Dziś o książce nad wyraz praktycznej. Nakładem Wydawnictw Tatrzańskiego Parku Narodowego jeszcze przez rozpoczęciem sezonu zimowego ukazała się książka zatytułowana „Lawiny. Poradnik dla narciarzy i turystów”. Jest to polski przekład szwajcarskiego podręcznika „Powder Guide. Lawinen. Risiko-Check fur Freerider” napisanego przez grupę fachowców z różnych dziedzin pod redakcją Tobiasa Kurzedera i Holgera Feista. Jest to, jak do tej pory, najbardziej fachowa i najobszerniejsza publikacja na temat lawin i lawinoznawstwa w języku polskim i dlatego chcę ją tutaj i teraz – u progu zimy – zarekomendować czytelnikom TP.

     Uprzedzając spodziewane ataki przyznaję na wstępie, że byłem redaktorem polskiego wydania tej książki, więc nie będę zajmował się tutaj jej wydawniczym kształtem (to pozostawiam innym), a jedynie merytoryczną zawartością. 

     W ośmiu rozdziałach autorzy zajmują się po kolei istotnymi zagadnieniami mającymi wpływ na powstawanie i stabilność pokrywy śnieżnej, lawinoznawstwem, oceną ryzyka, wyposażeniem, zachowaniem w wypadku zejścia lawiny i ratownictwem lawinowym.

     Autorzy sporo miejsca poświęcają na opis warunków i terenu w jakim tworzy się pokrywa śnieżna, rodzajom śniegu i przeobrażeniom jakim on podlega. Omówiono także podstawowe w tym zakresie zagadnienia meteorologii. Następnie omawiają typy lawin i wypadków lawinowych oraz szczegółowo opisują dziesięć charakterystycznych i typowych wzorców zagrożenia lawinowego. 

     Kluczowy czwarty rozdział poświęcony jest ocenie ryzyka i zarządzaniu ryzykiem według metod Wernera Muntera – znanego eksperta lawinowego, twórcy metody filtrującej 3x3 oraz metody redukcyjnej. W kolejnych rozdziałach opisano niezbędne wyposażenie narciarza i turysty w terenie zagrożonym lawinami, postępowanie w przypadku zejścia lawiny – ratownictwo i zasady pierwszej pomocy, a także metody przygotowania i planowania turystycznych i narciarskich wycieczek. 

     Czytelnik znajdzie też informacje na temat wpływu narciarstwa i turystyki na przyrodę, zagadnienia prawne, psychologiczne oraz aneks z numerami telefonów i adresami internetowymi służb lawinowych w Polsce i w w wielu krajach Europy, a także obszerny spis literatury przedmiotu w kilku językach. 

     Głównym merytorycznym konsultantem polskiego wydania książki był naczelnik TOPR Jan Krzysztof, który we wstępie napisał między innymi: „Wychodząc w tereny wysokogórskie, musimy pamiętać, że nie istnieje ryzyko zerowe. Wiedza na temat redukcji ryzyka – która jest ‘sercem’ książki – ma za zadanie zminimalizować je do poziomu występującego w górach w okresie letnim. Kluczem jest konsekwentne stosowanie opisanych zasad oraz realistyczna ocena własnych umiejętności, a także panujących i prognozowanych warunków pogodowych”. Zawartość książki konsultował także przewodnik wysokogórski, prezes PSPW Marcin Kacperek. 

     Książka jest bardzo bogato ilustrowana zdjęciami, rysunkami i schematami, które w znaczniej mierze sprawiają, że ta momentami dość złożona wiedza, jest podana w sposób bardziej przystępny. Słowem, jest to lektura zalecana, żeby nie rzec obowiązkowa, dla wszystkich osób, które uprawiają zimą turystykę górską, wspinaczkę, jazdę na desce czy nartach poza przygotowanymi trasami. 

     Jeden z najwybitniejszych znawców tej problematyki, wspominany już ratownik górski i ekspert lawinoznawstwa Szwajcar Werner Munter, w krótkim posłowiu do książki dał narciarzom i turystom trzy krótkie rady: żeby nie ulegali zimowemu szaleństwu i postępowali racjonalnie, żeby dostosowywali się do warunków panujących w górach oraz żeby ufali własnemu instynktowi nie mniej niż rozumowi. Swoją wypowiedź kończy Munter następującymi słowy: „Jeśli zechcesz przestrzegać tych rad, będziesz mógł – przy odrobinie szczęścia – uprawiać narciarstwo przez całe swoje długie życie. Życzę tej książce olbrzymiego sukcesu i mam nadzieję, że zatroskani rodzice i przyjaciele namiętnych freeriderów odkryją ten idealny prezent jeszcze przez Bożym Narodzeniem”. 

     I ja mam taką nadzieję. Boże Narodzenie już za kilka dni. 

Tobias Kurzeder, Holger Feist i inni, Lawiny. Poradnik dla narciarzy i turystów. Wydawnictwa TPN, Zakopane, 2013, ss. 236, przekład: Krystyna Kołodziej. 

wydawnictwa.tpn.pl

www.lawinoweabc.pl