2021-09-09 10:30:00

Z archiwum

Życie w sepii

Reklama

Czy gdyby Awit Szubert żył dziś, wystąpiłby w jury programu "Top model", zachwycił się photoshopem i namiętnie kupował kolejne karty fotograficzne? A może jednak - tak jak kiedyś - spędzałby czas w ciemni, w magicznym atelier w Szczawnicy?

Stare fotografie mają w sobie coś niezwykłego. Są niczym dobrze zapisany zbiór wspomnień. Pożółkłe, może trochę wyblakłe, potrafią przenieść w czasie. Uzmysłowić, dokąd zmierzamy i czy warto tak bardzo się spieszyć. Pokazują, jak wszystko się zmienia. Bo dziś miejsca, które z taką starannością utrwalił na zdjęciach jeden z najznakomitszych zawodowych polskich fotografów XIX wieku, odszuka niewielu. Części zabytkowych szczawnickich willi już nie ma, inne zmieniły się nie do poznania. Krajobraz Pienin i Tatr także wygląda inaczej. Górale również.

Pewnie nie poznalibyśmy tak dobrze historii naszego regionu, gdyby Awit Szubert nie był pasjonatem, odkrywcą i erudytą. Studiował na Akademii Sztuk Pięknych razem z Janem Matejko, Arturem Grottgerem i Antonim Kozakiewiczem. Spędził 3 lata na stypendium rządowym w Rzymie, gdzie odkrył rejestrację obrazów – fotografię. Po upadku powstania styczniowego, w którym brał udział, poświęcił się poznanej na obczyźnie sztuce. Nawiązał współpracę z najlepszymi zakładami fotograficznymi w Wiedniu, Wilnie i Warszawie. Z czasem otworzył własne atelier w Oświęcimu.

Co go przyciągnęło do Szczawnicy? Nie najlepszy stan zdrowia. Modne w ówczesnych czasach uzdrowisko zachwyciło fotografa. Wspólnie z żoną założył swój zakład przy ul. Krupniczej 7 w Krakowie oraz w maleńkiej willi za „Domem Kawalerskim” w Pieninach (obecnie jest to dom „Pod Różami” na ul. Jana Wiktora). Fotograf Heleny Modrzejewskiej i wielickiej kopalni – Głównym polem jego działalności była fotografia portretowa – tłumaczy Barbara Węglarz, dyrektor Muzeum Pienińskiego w „Awit Szubert Szczawnickie Atelier”.

– W 1868 r. umieścił pierwsze ogłoszenie w prasie: „Fotografuję portrety z ulepszeniami momentalnymi, zdejmując grupy do 30 osób w salonie (…). Polecając się Szanownej Publiczności, upraszam o łaskawe względy”. Wykonywał portrety znanych osób ze świata polityki i kultury, m.in. światowej sławy aktorki Heleny Modrzejewskiej, biskupa krakowskiego Albina Dunajewskiego. Fotografował też obrazy: „Lithuanię” Grottgera, niedokończoną jeszcze w 1877 r., „Bitwę pod Grunwaldem” Matejki.

Szubert nie ograniczał się jedynie do portretów. Robił zdjęcia, które wykorzystywano do celów naukowych: w chirurgii, archeologii i astronomii. Jako pierwszy sfotografował wnętrze kopalni soli w Wieliczce oraz kopalni węgla kamiennego, należącej do Potockich w Tenczynku.

Zapamiętany został jednak jako znakomity fotograf Pienin i Tatr – Szczawnicy oraz Zakopanego. Jego prace nagradzano medalami na międzynarodowych wystawach w Wiedniu, Brukseli, we Lwowie oraz Paryżu. Docenił je także król Włoch, który za album „Widoki Tatr i Pienin” wysłał Szubertowi list gratulacyjny i brylantową szpilkę. Nagroda nie trafiła do rąk fotografa, zarekwirował ją szef krakowskiej policji. Powód? Znany portrecista miał zatrudniać współtowarzyszy Ludwika Waryńskiego, sądzonego razem z nim w procesie krakowskim.

Tragarze, przewodnicy i gumowe namioty

– W owym czasie, chcąc fotografować panoramiczne widoki gór, trzeba było prócz aparatów mieć pod ręką całe laboratorium – butelki z płynami do natychmiastowego wywoływania zdjęć na miejscu i utrwalania ich na dużych, szklanych kliszach – wyjaśnia Barbara Węglarz. – Wymagało to zaimprowizowania ciemni fotograficznej. Ilość sprzętu była tak duża, że musiała być transportowana przez kilku tragarzy. W wyprawie z Szubertem, prócz górali dźwigających skrzynie, uczestniczyli także przewodnicy i laboranci.

Szubert przemierzał Tatry i Pieniny z dwoma gumowymi namiotami. Jeden z nich służył mu jako ciemnia, drugi był przez niego wykorzystywany do odpoczynku, gdyż jego wyprawa w góry trwała przeważnie 2 tygodnie. – Prace fotografa z owych górskich plenerów przyniosły mu rozgłos i uznanie. Wysoko oceniano jego warsztat i artyzm, każda fotografia miała przemyślaną kompozycję, co niewątpliwie było zasługą jego artystycznego wykształcenia i uprawianego przez niego malarstwa pejzażowego – podkreśla w „Awit Szubert Szczawnickie Atelier” dyrektor Muzeum Pienińskiego. – Sława i zastrzyk pieniędzy wpłynęły na decyzję o budowie domu w Szczawnicy i własnego atelier. Powstało ono na pierwszym piętrze Dworca Gościnnego. Fotograf wyłożył na nie kwotę 2770 florenów austriackich. Głównym wyposażeniem studio było 6-metrowe tło – widok na Pieniny: Trzy Korony, Sokolicę, Dunajec, zamek w Czorsztynie i w Niedzicy. Artysta ustawiał grupy na jego fragmencie, w zależności od pomysłu. Wykorzystywał także inne elementy aranżacji – sztuczne skały, siano, kilkuszczeblowy płot, dzbanki i koszyki.

Wykonywane przez Szuberta zdjęcia były czarno-białe lub w kolorze sepii, na życzenie kolorowane. Każda jego fotografia naklejana była na tekturkę, na której znajdowała się informacja o zakładzie fotograficznym, a na jej odwrocie wydrukowane były medale, którymi nagrodzono fotografa. Szczawnickie atelier było miejscem, w którym Szubert pracował nad osiągnięciem najwyższej czułości emulsji, udoskonaleniem proszku magnezjowego, wykorzystywanego do fotografii z fleszem.

Portrecista prowadził zakład w Szczawnicy do pierwszych lat XX w. – Po śmierci Awita 27 maja 1919 r. szczawnickie atelier straciło swoją rangę. Fotografia szła już inną drogą, niż ta wyznaczona przez XIX-wiecznych mistrzów. Zakład chylił się ku upadkowi. Pod koniec lat 20. wdowa po Awicie i syn podjęli decyzję o likwidacji atelier – kończy opowieść o artyście Barbara Węglarz.

Aneta Dusik

Tygodnik Podhalański 03/2011

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Górskie serki i pasterskie dzwonki

Fenomen szopki krakowskiej

Nagrodzeni zasłużeni dla Kościeliska

Tatry dla krwiodawców i nie tylko

Joanny Wnuk-Nazarowej opowieść o Henryku Mikołaju Góreckim

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
PRZYCZEPKA JEDNOOSIOWA WYWROTKA. URSUS C-360. 692 180 309.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
Górska Grupa Hotelowa zatrudni OSOBĘ DO KIEROWANIA DZIAŁEM HOUSEKEEPINGU w Białce Tatrzańskiej. Oferujemy stabilne zatrudnienie i atrakcyjne wynagrodzenie. Prosimy o przesłanie CV na adres a.rysula@gorskagrupa.pl oraz telefon 535-391-391
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o powierzchni ok. 50 m2. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ, OBSŁUGĘ BARU MLECZNEGO, KELNERA/-KĘ. Kontakt: 600 035 355, 600 035 080 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
MIESZKANIE W CENTRUM ZAKOPANEGO: TRZY POKOJE, DWA BALKONY, WIDOKOWE, PO REMONCIE. 662 210 421
NIERUCHOMOŚCI | kupno
Kupie działkę budowlana w Kościelisku lub Zakopanym tel 660797241 b12.pl.
PRACA | dam
ZLECĘ WYKOŃCZENIE TRZECH BUDYNKÓW W ZAKOPANEM. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE DWA POKOJE, 38mkw, BALKON, W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA. STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
PRACA | dam
DO PENSJONATU W ZAKOPANEM - OSOBĘ DO OBSŁUGI ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA POKOI - dyspozycyjną. Bez zamieszkania. 509 578 689.
Tel.: 509 578 689
USŁUGI | inne
SZEWC - KALETNIK - ZAKOPANE - ul. Staszica 3 - 666 120 662.
PRACA | dam
Praca w Zakładzie Kuśnierskim wymagane doświadczenie oraz Prawo jazdy Kategoria B. 888267329
Tel.: 888267329
PRACA | dam
Praca Kucharz Z Doświadczeniem Bukowina Tatrzańska Gotowanie Dla Grup w Dużym Ośrodku Z Noclegiem.
Tel.: 601 453 970
PRACA | dam
KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę przesyłać na adres: kantorzakopanepraca@gmail.com
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
Biuro księgowe AUDITPLUS zatrudni: głównego księgowego, specjalistów ds. księgowości i referentów. Praca w Zakopanem, 8-16, pełen etat. Zapraszamy. Zgłoszenia: praca@auditplus.pl.
PRACA | dam
Poszukuję osoby do sezonowego, prowadzenia gospodarstwa domowego w Zakopanem. Życiorys zawodowy proszę przesyłać na adres e-mail. rozanob@interia.pl
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
ANTYKI
Do sprzedania ZABYTKOWY PRZEDWOJENNY KREDENS GÓRALSKI ZAKOPIAŃSKIEJ SZKOŁY PRZEMYSŁU DRZEWNEGO w idealnym stanie, z lat trzydziestych, sprawdzony przez kustosza Muzeum Tatrzańskiego. Również CZĘŚĆ KOLEKCJI PRZEDWOJENNEGO MALARSTWA o tematyce góralskiej, znanych polskich malarzy aukcyjnych, takich jak Gąsienica Szostak, Augustynowicz, Jarocki, Moszyński, Gałek, Ćwikliński, Dzieliński, Skowroński. Tel. 601 51 35 33
USŁUGI | inne
ODŚNIEŻANIE DACHÓW. TECHNIKI LINOWE. TEL: 695 092 678
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.