8 kwietnia minęła 70. rocznica śmierci gen. Mariusza Zaruskiego, założyciela TOPR i pierwszego naczelnika jej Straży Ratunkowej, człowieka wielu pasji i społecznika. Teraz, w przeddzień Dnia Ratownika odbyły się uroczyste obchody tej rocznicy w Zakopanem, pod honorowym patronatem Bronisława Komorowskiego, Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Obchody 70. rocznicy śmierci tego wielce zasłużonego człowieka o wszechstronnych zainteresowaniach, wielkiego patrioty, który w 1941 roku zmarł w więzieniu NKWD w Chersoniu w wieku 74 lat, rozpoczęły się już w kwietniu oficjalną wizytą delegacji polskiej w Chersoniu, zorganizowaną przez Kancelarię Prezydenta RP z udziałem przedstawicieli TOPR: prezesa Józefa Janczego oraz Tomasza Gąsienicy Mracielnika i Pawła Zadarnowskiego. Potem w różnych miastach Polski, w szkołach i jednostkach harcerskich noszących jego imię oraz organizacjach żeglarskich, czczono pamięć tego wybitnego Polaka.

O Mariuszu Zaruskim pisaliśmy już wielokrotnie na naszych łamach, głównie o jego górskich pasjach, obok zamieszczamy relację z wyprawy ratunkowej na Rohacz Ostry, którą kierował przed stu laty. Jest to wpis do Księgi Wypraw Ratunkowych TOPR. W okresie pobytu w Zakopanem, w latach 1903-1914, prawie całą swoją energię poświęcił sprawom górskim. Zdobywał szczyty latem i zimą, często również na nartach. Właśnie w tym roku minęło 100 lat od jego wejścia na nartach na Kościelec. Był też prekursorem taternictwa jaskiniowego, gdyż używał sprzętu taternickiego w trudniejszych jaskiniach i na dojściu do nich. Propagował narciarstwo, szkoląc adeptów tego sportu. Jako pierwszy dostrzegł konieczność powołania do życia organizacji ratującej turystom i taternikom życie w górach, a kiedy w 1909 roku powstał TOPR, stanął na czele Straży Ratunkowej, kierując wyprawami ratunkowymi w tym pierwszym okresie działalności Pogotowia Górskiego.

 Drugą jego wielką pasją było morze i żeglarstwo. Jeszcze będąc w Archangielsku ukończył szkołę morską. Został marynarzem, a potem pionierem polskiego żeglarstwa morskiego i kapitanem jachtu ZHP \"Zawisza Czarny\". Był też instruktorem harcerstwa i wychowawcą młodzieży. Walczył w legionach,  a w 1923 roku został adiutantem prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego i awansował do stopnia generała brygady. Pisał opowiadania, wiersze i podręczniki żeglarstwa. Dzisiaj liczne szkoły i jednostki organizacji harcerskiej noszą jego imię, w tym SP nr 3 w Zakopanem. Dom Turysty w Zakopanem również nosi imię Mariusza Zaruskiego, podobnie jak dawna ulica Ogrodowa.

Uroczystości w Zakopanem, zorganizowane przez TOPR, rozpoczęły się od złożenia wieńca od prezydenta RP oraz kwiatów na symbolicznej mogile Mariusza Zaruskiego na Pęksowym Brzyzku. W Dworcu Tatrzańskim odbyło się spotkanie, które prowadził Józef Janczy, prezes TOPR. Przedstawiciel Kancelarii Prezydenta odczytał list okolicznościowy od Bronisława Komorowskiego a potem Michał Jagiełło, członek honorowy TOPR, oraz Wojciech Szatkowski przybliżyli licznie zebranym gościom i młodzieży sylwetkę Zaruskiego. Spotkanie uświetniły występy dzieci i młodzieży z dwóch szkół: Zespołu Szkół w Murzasichlu, noszącego imię Ratowników Tatrzańskich, z kierownikiem zespołu Adamem Gąsienicą oraz ze Szkoły Podstawowej nr 3 w Zakopanem z dyrektorem tej placówki Elżbietą Konopką. Spotkanie zakończyło się uroczystą kolacją.

Apoloniusz Rajwa