Reklama

2021-10-09 10:00:00

Z archiwum

Umina, lochy i pan Franciszek

Jego historie, związane ze skarbem Inków, Janosikiem i rodziną Salamonów usłyszało ponad 6 milionów osób. Choć od wielu lat znanego przewodnika i niezrównanego gawędziarza Franciszka Szydlaka nie ma już na niedzickim zamku, są tacy, którzy nadal słyszą, jak do nich mówi, przemierzając zabytkowe komnaty.

Taki pisaliśmy w 2011 roku. 
Nie ma zamku Dunajec bez księżniczki Uminy, a księżniczki inkaskiej nie ma bez Franciszka Szydlaka - podkreślał Aleksander Rowiński, pisarz i pasjonat historii, który wielokrotnie wsłuchiwał się w opowieści spiskiego przewodnika. Pieniński zabytek nie miał żadnych tajemnic dla gawędziarza. Wyjątkowy obiekt, podziwiany przez rzesze turystów, traktował bowiem jak swój dom, niezwykły i wspaniały. Oprowadzając po nim, wprowadzał turystów w taką atmosferę, że ciarki przebiegały po grzbiecie. Jego autentyczność zaskakiwała. Snując opowieści z dawnych lat, każdego dnia na nowo i na nowo przeżywał to, o czym mówił. - Tata miał 14 lat, gdy zaczął pracę u Salamonów, wcześniej u nich pracował także dziadek, babcia i część rodziny - wspomina Irena Szydlak, córka pana Franciszka i jednocześnie przewodnik po zamku Dunajec. - Gdy odczuł niedostatek w domu po śmierci taty, postanowił pomóc mamie. Na korcie tenisowym, który znajdował się za stawem zamkowym, spotykała się wówczas elita. Zamożni ludzie spędzali czas nie tylko na rozmowach, ale także na zabawie. Tato, widząc, jak jest im ciężko biegać za piłkami, zaczął im je podawać. Zadowoleni gracze od czasu do czasu dawali mu po 2-3 grosze. Ojciec z tak zarobionymi pieniędzmi szedł do sklepu, który prowadził przy zamku Żyd, i wydawał na mąkę i inne produkty, odciążając finansowo mamę. Gdy rodzina Salamonów przed wojną opuściła Niedzicę, pan Franciszek każdego dnia przychodził pod zamek z nadzieją, że niedługo wrócą. Dni mijały. Pewnego południa, kiedy siedział na murku przed wejściem, wypatrując właścicieli, przyjechała delegacja z Warszawy. Jak się później okazało, byli to pracownicy Ministerstwa Kultury i Sztuki, którzy przyjechali w Pieniny, by zająć się zabytkiem. Był 1948 r. - Gdy tatę zobaczyli, zapytali, kim jest, a on na to, że pracuje u Salamonów i pilnuje ich majątku i tak już rozgrabionego w ostatnich latach - opowiada córka pana Franciszka. - Kiedy ojciec dowiedział się od nich, że mają remontować zamek, ucieszył się, otworzył drzwi i wpuścił ich do środka. Wtedy zaproszono go do pokoju nr 3, gdzie na parapecie spisał z nimi umowę. Tata został dozorcą zamku.

Sabałowy dar
Zabytkowy obiekt na nowo zaczął tętnić życiem. Przyjechali architekci i konserwatorzy. Gdy w 1950 r. zamek przejęło Stowarzyszenie Historyków Sztuki, pana Franciszka obarczono dodatkowymi zajęciami. Zajmował się on zaopatrzeniem i ogrzewaniem budynku. Pomagał również przy remontach. W tym czasie na Spisz przyjeżdżała Janina Kalinowska, która zbierała od miejscowej ludności eksponaty, by stworzyć Małe Muzeum Etnograficzne. Dzięki niezwykłej energii i pozytywnemu nastawieniu udało się jej stworzyć niezwykłe miejsce. Otwarto je w 1963 r. Pierwszym dyrektorem muzeum został Szmit. To on powierzył panu Franciszkowi oprowadzanie turystów po zamku. W tym czasie wielu profesorów i znanych ludzi miało okazję usłyszeć historię niedzickiego zamku, opowiedzianą przez pana Franciszka. Słuchał jej także ksiądz kardynał Franciszek Macharski i Józef Glemp. - Turyści tatę uwielbiali. Gdy wracali po jakimś czasie do zamku, pytali o niego i chcieli jeszcze raz posłuchać jego opowieści. On nie miał książkowej wiedzy, ale wiedzę życiową i niezwykły wewnętrzny dar, odziedziczony po prababce Krzeptowskiej Sabale z Bańskiej. Dzięki temu do dziś jest pamiętany i pozdrawiany przez osoby, które odwiedzają to miejsce lub wysyłają listy - mówi Irena Szydlak. - W latach 70. tata najchętniej opowiadał historię związaną ze skarbem Inków. Kiedy została ona mocno nagłośniona, już rzadziej do niej wracał. Być może przed czymś się chronił, być może miał jakieś obawy związane z klątwą. Gdy spotkał się w 1988 r. z Krzysztofem Benaszem, zaczął unikać tego tematu. Czy w Jeziorze Czorsztyńskim nadal moczą się kosztowności? Być może - podkreśla pani Irena.

Pan Franciszek pożegnał się z pracą na zamku 6 lat temu, gdy nogi odmówiły mu posłuszeństwa. Zanim jednak przeszedł na zasłużony odpoczynek, przetestował wiedzę swojej córki przewodniczki. - Kiedy stawiałam pierwsze kroki, mój tato, postanowił mnie sprawdzić i upewnić się, że spełniam położone we mnie nadzieje. Wysłał za mną, gdy oprowadzałam po zamku, śp. profesora Nechlika, który zadawał mnóstwo pytań. Nie były one związane tylko z zamkiem, ale również ze Spiszem i tradycjami. Odpowiadałam na nie. Gdy „dociekliwy turysta” zszedł na dół, na dziedziniec zamkowy, i usiadł obok taty na ławeczce przed kuchnią, powiedział: „Gratuluję, świetnie ją przygotowałeś”. Gdy się dowiedziałam, o co chodziło, na początku byłam zła, ale później to wszystko zmobilizowało mnie do jeszcze większej pracy i pogłębiania wiedzy - przyznaje przewodniczka. Pani Irena chętnie wspomina, jak przed laty przewodnicy, choć nie tylko oni, spotykali się wieczorami i przy dobrym winie oraz oscypku słuchali opowieści ojca. Jego gawęd, muzyki i śpiewu nigdy nie było dość. Wielokrotnie miała także okazję zachwycić się nimi także publiczność konkursu „Śpiskie zwyki” i „Śpiska Watra”.

Trzecie pokolenie przewodników
Być dobrym przewodnikiem to trudne wyzwanie. W tym zawodzie, oprócz wiedzy, trzeba mieć również pasję i talent, by historią zaskakiwać turystów, żeby na długo pozostała w ich pamięci. - Myślę, że dobrą następczynią po mnie, choć nigdy jej tego nie mówiłam, byłaby Weronika, wnuczka taty, a córka mojej siostry - wyznaje pani Irena. - Ona uwielbia nagrywać dziadka, a nawet robi zapiski. Stara się też zgłębiać zdobytą wiedzę, pytając o różne fakty z historii zamku. Myślę, że gdyby faktycznie zdecydowała się być przewodnikiem, tata bardzo by się ucieszył.
Aneta Dusik
Tygodnik Podhalański 51-52/2011

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    Pilnie poszukuje Pani do opieki ( po części ) osoby niepełnosprawnej Ratulow górny. Godzinny poranne ( do ustalenia), sprzątanie, gotowanie i inne drobne prace. Tylko osoby poważnie zainteresowane dzwonić 509 005 675.
  • PRACA | dam
    Pracę Pracownik Foodtruck. 511711711 kontakt@peramore.pl
    Tel.: 511711711
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni Recepcjonistę / Recepcjonistkę. Szczegóły na stronie: www.bip.cos.pl. Tel.: 725300377.
  • PRACA | dam
    Firma budowlana zatrudni PRACOWNIKÓW OGÓLNOBUDOWLANYCH na pełny etat. Praca całoroczna na terenie Podhala. Stawka 25zł/godz. Możliwość zamieszkania. 509 670 775
  • PRACA | dam
    MERCURE KASPROWY ZAKOPANE SZUKASZ PRACY? CZEKAMY NA CIEBIE! Poszukujemy Pracowników na stanowisko: KUCHARZ, KELNER A'LA CARTE CV prosimy przesłać na adres: kstopka@kasprowy.pl Kontakt telefoniczny: 18 20 24 061
    Tel.: 18 20 24 061
    E-mail: kstopka@kasprowy.pl
  • NAUKA
    CENTRUM KOREPETYCJI JĘZYKA ANGIELSKIEGO. Nowy Targ, Kasprowicza 10, tel. 575 573 593, centrum.topup@gmail.com
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy Ratownika Do Ośrodka w Bukowinie Tatrz. Stała Praca. Nocleg i Wyżywienie. Tel. 601508720
    Tel.: 601508720
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam DOM W STAREM BYSTREM WRAZ Z DZIAŁKAMI BUDOWLANYMI 1,5 HA. Tel. 001 905 821 9829, 692 245 166.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia mieszkanie lub lokal 70m2 w miejscowości Lasek. Cena z mediami 3000 zł. Tel. 663 557 290.
  • PRACA | dam
    LAVARD zatrudni na stanowisko KONSULTANT D.S SPRZEDAŻY w Salonie Firmowym. Miejsce pracy: Stare Bystre. 18 26-137-32.
  • PRACA | dam
    POMOC KUCHENNA DO PENSJONATU w Zakopanem. Umowa o pracę, praca co drugi dzień. 502 71 66 94, dpt.zakopane@zaiks.org.pl
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    ZAKOPANE-KOŚCIELISKO, WILLA I KARCZMA CZTERY PORY ROKU. Pokoje standardu pensjonatowego z wyżywieniem. Pobyty indywidualne, grupowe, szkoleniowe, wesela, imprezy okolicznościowe. WWW. CZTERYPORYROKU.PL, willa@czteryporyroku.pl, tel. +48 18 20 70 207 lub +48 608 401 704
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    ZAKOPANE-KOŚCIELISKO, APARTAMENTY Z WIDOKIEM NA CAŁE TATRY. W cenie pobytu parking, grill, bilard, plac zabaw, rowery. Cisza, spokój a zarazem wszędzie blisko. WWW. ZAKOPANEAPARTAMENTY.ORG, apartamenty@czteryporyroku.pl, tel. +48 18 20 70 207, +48 608 401 704
  • TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
    ZAKOPANE-KOŚCIELISKO, KAMERALNE APARTAMENTY ZE STREFĄ SPA z widokiem na całe Tatry Zachodnie. W cenie pobytu parking, grill, bilard, pełna strefa spa, plac zabaw, rowery. WWW. APARTAMENTYSPAZAKOPANE.PL, rezerwacja@czteryporyroku.pl, tel. +48 662 658 425, +48 608 401 704
  • PRACA | dam
    WILLA LABELLE przy ul. Krupówki 40 w Zakopanem zatrudni POKOJOWĄ z doświadczeniem, z Zakopanego lub okolic. 660 710 400.
  • USŁUGI | inne
    MEBLE NA WYMIAR - KUCHNIE, ŁAZIENKI, SZAFY. Krótkie terminy. Pomiar i wycena gratis! 574 108 054, 888 660 269.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam BUDKĘ DLA PARKINGOWEGO - TANIO - 602 378 614.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI 2 HA - k/Białki. 182856454.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam WÓZEK INWALIDZKI. 514 711 530.
  • PRACA | dam
    CUKIERNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI EKSPEDIENTKĘ. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Pełen etat. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    Firma w Zakopanem zatrudni KIEROWCĘ. 604 102 804, 602 285 793, 601 512 211
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    MIESZKANIE 59,5 m2, IVp., piwnica - Nowy Targ, Wojska Polskiego. 881 561 247
  • PRACA | dam
    Zatrudnimy OSOBY DO PUNKTU GASTRONOMICZNEGO OD JUŻ - PRACA STAŁA LUB SEZONOWA - KRUPÓWKI. Kontakt: 533 226 109.
  • PRACA | dam
    Karczma na Krupówkach - zatrudnimy KUCHARZA, KUCHARZA WYDAWKOWEGO, POMOC KUCHENNĄ. Od już. Zakopane. Kontakt: 533 226 109.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA, POSADZKI, KOMINKI, PARAPETY, STOPNIE, BLATY, ŁUPANKA GRANITOWA I PIASKOWA. 18 265 06 58, 607 57 23 12.
  • ZDROWIE I URODA
    CHCESZ JEŚĆ ZDROWO - ZADZWOŃ. 505 429 375.
  • PRACA | dam
    Potrzebny młody MONTAŻYSTA (FILIGRANY BETONOWE). Możliwość przyuczenia. 791 669 932.
  • PRACA | dam
    Z. R. GŁOWACCY ZATRUDNI PRACOWNIKÓW BUDOWLANYCH DO ROBÓT WYKOŃCZENIOWYCH W ZAKOPANEM. 608 813 506
  • PRACA | dam
    POMOCE KUCHENNE DO GASTRONOMII. Zakopane. 600 035 080.
  • PRACA | dam
    KARCZMA SZAŁAS KURNIAWA ZATRUDNI POMOC KUCHENNĄ (co drugi dzień, sierpień-wrzesień) - Zakopane Chłabówka - 608 842 830.
  • PRACA | dam
    DO MAŁEGO SKLEPU w Zakopanem i Białym Dunajcu. 606 751 451.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • SPRZEDAŻ | różne
    PRODUCENT MATERACY NA BOLĄCY KREGOSŁUP! Materace do spania na każdy wymiar i na każdą wagę. Dostawa GRATIS cały kraj. ALVARE.PL 796 354 654.
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Witam, do sprzedania posiadam maszyny stolarskie: - Szlifierka tarczowa 1 000 zł, - Wiertarka pozioma suport 1 500 zł, - Frezarka z wózkiem bocznym dolnowrzecionowa z posuwem 12 000 zł, - Dłutarka łańcuchowa 3 500 zł, - Piła do formatowania 2 500 zł. 667 256 855
    Tel.: 667
  • PRACA | dam
    Zatrudnię pracowników budowlanych: MURARZ, ZBROJARZ, SZPACHLARZ, FLIZIARZY, EKIPY, PODWYKONAWCY. Praca na Podhalu. 601 508 736.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • NAUKA
    NABÓR DO LICEUM DLA DOROSŁYCH PO SZKOLE ZAWODOWEJ - PROMOCJA NA ZAPISY - Nowotarska 42, Zakopane - 603 890 169.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY. 534 428 571, 889 388 484..
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ DZIAŁKĘ BUDOWLANĄ LUB ROLNĄ ZAKOPANE /KOŚCIELISKO. tel. 503 849 009
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - TYNKARZ, MALARZ, BLACHARZ, STOLARZ. Norwegia (Oslo). Zatrudnimy tynkarzy, malarzy, blacharzy, stolarzy. Języki obce NIE wymagane. Praca z pracownikami z Podhala. Zjazd do kraju (samolot) co 1-3 tygodni wg. własnego uznania - pełna elastyczność i swoboda co do wyjazdów. Zarobki w przeliczeniu 20-27 Euro/godz. ZAPRASZAMY. Tel. 667 602 602.
  • ANTYKI
    ANTYKI - SKUP, SPRZEDAŻ - Zakopane, Kościuszki 3 (Granit, III p.). Tel. 601 464 133
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2022-08-07 16:45 Ruszy linia autobusowa z Zakopanego do Chochołowa 1 2022-08-07 15:45 Plenerowe zajęcia plastyczne w ogrodzie kawiarni Kmicic 2022-08-07 14:45 Zbójnik Marek pobity 2 2022-08-07 13:44 Wrak samochodu zamienił sie w ognisko, a to taka piękna okolica 1 2022-08-07 12:45 Piękna ścieżka rowerowa wśród łąk, a panorama od Hawrania po Tatry Zachodnie 1 2022-08-07 11:45 Niepełnosprawni ze Szczawnicy i okolicy czekają na nową siedzibę 1 2022-08-07 10:45 Akcja miasto 1 2022-08-07 10:37 Zaginął pies Harnaś z Dzianisza 2022-08-07 10:00 Wspomnienie o Januszu i Edku 1 2022-08-07 08:52 Olbrzymi ruch na tatrzańskich szlakach. Nad Tatrami na razie zalegają chmury 2022-08-07 08:00 Najładnieszy przystanek w Zakopanem 14 2022-08-06 21:30 Dziś wybierali Ceperkę i Cepra Roku, a w niedzielę wybiorą Harnasia (ZDJĘCIA) 2022-08-06 20:44 Nocowaliście kiedyś w takim hotelu na wodzie? (WIDEO) 5 2022-08-06 19:52 Pszczelarka z Dubaju na Podhalu 1 2022-08-06 19:22 Biedronka jednak wycofuje się z handlu w niedzielę 10 2022-08-06 18:28 Śmieci po prostu wysypują się z kosza (WIDEO) 11 2022-08-06 17:45 Letni Redyk w Jaworkach z lotu ptaka (WIDEO) 2 2022-08-06 17:44 Do turystów to przesłanie 12 2022-08-06 16:45 Deszczowe Krupówki, turystów nie brakuje. Jest i romski zespół (WIDEO) 2 2022-08-06 16:00 Czy ktoś poznaje swojego psa? 1 2022-08-06 15:59 Niespełna roczne dziecko potrzebowało pomocy TOPR 2022-08-06 15:55 Owce u fryzjera. Co się dzieje w Jaworkach? (WIDEO) 1 2022-08-06 15:49 Kolejka do restauracji nie tylko w Zakopanem 2 2022-08-06 15:19 To udany sezon? Co mówią fiakrzy w Szczawnicy? (WIDEO) 1 2022-08-06 14:45 Uwaga kierowcy - zmiana organizacji na nowotarskim Rynku 2022-08-06 14:34 Śmiertelny wypadek w Tatrach Słowackich. Zginął polski turysta 4 2022-08-06 14:17 Tragiczny wypadek polskiego autokaru w Chorwacji (WIDEO) 8 2022-08-06 13:59 Pogoda dziś nie rozpieszcza, ale turyści płyną Dunajcem (WIDEO) 2022-08-06 13:45 Nie żyje dawny gazda z Murowańca 1 2022-08-06 13:36 Samochód terenowy na drzewie. Do wypadku doszło w rejonie Bereśnika 2022-08-06 10:00 Lewandowski jest bez szans 2022-08-06 09:00 Nadciągają opady deszczu i burze. Uważajcie w górach 2022-08-06 08:30 Piknik Jeździecki na lotnisku 2022-08-06 08:29 Piosenki Édith Piaf 2022-08-06 08:00 4 miliony na lotniczym liczniku 2022-08-05 21:45 Byliście już w wakacje na Krupówkach? (WIDEO) 1 2022-08-05 21:00 15-latek pobił i okradł 3 razy starszego mężczyznę 8 2022-08-05 20:50 Kameralnie w Zubrzycy 2022-08-05 20:15 Mury i sklepienia odkryte w Kuźnicach to "przeciętniaki", w dodatku w złym stanie 4 2022-08-05 19:19 Groźny wypadek pomiędzy Krościenkiem a Tylmanową (WIDEO) 3 2022-08-05 19:00 Symboliczny pogrzeb Piotra Kossewskiego 2022-08-05 18:15 Jarzębina już czerwona. Jesień nadejdzie szybciej niż zwykle? 3 2022-08-05 17:30 Odpoczynek i edukacja na najwyższym poziomie. #StacjaEdukacja i PoSzlaki sposobem na poznanie Tatr 2022-08-05 17:18 Domowa myjka do warzyw 2022-08-05 16:59 Jaką rolę spełnia kolagen w naszym organizmie? 2022-08-05 16:45 W sobotę widowiskowy przepęd owiec przez Jaworki 2022-08-05 16:00 Mauretańska królowa pod Giewontem, co robi Dama z Elche w Zakopanem? 2022-08-05 15:49 Festyn Glycarowski 2022-08-05 15:15 Dzień otwarty w Gajówce Mikołaja 2022-08-05 15:05 III Wieczornica z Wyszyńskim
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Pożegnania

Bojcorka

FILMY TP