Kacza Dolina - sama nazwa tego miejsca budzi niepokój. Wystarczy z niej spojrzeć na Ganek, żeby dostać zawrotu głowy. I śmierć to wykorzystuje.

To dwa sąsiadujące ze sobą wspaniałe szczyty w głównej grani Tatr, opadające 600- 700-metrowymi ścianami do Doliny Kaczej. Oba mają bogatą kartę w historii taternictwa i były świadkiem niejednej tragedii górskiej.

Zarówno Ganek (2465 m), jak i Rumanowy Szczyt (2428 m) pod względem wysokości niewiele ustępują Rysom. Sceneria tych szczytów od strony północnej budzi grozę, a zarazem szacunek, nawet wśród doświadczonych taterników.

Przepaściste ściany, a szczególnie zerwy Galerii Gankowej pochłonęły już niejedno życie ludzkie.

Od strony południowej tylko masyw Ganku oferuje ładne drogi wspinaczkowe, natomiast Rumanowy Szczyt z Doliny Złomisk wygląda dość niepozornie.

Właśnie z tej strony, z Dolinki Rumanowej wiodą na te szczyty najłatwiejsze drogi, wymagające jednak dużej wprawy i umiejętności poruszania się w terenie wysokogórskim i eksponowanym. Można na nie wejść z uprawnionym przewodnikiem wysokogórskim, posiadającym licencję IVBV.

Ganek wywodzi swą nazwę od nachylonego tarasu Galerii Gankowej, zwanej pierwotnie Gankiem, i jest łatwo rozpoznawalny wśród innych.

Nazwy: Rumanowy Szczyt, Rumanowa Przełęcz, Rumanowa Dolinka ze stawkami i potokiem zostały nadane dla upamiętnienia znakomitego przewodnika tatrzańskiego ze Stwoły - Jana Rumana Driečnego młodszego, który znał bardzo dobrze rejon Doliny Mięguszowieckiej - dokonał tam wielu pierwszych wejść na szczyty i przełęcze w II połowie XIX wieku.

Pierwszego wejścia na Mały Ganek dokonali 25 sierpnia 1892 roku Jędrzej Wala młodszy, Jan Bachleda Tajber i Karol Potkański, profesor historii na UJ, a na Wielki Ganek 11 sierpnia 1895 roku weszli: Klemens Bachleda, Józef Gąsienica z Bystrego i Władysław Kleczyński, który leczył się w Zakopanem na gruźlicę - zmarł na tę chorobę dwa lata po zdobyciu Ganku.

***

W ostatnią niedzielę lipca szczyty te były celem wycieczki szkoleniowej przewodników tatrzańskich z Zakopanego.

Pogoda w dniu wycieczki szkoleniowej była dobra. - Kiedy z Gankowej Przełęczy wchodziliśmy na oba szczyty, przez grań przewalały się chmury. Po kilkunastu minutach przejaśniło się i na wierzchołkach mieliśmy przepiękne widoki na okoliczne szczyty - można było przeszkolić się w topografii Tatr - wspomina Józef Posadzki, instruktor przewodnictwa tatrzańskiego, który z Gankowej Przełęczy ze swoim zespołem wszedł na Rumanowy Szczyt.

Rajmund Starzyk, członek komisji egzaminacyjnej dla przewodników tatrzańskich, w tym samym czasie wspinał się na Wielki Ganek, zakładając na eksponowanej grani poręczówkę, dzięki której wszyscy bezpiecznie weszli na szczyt, a następnie powrócili na przełęcz. Stamtąd Maciej Bielawski, Danuta Wojciechowska i Janusz Lach weszli jeszcze na Rumanowy Szczyt, zaliczając obie góry.

Niewątpliwie najtrudniejszą i najciekawszą turę wybrali Piotr Gruszka, Paweł Nadybal, Staszek Styrczula i Jasiek Polak oraz Ania Kurek.

Dokonali trawersu masywu Ganku od Rumanowej Przełęczy po Gankową Przełęcz, z wejściem na wszystkie trzy wierzchołki - Małego Ganku (2425 m), Pośredniego Ganku i Wielkiego Ganku (2465 m).

W górnej części Dolinki Rumanowej nastąpił podział na trzy zespoły. Wymieniona piątka podeszła w kierunku Rumanowej Przełęczy, pod południowo-zachodnimi ścianami Ganku.

Wybitnym filarem tego szczytu wiedzie jedna z klasycznych dróg Arno Puškaša. To na niej zginął znany ratownik, przewodnik górski i ski-alpinista - Vlado Tatarka w sierpniu 2001 roku, w czasie przejścia łańcuchówki Puškašovych dróg na Wołowej Turni, Galerii Gankowej i Ganku.

Wspinał się ze swoją córką, 15-letnią Władką. Po przejściu prawie całej drogi odpadł prawdopodobnie z blokiem skalnym. Władka nie widziała tego momentu, tylko nagłe szarpnięcie liny, którą go asekurowała, przygwoździło ją do stanowiska, gdzie oczekiwała na pomoc ratowników.

Wtedy dowiedziała się, że tato nie żyje. Teraz na płasience nad tym filarem znajduje się mały krzyż, widoczny z grani Ganku.

Potem przewodnicy weszli na Rumanową Przełęcz - najłatwiejszą trasą, jaką można dojść na Galerię Gankową.

Tędy wielokrotnie ratownicy słowaccy w czasie akcji ratunkowych docierali nad 300-metrową zerwę galerii, którą wiodą trudne drogi wspinaczkowe. Przejście tych dróg, uchodziło w latach 60. za wyczyn dużej klasy.

To właśnie na Galerii Gankowej doszło w tamtych latach do dwóch głośnych tragedii polskich taterników.

W sierpniu 1964 roku na drodze Studnički wspinali się Krystyna Lipczyńska, jedna z czołowych polskich taterniczek, i Henryk Horak.

Kiedy mieli za sobą główne trudności drogi, rozpętała się nad Tatrami ulewa. Woda spływająca z galerii zacięciem, którym się wspinali, spowodowała, że prawdopodobnie utopili się, mając niespełna jedną długość liny do końca tej skrajnie trudnej drogi.

W następnym roku dwójka zakopiańczyków - Janusz Flach i Edward Chełpa - wspinała się drogą Łapińskiego i Paszuchy. Nastąpiło gwałtowne załamanie pogody, które zastało ich w górnej partii drogi.

Marznący deszcz przeszedł w śnieg, a ścianę oblodziło. W nocy zaczęli wycofywać się zjazdami, zmarznięci i skrajnie wyczerpani.

Na ostatnim zjeździe wypadł nagle hak z oblodzonej szczeliny - Janusz spadł z kilkunastu metrów i zginął na miejscu.

Edek, który był już pod ścianą, w ciemnościach nocy i mgle zsuwał się po ośnieżonych głazach i piargach. Nie dotarł do koleby nad stawem - zmarł wyczerpania i wychłodzenia organizmu.

Będąc na galerii, warto uzmysłowić sobie jeszcze jedną tragedię, do jakiej doszło w lutym 1998 roku, w okresie, kiedy Tatry były oblodzone. Od początku roku do 7 marca zginęło wtedy w Tatrach 14 osób na skutek poślizgnięcia się na zalodzonych stokach.

1 marca dwaj taternicy z Pragi ukończyli drogę Puškaša na Galerii Gankowej i zaczęli nią trawersować po zlodowaciałym śniegu w kierunku Pustej Ławki. Nie byli już związani liną. Jiři P. doszedł prawie do końca galerii i oczekiwał na partnera.

Idący z tyłu Oldřich Č. zatrzymał się przy kopczyku kamieni w połowie drogi. Wyjął butelkę z plecaka, żeby się napić. Nagle zachwiał się i upadł. Zaczął się zsuwać błyskawicznie w kierunku krawędzi 300-metrowej przepaści.

Próbował wbić w lód czekan, ale się nie udało. Lot trwał kilka sekund. Spadł w odległości kilkudziesięciu metrów od ściany galerii i po oblodzonym stoku zsunął się aż na zamarzniętą taflę Zmarzłego Stawu.

Z Galerii Gankowej przewodnicy wspięli się na szczyt Małego Ganku. Asekurowali się w miejscach eksponowanych, a z Pośredniego Ganku zjechali na linie, po czym weszli na Wielki Ganek.

Ekspozycja w kierunku Doliny Kaczej jest ogromna. Ściana rozczłonkowana jest filarami i żlebami.

W kwietniu 1933 roku, w warunkach zimowych, Wincenty Birkenmajer i Stanisław Groński wspinali się północno-wschodnim filarem, z którego wytrawersowali na skraj Galerii Gankowej z powodu zawiei śnieżnej i bardzo trudnych warunków.

Birkenmajer zamarzł w ścianie, a Groński dotarł do schroniska przy Popradzkim Stawie, skąd zawiadomił o tragedii Straż Ratunkową.

Będąc na Gankowej Przełęczy, warto przypomnieć jeszcze jedną tragedię, do jakiej doszło w sierpniu 1949 roku. Andrzej Nunberg i Jerzy Woźniak wspinali się z Doliny Kaczej na Rumanowy Szczyt. Znów gwałtowne załamanie pogody i ochłodzenie było przyczyną tragedii.

Kiedy po wielu dniach okazało się, że nie ma ich na Walnym Zjeździe Klubu Wysokogórskiego, rozpoczęto w Tatrach poszukiwania. Zwłoki Woźniaka odnaleziono po miesiącu w żlebie spadającym spod Gankowej Przełęczy, a dopiero w październiku w partiach podszczytowych Rumanowego Wierchu odnaleziono ciało Andrzeja Nunberga.

Tych kilka tragedii niech będzie przestrogą dla tych, co wyruszają w Tatry - nie tylko na drogi wspinaczkowe, ale także na turystyczne tury, gdyż gwałtowne załamania pogody nawet w pełni lata nie są w Tatrach czymś wyjątkowym.

Apoloniusz Rajwa