2026-01-11 09:00:14

Szaflary

Mała cząstka wielkiej historii

W samym sercu Szaflar stoi studnia, która od niemal 150 lat jest niemym świadkiem przełomowych chwil. Po niedawnej rewitalizacji stała się miejscem, gdzie lokalna historia została opowiedziana na nowo - poprzez symbole, daty i wydarzenia ważne dla całej społeczności.

Miejscem szczególnym w historii Szaflar jest wiekowy Rynek, położony tuż obok kościoła. Jego układ urbanistyczny sięga czasów średniowiecznej, cysterskiej lokacji wsi. To właśnie tutaj, na przestrzeni wieków, rozgrywały się najważniejsze wydarzenia związane z dziejami tej niezwykłej miejscowości. Wybrane, przełomowe daty upamiętniono niedawno na tablicach umieszczonych wewnątrz zabytkowej studni — tej samej, która została niegdyś wybrana na potrzeby najstarszej na Podhalu Straży Ogniowej.

Zabytkowa studnia – niemy świadek dziejów

Dlaczego właśnie to miejsce stało się przestrzenią opowieści o przeszłości Szaflar? Od niemal półtora wieku studnia, stojąca w centralnym punkcie Rynku, była świadkiem zarówno chwil radosnych, jak i tragicznych wydarzeń, które na trwałe odcisnęły swoje piętno w lokalnej historii.

Tablice pojawiły się podczas rewitalizacji zabytkowej studni i altany. Prace te były możliwe dzięki porozumieniu i współpracy władz świeckich oraz kościelnych gminy Szaflary.

Rewitalizacja i nowe symbole

Roboty trwały od października do pierwszej dekady listopada. W ich trakcie zabytkowa altana i studnia odzyskały dawny blask, a jednocześnie zostały wzbogacone o nowe, symboliczne elementy. Zmieniono pokrycie dachowe altany, odnowiono cembrowinę studni i przykryto ją granitową płytą z historycznym przesłaniem strażackim — słynnym mottem: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”.

Na płycie umieszczono nową żeliwną pompę, natomiast szczyt altany zwieńczyła miedziana iglica z najstarszym herbem strażackim, pochodzącym z czasów powstania pierwszej straży ogniowej na Podhalu, oraz datą 1886.

Tablice pamięci – historia zapisana w drewnie

W trakcie prac zrodził się pomysł, aby przywrócić pamięć temu wyjątkowemu miejscu. Zdecydowano się umieścić specjalne drewniane tablice, wkomponowane w zadaszenie altany, prezentujące kluczowe daty i wydarzenia związane z historią Szaflar oraz samego Rynku. Dzięki temu na sześciu filarach możemy dziś przeczytać krótkie opisy najważniejszych momentów z dziejów wsi.

Początki wsi i parafii

Pierwsza tablica informuje, że jest to „historyczne miejsce początków wsi i parafii Szaflary, założonej przez cystersów w XIII wieku”. Umieszczono na niej herby gminy Szaflary oraz zakonu cystersów. To właśnie tutaj znajdowało się centrum dawnej osady z rynkiem i kościołem.

Powstańczy zryw z 1846 roku

Druga tablica przypomina wydarzenia z 1846 roku. To stąd wyruszyli powstańcy pod wodzą ks. Michała Janiczaka, aby nieść pomoc Powstaniu Chochołowskiemu. Był on trzydziestoletnim wikariuszem w Szaflarach, który zorganizował oddział złożony z kilkudziesięciu mieszkańców Szaflar i Białego Dunajca. Ostatecznie wyprawa nie doszła do skutku z kilku przyczyn, a sam duchowny zmuszony był uciekać na Węgry.

Narodziny straży ogniowej

Trzecia tablica przywołuje rok 1886, kiedy to studnia została wybrana na potrzeby najstarszej straży ogniowej. Świadczy o tym uchwała Rady Gminnej w Szaflarach z 9 września 1886 roku, w której zapisano m.in.: „Uchwalono jednogłośnie i uznano, ażeby studnię na wodę (…) pomiędzy kościołem a spichlerzem gminnym wykopał (…)”.

Czwarta tablica przypomina 10 listopada 1918 roku, kiedy to na szaflarzańskim Rynku odbył się wiec patriotyczny oraz uroczyste ślubowanie „Ojczyźnie – Polsce”. Przemawiali wówczas m.in. rotmistrz Mariusz Zaruski, założyciel Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, oraz Jan Dziedzic — profesor gimnazjum w Nowym Targu i reprezentant Powiatowej Organizacji Narodowej.

Hołd dla Józefa Piłsudskiego

Piąta tablica odnosi się do roku 1920. Głosi ona, że w tym miejscu odbyło się uroczyste zgromadzenie ku czci Józefa Piłsudskiego oraz zbiórka funduszy na dar narodowy „Odrodzenie”. W akcję włączyli się mieszkańcy Szaflar, a hrabia Jerzy Uznański ofiarował na ten cel 2000 marek polskich.

Tragiczny pożar z 1932 roku

Ostatnia tablica przypomina jeden z najtragiczniejszych dni w historii wsi — 15 sierpnia 1932 roku, kiedy to w sercu Szaflar wybuchł ogromny pożar. Podkreślono, że to właśnie z rynku, z tej studni, czerpano wodę do gaszenia ognia.

O dramatycznych wydarzeniach pisał „Ilustrowany Kurier Codzienny” w wydaniu z 18 sierpnia 1932 roku, w artykule pt. „Jak spłonęły Szaflary”. Z relacji wynika, że doszczętnie spłonęło 130 budynków w 58 gospodarstwach, a straty oszacowano na około pół miliona złotych. Ruchome mienie i inwentarz żywy udało się jednak uratować, mimo niezwykłej gwałtowności pożaru, który trwał zaledwie półtorej godziny.

Akcję ratunkową utrudniała gęsta zabudowa oraz fakt, że większość mieszkańców przebywała w tym czasie na odpuście w Ludźmierzu. W gaszeniu pożaru uczestniczyło 14 straży pożarnych z okolicy oraz policja z sześciu posterunków. Wspomniano również o pojedynczych kradzieżach, do których doszło w zamieszaniu. Co znamienne — mimo ogromu zniszczeń, nikt nie stracił życia. Po latach mówiono, że była to zasługa opieki Matki Bożej.

Lekcja historii

Tablice w Szaflarach stanowią dziś wyjątkową lekcję historii — żywą opowieść o dziejach jednej z najstarszych, a być może najstarszej wsi na Podhalu. To dowód na to, że nawet niewielka przestrzeń może kryć w sobie wielką historię.

Beata Szkaradzińska

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama

Galerie

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Górskie serki i pasterskie dzwonki

Fenomen szopki krakowskiej

Nagrodzeni zasłużeni dla Kościeliska

Tatry dla krwiodawców i nie tylko

Joanny Wnuk-Nazarowej opowieść o Henryku Mikołaju Góreckim

Jubileuszowe spotkanie krwiodawców w Witkacym

Wymiana desek z Sopotem za nami, sezon zimowy otwarty

Nocne niebo na Stacji Kultura Zakopane

Kapitan Barbara Grocholska-Kurkowiak ma ciepły dom

Podhalańskie mamuty i astronauci z Gliczarowa

Wielkie Forum Samorządowe pod Giewontem

Grecko-chrześcijańskie tropy pod Giewontem

Dom Pamięci w Miejskiej Galerii Sztuki w Zakopanem

Tu króluje rzeźba, "Jutrzenka", sala po prawej

Na osnowie czasu, czyli pół wieku Małgorzaty Kowalczyk

Agata Kowal w "Jutrzenkowej" Galerii ARTPARK

Okno pogodowe nad Morskim Okiem

Morskie Oko w komiksie

Po ślubowaniu i pasowaniu

Odkopywanie Zakopanego w Hyrnym

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
PRACA | dam
Pracownia Projektowa SŁOWIK ARCHITEKTURA z siedzibą w Zakopanem, poszukuje ARCHITEKTA.. 668 309 058 https://slowikarchitektura.pl/ biuro@slowikarchitektura.pl
Tel.: 668
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
PRACA | dam
Zakopane - zatrudnimy KONSERWATORA. tel: 502 350 981, 602 484 233
PRACA | dam
Jeśli lubisz kontakt z ludźmi, a kawa to Twoja pasja. Zadzwoń i dołącz do Samanty w Zakopanem. Zapraszamy! Tel. 666 387 888.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI PIEKARZA. Na stałe, umowa. 602 759 709
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
SPRZEDAM MIESZKANIE KRAKÓW - KURDWANÓW - ŚWIETNA LOKALIZACJA. Oferujemy na sprzedaż jasne i przestronne mieszkanie położone w zadbanym budynku na osiedlu Kurdwanów. Powierzchnia 28,12 m kw. Budynek wyposażony jest w trzy windy, w tym jedną towarową. UKŁAD MIESZKANIA: - duży pokój z wnęką (nyżą), - jasna kuchnia z oknem, - duża, oszklona loggia, - piwnica przynależna do mieszkania. Mieszkanie jest słoneczne i ustawne, IDEALNE DLA SINGLA, PARY lub JAKO INWESTYCJA POD WYNAJEM. Lokalizacja zapewnia szybki dojazd do centrum oraz dostęp do pełnej infrastruktury - sklepy, przystanki komunikacji miejskiej, szkoły i tereny zielone w zasięgu kilku minut spacerem. SPRZEDAŻ BEZ POŚREDNIKÓW. Cena 450 tys zł - do negocjacji. Kontakt: 604 08 16 43
SPRZEDAŻ | zwierzęta
OWCZARKI PODHALAŃSKIE - szczenięta - 506 368 311.
USŁUGI | budowlane
"Tedy" Usługi budowlane: sprzedaż domów w stanie deweloperskim, budowa domów murowanych i drewnianych, wszelkie pokrycia dachowe, ocieplenia/termomodernizacja domów/budynków, sprzedaż materiałów budowlanych, nadzory budowlane, usługi transportowe. 608 729 122, +49 15 205 734 746, mail: tedy32@o2.pl
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMOC KELNERSKĄ. PRACA STAŁA + świadczenia. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
Restauracja w Zakopanem zatrudni POMOC KUCHENNĄ na sezon letni. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM DLA UCZNIÓW, STUDENTÓW na umowę zlecenie. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OSOBĘ NA STANOWISKO: ZMYWAK/OBIERAK. Praca stała lub sezonowa. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
ZATRUDNIĘ POMOC KUCHENNĄ - Zakopane Jaszczurówka/Chłabówka - 601 50 44 86
SPRZEDAŻ | różne
OPAŁ BUK. 660 079 941.
SPRZEDAŻ | różne
PIERZE I PUCH Z GĘSI. 536 88 77 35.
NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
Sprzedaż NIERUCHOMOŚCI na Podhalu. Zadzwoń 792 250 793 lub skorzystaj z formularza na www.dobrasprzedaz.pl
NIERUCHOMOŚCI | kupno
Kupię MIESZKANIE w Nowym Targu. Bezpośrednio od właściciela. Może być do remontu. Pomogę załatwić formalności. Tel. 603 607 360.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.