Spotkanie pod powyższym, prowokacyjnym tytułem odbędzie się już w najbliższą środę, 19 lutego, o godzinie osiemnastej w Dworcu Tatrzańskim. Serdecznie zapraszam na nie wszystkich PT Czytelników w imieniu organizatorów: Fundacji „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”, Wydawnictwa Czarne i Muzeum Tatrzańskiego. Naszym gościem będzie Filip Springer, a rozmowie o Zakopanem towarzyszyć będzie promocja jego najnowszej książki zatytułowanej „Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni” opublikowanej w ubiegłym roku przez Wydawnictwo Czarne.

     Filip Springer jest młodym polskim reporterem, publicystą i fotografem, specjalizującym się w tematyce związanej z szeroko rozumianą architekturą i urbanistyką. Z wykształcenia jest archeologiem. Jego debiutancka książka „Miedzianka. Historia znikania” (Wydawnictwo Czarne, 2011) znalazła się w 2012 roku w finale trzech poważnych nagród literackich: Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, Nagrody Literackiej Gdynia i Nagrody Literackiej Nike. Następnie opublikował „Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL” (Wydawnictwo Karakter, 2012), „Zaczyn. O Zofii i Oskarze Hansenach” (Karakter, 2013) i wspomnianą wyżej „Wannę z kolumnadą” (Czarne, 2013). 

     Cztery świetne książki opublikowane w ciągu trzech lat, z tego trzy dotyczące architektury, postawiły Filipa Springera w centrum licznych medialnych debat na tematy związane z ładem przestrzennym w Polsce. Dlatego też zaprosiliśmy go do Zakopanego, aby bezstronnym, acz doświadczonym i czujnym okiem spojrzał na miasteczko pod Giewontem i podzielił się z mieszkańcami swoimi obserwacjami i uwagami. Mamy nadzieję, że w spotkaniu tym wezmą udział przedstawiciele władz miasta i powiatu, architektów, deweloperów i mieszkańców – czyli wszystkich stron procesu inwestycyjnego. 

     We wstępie do swojej książki Springer napisał: „Temat tej książki nie jest ważny. Politycy umieszczają go na ostatnim miejscu listy swoich priorytetów. Przeszkadza w robieniu interesów przedsiębiorcom. Nie rozpala umysłów. Można zapytać przechodnia na ulicy: »Nie przeszkadza to panu?«, i pokazać palcem. Człowiek machnie ręką. – Nie, nie przeszkadza. Mogłoby być trochę ładniejsze, ale ja się na tym nie znam – odpowie, a w gorszym wypadku rzuci: – Ludzie nie mają czego do garnka włożyć, a wy się bzdurami zajmujecie (…) Ta książka jest o tym, że w Polsce jest brzydko i wszystko wskazuje na to, że wkrótce będzie jeszcze brzydziej. Tak, szczęśliwego zakończenia tutaj nie widać.” 

     Filip Springer w „Wannie z kolumnadą” pisze między innymi o braku ładu przestrzennego w Polsce, suburbanizacji – czyli rozlewaniu się miast poza ich naturalne granice, parahistorycznych koszmarkach projektowych, o „pastelozie”, czyli niekontrolowanym szaleństwie kolorystów oraz o wszechobecnych szpetnych reklamach. Jeden z rozdziałów, zatytułowany „Klejnot w koronie”, jest poświęcony Karpaczowi, a więc miasteczku w pewnym zakresie podobnym do Zakopanego, położonym w górach i pełniącym analogiczne turystyczno-wypoczynkowe funkcje. Podobno po publikacji tego tekstu, autor ma dożywotni zakaz wjazdu do Karpacza. A jak zakończy się jego wizyta w Zakopanem? 

     W jednym z pierwszych wpisów w tym blogu – zatytułowanym „Stasiuk jedzie zakopianką” – zacytowałem opinię Andrzeja Stasiuka o Zakopanem i jego brzydocie. Wpis ten cieszył się dość dużą popularnością – ma ponad sześć i pół tysiąca odwiedzin. Andrzej Stasiuk w swoim felietonie zatytułowanym „9,99”, zamieszczonym w jego ostatniej książce „Nie ma ekspresów przy żółtych drogach”, napisał między innymi o reklamach przy zakopiance: „Stopień wizualnego obesrania poboczy drogi nr 47 przywodzi na myśl zaplanowaną, celową i precyzyjnie odbytą zbrodnię na pejzażu, mord na cudzie świata, który nam podarowano. Jeśli jest pogoda, to w oddali widać góry, te kilka czy kilkanaście prawdziwie skalistych szczytów, które dostaliśmy od losu czy historii, by móc je podziwiać, by chronić się w cieniu ich piękna. Lecz musimy na nie patrzeć poprzez obskurny majak, przez ten syf nieopisany poustawiany po jednej i po drugiej stronie drogi. Tak sobie wyobraziliśmy wielki świat i tak go zbudowaliśmy: z drutów, ceowników, folii, dykty, farby, blachy i plastiku. I teraz jedziemy przez poronioną jakąś Dolinę Jozafata i krwawią nam źrenice od tej ględźby obleśnej, od tej zachwalanki namolnej, że apartamenta, że koliby, że zbójnickie, że salceson po 6.50, że tam tylko po 5, że pajntbol i srajtpul, że gacie, że ogrodzenia, że jaskinia solna, że jama z gówna, że taki, śmaki, owaki, metr po metrze, płachta za płachtą, sztrajfa za sztrajfą, mamidło za mamidłem, baner taka jego mać w otchłań dostępności, w bezmiar oferty, w nieskończoność satysfakcji oraz spełnienia.” 

     Zapraszam więc raz jeszcze na spotkanie z Filipem Springerem i zachęcam do lektury jego ostatniej książki (którą będzie można na miejscu kupić i uzyskać autograf autora). Może wspólnie uda nam się dość do jakichś sensownych wniosków. Może jego prognoza że „wkrótce będzie jeszcze brzydziej” nie musi się w Zakopanem sprawdzić. Przecież lud tutejszy już od czasów Stanisława Witkiewicza słynie z niebywałego gustu i rozlicznych, artystycznych talentów. Czy w Zakopanem może być ładniej? Czy prawo budowlane przyjmie się wreszcie na Podhalu? Czy Rada Miasta przegłosuje wprowadzenie przepisów o parku kulturowym na Krupówkach? Jest o co pytać, jest nad czym dyskutować. Zapraszam. 

Filip Springer, Wanna z kolumnadą. Reportaże o polskiej przestrzeni. Wydawnictwo Czarne, Wołowiec, 2013, ss. 248.