Kiedyś popularne były żywoty świętych, dziś dużo częściej wydaje się żywoty gangsterów. Tu, pod Tatrami, szczególnie popularnym gatunkiem powinny być żywoty przewodnickie. Nie brak bowiem wśród przewodników tatrzańskich postaci barwnych, zasłużonych, ciekawych i godnych upamiętnienia. Jest to profesja związana z Tatrami i Zakopanem jak żadna inna. Tymczasem – poza monografią przewodnictwa tatrzańskiego pióra Zofii Steckiej – do tej pory ukazywały się na ten temat tylko przyczynki. Ale zespół krakowsko-zakopiański pod kierownictwem niezawodnego Wiesława Aleksandra Wójcika napisał i wydał właśnie pierwszą książkę poświęconą góralskiemu przewodnikowi „pierwszemu z pierwszych” – Maciejowi Sieczce.

     Maciej Gąsienica-Sieczka urodził się w Zakopanem 3 kwietnia 1824 roku. Był, obok Jędrzeja Wali i Szymona Tatara, jednym z legendarnych przewodników tatrzańskich dziewiętnastego stulecia. Być może najwybitniejszym polskim przewodnikiem przed Klimkiem Bachledą, który zresztą u Sieczki praktykował. Wybitny taternik swojej epoki. Ma na swoim koncie pierwsze wejścia na tak wybitne szczyty jak: Świnica, Kozi Wierch, Mięguszowiecki Szczyt Wielki, Jastrzębia Turnia czy Szatan. Jego wejście na Mnicha z Janem Gwalbertem Pawlikowski w roku 1879 lub 1880 jest kamieniem milowym w dziejach zdobywania Tatr i jest powszechnie uznawane za początek taternictwa. Na tej samej zasadzie jak zdobycie Matterhornu przez Whympera i Croza w 1865 roku wyznacza początek alpinizmu. 

     Książkę rozpoczyna zarys biografii Sieczki pióra Wiesława Aleksandra Wójcika zatytułowany Znany z biegłości swej przewodnik. Autor omawia szczegółowo wszystkie wątki biografii Macieja – życie rodzinne, pracę w górnictwie, pasję myśliwską, pracę w charakterze strażnika przyrody, a wreszcie karierę przewodnika i wspinacza. Bogata podstawa źródłowa, obszerne cytaty i liczne przypisy składają się na ten interesujący kilkudziesięciostronicowy szkic biograficzny. Więcej już się raczej nie da, chyba, że ktoś trafiłby na jakieś nieznane do tej pory źródła. Wójcik obszernie cytuje opinie na temat Sieczki jego licznych i znamienitych klientów. 

     W kolejnym rozdziale przytacza też znany wiersz Adama Asnyka zatytułowany Maciejowi Sieczce przewodnikowi w Zakopanem, opatrzony interesującym komentarzem oraz uzupełniony wariantami tekstu przytoczonymi za krytycznym wydaniem poezji Asnyka. 

     Osobny krótki szkic Wojciecha Gąsienicy-Byrcyna poświęcony jest drugiej – poza przewodnictwem – pasji i zajęciu Macieja Sieczki. Omawia dzieje myślistwa w Tatrach oraz karierę Sieczki od polowaca, przez kłusownika – rabsica, po strażnika tatrzańskiej przyrody. 

     W drugiej części książki znajdziemy historię Koła Przewodników Tatrzańskich im. Macieja Sieczki w Krakowie liczącego już sześćdziesiąt lat. Zamieszczono tam szczegółowe kalendarium, wykazy przewodników, zarządów, prezesów i wszystkich członków tego Koła.

     W części trzeciej pomieszczono kilkanaście, w większości dobrze znanych, fotografii. 

     W książce tej zaciekawił mnie w szczególności wątek grobu Sieczki. Jak pisze Wójcik cytując Ferdynanda Hoesicka i Tadeusza Staicha, w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku mogiła Sieczki na Starym Cmentarzu „uchodziła za już nieistniejącą”. Dopiero w sierpniu 1953 Staich i Juliusz Zborowski „odnaleźli” grób Sieczki. A przecież Maciej miał ośmioro dzieci i – jak wiadomo – jego potomkowie do dziś żyją w Zakopanem. Czyżby wszystkie dzieci i wnuki zapomniały o grobie swego słynnego ojca i dziadka? Czy ów brak dbałości i pamięci dotknął tylko grobu Sieczki, czy był bardziej powszechnym zjawiskiem? 

     W sumie jest to rzetelna, dobrze napisana biografia jednego z legendarnych przewodników tatrzańskich. Przyda się przewodnikom tatrzańskim, historykom Tatr i Podtatrza, zaciekawi wszystkich interesujących się Tatrami. 

Wiesław Aleksander Wójcik, Wojciech Gąsienica-Byrcyn, Janusz Konieczniak, Artur Mida, Maciej Sieczka przewodnik pierwszy z pierwszych. Oficyna Wydawnicza „Wierchy” COTG PTTK, Kraków 2014, ss. 162.