Reklama

2022-09-25 21:40:40

Historia

Słuszna sprawa górę wzięła! Morskie Oko nasze!

Jeszcze Polska nie zginęła! Wiwat plemię lasze! Słuszna sprawa górę wzięła! Morskie Oko nasze! - śpiewali 120 lat temu nasi rodacy w Zakopanem.

Na początku ubiegłego stulecia rozgorzał jeden z ważniejszych, chociaż może trochę zapomnianych dziś sporów w polskiej historii ostatnich wieków. Po latach mógłby on stać się kanwą dla filmu historyczno-przygodowego. Konflikt dotyczył co prawda maleńkiego skrawka terenu, ledwie 362 hektarów. Z punktu widzenia historii, kultury, turystyki chodzi o jedno z najcenniejszych miejsc w Polsce. W spór o Morskie Oko i okoliczne tereny zaangażowane były dwa państwa tworzące monarchię austro-węgierską. Z jednej strony Węgry, z drugiej Austria, a konkretnie polska Galicja. - Tatry dla Węgier są bardzo ważne po dziś dzień. Wystarczy spojrzeć na herb tego kraju, w którym znajdują się trzy wzgórza symbolizujące góry: Matra, Fatra i właśnie Tatry - mówi starosta tatrzański Piotr Bąk.

Zamoyski kontra Hohenlohe

Konflikt o Morskie Oko nie był jednak tylko sporem państwowym, a toczył się między dwiema wielkimi postaciami związanymi z ówczesnymi Tatrami. Z jednej strony był to niemiecki książę Christian Hohenlohe, właściciel części obecnych Tatr Słowackich, jeden z najbogatszych ludzi w Rzeszy, który w Tatrzańskiej Jaworzynie wybudował pałac. Z drugiej hrabia Władysław Zamoyski, społecznik, założyciel Towarzystwa Gimnastycznego Sokół w Krakowie, który na aukcji stał się właścicielem dóbr w Zakopanem.

Rozpoczęli oni między sobą prywatną wojenkę, która obfitowała w wydarzenia niczym z westernu. Było niszczenie mostów, słupków granicznych, wzajemne oskarżenia, próby przekupstwa. Obie strony stosowały podstępy, byle tylko dowieść, że Morskie Oko im się należy. Słynni górale - muzykant Bartuś Obrochta i Klimek Bachleda, pierwszy ratownik tatrzański, byli wynajmowani przez hrabiego Zamoyskiego do kłusowania w Dolinie Rybiego Potoku. Tam na gorącym uczynku łapał ich leśniczy Jędrzej Dziadoń. Sąd w Nowym Targu skazywał ich na grzywny, które płacił za nich Zamoyski. Wszystko po to, aby udowodnić, że to właśnie służby Zamoyskiego panują na tym terenie.

Była też akcja zniszczenia węgierskiego posterunku nad Morskim Okiem. Węgrzy na wschodnim krańcu stawu postawili bowiem budynek, aby pokazać, kto rządzi w tym miejscu Tatr. Tu do akcji wkroczył leśniczy Władysław Bieńkowski. Dowiedział się, kiedy większość węgierskich żandarmów stacjonujących w posterunku będzie nieobecna. Najechał budynek z góralami. Pojmali dwóch obrońców. - Sam budynek górale rozkawałkowali w 20 minut. Ten najazd skończył się ostatecznie postępowaniem procesowym. Leśniczy Bieńkowski został pojmany przez żandarmów na targu w Kieżmarku, ale w czasie transportu w drodze do Lewoczy uciekł - opowiada Paweł Skawiński, były dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Za trudna sprawa dla cesarza

Ostatecznie spór tak się zaognił, że sprawa trafiła na dwór samego cesarza Franciszka Józefa. Węgrzy domagali się wytyczenia granicy niemal przez środek Morskiego Oka, tak aby wschodnia część stawu należała do nich. Sprawa była tak zagmatwana, że nawet sam cesarz Austro-Węgier Franciszek Józef nie chciał wydać werdyktu. Oddał więc sprawę w ręce niezależnego trybunału - Międzynarodowego Sądu Rozjemczego w Grazu. Na jego czele stanął bezstronny superarbiter Jan Winkler, prezydent Najwyższego Trybunału Federalnego Szwajcarskiego. Trybunał obradował od 21 sierpnia do 13 września 1902 roku. Polską stronę reprezentowali m.in.  Aleksander Mniszek Tchorzewski, sędzia pochowany na cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem, i prof. Oswald Balzer, polski historyk i prawnik. Aby udowodnić swoje racje jeszcze przed procesem, z Zakopanego do Morskiego Oka wybudowano drogę. Powstała ona do Włosienicy, ostatniego odcinka nad sam staw nie zdążono już dokończyć i pokryto go szutrem. Później na cześć prof. Oswalda Balzera droga ta została nazwana jego imieniem.

Poranna kąpiel hrabiego

Przed sądem w Grazu obie strony przedstawiały mapy, dokumenty świadczące o ich racji. Sprawa okazała się skomplikowana również dla sędziów. Trybunał postanowił powołać biegłego Fridolina Beckera, pułkownika szwajcarskiego sztabu generalnego, profesora politechniki w Zurichu. Becker przyjechał na miejsce. Hrabia Zamoyski nie chciał za bardzo naprzykrzać się rzeczoznawcy, wybrał więc mały podstęp, aby "przypadkowo" go spotkać. Wiedział, że Becker zamieszkał nad Morskim Okiem i lubił poranne spacery. Hrabia sam więc niemal o świcie poszedł nad staw i zażywał kąpieli w jego toniach. Dzięki temu spotkał biegłego i próbował go przekonać do swoich racji. Ostatecznie o tym, że nasza strona ma zwyciężyć, zadecydowała wizja lokalna w miejscu, gdzie Biała Woda łączy się z Rybim Potokiem i tworzy rzekę Białkę. Nawet  nie będąc hydrologiem, pierwszy rzut oka widać, że to Rybi Potok jest mniejszym potokiem i wpływa do Białej Wody, a więc źródła Białki leżą gdzieś pod Gerlachem. To odebrało stronie węgierskiej kolejne argumenty.

Dziadoń nie dał się przekupić

Ostatecznie wyrokiem wydanym 13 września 1902 roku trybunał przyznał zdecydowaną większość spornych terenów Galicji, na pocieszenie Węgrzy otrzymali 11 hektarów terenu z 362, o które toczył się konflikt. - To było niesamowite zwycięstwo. Szczególnie że odniesione nad Christianem Hohenlohe, który był trzecim największym podatnikiem w Niemczech i jednym z najbogatszych ludzi na świecie - przekonuje Maciej Hodorowicz, potomek Jędrzeja Dziadonia, leśnego, który razem z innymi góralami odegrał dużą rolę w wygraniu procesu. - Książę Hohenlohe chciał zresztą Dziadonia, można powiedzieć, przekupić. Nie mógł go pokonać, więc próbował zatrudnić, szczególnie że ten uratował kiedyś małżonkę księcia. Dziadoń jednak odmówił - opowiada Maciej Hodorowicz. Trudno dziś, po wielu latach, dociec, co zadecydowało o takiej decyzji. Pewnie po trosze chodziło o przywiązanie do Polski, trochę o honor, który nie pozwalał Dziadoniowi złamać danego Zamoyskiemu słowa.

***

Niedawno w Bukowinie Tatrzańskiej odbywały się obchody 120. rocznicy wygrania sporu o Morskie Oko. Rozpoczęły się od Mszy św. w kościele parafialnym w Bukowinie Tatrzańskiej. O godz. 12.30 Bartłomiej Koszarek słowami z początku tekstu rozpoczął sesję naukową w Domu Ludowym. Starosta Piotr Bąk przedstawił geodezyjne i topograficzne aspekty sporu, Maria Krzeptowska-Jasinek mówiła o dziejach sołtysiego rodu Nowobilskich z Białki Tatrzańskiej, prof. Jerzy Roszkowski zaprezentował postać hrabiego Władysława Zamoyskiego, były dyrektor TPN Paweł Skawiński mówił o leśniczym Władysławie Bieńkowskim, Maciej Hodorowicz przedstawił udział w sporze leśnego Jędrzeja Dziadonia i innych górali. Uroczystości zakończyły się odsłonięciem tablicy poświęconej Jędrzejowi Dziadoniowi nad Morskim Okiem.

Paweł Pełka

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
moralność kalego 2022-09-26 08:25:58
Jak Kali ukraść komuś krowa to być dobrze, a jeśli Kalemu ktoś ukraść krowa to być źle.

PIS i tak sprzeda.
  • PRACA | dam
    Kucharz śniadaniowy- Restauracja w Białce Tatrzańskiej Poszukuję osoby na stanowisko kucharz śniadaniowy do restauracji hotelowej w Białce Tatrzańskiej. Praca na pełen etat, wysokie wynagrodzenie. Więcej informacji pod numerem. 518 259 536
    Tel.: 518
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia POKÓJ Z ANEKSEM KUCHENNYM I ŁAZIENKĄ, N. Targ. 787 466 608.
  • PRACA | dam
    Ogólnopolska spółka AMW Rewita przyjmie osoby do pracy w gastronomii w swoim ośrodku w Kościelisku. W chwili obecnej szukamy osób chętnych do pracy na następujące stanowiska: SZEF KUCHNI, ZASTĘPCA SZEFA KUCHNI, KUCHARZ. Oferujemy stałą współpracę, terminową wypłatę wynagrodzenia, a także zakwaterowanie. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu 785 925 567. Prosimy o telefony od poniedziałku do piątku w godzinach 8-14.
  • PRACA | dam
    Ogólnopolska spółka AMW Rewita przyjmie OSOBY DO PRACY W RECEPCJI w swoim ośrodku w Kościelisku. Praca w trybie zmianowym w godzinach 7-19 i 19-7. Oferujemy stałą współpracę, terminową wypłatę wynagrodzenia, a także zakwaterowanie. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu 601 953 385. Prosimy o telefony od poniedziałku do piątku w godzinach 8-15.
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI, GROBOWCE. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378
  • PRACA | dam
    MAŁY DREWNIANY PENSJONAT w Zakopanem zatrudni na umowę o pracę PANIĄ DO SPRZĄTANIA I PRZYGOTOWYWANIA ŚNIADAŃ. Praca zazwyczaj od 7 do 15. Bez zakwaterowania. 608 353 045.
  • USŁUGI | budowlane
    HYDRAULIK + USŁUGI MINIKOPARKĄ. 516 796 321.
  • PRACA | dam
    Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni: KUCHARZA/-kę, KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną,całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
  • PRACA | dam
    Karczma w Kościelisku zatrudni POMOC KUCHENNĄ, PANIĄ DO ŚNIADAŃ - 608 301 105.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam GOSPODARSTWO Z PLACAMI BUDOWLANYMI. 18 28 560 24.
  • PRACA | dam
    Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Pełen etat. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    CUKIERNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI EKSPEDIENTKĘ. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    JESION na deski, ok. 12 kubików - 666 991 114.
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA POLANA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy: PIZZERIA. Informacje: 693 319 707
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Nowy Targ sprzedam mieszkanie 3 pokojowe z balkonem 48m2. 660797241 b12.pl
    Tel.: 660797241
  • USŁUGI | inne
    Firma Sprzątająca-Mania Sprzątania Zajmujemy się kompleksowym sprzątaniem domów, domków, mieszkań. Chętnie przyjmiemy nowe zlecenia, skontaktuj się z nami w celu poznania oferty oraz umówienia się na wycenę.. 505-925-174 maniasprzatania00@gmail.com
    Tel.: 505
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy: pracowników obsługi i kontroli bramek wejściowych, pracowników obsługi stoku i naśnieżania, obsługę parkingu. Więcej informacji pod nr tel.: 601 628 584
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy do pracy w gastronomii: BARMANKI I BUFETOWE, POMOCE KUCHENNE,OSOBY NA ZMYWAK I DO ZBIERANIA NACZYŃ. Więcej informacji pod nr tel.: 601 628 584
  • PRACA | dam
    Przyjmę BRYGADY LUB POJEDYNCZE OSOBY NA TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE. 503 532 680.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Pilnie!!! Szukam magazynu do wynajęcia o powierzchni 30-50 m2 i wysokości 3m w Zakopanem, Nowym Targu lub okolicach. Telefon Kontaktowy 660 510 186
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA, POSADZKI, KOMINKI, PARAPETY, STOPNIE, BLATY, ŁUPANKA GRANITOWA I PIASKOWA. 18 265 06 58, 607 572 312.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    SKUPUJEMY NIERUCHOMOŚCI ZA GOTÓWKĘ, PODHALE; DOMY, DZIAŁKI MIESZKANIA . 600 404 554.
  • PRACA | dam
    Potrzebny młody PRACOWNIK NA ŻELBETY (możliwość przyuczenia). Praca dobrze płatna. 791 669 932.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • KUPNO
    Kupię STARE DESKI, BELKI KRZESANE, DRZEWO Z ROZBIÓREK I DRZEWO NA PNIU W LESIE oraz LAS. 695 941 783.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ PRACOWNIKA DO ZAKŁADU KUŚNIERSKIEGO - GARBARSKIEGO NOWY TARG. PRACA CAŁY ROK. ZATRUDNIĘ KRAWCOWĄ - SZYCIE NA MIEJSCU LUB CHAŁUPNICZO. 601 789 299, 536 740 251.
  • PRACA | dam
    PRACA NIEMCY - dla fachowców z Polski i Ukrainy (MURARZY, TYNKARZY, OGÓLNOBUDOWLANYCH). 0049 176 601 54 957.
  • USŁUGI | budowlane
    WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, MALOWANIE. 787 479 002.
  • USŁUGI | budowlane
    OCIEPLANIE DOMÓW. 787 479 002.
  • KOMUNIKATY
    PRZEKAŻĘ GABINET STOMATOLOGICZNY W DOBRE RĘCE - NOWY TARG, RYNEK 11. 504 099 717.
  • USŁUGI | inne
    BEZPŁATNA ZBIÓRKA ZŁOMU. 880 321 013.
  • USŁUGI | budowlane
    RYNNY - DEMONTAŻ, MONTAŻ, OKUCIA BALKONÓW BLACHĄ. 600 998 377.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    MIESZKANIE kupię. 791 236 577.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    ATRANS TRANSPORT. Poszukujemy KIEROWCY kategorii C+E, z doświadczeniem lub bez. Transport krajowy i międzynarodowy, głównie Rumunia. Jazda pojazdami wyłącznie EURO VI. Współpraca ze spedytorami będącymi dyplomantami jednej z najlepszych uczelni w Polsce. Więcej informacji pod numerem telefonu: 723 555 111.
  • ANTYKI
    ANTYKI - SKUP, SPRZEDAŻ - Zakopane, Kościuszki 3 (Granit, III p.). Tel. 601 464 133
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2022-11-27 08:59 Podhale Nowy Targ ma 90 lat. Czy spełnią się sobotnie obietnice? 2022-11-27 08:00 Trzy tysiące małopolskich uczniów wzięło udział w Olimpiadzie ZUS 2022-11-26 21:15 Kiedy przejedziemy wschodnią obwodnicą Nowego Targu? (WIDEO) 1 2022-11-26 20:15 Finał poszukiwań. Maniuś się odnalazł wkrótce po publikacji! (AKTUALIZACJA) 1 2022-11-26 20:00 Czy aby podwyżka za śmieci nie za mała będzie? - zastanawia się radny 2022-11-26 19:00 Medyczne szkolenie ratowników TOPR 2022-11-26 18:00 Prawda nie istnieje albo jest jak sztuka przekonuje Arkadiusz Karapuda 2022-11-26 17:31 Numer VIN - poznajmy go dokładnie 2022-11-26 17:00 Powstaną dwie nowe galerie tam, gdzie stoją dwie niedokończone! (WIDEO) 2 2022-11-26 16:20 Szczęsny, Zieliński i Lewandowski. Oni dali nam zwycięstwo z Arabią Saudyjską 7 2022-11-26 16:00 Powstaje rondo na ul. Parkowej - czy zdążą skończyć na czas? 1 2022-11-26 15:00 Nowe rondo w Zakopanem. Jak się wam podoba (WIDEO) 22 2022-11-26 14:58 Uważajcie na oszustów. Dzwonia do mieszkańców powiatu tatrzańskiego 4 2022-11-26 14:00 Był wspaniałym człowiekiem, odszedł zbyt szybko. Pogrzeb Jacka Niklińskiego 1 2022-11-26 13:20 Wypadek w Białce Tatrzańskiej - samochód dachował, a co z kierowcą? 1 2022-11-26 13:00 Równoj ku Górze - oratorium w Zakopanem 2022-11-26 12:30 Jedenastka górą w Miejskich Igrzyskach Szkół Podstawowych w Pływaniu (galeria zdjęć) 2022-11-26 11:30 Jestem wzorem do naśladowania 2 1 2022-11-26 10:40 Piotr Żyła na trzecim miejscu w Ruka, Kubacki tuż za podium! 2022-11-26 10:00 Chmury przepływają nad Giewontem 2022-11-26 09:39 2500 osób, 50 głowic świetlnych, tunel laserowy i ekrany o przekątnej 570 cali 2022-11-26 09:27 Poważny wypadek w Cichem (AKTUALIZACJA) 2022-11-26 09:00 Porozmawiajmy o zakopiańskiej architekturze 2022-11-26 08:00 Prestiżowa nagroda dla Katarzyny Ceklarz 2022-11-25 22:00 Lidia Rosińska z dłutem na szczycie 1 2022-11-25 21:00 Góralskie Święto Dziękczynienia 2022-11-25 20:00 Majka także potrzebuje pomocy. Koncert charytatywny 2022-11-25 19:00 Kolejny sukces projektantki mody z Nowego Targu (WIDEO) 2022-11-25 18:00 Zabawa na całego dla cierpiącej sąsiadki. Cała wieś dla Wioli Hreśki 2 2022-11-25 17:00 W Zakopanem łamane jest prawo konstytucyjne 7 2022-11-25 16:11 Mleko modyfikowane - alternatywą dla pokarmu kobiecego 2022-11-25 16:04 Samochód uderzył w słup. Wstyd się przyznać, zasnąłem - mówi kierowca volvo 5 2022-11-25 16:00 Znamy więcej informacji na temat tragicznego pożaru w Maruszynie 2022-11-25 15:15 Część ulicy Droga do Białego będzie bez prądu 1 2022-11-25 15:10 Autobus wjechał do pizzerii 13 2022-11-25 15:00 Skubanie siana w drodze do piekieł 2022-11-25 14:14 Ogród gotowy na zimę - 6 porad, które warto wdrożyć 2022-11-25 14:06 Stalking 2022-11-25 14:00 Rusza kiermasz ozdób świątecznych, dochód na budowę domu dla niepełnosprawnych 2022-11-25 13:00 Zdjęcia złodziei wywieszone na sklepowym oknie. Każdy może ich zobaczyć 20 2022-11-25 12:00 Na Kasprowym 13 cm śniegu. W sobotę szansa na przejaśnienia 2022-11-25 11:45 Podróż w głąb niesamowitego świata w nowej animacji Disneya. Mamy dla was bilety 2022-11-25 11:16 Od soboty nowe rondo w Zakopanem 14 2022-11-25 11:00 Dzień Eliminacji Przemocy Wobec Kobiet. Zakopiańcy radni wciąż nie chcą uchwalić prawa przeciwdziałającego przemocy 7 2022-11-25 11:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 1 2022-11-25 10:37 Rozbita szyba w popularnym sklepie na Krupówkach. Ktoś urządził sobie black friday 3 2022-11-25 10:26 Wycena kuriera? Sprawdź, co wpływa na cenę paczki 2022-11-25 10:08 Najlepszy hotel przy lotnisku Chopina w Warszawie? Air Hotel! 2022-11-25 10:00 Rabczański park wieczorową porą - śnieżna bajka (zdjęcia) 2022-11-25 09:00 Wakacje będą trwały trzy miesiące? Co sądzicie o tym pomyśle? 7
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2022-11-27 08:53 1. Są jakieś plany na rondo "Niezgody ' na św. Anny iGrel? 2022-11-27 08:06 2. Rondo jest OK i najlepsze rozwiązanie, tylko kierowcy na egzamin poprawkowy , widać co przedstawia nagrany film Trzeba by było się nauczyć jeździć i było by ok, proszę zobaczyć ilu kierowców dało kierunkowskaz przy wyjeździe z ronda, czyż nie jesteśmy zobowiązani sygnalizować prawym kierunkowskazem opuszczając każde rądo ? Pytanie gdzie Policja, bo powinni sypać mandaty, jest to wykroczenie drogowe 2022-11-27 07:40 3. Nowy Targ jak i okolice nie potrafi się odnaleźć w gospodarce wolnorynkowej. Czasy Kombimatu świetności hokeja, czy sąsiadujących uzdrowisk już dawno minęły lub związaną z Ameryką "strefą dolarową". Pozostał materiał dla kościoła i związanymi z nim partami. Dodam, że na wolności Ukrainy zależy organizacjom żydowskim i kościelnym. Z resztą z perspektywy czasu jak na wolności Polski. Widać kto zyskał. 2022-11-26 23:20 4. czytałem tutaj "komentarze" po pierwszym meczu. Może wieczni malkontenci (czyt. wiecznie niezadowoleni idioci) napiszecie teraz jedno, jedyne słowo....... 2022-11-26 22:16 5. Zderzak nie homologowany czyli z ubezpieczenia nici. 2022-11-26 22:11 6. Rondo na miarę naszych czasów i naszych możliwości. 2022-11-26 22:03 7. Jaruś, co tam, co tam ? Jaki problem cię nurtuje ? 2022-11-26 21:49 8. Pan od maseczek nie musiał akurat wychodzić przed szereg na pogrzebie tak wybitnej osoby. 2022-11-26 21:22 9. Rondo imienia Zenka Martyniuka 2022-11-26 20:43 10. niestety :( na Podhalu większość zna kotka Czarusia i uwielbia jego właściciela :)
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Pożegnania

FILMY TP

Album TP

Bojcorka