2026-02-08 17:00:32

Zakopane, historia

Ten dom dla swojej wybranki zbudował ostatni zbójnik na Podhalu

Miał napadać na karczmy, wykorzystując swój talent taneczny, popaść w konflikt z proboszczem Stolarczykiem i zakochać się w pięknej Katarzynie z Toporów. Postać Wojtka Matei przez lata obrosła legendą i dziś trudno oddzielić fakty od wytworów ludzkiej wyobraźni.

Latem i zimą obok drewnianej chałupy stojącej u wylotu doliny prowadzącej do Dziury w Tatrach przechodzą setki turystów. Niewielu z nich wie, że według przekazów mieszkał tu Wojtek Mateja – uznawany za ostatniego tatrzańskiego zbójnika – wraz ze swoją ukochaną Katarzyną z Toporów, zwaną Kacką. Sporych rozmiarów drewniany dom od lat stoi opuszczony. Wzniósł go słynny Klimek Bachleda, pierwszy tatrzański ratownik, wspólnie z cieślą Wawrzyńcem Rajcą. Mateja miał wybudować go dla swojej wybranki – góralki słynącej z niezwykłej urody.

Miejsce nie było przypadkowe. Dom stanął tak, by w razie potrzeby można było szybko schronić się w pobliskiej jaskini Dziura. To tam – jak głosi legenda – zbójnik ukrywał zrabowane skarby. Mówiono, że napadał na wędrownych kupców i karczmy.

Krew nieraz się przelała

Według podań Mateja miał serce dla potrzebujących. Proszącym o wsparcie nie pozwalał iść za sobą w las, lecz po chwili wracał z garścią grajcarów. Jednocześnie przypisywano mu bezwzględność. Aby zdobyć korale dla ukochanej Kacki, miał zabić młodą dziewczynę.

Wspominano go jako silnego, dobrze zbudowanego mężczyznę. Gdy pojawiał się w karczmie, fundował wszystkim trunki. Był jednak niebezpieczny, zwłaszcza gdy ktoś ośmielił się stanąć mu na drodze do jego ukochanej. W chałupie pod Reglami, wzniesionej dla Kacki, podobno nieraz dochodziło do krwawych zatargów.

Górale mówili o nim: „Z początku był zbójnikiem jak się patrzy – rabował na Luptowie, ludzi częstował, radzi go widzieli. Potem się jednak zmienił, zdziczał, Boga nie szanował, i źle skończył”.

Silny mężczyzna o antycznych rysach

W literaturze znaleźć można kilka opisów Wojtka Matei. Przedstawiany jest jako mężczyzna o niemal greckich, antycznych rysach twarzy, pewnym spojrzeniu i imponującej sylwetce. Ubrany w odświętny góralski strój przyciągał uwagę i budził respekt.

W jego burzliwym życiorysie pojawia się także konflikt z proboszczem Józefem Stolarczykiem, który próbował sprowadzić go na dobrą drogę. Kapłan miał ostrzegać Mateję, że kto „na rozbój chodzi”, zwykle kończy tragicznie – na bukowej gałęzi.

Muzyka, porwanie i sprytne rabunki

Legenda głosi również, że Mateja był zafascynowany muzyką Bartusia Obrochty – znanego góralskiego skrzypka i gawędziarza. Miał go nawet na pewien czas porwać w Tatry, by grał mu na hali.

W opowieściach pojawia się też wątek jego sprytu. Wchodząc do karczmy, tańcem i przyśpiewkami zajmował uwagę karczmarki, a jednocześnie dawał sygnały czekającym na zewnątrz kompanom, którzy w tym czasie dokonywali rabunku.

Między historią a legendą

Postać Matei przywoływana jest również w filmie „Ród Gąsieniców”. Zdaniem regionalistów w opowieściach o Matei prawda miesza się z mitem. Czy rzeczywiście rabował bogatych, by wspierać biednych? Trudno to dziś jednoznacznie potwierdzić. Zbójnicy w oczach dawnych górali bywali jednak postrzegani jako mściciele i symbol sprzeciwu wobec niesprawiedliwości.

Niektórzy podkreślają, że Mateja był przede wszystkim twardym, zwykłym góralem, próbującym przetrwać w trudnych czasach. Po latach jego historia została upiększona, a szczegóły działalności zatarły się w pamięci. Jedno pozostaje pewne – silny charakter i związek z tatrzańską ziemią sprawiły, że Wojtek Mateja na trwałe zapisał się w lokalnej tradycji.

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

czytelnik 2026-02-10 14:25:26

Szkoda... szkoda, że ta chałupa, fantastyczny pomnik historii, tak marnieje w zastraszającym tempie. Nie wiem kto ma prawo własności do niej ale warto by było, panie '' burmiszczu '' ;) , zaopiekować się nią i uratować przed doszczętnym zniszczeniem i zawaleniem. Da się ? ...

X.Kałofil 2026-02-10 11:06:07

Kurde, nic się tu nie ukryje.

X.Teofil 2026-02-09 15:44:20

Ostatnim zbójem na Podhalu był baca Luluś. Odbierał bogatym krewnym i dawał biednym czyli sobie.

Tryjer 2026-02-09 05:47:21

"Hej ciemna nocka była
Hej jak my na zbój poszli
Hej Pon Bóg scynscia nie doł
Hej nic my nie przynieśli"
Wcale nie ostatni, na Podhalu mamy do tej pory takich złodziei co to okradają każdego nie tylko bogatego a zatrzymują dla siebie, z biednymi się nie dzielą.

sierżant Garcia 2026-02-08 20:53:03

Zbójnik ale taki komunista po góralsku. Jak mieliśmy porzed wojną takich polityków jak teraz, to to nie dziwię się .... że teraźniejsi też boją je Ruskich.

Galerie

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
PRACA DLA TYNKARZA LUB BRYGADY NA TYNKI. 535 290 865.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
Hotel **** w Zakopanem zatrudni KUCHARZA a la Carte tel. + 48 792 276 261
PRACA | dam
Młoda energiczna osoba poszukiwana do pracy na weekendy pod Gubałówką.... szczegoly pod numerem telefonu 781271166.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia MIESZKANIE 80 m2 - Szaflary. 660 876 537.
PRACA | dam
Przyjmę DO OPIEKI NAD STARSZĄ OSOBĄ. 665 602 766.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Emerytka szuka DOMU Z OGRODEM do wynajęcia - Nowy Targ i okolice. 575 450 977.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW ORAZ WIĘŹBY DACHOWE WRAZ Z POKRYCIEM. 572624414.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
PRACA | dam
Zatrudnię SPRZEDAWCZYNIĘ DO SKLEPU SPOŻYWCZEGO W ZAKOPANEM. 606 115 465.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.