Stanisławowi Barabaszowi

Stanisław Barabasz (1857-1949) - narciarz, architekt, artysta, etnograf, kolekcjoner i pedagog. W 1901 r. zamieszkał na stałe w Zakopanem, został pierwszym polskim dyrektorem Szkoły Przemysłu Drzewnego, ale przyjeżdżał tu regularnie od 1877 r. W kierowanej przez siebie szkole wprowadzał podhalańskie formy zdobnicze w meblarstwie. Był propagatorem rodzimej sztuki góralskiej, współzałożycielem TOPR i TG „Sokół”.

Stanisław Barabasz znany jest przede wszystkim jako jeden z pionierów narciarstwa, a już nieco mniej jako etnograf czy kolekcjoner. W zbiorach Muzeum Tatrzańskiego znajduje się kolekcja złożona z kilkuset eksponatów, którą stworzył Stanisław Barabasz.

Szkoła Kenara jest kontynuatorem legendarnej zakopiańskiej Szkoły Przemysłu Drzewnego, a szkolnictwo artystyczne pod Giewontem rozpoczęło się od Szkoły Snycerskiej, założonej przez Towarzystwo Tatrzańskie w 1876 r. Na jej bazie powstały kolejno Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego, a po drugiej wojnie światowej Państwowe Liceum Technik Plastycznych noszące obecnie imię Antoniego Kenara.

*

Uroczystości poświęcone Stanisławowi Barabaszowi odbyły się dzisiaj, 28 października, w szkole Kenara. Pamiątkową tablicę zaprojektowała Ewa Ross-Baczyńska. Po jej odsłonięciu otwarto okolicznościową wystawę. Zagrała orkiestra smyczkowa Zespołu Państwowych Szkół Artystycznych w Zakopanem pod kierunkiem Cezarego Wagnera.

O dziejach Szkoły Przemysłu Drzewnego i Stanisławie Barabaszu opowiadał Ryszard Gapski,historyk sztuki. - Zakopane było wtedy częścią Galicji, a szkoła pod auspicjami cesarza Austrii. Poprzednikami Stanisława Barabasza byli Czech Franciszek Neużil i Edgar Kovats pochodzenia węgierskiego,którzy w architekturze i zdobnictwie propagowali styl tyrolski. Dopiero Barabasz dostrzegł potencjał w rodzimej podhalańskiej sztuce i wprowadził ją do nauczania w szkole. Pod wpływem Witkiewicza, Barabasz zapoczątkował nowe kierunki nauczania, czerpiąc z rodzimego stylu. Był wybitnym architektem, projektantem i malarzem” – mówił Ryszard Gapski.

jof