Lubimy oglądać filmy ze zwierzętami w rolach głównych. Najpopularniejszym psem, o jakim opowiadał kiedykolwiek film jest oczywiście suczka Lassie. Ale czy śledząc opowieść o jej losie dostrzegamy pewien rodzaj manipulacji związanej z "grą" aktorską i reżyserowaniem emocji okazywanych przez zwierzę?

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"18952"}

Zwierzęta porozumiewają się ze sobą m.in. wydając dźwięki. To nie są pojedyncze słowa, ale całe komunikaty, sygnalizujące konkretną potrzebę. Z tego powodu wielu ludzi wywodziło (i nadal wywodzi) wyższość i wyjątkowość naszego gatunku nad zwierzętami. Pierwszym, który taki pogląd sformułował był Kartezjusz, wedle którego brak mowy u zwierząt dowodzi braku inteligencji i uczuć wyższych: zwierzęta są jak maszyny reagujące na bodźce. Wyznawców tego poglądu jest nadal wielu. Gdyby powszechnie uznać, że zwierzęta są obdarzone zdolnością myślenia to zasadne byłoby pytanie o ich niehumanitarne traktowanie: czy zabijanie, ograniczenie ich wolnej woli czy zmuszanie do pracy ponad siły jest etyczne? Tymczasem  Darwin, Arystoteles  czy  święty Tomasz z Akwinu uważali , że różnimy się od zwierząt wyłącznie „ilością funkcji”a nie ich jakością ... 

Psy (oczywiście te zsocjalizowane) rozumieją co się do nich mówi, co widać po sposobie reagowania na wypowiedziane słowa. W porównaniu z ludźmi, mają jedynie ograniczone możliwości wydawania dźwięków z uwagi na odmienną budowę krtani. Z kolei dla nas zasadniczą rolę w komunikowaniu odgrywa dźwięk. Dźwięki wydawane przez psy nie są aż tak urozmaicone, a dodatkowo wydawane w określonych sytuacjach wręcz byłyby  nieprzydatne (w przeszłości np. w trakcie polowań). Dlatego w komunikowaniu się psów równie ważne jest komunikowanie się wzrokiem . Wyrazista mowa ciała  (m.in. odpowiednie ustawienie sylwetki, noszenie ogona, głowy czy uszu) przyniosła psom ogromne korzyści. Komunikaty wysyłane za pomocą widocznych znaków są bezgłośne i mogą być podawane na większą odległość . Jednak sygnał wyrażony mową ciała nie zawsze dociera (np. zza przeszkody, we mgle czy o zmierzchu) co ewolucyjnie utrzymało równoprawne posługiwanie się za pomocą dźwięków.

Psy szczekają na wiele sposobów. Z pewnością zauważyliście Państwo, że duży pies szczeka niżej niż mały. Dla większości ludzi szczekanie brzmi podobnie -nie zwracamy uwagi na odcienie znaczeniowe szczeku. Podstawowym kluczem do odczytywania mowy zwierząt jest Prawo Tonacji: odgłosy wydawane przez wiele zwierząt  w niskiej tonacji oznaczają groźbę, gniew i możliwość agresji. Niska tonacja znaczy:  trzymaj się ode mnie z daleka. Dźwięki o wysokiej tonacji mają na ogół znaczenie przeciwne.  Istotą ewolucji jest przetrwanie, więc te ze zwierząt, które nauczyły się omijać rzeczy/źródła wydające niskie dźwięki , miały większe szanse na przeżycie (nie widząc przeciwnika już go unikały). Równie ważna była umiejętność interpretacji wysokich dźwięków- pozwalała uniknąć  panicznej ucieczki na odgłos niegroźnego zwierzęcia, w wyniku której zwierzę mogło zostać zranione lub uciekając mogło zwrócić na siebie uwagę innego drapieżnika... 

Jednym z komunikatów, który psy świadomie używają w celu porozumiewania się jest warczenie. Warczenie jest zrytualizowanym sygnałem, który ma za zadanie wpłynąć na zachowanie drugiego osobnika (ostrzec i utrzymać na dystans).  Długość trwania wydobywanego dźwięku  jest równie istotna. Im dźwięk dłuższy, tym bardziej świadomą decyzję podejmie pies , co do sygnałów czy zachowań , które nastąpią za moment . Czyli np. groźne warczenie dominującego psa , który nie zamierza ustąpić swojego stanu posiadania  będzie nie tylko w niskiej tonacji ale też długotrwałe i ciągłe. Krótkie powarkiwanie świadczy raczej o elemencie strachu i wątpliwości, co do wyniku bezpośredniego starcia. 

Dźwięki powtarzane szybko i często, wskazują na stopień pobudzenia  i zaniepokojenia. Pies który szczeknie raz czy dwa np. w kierunku wejścia na posesję okazuje tylko przelotne zainteresowanie sytuacją na zewnątrz. Pies szczekający uparcie, w powtarzających się krótkich seriach, okazuje znacznie wyższy stopień podniecenia . W ten sposób sygnalizuje, że w jego ocenie to co się dzieje jest ważne a nawet potencjalnie niebezpieczne.

Cóż, żeby zostać zaklinaczem psów, czyli zrozumieć komunikaty jakie do nas wysyłają czworonożni przyjaciele, polecam m.in książkę "Jak rozmawiać z psem" autorstwa prof. Stanleya Corzen, wykładowcy psychologii na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej. Lektura tej pozycji nauczy nas również, jak unikać pogryzienia (jaki komunikat wysłać) stając oko w oko z napotkanym psem .

PS. wpis ten dedykuję mojemu Ukochanemu Walusiowi. Dzięki niemu udało mi się szybciej porozumieć z udręczonym szczeniakiem z fotki obok...