Reklama

2021-11-22 10:00:00

Reklama

Listopadowe tematy

Lipnickie cmentarze

Pierwszy cmentarz w Lipnicy Wielkiej powstał przy drewnianym kościółku. Dziś zmarłych chowa się na Madejówce. Po lipnickich polach i lasach porozrzucane są zapomniane mogiły z czasów wojny.

W Lipnicy Wielkiej najstarszy cmentarz znajdował się na placu przykościelnym, tak jak to niegdyś bywało. - Dawniej cmentarze zawsze były przy kościołach. Tak samo było i u nas - przekonywał Karol Fitak z Lipnicy Wielkiej. - Z przekazów i literatury wiem, że istniał co najmniej od 1627 roku. Wtedy w Lipnicy Wielkiej był drewniany kościół, i była to pierwsza świątynia, wtedy luterańska. Był wybudowany w 1625 roku, a sto lat później przejęli go katolicy - dodał. Wokół kościoła grzebano zmarłych. Według zapisów Komonieckiego w jego „Dziejopisie Żywieckim” lipnicki cmentarz istniał już co najmniej od 1627 roku. Był nieduży i kilkakrotnie przekopywany, zwłaszcza, gdy w latach 1762-1770 obok drewnianego kościoła budowano murowaną świątynię. Później drewniany kościół rozebrano i przeniesiono do Chyżnego. - Kościół powstał na miejscu, gdzie wcześniej chowano zmarłych. Gdy robotnicy kopali pod fundamenty kościoła - a trzeba było głęboko kopać, bo tam jest krypta - to natrafiali na ludzkie szczątki, które później pochowali do wspólnego grobu. Ta mogiła znajduje się obok lip. W 1945 roku obok kościoła, właśnie przy tych lipach, grzebano poległych Rosjan. Pracował tam też mój ojciec, który opowiadał, że podczas kopania mogił, trafili na dużo ludzkich kości. Wtedy żeśmy się dziwili, ale teraz wiem, że musiał to być ten wspólny grób, o którym wspominałem. Mogło być więcej takich zbiorowych mogił, ale nie wiadomo, gdzie one są - opowiadał pan Karol i dodał, że na przykościelnym cmentarzu zmarłych chowano aż do początku XX w.

Obecnie obok lipnickiego kościoła znajduje się zaledwie kilka mogił, ale dużo mówią o skomplikowanych dziejach tej pogranicznej ziemi. Są na nich napisy w języku łacińskim, węgierskim, słowackim i polskim. Najstarsze nagrobki pochodzą z końca XIX stulecia. Widnieją na nich nazwiska znaczące dla Lipnicy Wielkiej. Tutaj spoczywają m.in. apostoł Orawy Piotr Borowy, Maria Machayowa ze Zwolińskich - matka księży Karola i Ferdynanda Machayów, polskich działaczy narodowościowych i Józefina Mikowa. Następny cmentarz w Lipnicy Wielkiej - obecnie parafialny - został założony około 1860 roku w centrum wsi, nieopodal kościoła na wzgórzu zwanym Madejówka. - Powstał dzięki staraniom proboszcza Stefana Radlińskiego, ale nie obyło się bez wielu trudności - twierdził Karol Fitak. - Pierwotnie miał być poniżej kościoła, ale lipniczanie nie chcieli tam sprzedać ziemi. Później mieszkańcy Roli Lichosytowej zgodzili się sprzedać nieużytki nad potokiem, w miejscu nazywanym Górką, w pobliżu źródełka Borowego. Problemem była spora odległość od kościoła, chociaż ks. Radliński nie sprzeciwiałsię tej lokalizacji cmentarza. Aż w końcu cmentarz założono tam, gdzie obecnie się znajduje - wyjaśniał. W centralnym miejscu lipnickiej nekropolii, na kamiennym cokole, stoi duży krzyż z datą 1862 rok. Obecnie to główny i jedyny cmentarz w Lipnicy Wielkiej. Położony na wzniesieniu z widokiem na wieś i okoliczne wzniesienia. Od momentu założenia był on kilkakrotnie rozszerzany. Wśród nowych nagrobków można dostrzec starsze, wykute w piaskowcu. Spoczywa tu wielu wybitnych i znanych lipniczan, a wśród nich: Emil Kowalczyk, Karol Stopiak, Jan Słaby czy Karol Wójciak Heródek.

W pobliżu parafialnego cmentarza mieścił się cmentarz choleryczny. Jeszcze w latach 80. ubiegłego stulecia ogrodzony był wysokim kamiennym murem, ale niedawno został włączony w obszar głównego, lipnickiego cmentarza. - Cholera panowała w latach 70. XIX wieku. Z opowieści starszych ludzi wiem, że zmarło na nią ok. 800 osób, nie licząc tych, którzy w tym czasie emigrowali na południe, na Węgry czy Słowację. Podobno martwi leżeli przy drogach, w rowach. Opowiadała mi o tym babka, Julianna Fitak - wspominał pan Karol. - W ciągu dnia było nawet kilka pogrzebów, tak ludzie umierali. W tym czasie chorych odwiedzali tacy wiejscy felczerzy, nazywali ich kanfutrami. Ciągle chodzili pijani, bo dostawali specjalny przydział wódki, dla dezynfekcji organizmu. Dużo im to nie pomagało, sami umierali - opowiadał. Po lipnickich polach i lasach porozrzucane są zapomniane mogiły z czasów wojny. W Murowanicy znajduje się zbiorowa mogiła żołnierzy Armii Czerwonej. Starsi mieszkańcy Lipnicy Wielkiej opowiadają też o „cmentarzu wisielców”. - Dawniej samobójców nie grzebano na cmentarzach, tylko w miejscach ustronnych, gdzieś na peryferiach wsi. U nas takim miejscem były Polonki, które graniczyły z Rabczycką Kokotką - wspominał pan Karol. Do dziś o miejscu krążą rozmaite podania i legendy.

Idąc rabczycką drogą, w stronę Źródełka Borowego, a później kierując się na zachód znajduje się niewielki lasek, a w nim zbiorowa mogiła 9 niemieckich żołnierzy, poległych w czasie drugiej wojny światowej. - Nie spotkałem świadków tego zdarzenia - twierdził Karol Fitak. - Prawdopodobnie zostali rozstrzelani jako jeńcy wojenni. Tymczasowe stanowiska strzeleckie na obrzeżach lasku, wskazywałyby na to, że bronili oni dostępu do niego. A przy tym mieli dobry widok na niezalesiony teren i mogli odpierać ataki Rosjan. Rosjanie nacierali jednak od strony Bucznika, Chabinowskim Potokiem, okrążyli lasek i odcięli im drogę odwrotu. Niemcy musieli się poddać. Po wojnie mój kuzyn Franciszek Fitak na miejscu rozstrzelania znalazł notes, w którym był zanotowany adres w Wiedniu. Przechowywał go kilka lat. Później za pośrednictwem przyjaciela, który jechał do Wiednia, przesłał go do austriackiego Czarnego Krzyża, który opiekuje się cmentarzami wojennymi - kończy opowieść Karol Fitak.
Karol Fitak (1926-2008) z Lipnicy Wielkiej był jednym z ostatnich, który umiał tak opowiadać o dawnej Orawie. 
Jolanta Flach
Tygodnik Podhalański 44/2012

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA na rok lub dłużej DWA DOMKI DREWNIANE po 70mkw, Zakopane - Chłabówka. Kontakt na e-mail: podkowa@op.pl
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • PRACA | dam
    Aparthotel Renesans w Zakopanem poszukuje kandydatów na stanowiska: KIEROWNIK RESTAURACJI, KELNER/BARMAN, POKOJOWA. Stabilna praca w nowo otwieranym Obiekcie. Zgłoszenia prosimy kierować na adres: praca@renesans.pl lub tel. 602444734
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKALE HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWE o powierzchniach ok. 58 i 55 m2, oraz PIWNICA 23 m2. Możliwość połączenia lokali. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY I WYKOŃCZENIA. 660 079 941.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    DESKI ŚWIERKOWE, dł. 5 m, gr. 53 mm. DRZEWO OPAŁOWE BUK. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    ADAPTACJA PODDASZY, OCIEPLENIA WEŁNĄ MINERALNĄ, SUFITY PODWIESZANE, ZABUDOWY GK, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ. 660 079 941.
  • USŁUGI | budowlane
    ŁAZIENKI KUCHNIE PLYTKI INSTALACJE MONTAZ MEBLI ARMATURY. 602839607
    Tel.: 602839607
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni Kasjera. 725300144 https://bip.cos.pl/1509/zakopane praca.zakopane@cos.pl
    Tel.: 725300144
  • USŁUGI | budowlane
    WYKONCZENIA I REMONTY. 602839607
    Tel.: 602839607
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    ŁAZIENKI KUCHNIE PLYTKI INSTALACJE MONTAZ MEBLI ARMATURY. 602839607
    Tel.: 602839607
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
  • PRACA | szukam
    KUCHARKA, POMOC KUCHENNA, SPRZĄTANIE. 796 358 958.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    SZCZENIAKI SHIH TZU. 730 519 594.
  • PRACA | dam
    Przyjmę Cieślę - budowa w Kluszkowcach Stawka do uzgodnienia Proszę dzwonić - 788 624 940. 788 624 940 aleksandra@tatrastyle.pl
    Tel.: 788
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA LOKAL NA PIZZERIĘ W ZAKOPANEM. 502 658 638
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM SIANO W BALACH. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA PLAC POD MAGAZYN. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA HALE NA WARSZTAT SAMOCHODOWY, LAKIERNIĘ, PRALNIE, HURTOWNIĘ, MAGAZYN. 502 658 638
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI REMONTOWO-BUDOWLANE, ŁAZIENKI, ZABUDOWY, ADAPTACJA PODDASZY, REMONTY, DOCIEPLENIA BUDYNKÓW, FASADY. 693 206 403.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI REMONTOWO-BUDOWLANE, DOMY OD PODSTAW, POKRYCIA DACHOWE, SZALUNKI STROPOWE. 693 206 403.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI MINIKOPARKĄ 2.5 TONY - 722 307 227.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    Sprzedam KANTÓWKĘ, KROKWIE, DESKI, GONTY i OPAŁ - 788 344 233.
  • PRACA | dam
    PENSJONAT "Willa Park" W CENTRUM ZAKOPANEGO ZATRUDNI OSOBĘ DO SPRZĄTANIA I RZYGOTOWYWANIA ŚNIADAŃ. 509 578 689.
  • PRACA | dam
    Kucharz al'a carte- Restauracja Górska w Białce Tatrzańskiej Do uzupełnienia zespołu poszukujemy osoby na stanowisko: KUCHARZ. Oferta pracy dla kucharza z doświadczeniem zawodowym. Praca na stałe, bardzo dobre warunki pracy. Więcej informacji pod nr. 518 259 536 www.restauracjagorska.pl rest.gorska@gmail.com
    Tel.: 518 259 536
    E-mail: rest.gorska@gmail.com
    WWW: www.restauracjagorska.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Las z drzewostanem pow. 41ar w Lipnicy Wielkiej 603071487, 609325040.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    APARTAMENT Za Strugiem, Zakopane - 607 506 428.
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA DRZEW, GAŁĘZI Z PODNOŚNIKA I Z UŻYCIEM LINY. 889 105 476
  • USŁUGI | budowlane
    FLIZOWANIE, REMONTY, WYKOŃCZENIA. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO. 882080371.
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA - WSZYSTKO Z KAMIENIA. 509 169 590.
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE. 604 857 880.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2024-04-25 08:00 Straszne miejsca 2024-04-24 22:33 Znowu robi się biało. Ostatni raz? (WIDEO) 2 2024-04-24 21:40 Kolejny raz motocykliści zbiorą się na wspólnej modlitwie 2 2024-04-24 21:00 Filmy, teatr, warsztaty czyli Skarbów Górali podsumowanie (WIDEO) 2024-04-24 20:00 Kościelisko i Bukowina Tatrzańska górą w konkursie wiedzy o bezpieczeństwie 1 2024-04-24 19:30 Opowieść o dwukulturowej, przedwojennej Mszanie Dolnej 2024-04-24 19:00 Tak wygląda dziś dawna willa generała Kasprzyckiego 4 2024-04-24 18:30 Moja fascynacja Wawrzyńcokiem. Spotkanie 2024-04-24 18:00 To nieprawda, że w Miejskiej Galerii Sztuki nie ma miejsca dla naszych artystów 3 2024-04-24 17:00 Ostrzeżenie przed opadami śniegu i oblodzeniami na drogach 2024-04-24 16:30 Majówkę czas rozpocząć 2024-04-24 16:20 Jagna Marczułajtis-Walczak na liście Koalicji Obywatelskiej w wyborach do Europarlamentu 20 2024-04-24 16:00 Spotkanie na Kasprowym Wierchu w intencji przyszłych pokoleń 9 2024-04-24 15:00 Hulajnogi wróciły do Zakopanego 2 2024-04-24 14:30 Dzień Narciarza w Muzeum Tatrzańskim 2024-04-24 14:16 Uwaga, utrudnienia drogowe w Nowym Targu 2024-04-24 14:00 Nie żyje Stanisław Snopek były ordynator nowotarskiego szpitala 2024-04-24 12:58 Młody mężczyzna poszukiwany za przestępstwa narkotykowe zatrzymany w Chochołowie 2024-04-24 12:30 Fundusze Europejskie dla Małopolski. Oferta wiosenna 2024-04-24 12:20 5 zalet rolet zewnętrznych, o których warto wiedzieć 2024-04-24 12:03 Zapewnij właściwe ilości wody pracownikom - dystrybucja wody dla firm 2024-04-24 11:59 Pył nie do wytrzymywania na ul. Tetmajera. Interwencja Straży Miejskiej 9 2024-04-24 11:09 Szkolenia żeglarskie - dlaczego warto się zapisać? 2024-04-24 11:00 Stawiają koło młyńskie pod Olimpem w Zakopanem 18 2024-04-24 10:15 Kubota w historii mody obuwniczej: ewolucja Klapkowego Stylu 2024-04-24 10:00 Grzegorz Watycha po raz trzeci wygrał wybory, ale konkurenci nie myślą ułatwić mu rządzenia 2024-04-24 10:00 Fundusze EOG zmieniają Miasto i Gminę Czarny Dunajec! 2024-04-24 08:59 Dziś opady deszczu i śniegu, ale z każdym dniem pogoda będzie coraz lepsza 2024-04-24 08:00 Nowotarskie dzieciaki świętowały Dzień Ziemi! 2024-04-23 23:40 Samochód jechał pod prąd zakopianką. Ekstremalnie niebezpieczne zachowanie (WIDEO) 11 2024-04-23 21:40 Definitywny koniec z narciarstwem w Tatrach 5 2024-04-23 20:41 Kijem Rzeki nie zawrócisz 2024-04-23 19:39 Ostry zakręt w stronę Hyrnego, czyli jedziemy z tą sztuką przez duże "S" (WIDEO) 2024-04-23 18:00 Policyjne ćwiczenia na Podhalu 19 2024-04-23 17:30 Przegląd smaków z różnych stron świata 3 2024-04-23 17:00 To nie zmiana władzy sprawiła, że na Cyrhli zatrzymano prace, jest odpowiedź urzędu 1 2024-04-23 15:00 Kolumbijczycy i Nepalczycy ukryli się w pojemnikach na mięso 1 2024-04-23 14:36 Dywany orientalne - jak poznać te oryginale? 2024-04-23 14:00 Elektryczny wózek odnaleziony na Równi Krupowej 3 2024-04-23 13:29 Streszczenie - wszystko, co warto wiedzieć. Jak napisać naprawdę dobre streszczenie? 2024-04-23 13:00 Czworaczki niedługo wracają do domu 4 2024-04-23 12:44 Fenomen Tatrzańskiego Orła 2024-04-23 12:00 Taki rzadki i kolorowy gość odwiedził Dzianisz (WIDEO) 5 2024-04-23 11:46 Czarter Jachtów - świetny pomysł na wakacje 2024-04-23 11:01 Jak dobrać podłogę do mieszkania? 2024-04-23 11:00 Bajkowy poranek w Dolinie Strążyskiej (WIDEO) 1 2024-04-23 10:55 10 Niezwykłych Atrakcji w Zakopanem, Które Musisz Zobaczyć 2024-04-23 10:00 Nie dość, że pijany to jeszcze wpadł na radiowóz 3 2024-04-23 09:55 Kto rozpoznaje tego psiaka 6 2024-04-23 09:00 Pomoc na dwa serca
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2024-04-25 07:01 1. Kempa, Jurgiel, Kloc, Mazurek, Szydło, Tarczyński, Waszczykowski, Jaki, Czarnecki, Brudziński, Zalewska z PiSu to są rozumiem w Europarlamencie za karę, bo UE jest szmata, jak mówiła pseudo sędzia dziewica panna Pawłowicz. A pensja w euro nie śmierdzi przecież. Szczyt obłudy i hipokryzji. 2024-04-25 06:56 2. Oby tylko po tej modlitwie nie uznali się za nieśmiertelnych i nietykalnych. I by pamiętali o innych. Co zresztą pasuje do wszystkich bez wyjątku uczestników ruchu drogowego. 2024-04-25 06:52 3. Pył znad Sahary zrobił im na złość i zamiast do nas skierował się nad Ateny. Coś nie pykło do końca tak jak planowali. 2024-04-25 06:50 4. Przecież tutaj nie ma rolników ( bo sie nie opłaco ), to o co ta gorączka ? Niech się chłopaki i dziewczyny ćwiczą, miło popatrzeć. Jakby te ćwiczenia były koło Olsztyna też byłoby jojcenie ? 2024-04-25 06:13 5. Mchmmmm... W Zakopanem jest dużo więcej artystów , niż te kilka zacnych nazwisk. Może pani Lidia nawet się z tego ucieszy, bo nie wiedziała? 2024-04-25 05:36 6. Jagna chciala zostac organista, ale sie nie udalo, wiec zostala politykiem. 2024-04-25 05:14 7. Po co ta msza? Są miejsca kultu religijnego w TPN. Ale jak widać ten hipokryta od quadów musi się wykazać głęboka wiara, bo się rozwiódł i imię panskie 2024-04-25 01:18 8. kto ustalił te miejsca dla hulajek?! Kto i za ile?! 2024-04-25 00:13 9. Globalme ocieplenie , ha ha 2024-04-24 23:33 10. To są bardzo ważne wybory, chcecie zmian w Europie to jak najmniej posłów z PO Lewicy .pozniej nie płaczcie nad "zielonym ładem" etc. To wszystko z Europy... Unia może być inna.
2024-04-22 15:13 1. Tutaj można się wiele dowiedzieć o naszym świecie i przyszłości. Super! 2024-04-21 22:36 2. Dlaczego nie piszecie o hejcie jaki sąsiedzi wyrzygują na organizatorów tej inwestycji? Grupa sąsiadów brnie w zaparte, skargi, blokady, pisma, w żaden sposób nieuzasadnione. Może nagłośnienie ich zachowania przywróci im poczucie przyzwoitości i serdeczności wobec osób którym los nie oszczedził kalectwa? 2024-04-05 23:21 3. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 23:11 4. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 07:05 5. BRAWO WY !!! 2024-03-29 17:19 6. Ja się pytam jaką partię ten pan reprezentuje?Nazwa komitetu nic nie mówi. 2024-03-14 18:58 7. I to jest miś a nie jakosi cepersko podróba! 2024-03-09 17:01 8. Deportowac drugiego na anktartyde. 2024-02-23 16:54 9. patrząc na tą kobitkę z kieleckiego to cuć ze wiosna idzie ... cuć to nawet niedźwiedzie z gawry wychodzą a niedzwiedzice śpią ... po co wszytko im wiedzieć ... po co ... 2024-02-22 20:48 10. Pnioki, sroki w krzoki takie potoki.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

FILMY TP


REKLAMA