POLECAMY
Jak "Tygodnik Podhalański kłamie" ? Książka dostępna jest też w redakcjach w Zakopanem i w Nowym Targu.

Reklama

2021-09-08 10:00:00

Reklama

Z archiwum

Bacowie z Kasprowej

Jan Chyc Kuros był ostatnim bacą na Hali Kasprowej. Ludzie bali się jego spojrzenia, bo umiał zacynić złe.

Dawniej niemal wszystkie tatrzańskie hale tętniły pasterskim życiem. Jednym z takich magicznych miejsc była Dolina Kasprowa, wtedy należąca m.in. do Gąsieniców Byrcynów. – Już ok. 1650 roku Kasprowa była doliną rodową. Gąsienicowie wymienili ją z Szaflarskimi za Jaworzynę i Krytą. Są na to dokumenty – przekonuje Wojciech Gąsienica Byrcyn. – W 1812 roku właścicielem Kasprowej był Kazimierz Gąsienica z Gładkiego, a później jego potomkowie – tłumaczy.

Jedną z postaci związanych z Doliną Kasprową był Kazimierz Chyc, który ponad 25 lat prowadził bacówkę. Gospodarzył tam aż do drugiej wojny światowej. – Kiedy budowano kolejkę na Kasprowy Wierch, to pośrednią stację na Myślenickich Turniach usytuowano w tym miejscu, gdzie wcześniej odbywały się halne zbory świętojańskie. To był pierwszy dzień, kiedy na szałas mogły przyjść baby. Gdy to się skończyło, Kazimierz bardzo rozpaczał. Była tam skała, skąd było widać, jak gazdują na polanach Kasprowej, Kondratowej, Goryczkowej i Kalatówkach. A gdy tam ktoś zaśpiewał, to wszyscy wokół wiedzieli, że to stamtąd głos się rozchodzi– opowiada Byrcyn.

Po Kazimierzu Chycu gazdówkę przejął Stanisław Gąsienica Byrcyn, ojciec pana Wojciecha. – W czasie wojny mój ojciec był wybrany przez współwłaścicieli Kasprowej do wypasu owiec i prowadzenia bacówki – wspomina Byrcyn. – Tata miał tam po matce Józefie Gąsienicy Marcinowskiej stosunkowo duże – jak na tamte czasy – udziały. Odziedziczył jedną szóstą z jednej siódmej całej doliny. Tak więc, po zliczeniu wszystkiego, ojciec posiadał własny udział w postaci jednej czwartej Niżniej Polany Kasprowej. Wszystko to znam z rodzinnych opowieści, bo czasów tych nie pamiętam – opowiada. W Dolinie Kasprowej Byrcynowie mieli 3 szałasy wybudowane pod koniec XIX wieku. Dwa znajdowały się na Niżnej Polanie Kasprowej; jeden dziadkowy, a drugi był współwłasnością rodziny. Trzeci – położony na Starych Szałasiskach – należał do Stanisława Byrcyna.

W latach 50. i na początku 60. ub. wieku Stanisław Byrcyn był pełnomocnikiem – zarządcą Doliny Kasprowej, szefował wszystkim współwłaścicielom. Mały Wojtuś po raz pierwszy był tam w wieku 5 lat. Ojciec zabrał go na halę, pojechali żelaznym wozem. – Był to dzień, kiedy na Polanie Kasprowej okociła się owca. Urodziła 4 jagnięta i tata dał mi je wszystkie. Zabraliśmy je razem z matką do domu na Gładkie – wspomina mój rozmówca.

– Niemal od urodzenia byłem przygotowywany na bacę. Rodzice nawet nie przywiązywali wagi do nauki. Bylebym tylko nauczył się szałaśnej gazdówki – wspomina. – W pewnym momencie zaczęło się mówić o regulacjach własnościowych w Tatrach. Krążyły informacje, że za jednym zamachem wszystkich baców wyrzucą z hal. Pewnego dnia tata przyszedł do domu i mówi mamie: „Agnieska, hole nam bierom”. Później siadł koło mnie i powiedział: „Synu, hole nam bierom. Bacom nie bedzies. Bedzies się musioł ucyć” – sięga pamięcią wstecz. Kiedy był uczniem, spędzał w górach 2 ostatnie tygodnie wakacji. Zabierał ze sobą świeże chleby i szedł pomóc bacy. – Miałem zapewnione miejsce do spania i jedzenie. Pomagałem w różnych pracach przy szałasie. Racie obcinałem chorym owieczkom, ale nigdy sam nie chodziłem z owcami. Za to juhasem był mój brat Marek, który dbał o mnie – podkreśla pan Wojciech. – Jak byłem małym chłopcem, honielnikowania uczyłem się u bacy Władysława Wirmańskiego w Dolinie Jaworzynki – dodaje.

Przed wywłaszczeniem ostatnim bacą w Kasprowej był Jan Chyc Kuros, który był właścicielem dużej części doliny. – Kuros umiał zacynić złe. Ludzie bali się go do końca życia, gdy nawet chodził o kulach i był chory, bali się jego spojrzenia. Gdy się modlił, to ludzie tylko patrzyli, żeby miał oczy zamknięte. Jak krowę zacynił, to później pasła się w kółko – przypomina sobie opowieści. – Ale ja do niego przychodziłem. Pomagałem mu. Oscypki robiliśmy – dodaje.

Od dawna w Kasprowej nie ma szałasów i owiec. Zniknęły na przełomie lat 60. i 70., a na Starych Szałasikach nieco wcześniej. Szałas przetrwał tam do lat powojennych. Później zabrała go lawina. – Ja ten szałas znam tylko ze zdjęcia, malunku Barabasza i opowieści taty. Byłem zbyt mały, żeby go pamiętać – twierdzi Wojciech Byrcyn. – Miał dach, który spadał do samej ziemi. Jak przychodziła słota, pod tym poddaszem mógł się schronić kierdel owiec. Dylina była dosyć wysoko, chociaż zdarzały się okresy, kiedy była mokra. Z tego wynika, że popod szałas szła woda. Po koniec wojny, kiedy przyszli Rosjanie, rodzice, bojąc się o dzieci, chowali je pod dylami ­– dodaje. Na środku polany został tylko samotny stary smrek, który pamięta tamte czasy, i ukryte w trawie kamienie po Byrcynowych bacówkach.
Jolanta Flach
Tygodnik Podhalański 16-17/2011

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • KUPNO
    KUPIĘ STARE SANIE GÓRALSKIE MOGĄ BYĆ DO MAŁEJ RENOWACJI. Tel. 691 523 433, paula.9@interia.pl
  • SPRZEDAŻ | różne
    LIKWIDACJA OBIEKTU W KOŚCIELISKU - WYPRZEDAŻ w dniach 27-29.09 - drewnianych mebli (łóżka, fotele i inne) odbiór osobisty. Tel.694180903
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM zatrudni POMOC KUCHENNĄ. Warunki pracy i płacy bardzo dobre. Kontakt tel. 602 186 987.
  • PRACA | dam
    PIEKARNIA W ZAKOPANEM zatrudni DZIEWCZYNĘ LUB CHŁOPAKA DO KROJENIA CHLEBA. Praca na noc. 604 102 804, 602 285 793, 601 512 211.
  • PRACA | dam
    Firma w Zakopanem zatrudni PANIĄ DO SPRZĄTANIA i MAGAZYNIERA/-KĘ (praca na noc). 604 102 804, 602 285 793, 601 512 211.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia PÓŁ DOMU (3 pokoje) - Białka Tatrzańska. 695 505 776.
  • PRACA | dam
    "TESKO" Tatrzańska Komunalna Grupa Kapitałowa Spółka z o.o. w Zakopanem zatrudni KIEROWCĘ CIĄGNIKA oraz PRACOWNIKA FIZYCZNEGO do Zakładu Utrzymania Dróg na okres zimy, na pełen etat. Nr tel. 18 20 25 629, e-mail: tesko@tesko.pl
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 6, 2004, kombi, diesel. 660 275 561.
  • PRACA | dam
    Zatrudnie Kierowców C+E NA trasy krajowe Wyjazdy z Nowego Targu na Śląsk powrót Nowy Targ Wysokie zarobki dobre warunki pracy. 601852059luczkowskitrans@gmail.com
    Tel.: 601852059
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Zakopanem zatrudni na stałe POKOJOWĄ. 666378357.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ DZIAŁKĘ ZABUDOWANĄ LUB NIEZABUDOWANĄ w Zakopanem lub najbliższych okolicach, tel.786119886
  • KOMUNIKATY
    W NIEDZIELĘ W BIAŁYM DUNAJCU - OKOLICE GMINY - ZAGINĘŁY 2 KROWY CZERWONO-BIAŁE.NAGRODA DLA ZNALAZCY. 600 771 479.
  • PRACA | dam
    Karczma Tatrzański Bór w Małem Cichem zatrudni kelnerkę oraz pomoc kuchenną (garmażerka) mile widziane doświadczenie. Możliwość zakwaterowania.
  • PRACA | dam
    Praca opiekunki w Domu Opieki dla osób starszych w Zakopanem, Struga 4. 698-673-260swiatkowska.w@wp.pl
    Tel.: 698
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy OSOBY DO PUNKTU GASTRONOMICZNEGO OD JUŻ - SPRZEDAŻ GOFRÓW I WINA GRZANEGO - KRUPÓWKI. Kontakt: 533 226 109.
  • PRACA | dam
    PENSJONAT W KOŚCIELISKU ZATRUDNI OSOBĘ DO SPRZĄTANIA I KELNERKĘ. 608 806 408
  • PRACA | dam
    PENSJONAT W KOŚCIELISKU ZATRUDNI OSOBĘ DO RECEPCJI I PRAC MARKETINGOWYCH. 608 806 408
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO-USŁUGOWY, W CENTRUM NOWEGO TARGU ul. Krzywa. 608 806 408
  • PRACA | dam
    Włoska restauracja PER AMORE poszukuje osób do pracy na stanowisko: KUCHARZ, POMOC KUCHENNA, ZMYWAK. Tel. 511 711 711.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI 2 HA - k/Białki. 182856454.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ZAKOPANE, KOTELNICA DZIAŁKA ROLNA BEZ DOJAZDU 1625mkw, c. 45 000zł. 501 614 182, www.suchodol.com
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA DOMINIUM na Krupówkach ZATRUDNI KELNERKĘ, PIZZERA, DOSTAWCĘ - NA STAŁE. 668 404 790, 664 023 298.
  • PRACA | dam
    POKOJOWA w hotelu 4* w centrum Zakopanego. Kameralny obiekt, spokojna praca. Pełny etat, umowa o pracę. Tel. 889 949 381.
  • PRACA | dam
    KUCHARZ/RKA śniadaniowi oraz a\'la carte - w hotelu 4* w centrum Zakopanego. Pełny etat, umowa o pracę. Tel. 792 276 261.
    Tel.: 792 276 261
  • PRACA | dam
    POKOJOWA Praca od zaraz. Zatrudnimy osobę do sprzątania apartamentów w Białce Tatrzańskiej, z możliwością zakwaterowania. Możliwa umowa o pracę,stabilne warunki zatrudnienia, dobre wynagrodzenie, miła atmosfera. kontakt pod numerem tel. 668 850 500.
  • PRACA | dam
    KARCZMA SZAŁAS KURNIAWA ZATRUDNI POMOC KUCHENNĄ - Zakopane Jaszczurówka - 608 842 830.
  • PRACA | dam
    Hotel "Sabała" w Zakopanem zatrudni OSOBĘ DO SPRZĄTANIA POKOI. Oferujemy umowę o pracę. Bardzo prosimy o kontakt osobisty w recepcji hotelu przy ulicy Krupówki 11 lub tel. 18 20 150 92.
  • PRACA | dam
    Hotel "Sabała" w Zakopanem zatrudni OSOBĘ NA REKREACJĘ HOTELOWĄ. Bardzo prosimy o kontakt osobisty w recepcji hotelu przy ulicy Krupówki 11 lub tel. 18 20 150 92
  • PRACA | dam
    Hotel w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni: - Kucharzy/ młodszych kucharzy - Panie do przygotowywania śniadań - Kelnerów/ kelnerki - Recepcjonistki/ Recepcjoniści Praca stała bądź dorywcza, elastyczny grafik pracy, stabilne warunki zatrudnienia. 507645428natalia25-92@o2.pl
    Tel.: 507645428
  • PRACA | dam
    Restauracja Adamo przyjmie do pracy kucharza, pizzera, kelnera, pomoc kuchenna.. 606951331
    Tel.: 606951331
  • PRACA | dam
    Pensjonat w centrum Zakopanego zatrudni PRACOWNIKÓW RECEPCJI. CV proszę wysyłać na adres: recepcja.rekrutacja@wp.pl lub kontakt telefoniczny: 666378357.
  • PRACA | dam
    Restauracja "Tunel" zatrudni pizzera na stałe. Umowa o pracę, wysokie wynagrodzenie. 600356497
    Tel.: 600356497
  • PRACA | dam
    Praca całoroczne Pensjonat Kościelisko najlepiej osoba wielofunkcyjna Kelnerka Pokojowa Kucharka możliwe zakwaterowanie i wyżywienie. 600 011 905 info@gorskipalacyk.pl
    Tel.: 600
  • PRACA | dam
    PRACA OD ZARAZ! Wynagrodzenie do 9 000 zł netto! Serwis sprzątający: Vorarlberg Austria. Chcesz być częścią naszego zespołu? Dołącz do nas! Prześlij nam swoje CV na adres: office.cowa@gmail.com.office.cowa@gmail.com
  • PRACA | dam
    POSZUKUJĘ ASYSTENTKI STOMATOLOGICZNEJ lub OSOBY CHĘTNEJ NA TO STANOWISKO (po maturze, DO PRZESZKOLENIA) - Zakopane. 793 333 072 (po godz. 19)
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    NORWEGIA (Oslo) - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy na warunkach norweskich pomocników, tynkarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - praca tylko z pracownikami z Podhala. Praca całoroczna, również w zimie. Zjazdy do kraju co 1-3 tygodnie (samolot) wg. własnego uznania. Pełna elastyczność co do wyjazdów do kraju. Zarobki od 15-25 Euro /godz. Zapraszamy. Tel. 667 602 602.
  • USŁUGI | budowlane
    PŁYTKI, PANELE, SZPACHLOWANIE, MALOWANIE itp. 796 544 016.
  • PRACA | dam
    Karczma na Krupówkach - zatrudnimy PRACOWNIKÓW NA BAR ORAZ KELNERÓW. Od już. Zakopane. Kontakt: 533 226 109.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2021-09-23 23:20 Jaki rodzaj internetu wybrać do domu? 2021-09-23 22:57 Zaczyna wiać, temperatura szybko rośnie 2021-09-23 21:40 Rabuś kradnie komputerem 2021-09-23 21:15 Mieszkańcy Spytkowic ostro sprzeciwiają się rozbudowie Chyżnianki 2021-09-23 21:10 Speedem w pirata 2021-09-23 20:36 W końcu powstanie projekt długo wyczekiwanego chodnika 2021-09-23 19:47 Dobre torby Biedronki wspierają Bank Żywności 2021-09-23 19:45 Zapomniany. Był, a jakby go nie było 2021-09-23 19:15 W Szaflarach rozpoczęło się zebranie wiejskie 2021-09-23 18:59 Gdy na Podhalu kończy się sezon, z dróg momentalnie znikają busy 5 2021-09-23 18:30 Ociepliło się i w Zakopanem od razu więcej turystów 2 2021-09-23 18:00 Personalizowane szkolenia z pierwszej pomocy dla firm. Jak stworzyć odpowiedni program szkolenia? 2021-09-23 17:54 Ratownicy pomagali polskiemu turyście pod Łomnicą 2021-09-23 17:45 Gabaryty na śmietnik. Czas na jesienne porządki 2021-09-23 17:30 Sybilla dla Muzeum Tatrzańskiego 2021-09-23 17:00 Zderzenie na Olczy, były utrudnienia 2021-09-23 16:46 Ulica Sienkiewicza już dwukierunkowa 2 2021-09-23 16:34 Zakopiańczyk, który bez powodu zaatakował przechodnia młotkiem aresztowany 5 2021-09-23 16:32 Trzymamy kciuki za "Sonatę" Bartosza Blaschke 2021-09-23 16:00 Obiad na środku Równi Krupowej (WIDEO) 2021-09-23 15:39 Wydawcy gazet lokalnych: polskie władze mają narzędzia by zmusić reżim do wypuszczenia dziennikarza 4 2021-09-23 15:15 Plac Radeformvald? Adres raczej będzie trudny do wymówienia 5 2021-09-23 14:41 Uwaga utrudnienia drogowe w Lasku 2021-09-23 14:30 Kilka słonecznych chwil na Podhalu i w Tatrach. Nadciąga wichura (WIDEO) 2021-09-23 14:13 Po wypadku na rowerze. Uraz głowy i zaburzenia pamięci 2021-09-23 13:45 Liczę na dobre wieści z Bratysławy - pisze ze szpitala Mateusz Polaczyk 2021-09-23 13:14 Obwodnica na razie donikąd (WIDEO) 2021-09-23 12:45 3 promile we krwi i jeszcze był w stanie jechać samochodem 2021-09-23 12:15 Ten, który słyszy światło księżyca 2021-09-23 12:13 Wnuczka, wnuczek edukuje - babcia, dziadek się stosuje. Policja ogłasza konkurs 2021-09-23 12:00 Kwiaty za elektrograty - pozbądź się śmieci, a dostaniesz wrzozsa 3 2021-09-23 11:28 Kolejny wzrost zakażeń koronawirusem na Podhalu 4 2021-09-23 11:13 Zderzenie auta osobowego z maszyną drogową w Jabłone 2 2021-09-23 11:00 Wydawcy niezależnych gazet lokalnych wspierają Andrzeja Poczobuta 2021-09-23 10:48 Tak będzie wyglądał kryty tor lodowy w Zakopanem 2 2021-09-23 10:00 Ile śniegu spadło na Kasprowym, ile na Łomnicy? Nadciąga wichura 2021-09-23 09:16 Wielkimi krokami zbliża się Jazz Camping na Kalatówkach! Wejściówki w sprzedaży 2 2021-09-23 09:00 Abstynencja pomaga zapobiegać nowotworom 2021-09-23 08:59 Zmiana organizacji ruchu w Zakopanem opóźnia się. Dlaczego? 1 2021-09-23 08:00 Tak się budzi dzień w Mieście 2021-09-23 07:00 Lipnica opłakuje Mateusza 2021-09-22 22:30 Seniorzy pamiętają o Wyszyńskim 2021-09-22 21:55 Rozbity gang narkotykowy - w tle towar warty 6 mln zł (WIDEO) 2021-09-22 21:20 W piątek pogrzeb hokeisty Podhala, który zmarł nagle w młodym wieku 1 2021-09-22 21:00 Czas wyruszyć na muzyczny szlak. W piątek startuje Music Trail Festival 2021-09-22 20:33 Madzia mieszka w Białym Dunajcu. Rodzice zbierają dla niej pieniądze na sprzęt rehabilitacyjny 2021-09-22 20:19 Podyskutujmy o książkach 2021-09-22 20:00 Łapy, łapy, cztery łapy w Lądku-Zdroju 2021-09-22 20:00 Wodociąg na Piaskach? Wykonawca poszukiwany 1 2021-09-22 19:52 Miłośnicy gier i kolei będą się mogli wykazać
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2021-09-23 23:22 1. cepry ty łbie 2021-09-23 23:01 2. 1. Ujednolicić projekt graficzny rozkładów oraz oznaczenia 2. Miasto powinno odpowiadać za stan rozkładów jazdy, tj odpowiednio je umieścić na przystanku i zabezpieczyć - w końcu umowa na realizacje przewozów powinna działać w dwie strony 3. Busy realizujące regularne połączenia powinny mieć gps (pierwszy lepszy system flotowy), tak żeby sprawdzać wykonanie przewozów 4. Jakieś minimalne wymagania odnośnie pojazdów realizujących przewozy 5. Polowanie na okazjonalną lewizne w sezonie Tyle i aż tyle trzeba ze strony władz żeby to zaczęło jakoś fukcjonować 2021-09-23 22:36 3. Polskie władze mają narzędzia, by uwalniać ludzi więzionych przez reżim Łukaszenki? A to ciekawe!!!! To ja myślę, że wydawcy gazet lokalnych mają narzędzie do obalenia Łukaszenki.z Putinem łącznie. 2021-09-23 22:33 4. Dopalacze robią siano z mózgu a to są następstwa szkodami mi turysty i szaleńca 2021-09-23 21:39 5. @kamil Do Zakopanego nie ma po co przyjeżdżać. Nawet jak nie ma ludzi. Chcesz pochodzić po górach, to są lepsze miejscowości na wypad w Tatry. 2021-09-23 20:38 6. @Vajper, już to widzę jak następnym razem, po przywrócenia właściwej kolejności ruchu KTT wymusza pierwszeństwo bo tak był przez miesiąc. Tu nawet garb w wykonaniu @lewego migacza by nie pomógł! 2021-09-23 20:24 7. Jo se tak myślym, ze jus downo powinna hulać kolyjka gondolowo Kościelisko-Zacofane-Białka T. i Zomb-Cyrla przez Łolce, abo inkso trasa jak fto woli... Tak cy siak zwrociyłyby sie koszty z nawiązkom a i cepry miały by atrakcje. Zero syfu z siylnika, korkof a casu pewnie tys by zostało duzo wiyncyj. Som miasta na świecie, co juz downo tak majom i se chwolom, ale przecie u nos sie nie do, bo piniyndzy nima, a i eko terroryści łod razu bedom mieć pole do popisu!. Takze bedzie dalyj jak jest: biadolynie i biadolynie... 2021-09-23 20:11 8. Ja jako były partyzant powiem tak: najlepiej dla nich, jakby na papieża wybrali Białorusina. Ten zmieniłby im oblicze ziemi i mieliby Tesco, Lidla z całym tym badziewiem ładni opakowanym w kilku językach Europy zjednoczonej. 2021-09-23 19:49 9. A ja chodzę pieszo do pracy w Zakopanem 4 km. Nie odważyłabym się wsiąść do ciasnego busa, w którym ani kierowca ani pasażerowie nie mają masek. Jeździ po Zakopanem zielony bus prowadzony przez starszego człowieka który pali w aucie. Smród nie do wytrzymania. Lepiej skorzystać z autobusu miejskiego. Dlaczego u nas mają jeździć busy a nie autobusy? W busie jest ciasno. 2021-09-23 19:32 10. @tadek.Nie chciałbyś pisać dla Wyborczej,Soku z buraka,czy Fabryki Troli?Miałbyś większy posłuch.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

Album TP

FILMY TP

Bojcorka