Wczoraj, czyli 3 marca, odbyło się kolejne wydarzenie z cyklu „Zakopiańskie spotkania” zorganizowane przez Fundację „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości” oraz Muzeum Tatrzańskie. Tym razem w gościnnych progach karczmy „Żabi Dwór” rozmawialiśmy na temat „Kościoły czeski i słowacki. Między sekularyzacją a ateizacją. Polska perspektywa.” Zaproszeni przez nas goście mają osobiste doświadczenie bliskich kontaktów z Czechami i Słowacją, obaj przebywali i pracowali w Pradze w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych. I właśnie tym doświadczeniem podzielili się z tymi, którzy zechcieli poświęcić część wczorajszego wieczora na istotną rozmowę o ważnych i interesujących kwestiach.

     Naszymi gośćmi byli dominikanin dr Tomasz Dostatni OP oraz Michał Klinger, teolog i  dyplomata. Ojciec Tomasz Dostatni w latach 1990-1995 mieszkał w Pradze, gdzie pracował jako duszpasterz. Po powrocie do kraju był między innymi dyrektorem dominikańskiego wydawnictwa „W drodze”. Jest autorem szeregu książek, między innymi wywiadów-rzek z księdzem Tomášem Halikiem, kardynałem Dominikiem Duką i ambasadorem Szewachem Weissem. Michał Klinger jest teologiem prawosławnym, przez ponad dwadzieścia lat był dyplomatą – sekretarzem ambasady w Pradze, chargé d’affaires ambasady w Bratysławie, dyrektorem wydziału Europy Południowo-Wschodniej w MSZ oraz ambasadorem Rzeczpospolitej w Rumunii i Grecji. 

     Obaj panowie spotkali się w Pradze na początku lat dziewięćdziesiątych. Ojciec Tomasz był duszpasterzem w Pradze, a Michał Klinger dyplomatą w przedstawicielstwach Polski w Czechosłowacji, a następnie – po „aksamitnym rozwodzie” – w Czechach i na Słowacji. Już pierwsze, wstępne wypowiedzi pozwoliły na rozpoznanie stosunku naszych gości do problemów kościołów czeskiego i słowackiego. Michał Klinger podkreślił, że w Polsce często dominuje pewien rodzaj megalomanii powodującej, że kościoły te postrzega się jako małe, ubogie, będące w kryzysie – w opozycji do tryumfującego kościoła w Polsce. Dlatego wolał mówić o historii odrodzenia tych kościołów i o specyficznej formie ich przetrwania. 

     Jak podkreślił ojciec Tomasz Dostatni, kościół polski w czasach komunizmu nie doświadczył prześladowań podobnych do tych, jakie miały miejsce za naszą południową granicą. Długoletnie wyroki więzienia, nakazy pracy, zakazy sprawowania kultu, rzeczywistość kościoła podziemnego - to była codzienność. Obecny kardynał z Pragi Dominik Duka był przez kilka lat kreślarzem w jednej z fabryk w Pilźnie, odsiedział też półtora roku w więzieniu w towarzystwie czeskich dysydentów. Kardynał Vlk przez lata pracował jako czyściciel okien. Ksiądz Tomáš Halik, jedna z najwybitniejszych postaci czeskiego kościoła, autor wielu książek, zwolniony z uniwersytetu pracował jako psychoterapeuta. Wszyscy byli kapłanami podziemnego kościoła w Czechach. Polskiemu kościołowi brak tego doświadczenia, dzięki któremu kościół czeski zachował głęboko duchowy charakter i niezwykłą, z polskiej perspektywy, otwartość na środowiska i ludzi niewierzących, wątpiących i szukających. Wspomniano także niektóre aspekty czesko-słowacko-polskiej współpracy, między innymi akcję drukowania i przemycania przez granicę literatury religijnej do Czech i na Słowację w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. W akcji tej brało udział kilka środowisk, między innymi harcerze, byli w nią włączeni także zakopiańczycy. 

     W ramach „Zakopiańskich spotkań” nasza fundacja gościła już Jacka Kleyffa (promocja książki „Rozmowa” i koncert piosenek Jacka), Danutę Kuroń (spotkanie w osiemdziesiątą rocznicę urodzin Jacka Kuronia poświęcone jego dziedzictwu) i Filipa Springera (promocja książki „Wanna z kolumnadą”). Zorganizowaliśmy także spotkanie poświęcone postaci profesora Jacka Woźniakowskiego w pierwszą rocznicę śmierci oraz promocję zakopiańskiego numeru kwartalnika Instytutu Sztuki PAN „Konteksty”. 

     A za miesiąc – 3 kwietnia – zapraszamy na kolejne spotkanie, poświęcone krajom i regionom targanym gwałtownymi konfliktami, między innymi Ukrainie, Irakowi i Izraelowi. Naszym gościem będzie reporter i autor wielu książek Paweł Smoleński. Będzie on przy tej okazji promował swoją ostatnią książkę „Oczy zasypane piaskiem”, która ukazała się niedawno nakładem Wydawnictwa Czarne. Już dziś zapraszamy. Szczegóły niebawem.