Kończy się Chrystus Frasobliwy (ZDJĘCIA)

Chrystus Frasobliwy na przestrzeni wielu dziesiątków lat urósł do rangi powszechnie uznanego symbolu polskiej sztuki ludowej. Jego wizerunek jest mocno zakorzeniony w polskiej tradycji i sztuce ludowej. Najczęściej występuje w postaci niewielkich figurek wyrzeźbionych w drewnie, nieraz polichromowanych. Czasem postać Chrystusa przedstawiona jest w łatwym do obróbki wapieniu czy piaskowcu. Te umieszczano na szczycie kamiennych figur przydrożnych. Zdarzają się też ulepione z gliny, nieraz pokryte polewą i wypalone. Figurki Frasobliwego umieszczano w kościołach, przydrożnych i nagrobnych kapliczkach oraz domowych ołtarzykach.

Chrystusa Frasobliwego przedstawiano również na grafikach, głównie drzeworytach. Rzadko pojawia się w malarstwie.

Frasobliwy był i pozostał jednym z ulubionych tematów wiejskich świątkarzy. W przedstawieniu artystów ludowych był odzwierciedleniem życia polskiego chłopa. "Chrystus Frasobliwy był dla ludu polskiego symbolem jego małych, codziennych trosk, a także wielkiej tragedii uciemiężenia i ucisku, zarówno klasowego, jak narodowego. Figurki Frasobliwego rzeźbili m.in. powstańcy 1863 r. po upadku powstania. Chrystus Frasobliwy stał się wyobrażeniem Boga-człowieka, który sam opuszczony i nieszczęśliwy, najlepiej rozumie nędzę ludzką" - pisała w "Polskiej Sztuce Ludowej" Anna Kunczyńska, historyk sztuki.

Postacie Chrystusa Frasobliwego - w zależności od regionu i okresu, w którym powstały - różnią się formą i ikonografią, ale zawsze w geście zamyślenia wyrażano złożone treści emocjonalne, symbolizujące idee religijne. Dla chrześcijanina to mistyczny obraz fizycznych i moralnych cierpień Zbawiciela, związany tematycznie z Męką Pańską.

Najstarsza znana i zachowana na terenie Polski drewniana kapliczka z Chrystusem Frasobliwym znajduje się w Anielowie pod Garwolinem i pochodzi z 1650 roku. Kiedy pod koniec XVII w. tym tematem zajęli się prowincjonalni snycerze, forma artystyczna uległa uproszczeniu. Wizerunki Chrystusa Frasobliwego wyróżniają się na tle twórczości ludowej innych krajów i osiągnęły wysoki poziom artystyczny. Przypuszczalnie pierwsi ludowi świątkarze wzorowali się na późnogotyckich wizerunkach dewocyjnych.

Określenie Frasobliwy stosowane jest do postaci siedzącego Chrystusa z głową opartą na dłoni. W pewnym okresie uważano, że taki sposób przedstawiania występował jedynie w Polsce. "Rzeźby wyobrażające siedzącą postać z głową wspartą na dłoni gestem zamyślenia, zmęczenia i rezygnacji czy rozpaczy znane są w sztuce ludów znajdujących się na bardzo różnych szczeblach rozwoju kultury i zamieszkujących ziemie odległe od siebie o setki tysięcy kilometrów. Tradycja ich sięga daleko poza zakres ikonografii chrześcijańskiej. W sztuce etruskiej znane były przedstawienia Herkulesa Odpoczywającego, w greckiej - siedzącego w zamyśleniu boga Kronosa" - pisała Anna Kunczyńska. Frasobliwe postacie znaleziono też wśród zabytków starożytnego Rzymu, a także w Azji. Badacze zajmujący się ikonografią Chrystusa Frasobliwego twierdzą, że jest to nowa interpretacja znanego od wieków symbolu żalu, rozpaczy i zamyślenia. Ludowe rzeźby wykonywane przez polskich twórców wywodzą się z tradycji późnogotyckiej. Twórcy zaznaczają na figurze ślady biczowania, cierniową koronę, niekiedy ręce przewiązane powrozem lub trzymające trzcinę. Najczęściej występuje w trzech odmianach typologicznych: w cierniowej koronie z czaszką pod stopą; w długiej sukni odsłaniającej stopy i dłonie; okryty płaszczem królewskim, a na Podhalu góralską cuchą.