Swym spojrzeniem i uśmiechem pokazywała, że można przejść przez piekło na ziemi. I zostać człowiekiem.

Do Nowego Targu trafiła przypadkiem. Gdy starała się o repatriacje z Kazachstanu do Polski w rodzinnym Włocławku nie chcieli przyjmować dawnych obywateli. Szukając samorządu, który zdecydował się na goszczenie powracających do kraju Polaków znaleźli niewielkie miasto na Podhalu. Nic o nim nie wiedzieli. Ale tu Zinaida Sobczak znalazła swój dom na ostatnie lata. Przybyła razem z córką, wnuczką, jej dziećmi i mężem. Zamieszkali w bloku.

Gdzie jest tatuś

Takie chwile pamięta się inaczej. Takie reportaże wywierają piętno i zmuszają do rewizji poglądów na świat i życie. Miałem przed sobą osiemdziesięcioparoletnią staruszkę, która z ciepłym uśmiechem na twarzy opowiadała rzeczy straszne. Ciężko uwierzyć, że jeden człowiek może znieść tak wiele i nie oszaleć. A ona mówiła ciepło, rzewnie i z głęboką wiarą. Jak Hiob tracący w życiu wszystko.

Jej mama była Rosjanką, w której zakochał się bez pamięci Polak. Za to podpadł rodzinie, ona z kolei całe życie nie była u siebie - tak w Polsce jak i w sowieckiej Rosji. Zina za to całe życie podkreślała, że jest Polką. Także wówczas, gdy rosyjscy pobratymcy zgotowali jej koszmar.

We wrześniu 1939 zginął jej ojciec. Gdy kilka lat temu pojechaliśmy razem do Włocławka nie znalazła jego grobu. Zapaliła świeczkę na cudzym. Mniej więcej w miejscu, gdzie powinien leżeć. Czekała na tę chwilę 65 lat. Płakała cichutko, skrycie. Jakby bała się, że ktoś zauważy szeptała tylko "Tatusiu".

Tu będzie mój grób

W pierwszym roku wojny Zina, wówczas 23-letnia jedynaczka wraz z matką uciekły przed Niemcami na wschód. Pracowały fizycznie przy budowie kolei gdzieś na Uralu, potem trafiły na Krym. Gdy wojna się skończyła, zaczęło się najgorsze. Została aresztowana przez NKWD, które uznało, że skoro jest Polką to musiała być szpiegiem. Trafiła w ręce sowieckiej sprawiedliwości - zaczęły się wielogodzinne przesłuchania i bicie. Niedługo potem trafiła na Syberię, do Narylska, na samej północy. Pięćdziesięciostopniowe mrozy nie były niczym nadzwyczajnym, a przy czterdziestu pięciu - więźniowie musieli jeszcze pracować. Na dalekiej północy spędziła pięć lat. Przeżyła, choć ważyła zaledwie 45 kg. W łagrze urodziła Elwirę, swą jedyną córkę. Gdy wyrok się skończył, „wolność” okazała się równie ciężka. Zamieszkała w Izyl-Kul w Kazachstanie. Zawsze wierzyła, że będzie jej dane zobaczyć Polskę jeszcze raz. 

W 2003 roku po 64 latach tułaczki jako repatriantka z rodziną przyjechała do Nowego Targu. - Krewni mówili, że pochowają mnie w Brześciu Kujawskim, tam gdzie się urodziłam. Ale ja nie chcę. W Nowym Targu jest mój dom, tu są moje dzieci. Nie chcę gdzie indziej - podkreślała w swe 90 urodziny.

Zmarła w poniedziałek. Jej ostatnia wola zostanie spełniona w środę, 17 lipca o godz. 13.