Pan Samochodzik i bezcenny brylant

To zaskakująca historia, mówiąca o losach polskich zabytków, ale i ludziach, którzy potrafią w bezinteresowny sposób przywracać je społeczeństwu.

Nie wiadomo skąd album wziął się w starej szkole w oddalonej o blisko 300 km Kuźni Raciborskiej. W wakacje, podczas przenosin starej szkoły, z której dzieci wyprowadzały się do nowego gimnazjum, dyrektorka poleciła Wojciechowi Gdeszowi, nauczycielowi historii, by przejrzał opuszczone zakamarki szkoły.

Już pierwszego dnia pracy historyk natrafił na nieznany album, który na pierwszej stronie zawierał dedykację i datę - 1893 r. Wewnątrz były fotografie - widoki Suchej i okolic, wykonane prawdopodobnie w jednej z pierwszych pracowni fotograficznych w Polsce, która mieściła się w suskim pałacu.  Bo jednym z pierwszych polskich pasjonatów, którzy zajęli się fotografią, był hrabia Aleksander Branicki, ówczesny właściciel zamku. Autorem portretów i pejzaży, które znalazły się w albumie, był jego syn Władysław.

Niewielki album zniknął z suskich zbiorów prawdopodobnie tuż po zakończeniu wojny. Podzielił on los ogromnej biblioteki Branickich, która została wywieziona z pałacu.

Historyk, jak i dyrektorka szkoły Kinga Apollo nie mieli wątpliwości, że tak cenny zabytek nie powinien pozostawać w szkolnej izbie pamięci. - Wiedziałem, że to bomba! Brylant, który dziś trafia do najlepszych jubilerów. Ci będą wiedzieli, co zrobić, by rozbłysnął pełnym blaskiem - opowiada przejęty Wojciech Gdesz podczas przekazania albumu dla muzeum w Suchej Beskidzkiej.

Jak zauważa, cała historia była wielką przygodą dla niego jako historyka oraz jego uczniów. Do tego dołączył się wątek osobisty - Gdesz bardzo często przyjeżdżał na ziemię suską jako turysta, tu też oświadczył się swojej żonie. A samą historię z albumem postrzega jako zawodową przygodę. - Czułem się jak filmowy Pan Samochodzik, odkrywający tajemnice historii - podkreśla.

Uroczyste przekazanie albumu odbyło się w sali rycerskiej suskiego zamku, a zabytek burmistrzowi Stanisławowi Lichosytowi przekazała Rita Serafin, burmistrz Kuźni Raciborskiej.

fig