To już ponad dwa lata minęły od śmierci profesora Andrzeja Szczeklika. Kim był? Wybitnym lekarzem, profesorem medycyny, szefem kliniki, prorektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorem jednego z podstawowych podręczników dla studentów medycyny zwanego „Interną Szczeklika”. Był znakomitym diagnostą i zarazem najczęściej cytowanym na granicą polskim uczonym. Był pisarzem, autorem kilku wybitnych książek i muzykiem – pianistą, obdarzonym słuchem absolutnym. Był wreszcie górskim turystą i narciarzem, który wybudował sobie drewniany, stylowy dom w Kościelisku. Dom, w którym zgromadził wspaniałą, obszerną bibliotekę i przyjmował znakomitych gości.

     Na początku tego roku ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak książka „Słuch absolutny”, która jest zapisem rozmów jakie przeprowadził z profesorem Andrzejem Szczeklikiem redaktor naczelny Znaku Jerzy Illg. To książka z popularnego gatunku „wywiadu-rzeki”, która ma wiele wątków zakopiańskich, tatrzańskich i podhalańskich. Rozmowy, które się na nią złożyły zostały przeprowadzone w domu profesora w Kościelisku w sierpniu i październiku 2011 roku. 

     Układ książki jest w zasadzie chronologiczny, zaczyna się od domu rodzinnego, wpływu ojca (także wybitnego lekarza), dotyczy miejsc pracy, kolejnych szpitali we Wrocławiu i Krakowie, aż po własną klinikę chorób wewnętrznych UJ. Rozmowy dotyczą także licznych pasji profesora – muzyki, literatury, Piwnicy pod Baranami, aktywnej działalności w pierwszej „Solidarności” i na polu akademickim. 

     Mnie – jak zwykle – zainteresowały szczególnie lokalne zakopiańsko-tatrzańskie wątki. W rozdziale drugim „Do książek bardzo mnie ciągnęło”, mówiąc o swoich literackich zainteresowaniach i wspominając okres fascynacji poezją laureata literackiej Nagrody Nobla Seamusa Heaney’a, Szczeklik mówi o rzeźbie, którą zauważył w pracowni zakopiańskiego rzeźbiarza Michała Gąsienicy-Szostaka. „Odwiedziłem go w jakiś weekend, patrzę i widzę odlaną z brązu, niedużą – trzydzieści centymetrów wysokości, dwadzieścia szerokości – figurkę, bardzo zastanawiającą i ciekawą: klęcząca postać trzymająca w rozłożonych dłoniach gniazdo z pisklętami. Coś mi błysnęło w głowie. Pomyślałem sobie: to musi być święty Kevin z wiersza Heaney’a! Miałem to świeżo w pamięci, bo święty Kevin, jak ci wiadomo, jest wspomniany w tej mowie noblowskiej. Pytam tego znajomego górala: ‘Przepraszam pana, co to jest, skąd się to tutaj wzięło?’. A on mówi: ‘Wie pan co, śmieszna historia! Jechałem autem – miał takiego małego fiacika – idzie audycja przez radio i opowiadają o poecie – to był chyba Anglik czy Niemiec – historię, która bardzo mi się spodobała, o takim świętym, nie pamiętam jego imienia, który rozpostarł ręce, i kos przyleciał, i złożył mu tam jajka. To mi utkwiło w głowie, i pomyślałem sobie, że to wyrzeźbię!’.” 

     Dalej profesor wspomina, że kupił tę rzeźbę od Michała Szostaka, a kiedy Heaney wraz z żoną odwiedził go w Kościelisku, to podarował tę rzeźbę poecie, a dla siebie zamówił kopię. Zauważył później zresztą na zdjęciu gabinetu poety, że owa rzeźba stała na biurku Heaney’a. W rozdziale tym znajdziemy opis wizyty noblisty w Kościelisku w domu Szczeklików. 

     Kolejny wątek związany jest z synem Michała, również rzeźbiarzem, Karolem Szostakiem, który na zamówienie profesora Szczeklika zrobił rzeźbę poświęconą pamięci Piotra Skrzyneckiego, twórcy i moderatora Piwnicy pod Baranami, która stoi przed budynkiem kliniki profesora przy ulicy Skawińskiej w Krakowie. Co ciekawe pierwotnie, przed Karolem, autorem rzeźby miał być sam Igor Mitoraj! Piękna rzeźba przedstawia parę akrobatów. Historia zamówienia tej rzeźby i dzwoneczka, który ciągle ktoś kradnie, opisana jest na początku trzeciego rozdziału książki, zatytułowanego „Księżna tańczyła w Piwnicy z takim wariatem”. 

     W rozdziale szesnastym „To jest ten prometejski sen medycyny” Andrzej Szczeklik mówiąc o micie faustowskim, wspomina wizytę w Teatrze Witkacego w Zakopanem. „Tu, w tym pokoju, siedzieliśmy kiedyś z Krysią i Andrzejem Wajdami, był też Jacek Woźniakowski. W czasie kolacji ktoś powiedział: ‘W Teatrze Witkacego wystawiono Fausta Marlowe’a, chodźmy jutro czy pojutrze’. I na drugi dzień poszliśmy. Mnie się to przedstawienie podobało, zapamiętałem je. Jest tam scena, kiedy Faust już po raz trzeci zawiera pakt z diabłem – chodziło m u o wskrzeszenie Heleny, najpiękniejszej kobiety trojańskiej. W teatrze przedstawiono to w ten sposób, że wnoszą mu tę Helenę zapakowaną w coś w rodzaju dywanu. Dywan się odwija i pokazuje się naga kobieta. Koło mnie siedziała Krysia Wajdowa, było piękne lato, a ta aktorka miała nieopalone piersi i dół brzucha. I Krysia powiedziała: ‘To jest skandal, żeby tak nie dograć szczegółów!’. Jako doświadczony scenograf była tym zbulwersowana. Pamiętam to jej żywe i nieudawane oburzenie – nie na to, że goliznę pokazali, ale na brak warsztatu.”

     No i wreszcie następuje rozdział dziewiętnasty zatytułowany „Gór nic nie mogło mi zastąpić”, w całości poświęcony miłości profesora do gór, od Beskidów i Gorców po Alpy, ale ze szczególnym naciskiem na Tatry. Andrzej Szczeklik wspomina swoje wędrówki po Tatrach, które zaczęły się już w czasach studenckich, mówi o obozie wspinaczkowym na Słowacji, jeździe na nartach. Opisuje ciekawy epizod kiedy za pieniądze wynosił z kolegami na grań granitowe słupki wyznaczające do dziś granicę polsko-słowacką (wówczas: czechosłowacką), wreszcie mówi o pracy konsultanta w klinice Wysokogórskiej w Davos w Szwajcarii. Profesor wspomina także okres przed zbudowaniem domu w Kościelisku, kiedy to wraz z rodziną wynajmował w Zakopanem u gaździny pod Gubałówką dwa małe pokoiki, gdzie mieszkali spędzając pod Giewontem wolny czas. No i wreszcie o przyjaźni z księdzem Józefem Tischnerem i jego chorobie i odchodzeniu, nad którym czuwał. 

     Spotkałem go osobiście tylko raz. W 1989 roku zaangażował się wraz z księdzem Tischnerem w próbę rozwiązania konfliktu pomiędzy Komitetem Obywatelskim „Solidarność” w Zakopanem, a komitetem wyborczym Franciszka Bachledy-Księdzulorza, przed wyborami Okrągłego Stołu. Pamiętam go jako ciepłego człowieka pełnego dobrej woli. Nie wiedziałem wówczas, że tak wiele łączy go z Podhalem i Tatrami. Dobrze, że pozostawił nam tę książkę. 

     W książce zobaczyć można także zdjęcia związane z opisanymi powyżej wątkami – dom profesora w Kościelisku, rzeźbę Karola Gąsienicy-Szostaka, Seamusa Heaney’a na werandzie, zdjęcia z gór i wiele innych. To znakomita książka-rozmowa przybliżająca postać, myśli i czyny jednego z najwybitniejszych polskich lekarzy. Stanie na półce obok bestsellerowych, znakomitych – nie tylko merytorycznie, ale także literacko – książek profesora: „Katharsis”, „Kore” i „Nieśmiertelność”. 

Słuch absolutny. Andrzej Szczeklik w rozmowie z Jerzym Illgiem. Wydawnictwo Znak, Kraków, 2014, ss. 280. (książka dostępna także w wersji cyfrowej).