Jeszcze niedawno, jak co sezon, w kotle spalali niemal siedem ton ekogroszku. Dziś nie ma śladu po zalegającym wszędzie czarnym pyle, a koszty ogrzewania mają być... zerowe.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"111503"}

Zamiast żelaznego kotła, widnieje elektronika do sterowania energią, bufor, zbiornik na wodę do centralnego ogrzewania, bateria do kumulowania energii produkowanej przez zewnętrzne panele słoneczne. Życie Haliny Kryjak z Bystrej w starym, 280-metrowym domu zmienia się nie do poznania. A jak przekonują eksperci, którzy jej to wszystko zamontowali - ogrzewanie domu, prąd, ciepła woda będą kosztować ją... nic. Albo prawie nic.

Autokonsumpcja to podstawa

To pierwszy dom w gminie Bystra-Sidzina zmodernizowany w ramach polsko-norweskiego programu From Field to Energy. Początkowo program miał dotyczyć spalania biomasy, której zaplecze było dookoła łatwo dostępne. To nie tylko słoma z pól, ale także resztki z tartaków, których nie brak w okolicy. Z czasem jednak projekt się rozrósł, koncentrując się na wszystkich typach odnawialnych źródeł energii i jej magazynowania. 

- Sytuacja na rynku branży grzewczej jest trudna i niepewna - przekonuje Piotr Zawada, specjalista do spraw sprzętu i oprogramowania. - Klienci przy wyborze urządzenia grzewczego zwracają głównie uwagę na jak najmniejsze zużycie energii oraz bezobsługowe i bezawaryjne urządzenia. W odpowiedzi na oczekiwania, firma NORD, będąca członkiem klastra Nordic Edge, we współpracy z naukowcami z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk opracowała unikatowe rozwiązania w zakresie zarządzania energią elektryczną i cieplną - przekonuje.

Na czym ma polegać innowacyjność rozwiązania? Jak tłumaczy Piotr Zawada, inteligentny algorytm zastosowany w sterowniku pompy ciepła dostosowuje zużycie energii elektrycznej i wydajność w zależności od wytwarzanej nadwyżki z systemu fotowoltaiki, uzyskując jak największą autokonsumpcję energii. Krótko mówiąc -  system dzięki zaawansowanym rozwiązaniom i magazynowi energii zużywa tylko tą energię, którą sam wyprodukował. Czyli z założenia powinien być bezkosztowy. 

Unikatowym rozwiązaniem w tym zakresie jest platforma serwisowa, która prowadzi non-stop analizę danych historycznych pracy pompy ciepła i przez to optymalizuje jej parametry. Dzięki temu ma ona zużywać jak najmniej energii. System analizuje także pracę całego systemu, czyli pompy ciepła, fotowoltaiki, magazynu energii czy instalacji grzewczej. Pozwala także na wykrycie ewentualnych nieprawidłowości czy usterek, nawet wówczas, gdy nikogo nie ma w domu.

Jak przekonuje Włodzimierz Antonov, specjalista ds. technicznych Tauron Serwis, projekt przewiduje dalsze wykorzystywanie sztucznej inteligencji, stosowanie odpowiednich algorytmów, współpracę z taryfami dynamicznymi z uwzględnianiem prognoz pogody, aby maksymalnie zoptymalizować pracę systemu. 

W przyszłości można będzie system w domu Haliny Kryjak w Bystrej uzupełnić o turbinę wiatrową, a nawet magazyn wodoru. Czy to futurystyczna wizja czy realne plany na najbliższą przyszłość? 

Czy to się opłaci?

Zdaniem Piotra Olczaka z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, tego typu współpraca w ramach projektów badawczych pozwala na dostęp do najnowszych rozwiązań technicznych w skali Europy. - Mam także możliwość współpracy i wymiany doświadczeń z firmami z klastra Nordic Edge. Jest to istotne i daje możliwość w zakresie wymiany wiedzy i doświadczeń - podkreśla.

Radosław Rusiński, koordynator projektu From Field to Energy, prezentując urządzenia w dawnej kotłowni domu Kryjaków, przekonuje, że to efekt współpracy, w której uczestniczą największe firmy technologiczne, jak Microsoft czy Amazon. - To pierwszy dom w gminie Bystra-Sidzina, a trwają przygotowania do instalacji w kolejnych czterech. Będzie też montaż w domu w Dzianiszu - wymienia.

Wydaje się, że na przeszkodzie śmiałym planom powinny stanąć bezwzględne prawa ekonomii - przecież nowoczesność kosztuje. Tymczasem - jak wylicza właścicielka domu - na razie najwięcej kosztowała ją inwestycja w fotowoltaikę wraz z magazynem energii, która pochłonęła 59 tys. zł. Jednak znaczna część tej kwoty zostanie zwrócona w ramach programu Mój Prąd 5.0 Taurona. Jeszcze mniej kosztowała ją pompa ciepła i cały system urządzeń w kotłowni. Ponieważ zdobyła prefinansowanie - zapłaciła za to 12 tys. zł. To wydaje się niewiele, jak na dom o powierzchni 280 metrów kw.

- To wszystko jest bardzo dostępne, a dopłaty powodują, że z takiej instalacji może skorzystać każdy - przekonuje Radosław Rusiński.

Czystsze powietrze - bezcenne

Właścicielka domu nie kryje zadowolenia. Choć trudno dziś określić, jakie oszczędności przyniesie jej zmiana systemu ogrzewania, to z pewnością będzie jej wygodniej.

- Jakie będą korzyści? Zobaczymy w tym roku. Na pewno nie trzeba będzie już szuflować - zauważa Halina Kryjak. Jednak pierwsze wnioski właścicielka będzie mogła wyciągnąć wraz z nadejściem jesiennych chłodów. Jedno jest pewne - nowy system oznacza nie tylko czystsze powietrza, którym oddychać będą domownicy i sąsiedzi. To także koniec ze spalaniem w piecu każdej zimy ton węgla. 

Stanisław Tempka, wójt gminy Bystra-Sidzina, przyznaje, że początkowo nie spodziewał się, że gmina weźmie udział w projekcie wręcz badawczym.

- Cieszę się, że jesteśmy w nim pierwsi i będziemy mogli go rozwijać z korzyścią dla mieszkańców. Były akcje promocyjne, mamy ekodoradcę, ale to pan Radosław przekonał pierwszych mieszkańców do skorzystania z nowego systemu. Myślę, że kolejni, widząc jego sens, też się zdecydują - przekonuje wójt.

Tekst i fot.: Józef Figura

[WIDEO]2411[/WIDEO]