicach niepotrzebne tekstylia można oddać do specjalnego kontenera 1 2026-04-16 17:30 Uroczyste przekazanie kluczy mieszkańcom bloku przy Kilińskiego w Rabce 2026-04-16 17:00 Dzień Ziemi w Rabce-Zdroju 1 2026-04-16 16:30 Spotkania sztuk. Artystyczny kalejdoskop 2026-04-16 16:00 Deweloper remontuje ulicę w Zakopanem 4 2026-04-16 15:58 Zmarł Andrzej Murzydło, wieloletni nauczyciel, wychowawca 2026-04-16 15:25 Plama ropopochodna przy dworcu PKP w Zakopanem. Interweniowali strażacy 2026-04-16 15:17 Oświetlenie na ul. Nowotarskiej naprawione 2 2026-04-16 14:58 Szpital w Nowym Targu. Będą pieniądze na dodatkowe badania 1 2026-04-16 14:30 Roślinna przesiadka w nowotarskiej bibliotece 2026-04-16 14:00 Seniorzy w centrum uwagi. Nowe inicjatywy i badanie potrzeb w Zakopanem 1 2026-04-16 13:30 Przed nami Tatrzański Festiwal Zespołów Góralskich "Złote Kierpce" 2026-04-16 12:32 Po wypadku na Ustupie poszkodowany kierowca z ciężkimi obrażeniami w szpitalu 2026-04-16 12:00 Mamy nowego komendanta straży pożarnej. Obowiązki objął mł. bryg. Rafał Bańka 2026-04-16 11:00 Dołącz do Klubu Seniora w Zakopanem. Ten klub to drugi dom, tętni pełnią życia 5 2026-04-16 10:30 Planowane przerwy w dostawie prądu w gminie Biały Dunajec 2026-04-16 10:14 Wypadek na Ustupie. Jedna osoba zakleszczona (ZDJĘCIA, WIDEO) 2026-04-16 10:00 15. Ludźmierskie Spotkanie ze Słowem 2026-04-16 08:59 Nocna kolizja i nietrzeźwy kierowca w Starem Bystrem 1 2026-04-16 08:00 Jak żyć, wójcie, jak żyć 3 2026-04-15 22:28 Woda niezdatna do spożycia na Słodyczkach. Wyznaczono zastępczy punkt poboru 2 2026-04-15 21:59 Podhale rozgromiło Sokół Kleczew 4:0 1 2026-04-15 21:34 Strażacy z Podhala uczcili pamięć zmarłego druha. O 18:00 zawyły syreny 8 2026-04-15 21:04 Fundamenty skończone pojawiły się początki ścian 4 2026-04-15 20:20 Maruszyna. Pożegnanie Iwony Jarząbek-Wilkus (ZDJĘCIA) 2026-04-15 19:30 Kompletnie pijany mężczyzna prowadził samochód 3 2026-04-15 19:00 Posłowie debatowali dziś nad najmem krótkoterminowym. Na przepisy czeka Zakopane 5 2026-04-15 18:47 Kryminalna promocja Ostatniego smreka. Goście spotkania porwani z Wańkówki (WIDEO) 1 2026-04-15 18:34 Utrudnienia drogowe w Rabie Wyżnej 2026-04-15 18:00 Cięcia w ochronie zdrowia dotkną Podhalański Szpital Specjalistyczny 18 2026-04-15 17:30 Trwają gody u płazów, które migrują między innymi przez ruchliwe drogi 2026-04-15 17:00 Szukamy wiosny w Dolinie Białego (WIDEO) 2026-04-15 16:30 Ogarnąć nieskończoność. Biblia w ilustracji. Finisaż wystawy 2026-04-15 16:00 Most na ul. Andrzeja Struga wzmocniony. Jest też pozwolenie na remont 4 2026-04-15 15:33 Ukrywał się przed wymiarem sprawiedliwości. Wpadł w ręce policji 2026-04-15 15:00 Ekologia i rozwój, stanowisko samorządów Podhala w sprawie ustawy o ochronie przyrody 1 2026-04-15 14:32 Orawscy karatecy z medalami 2026-04-15 14:00 W Tatrach wciąż zima. Wzrosło zagrożenie lawinowe 2026-04-15 13:28 Dziedzictwo, które trwa. 41. Muzykowanie na Duchową Nutę w obliczu wielkich rocznic patrona 2026-04-15 13:01 Pies spadł z kolejki na Szymoszkowej. Sąd nie dopatrzył się przestępstwa 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2026-04-16 22:23 1. Najlepsze że zima się już dawno skończyła i nadal nie ma komu odwinąć nowych lamp z "futerek" na Sienkiewicza. Kto odbierał inwestycję? Jak państwo wiedzą niewiele możemy zrobić... 2026-04-16 21:47 2. Super pomysł ,da się żeby mieszkańcom było trochę z górki da się. 2026-04-16 20:54 3. Może "Cyrhla Villas" do spółki z właścicielem cementowni w NT poprawią rozjechaną drogę na Cyrhli, Hrubym, Gawlakach, Walkoszach, Piszczorach. Przejechał by się redaktor tym fordem i zdjęcia porobił, może artykuł jaki? Ile błota na drodze a ślisko teraz. Może pytanie do UMZ czy tonaż opłacony? 2026-04-16 20:49 4. Pepsi i Kazek w Maniowach będą wam wdzięczni bo ich biznesy będą mieć czyste otoczenie. 2026-04-16 20:30 5. Trzeba być niespełna rozumu żeby wydać pozwolenie na budowę przy górskiej rzece!... 2026-04-16 20:29 6. Szczawnica to ulica Główna, pozostałe to muł i wodorosty. 2026-04-16 20:25 7. U nos zaś godali tak: "mo bozia lokatorow". 2026-04-16 20:16 8. Hej młody junaku smutek zwalcz i strach! Przecież na tym piachu za 30 lat, przebiegnie z pewnością jasna, długa, prosta, Szeroka jak morze trasa łazienkowska... 2026-04-16 20:07 9. Piniedzy jak zwykle nima jak tusior z ekipą jest przy korytku, ciekawi mnie z kond nagle przerzucili tę kasę może omdlałego rumaka sumienie ścisnęło i od swojego foki pożyczył by szpital w nowym targu udrożnić,Jaka jest prawna nie wie nikt może sama jagna z e Weroniką i kotula zatańczyły taniec kałolicjantow opentańvow i sam tusk rzucił na tacę by wynagrodzić im te pląsy 2026-04-16 19:46 10. Podobno ludzie na starosc dziecinnieja...
2026-03-23 10:43 1. Pan Z. i koledzy.... i potem powiecie ze to prostest w sprawie mostu a nie wiec polityczny. hehe. kogo chcecie nabrac? 2026-03-11 08:14 2. Strategia rozwoju... Stawiać jak najwięcej deweloperki, reszta to ch... 2026-03-06 08:53 3. moze zamiast organizować te rozchwytywane i konsultacje miasta uruchomi druga zmiane u w urzedzie dla pracujacych obywateli petentów? 2026-03-06 08:25 4. Chętnie bym się dowiedział jakie studia i na jakich poważnych uczelniach mają ukończone uczestnicy dyskusji. Wprawdzie obowiązuje zasada, że wystarczy chęć szczera ale oni chcą zmarnować nasze pieniądze. Oj tam, oj tam. 2026-02-16 21:51 5. "Na spotkaniu zjawił się burmistrz Łukasz Filipowicz, radni Tymoteusz Mróz, Mateusz Łękawski i mieszkańcy. Ci ostatni niezbyt licznie." A kto miałby się tam pojawić jak spotkanie zorganizowane w godzinach gdzie normalni ludzie pracują a miejsca tam w tej "stacji kultura" było może jeszcze na jakieś 20 osób. Przecież to klita na poddaszu gdzie jest miejsce dla dzieci na zabawy a nie dla 100 czy więcej dorosłych. Przecież to była jawna kpina. Dlaczego spotkanie nie było bardziej komunikowane i nie zapewniono odpowiednio dużej sali? I przede wszystkim dlaczego w godzinach pracy a nie w weekend??? Wywalić miliona na sylwestra potrafią a zmobilizować mieszkańców "nie da się". Widać zależy im żeby przyszło jak najmniej mieszkańców. Boją się usłyszeć to i owo. 2026-02-08 13:18 6. Fajne eksponaty :) 2026-02-04 21:19 7. Nie moje klimaty ani dla uszu ani dla oczu 2026-01-29 15:43 8. Kasia Rysy 2026-01-03 13:15 9. Ładne góalki. 2025-12-29 19:33 10. Znakomity poMYSł panie @jarząbek
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama