Nie ma drugiego kraju, którego mieszkańcy byliby nam tak życzliwi, jak Gruzini. Nie ma drugiego takiego narodu, który za swojego bohatera uważa prezydenta obcego państwa.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"9706"}

Dziennikarska ciekawość przygnała mnie tutaj. Trasę podróży miały wyznaczyć dwie nowe gruzińskie ulice – niezwykłe, bo obie nazwane imieniem zmarłego w tragedii smoleńskiej polskiego prezydenta.

Tbilisi, stolica Gruzji. Na wzgórzu nad miastem okazały pałac prezydenta. Prowadzi do niego stroma, wąska, brukowana droga. Wzdłuż niej kamieniczki. W większości są opuszczone. Co kilkadziesiąt metrów policjant. Już kilkaset metrów przed pałacem nie wolno fotografować. Od czasu wojny z Rosją minęły zaledwie dwa lata. 30 km stąd niedawno spadały rosyjskie bomby.

Taksówka, stara wołga, pruje przez ulice miasta. Postsowieckiej architektury tu nie brakuje. W oknie migają obskurne bloki, balkony obwieszone praniem. Tylko stare miasto nie poddało się sowieckiej zabudowie. Teraz tętni życiem. Kafejki, restauracje przyciągają spacerowiczów, głównie miejscowych, bo turystów wydaje się tu być wciąż jak na lekarstwo. Sposobem na ich przyciągnięcie mają być dziesiątki inwestycji, jakie młody i przedsiębiorczy prezydent Gruzji Saakaszwili przyciąga do swojego kraju. A co ciekawe, stawia się tu na architekturę i jej twórców. Do Gruzji zapraszani są najlepsi z najlepszych.

Możemy na nich liczyć

Supernowoczesny most wybudowali Włosi. Starsi mieszkańcy stolicy kiwają na niego głowami. Rzeczywiście, na razie pasuje tu jak kwiatek do kożucha, ale jeśli rozwój miasta będzie nadal tak dynamiczny, to ta nowoczesność może korzystnie wypełnić krajobraz Tbilisi. Dziś most z oświetlonym pałacem prezydenckim w tle stał się miejscem spotkań zakochanych i znakomitym obiektem do fotografowania.

Ulica Kaczyńskiego jest tuż przy drodze na lotnisko. Od północnej strony łączy się z ulicą prezydenta USA Busha. Jeszcze kilka tygodni temu nazywała się Czarnomorska. – Dumni jesteśmy z tej zmiany – zapewnia mnie po rosyjsku starsza kobieta, siedząca na ławeczce przed swoją kamienicą. Gdy rozmawiamy, podchodzi do nas kilku mężczyzn. Już wcześniej obserwowali mnie, jak robiłem zdjęcie. Witają się jak ze znajomym. Są ciekawi sytuacji w Polsce.

Zapewniają o swoim przywiązaniu do Polaków i Polski. Nazwisko Kaczyński nie schodzi im z ust. Przekonują mnie, że nigdy nie zapomną, co dla nich zrobił. W ciągu kilku kolejnych dni jeszcze wielokrotnie usłyszę, że nasz prezydent przyjechał pierwszy, gdy na ich kraj napadli Rosjanie. I że oni nam tego nigdy nie zapomną. I jeśli będziemy mieć kiedyś kłopoty, to oni też przyjadą nam pomóc. W ustach Gruzinów, twardych ludzi Kaukazu, to słowa, których nie można przyjmować zbyt lekko, a mówią to zazwyczaj z wielkim przejęciem.

Przy winie i szaszłykach

Dla wielu moich rozmówców śmierć polskiego prezydenta w Smoleńsku to prosta konsekwencja jego bohaterskiej solidarności z Gruzją. Rosjanie nie wybaczają – przekonywał mnie miejscowy góral i zapraszał zimą w Kaukaz na narty, do pensjonatu córki. Tu, w Tbilisi, polemizowanie z tą opinią mijałoby się z celem. Gruzini nie przyjmują raczej żadnych argumentów, które byłyby korzystne choćby w minimalny stopniu dla Rosjan.

Świetnie orientują się w historii, doskonale wiedzą, że oba nasze narody nigdy niczego dobrego z tamtej strony nie zaznały. To nas wiąże. A przy winie i szaszłykach o polityce potrafią mówić dużo i bez ogródek.

Szybko przekonuję się, że tutaj przyjaźń i wdzięczność to nie są puste słowa. Gdy Gruzini orientują się, że jestem Polakiem, na każdym kroku okazują niezwykłą życzliwość – często musiałem wciskać zapłaty za taksówkę, nie chcieli brać za przejazd „marszrutką” (nasze busy), pani w sklepie spożywczym nie bierze pieniędzy za butelkę wody, gdy słyszy polski język.

Batumi, ach Batumi

W Gruzji pamięć o Kaczyńskim mają gwarantować już dwie nazwane jego imieniem ulice. Ulicę Marii i Lecha Kaczyńskich otwarto niedawno w Batumi. Po całej nocy w pociągu, nad ranem docieram do tego nadmorskiego kurortu. Śpiewały kiedyś o nim nasze Alibabki. Dziś Batumi to ogromny plac budowy. Stary, zaniedbany przez komunistów kurort za kilka lat przypominać będzie najbardziej luksusowe miasta nadmorskie świata.

Potężne hotelowe resorty stawia tu, na brzegu Morza Czarnego, Hilton, Sheraton ma już tu swój hotel, pałac w kształcie naszego warszawskiego domu kultury. Duńczycy realizują projekt budowy ogromnego akwarium. Będzie mieściło się w gigantycznych kamieniach – mają być odniesieniem do kamienistych plaż tego regionu. Architekci prześcigają się w pomysłach. Hotel Radisson, na razie kilkudziesięciopiętrowy wieżowiec w stanie surowym, jest krzywy.

Kilkaset metrów od portu, pośród wąskich uliczek, ktoś wymyślił inne cudo – replikę placu św. Marka z Wenecji. Obiekt jest już na ukończeniu. Dosłownie w oczach powstaje nowa infrastruktura turystyczna. Niedawno oddany został do użytku bulwar spacerowy. Wzdłuż niego prowadzi dwupasmowa aleja. To ona nosi dziś nazwę Marii i Lecha Kaczyńskich.

Aleja z wdzięczności 

Sytuacja podobna jak w Tbilisi. Moja obecność z aparatem tuż obok gabloty informującej, komu poświęcona jest aleja, wzbudza zainteresowanie. Kolejne oznaki sympatii. Z autobusu kiwa do mnie kierowca. Machają pasażerowie, gdy orientują się, że jestem polskim dziennikarzem. Kilku chłopaków popisuje się hamowaniem z piskiem opon. Potem proszą, żeby zrobić im zdjęcie obok gabloty. Mają po dwadzieścia lat. Wiedzą, kim był Kaczyński, ale szczegółów nie znają. Aleja kończy się w miejscu, gdzie znajduje się granica nowego bulwaru. Dalej to już tylko zaniedbane nadmorskie wioski.

W centrum Batumi gotowa jest już grająca fontanna i plac, wokół którego odrestaurowano stare kamienice. Szczególnie urokliwe miejsce, zwłaszcza wieczorem, gdy wszystko rozświetlają reflektory.

Znikający ZSRR 

Powoli znika sowieckie Batumi, a jego miejsce zajmuje nowoczesny, europejski kurort. Za zmianami nie nadążają mapy. Nawet na tych z 2009 roku nie ma jeszcze wielu nowych ulic, a tym bardziej nowych budowli. Tempo jest tak duże, że na kartkach pocztowych, które i tak ciężko tu kupić, można zobaczyć tylko radzieckie Batumi. Skoro już o kartkach, to w mieście nie ma skrzynek pocztowych, a poczta, trudna do odnalezienia, mieści się w czymś przypominającym raczej wnętrze małego dworca kolejowego z czasów PRL.

W gruzińskiej telewizji najbardziej odlotowe, wyposażone w nowy sprzęt komputerowy biurowce i nowoczesne samochody można zobaczyć w reklamie zachęcającej młodych ludzi do wstępowania do policji i do wojska. Ma to być nie tylko sposób na wspaniałą przyszłość, ale wyraz patriotyzmu i miłości do ojczyzny.

Gruzini to ludzie bardzo wierzący. Cerkwie, kościoły różnych wyznań (jest ich tu kilka, łącznie z najstarszym – gruzińskim) nigdy nie są puste. W piątek wokół nich gromadzą się ludzie stojący w kolejkach do spowiedzi.
Na lotnisko w Tbilisi, nowo wybudowane przez turecką firmę, wracam, przejeżdżając znów obok ulicy Lecha Kaczyńskiego. Lecę czeskimi liniami, bo LOT tu nie dociera. Szkoda, bo to piękny i tak nam życzliwy kraj.

Aha, i jeszcze jedno – akroszka, znakomity chłodnik na kwaśnym mleku – pycha. 

Jurek Jurecki