Życie górala gorczańskiego w Nowym Ładzie

"Nauczyli my się żyć w Nowym Ładzie. Nie używamy wody i prądu" - mówi Sławosz Smoleń i w środku zimy, przyodziany jedynie w kąpielówki, siekierą rąbie lód, po czym wskakuje do lodowatej wody. Przekonuje przy tym, że cała rodzina kąpie się w wodzie poniżej zera, za co szczerze dziękuje premierowi Morawieckiemu.

Na innym filmiku odwiedza go Kaczyński, który zagnieżdża się w tej samej beczce, a za flaszkę i rolkę papieru toaletowego obiecuje zalegalizować związki homoseksualne i sam znaleźć sobie chłopa.

Smoleń namawia do szczepień przeciwko koronawirusowi twierdząc, że woli już mieć wszczepionego czipa niż być namierzanym przez sanepid za pomocą geolokalizacji. Przed Bożym Narodzeniem, składając życzenia świąteczne, przekonuje, że "Chrystus dziś jest muzułmaninem, który ucieka przed wojną albo do lepszego życia i przychodzi do nas jako człowiek w potrzebie". Życzy, żebyśmy "wybierali trudniej, a święta przeżywali głębiej", rezygnując ze świątecznej cepeliady. W kolejnym filmie opowiada o zmianach klimatycznych. Pokazuje film uchwycony w fotopułapce, na którym widać jak miejscowa ludność  próbuje się przystosować do zmian klimatycznych, przechodząc ze stanu stałego w ciekły...

Kiedy zaczyna się pandemia, wszelkie biznesy są zamykane, udowadnia, że na Podhalu górale "pozwalniali konie" i sami ciągną sanie. Z jego filmików można dowiedzieć się, co to są pożeracze demokracji i kto na nich pod Turbaczem poluje. Namawia do picia żętycy, szczególnie poleca ją politykom, bo świetnie oczyszcza i usuwa z organizmu "posrane myśli" (przepraszam za wulgaryzm). Rydzyk to zły człowiek, do tego "brzyćki", a do Brukseli jeżdżą "marni goście w płonych garniturach".

Republika Buflaczańska

Każdy z kilkudziesięciu już filmików powstał w Republice Buflaczańskiej, w gorczańskiej głuszy, na skraju najładniejszego w Nowym Targu osiedla, choć tylko sześć kilometrów od ratusza. Ta republika została przez Sławosza Smolenia ogłoszona na początku pandemii. Według manifestu, który wisi na drzwiach chałupy Sławoszowej (gdzie tak naprawdę absolutne rządy sprawuje jego baba Hanka, do czego gazda przyznaje się nawet na trzeźwo), "Republika Buflaczańska ma chronić wszystkich tych, którzy wrażliwi są na krzywdę ludzką, razi ich głupota i fałsz, wychowani są w wolności". Jej obywatele zobowiązują się zabezpieczać "prawa wszelkiej maści mniejszości - genderów, odmieńców, rozwodników, cyklistów, ze szczególnym uwzględnieniem cyklistów gorczańskich".

Tu, gdzie kończy się asfalt

Zanim republika została publicznie ogłoszona, Sławosz Smoleń wraz z żoną znaleźli sobie miejsce, w którym postanowili postawić dom.  Tam, gdzie na Buflaku kończy się asfalt. Gdzie nikt już nie dociera, poza sarnami a czasem niedźwiedziami. Dziś z kuchni można oglądać Gerlach, z kanapy huśtającej Rysy, a z pokoju córki Kaliny najpiękniejszą panoramę na całe Tatry.

Republika Buflaczańska, wcześniej zwana też "Smoleniskiem", to dwa hektary łąk i lasów. Dom, w którym meble wyciosał sam gospodarz, a gospodyni sprawiła, że pachnie w nim gorczańskimi ziołami. Bo tu nie pije się herbaty ze sklepu, ale właśnie zaparzone przez Hankę mieszanki suszonych listków borówki, mięty i nie wiadomo czego jeszcze. Jak twierdzi Sławosz,  usytuowanie miejsca tak wysoko, jak i spożywanie Hancynych naparów powoduje, że domownicy na to, co dzieje poniżej, nie tylko w polityce, patrzą wyostrzonym wzrokiem i poczuciem wolności.

W okolicy domu, często w najmniej niespodziewanym miejscu można potknąć się o wyrastającą z trawy rzeźbę (często jeszcze nie skończoną), bo Sławosz przede wszystkim jest artystą, podobnie zresztą jak żona. On rzeźbi i maluje, ona odnajduje się w ceramice.

Na próżno szukać tu jakiejś pracowni. - Ja to idę gdzieś w las, albo tam na polanę - pokazuje łąkę nad domem Sławosz. - Najlepiej rzeźbi mi się choć gdzie - śmieje się. Żona tyle czasu na radosną twórczość nie ma, bo u Smoleniów zawsze są jacyś goście. Nie rzadko, znani z ekranu telewizji. Aktorzy, politycy, prawnicy, lekarze... Ktoś nie dawno widział tu Joannę Kulig, a znany adwokat - prof. Jan Widacki traktowany jest tu już jak domownik. Lista znanych prawników na tym się nie kończy, dlatego pewnie gazda tak dużo sobie pozwala podczas kręceniu swoich filmików. - Obstawę w sądzie miałbym dobrą, jakby co. Ale tak naprawdę nikogo nie obrażam, to i nie mieliby mnie za co sądzić - przekonuje. - Śmiech to najlepsze lekarstwo na wszystko - dodaje.

To zaś jo...  

Tak zaczyna się każdy z filmików Sławosza Smolenia. Przygoda z ich kręceniem zaczęła się na początku pandemii. - Byliśmy tu zupełnie odcięci od świata, musiałem zamknąć firmę, nie było nawet za co zapłacić ZUS-u. Nie było też co robić. Znajomi do nas zjeżdżali, żeby te trudne czasy jakoś przeczekać - opowiada Sławosz Smoleń. - Zacząłem się wygłupiać z nudów - twierdzi. Dodaje, że jego filmiki powstały też trochę z buntu i niezgody na absurdalną rzeczywistość - pandemię, trudną sytuację ekonomiczną, groteskowe zachowania i decyzje polityków.  - Wszystkim nam było wesoło, mimo ponurego czasu - podkreśla. To był taki sposób odreagowania.

Koleżanka, która utknęła w Indiach i czekała ją w Polsce kwarantanna, błagała, żeby jej znaleźć kąt na Buflaku. - Izolowała się mocno, ale piliśmy razem, podając jej wódkę przez okienko - śmieje się gospodarz. U Smoleniów mieszkało też małżeństwo profesorskie z krakowskiego ASP. Ciągle ktoś tu znajdywał schronienie. Jedni wyjeżdżali, przyjeżdżali następni.  - Chodziliśmy codziennie po górach, rozmawialiśmy długo wieczorami przy wódce, czuliśmy, jakbyśmy żyli w jakimś oddzielnym świecie, takiej Republice Buflaczańskiej - mówi o genezie wygłoszonego manifestu i początkach tego państwa w państwie. - Ta rzeczywistość zewnętrzna wydawała się tak absurdalna, że tylko za pomocą żartu można ją było komentować - tłumaczy Sławosz. Oglądalność na Facebooku zaskoczyła go i przyniosła niespodziewaną i zupełnie nieoczekiwaną sławę. Jak podkreśla robione to było dla znajomych, a tu na podwórku zaczęły się pojawiać kamery telewizyjne. Michał Żebrowski pytał, czy może udostępniać nagrania innym, w swoich felietonach górala z Buflaku cytował Marcin Meller, a Piotr Kraśko zaczął kiedyś od fragmenty filmiku Smolenia Fakty.

Sztuka i śleboda

Nie wszystkim filmiki się podobały. Mówiący gwarą góral, w kapeluszu z muszelkami na głowie drażnił szczególnie tych górali, którzy mieli odmienne poglądy od Smolenia i mocne przekonanie, że sukniane portki i kapelusz z muszelkami przynależny jest zwolennikom jednej politycznej opcji. Oni w tym czasie czołobitnie witali prezydenta Dudę w Zakopanem, a w swoich racjach utwierdzali się słuchając Radia Maryja, a tu taki wstyd, jakiś góral prawie nizinny uderza w ich autorytety. - Wiem, że mieszkam w mocno prawicowym społeczeństwie, szanuję poglądy innych, tak jak szanuję ludzi z innym kolorem skóry czy innej orientacji seksualnej. Drażni mnie tylko wszechogarniająca głupota i kłamstwa polityków. Mam do tego prawo, bo cenię sobie ślebodę - podkreśla Sławosz Smoleń, który jest - jak podkreśla z dumą - góralem zagórzańskim. - Ponoć - jak donosili mu koledzy - dyskutowali o nim nawet w Związku Podhalan. - Do mnie jednak nikt nie przyszedł, żeby mi powiedzieć, że moje filmiki są nie po linii organizacji. - Ale z tego co wiem, Związek Podhalan jest ponadpartyjny, są tam tacy, którzy wierzą w Kaczyńskiego, ale i tacy, którzy wręcz przeciwnie - mówi. Przy okazji dodaje, że filmik o tym, jakoby Kaczyński odwiedził Buflak, przyniósł mu gwałtowny wzrost oglądalności.

Przyznaje, że tak naprawdę polityka go nie interesuje, za politykami wszelkiej  maści nie przepada, ale kij w mrowisko chętnie wsadzi. Lubi wszelkiego rodzaju performance, prowokacje, które są częstym elementem sztuki, bo to sztuka właśnie dla Smolenia jest najważniejsza. I w swojej buflaczańskiej republice chętniej niż o polityce i tzw. wielkim świecie, rozmawia o sztuce. Pokazuje meble swojej roboty, które bardziej niż przedmioty użytku przypominają dzieła sztuki. Swoje rzeźby, obrazy. Ogród Sztuk tuż nad domem, gdzie drzewa Sławosz formuje według własnego pomysłu. Brzozy, wierzby, jawory rosną dziwnie powyginane, tworząc surrealną kompozycję. - Na wielkim świecie mi nie zależy, to celebryci przyjeżdżają do mnie, żeby się ze mną sfotografować - kwituje.    
Beata Zalot