Przez cztery dni – od 7 do 10 grudnia – będziemy w Zakopanem rozmawiać o gościnności. Dziś w obliczu nowych wyzwań jakich doświadcza Europa i Polska, a także w naszej lokalnej, podhalańskiej i osobistej skali, warto zastanowić się czy i jakie znaczenia ma obecnie staropolska maksyma: "Gość w dom – Bóg w dom". Jaki sens ma dziś gościnność, czy jesteśmy jeszcze gościnni, czy skłonni jesteśmy zaprosić do siebie gościa, także tego, który jest innym, obcym? W imieniu organizatorów zapraszam na VI Zakopiańskie Spotkania Antropologiczne, które w tym roku będą także zakończeniem jubileuszu siedemdziesięciolecia kwartalnika „Konteksty” wydawanego przez Instytut Sztuki PAN, jednego z najbardziej interesujących pism z dziedziny szeroko rozumianej humanistyki. Tytuł tegorocznego spotkania to: "Konteksty rzeczywistości. Rzeczywistość w kontekstach. O myśleniu w perspektywie gościnności".

     Praktyki z myślenia w perspektywie gościnności odbędą się od 7 (środa) do 10 (sobota) grudnia 2016 w Zakopanem, miejscu gdzie gościnność jest koniecznością, szansą, utrapieniem, trudem, zawsze pytaniem, którego rozważyć nie sposób i wobec którego nie da się dziś przejść obojętnie. 

     Organizatorami VI Zakopiańskich Spotkań Antropologicznych są: burmistrz miasta Zakopanego, Zakopiańskie Centrum Kultury, Kwartalnik „Konteksty”, Muzeum Tatrzańskie, Wydawnictwo Czarne, Stowarzyszenie „Liber pro arte”, Instytut Sztuki PAN i Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. 

     W słowie wprowadzającym do tegorocznych Spotkań Kuba Szpilka napisał między innymi: „Zmarły niedawno znakomity myśliciel Cezary Wodziński swoją ostatnią pracę poświęcił wydarzeniu gościnności. Wydaną w 2015 roku książkę Odys gość. Esej o gościnności otwierają dramatyczne stwierdzenia. Wodziński pisze: „Żyjemy w świecie, który dopuścił się bezprzykładnego pohańbienia prawa gościnności. To znaczy prawa Innego do pobytu w naszym świecie” (s. 5). Gość-inność, bo tak z dywizem pośrodku proponuje zapisywać to słowo, jest tajemniczym i pełnym nieprzewidywalnych konsekwencji wydarzeniem spotkania z Innym, stawiającym wobec fundamentalnych kwestii. Albowiem „stawką pytania o sens gościnności jest – ni mniej ni więcej – próba rozważenia gościnności sensu (naszego świata i naszego bycia w tym świecie)” (s. 6). Esej kończy się zaś słowami: „Bogowie są gość-inni. Między ludźmi. Między Innymi. Między Gościem a Innym nie zachodzi różnica. Inność to sposób zjawiania się Gościa. Nawiedzania człowieka, który dzięki niemu odkryć się może jako ethos gościnności. Miejsce otwarte dla dajmona” (s. 131). 

     Są dobre powody, aby tak oświetlona przestrzeń gościnności stała się miejscem rozmowy, ku której jeszcze jednym powodem, kolejną na-mową są obchody siedemdziesięciolecia pracy kwartalnika „Konteksty”, w pierwszej emanacji zatytułowanego „Polska Sztuka Ludowa”. Obydwa miana eksponują relację, spotkanie, granicę, która jest do przekraczania. Rzecz i perspektywa / światło widzenia. Jedna rzecz zobaczona w wielu kontekstach. Jeden kontekst rozumiany poprzez wielość rzeczy. I prawda pojęta jako twórcza gra jednoczesnego odsłaniania i skrywania, jako nigdy nie zamykające się pole możności. Praca „Kontekstów”, biorąca swą energię z wiary, że nie całkiem umarła gość-inność, że trzeba, warto wysilać się, pisać miejsce otwarte w nas na inność.

     Czy to dziś sensowne, możliwe, gdzie i kogo prowadzić może? Jak łączyć diagnozę Wodzińskiego z praktyką myślenia w perspektywie gościnności? I z praktyką myślenia kontekstowego, przekraczającego i otwierającego granice. Na czym takie myślenie otwarte na gość-inność miałoby polegać? Czy i jak obecne jest w naszej praktyce myślenia i w naszym doświadczeniu uprawiania nauki. Z pewnością pytań i kwestii jest więcej i z całą pewnością są one na czasie.” 

PROGRAM

Środa 7 grudnia, Muzeum Tatrzańskie, Galeria Władysława Hasiora, ul. Jagiellońska 18b

12:00 – Otwarcie konferencji połączone z otwarciem wystawy „Konteksty” – 70 lat istnienia.

13:00 – 16:00 

Szymon Uliasz: Ucho wewnętrzne – film 74 min.

Małgorzata Sady: Inwertorium śladów – film 28 min.

Kuba Szpilka: Nie-rozumność gościnności. Gościnność nie-rozumności

Dyskusja

18:00 – Zakopiańskie Centrum Kultury „Czerwony Dwór”, ul. Kasprusie 27

Promocja książki Antoniego Kroha Za tamtą górą. Spotkanie z autorem prowadzą Zbigniew Benedyktowicz i Maciej Krupa 

Czwartek 8 grudnia, Muzeum Tatrzańskie, Galeria Władysława Hasiora

10:00 – 13:00 

prof. dr hab. Paweł Próchniak: Gościnność poezji (na marginesie pieśni uchodźców)

dr hab. Dariusz Czaja: Cortesia. Doświadczenie sztuki i zagadka gościnności

dr hab. Wojciech Michera: Wibracje świata

dr Janusz Bohdziewicz: Poznaj nie-swego siebie. Wstęp do ksenorefleksji

Dyskusja

13:30 – 16:30

Tomasz Szerszeń: Obrazy bezdomności, obrazy bezdomne

prof. dr hab. Jerzy Wasilewski: Gość w dom... gorzej Tatarzyna. Etnolog wobec niestandardowych form gościnności

Wojciech Majewski: Gość w ... – moje filmowe bytowanie po domach. Film autora: Każda dolina będzie podniesiona, 26 min. 

Dyskusja 

19:00 – Zakopiańskie Centrum Kultury „Czerwony Dwór”

Koncert muzyczny „Piotr Majerczyk i przyjaciele”. 

Piątek 9 grudnia, Muzeum Tatrzańskie, Galeria Władysława Hasiora

10:00 – 13:30

Michał Klinger: Biblijna definicja i tajemnica ojczyzny

prof. dr hab. Stanisław Krajewski: Gościnność: między Abrahamem a Unią Europejską 

dr hab. Katarzyna Prot-Klinger: Relacja gospodarz – gość, a stosunki polsko-żydowskie w Polsce międzywojennej 

dr Monika Sznajderman: Spotkanie. O różnorodności gościnności

14:00 – 15:30

Wolne miejsce przy stole – gość

Muzeum Tatrzańskie, Willa Koliba, ul. Kościeliska 18

17:30 – Otwarcie wystawy Moniki Krajewskiej Tatry i psalmy – nietradycyjna wycinanka żydowska

18:30 – Promocja książki Moniki Sznajderman Fałszerze pieprzu. Spotkanie z autorką prowadzą Maciej Krupa i Kuba Szpilka

Sobota 10 grudnia, Muzeum Tatrzańskie, Galeria Władysława Hasiora

10:00 – 12:00

Panel „Tożsamość a gościnność” połączony z promocją książki Zbigniewa Benedyktowicza Elementarz tożsamości

12:30 – 13:00 

Fonoteka Tatrzańska – o projekcie Muzeum Tatrzańskiego opowiedzą Piotr Mazik i Kuba Szpilka

13:00 – 15:00

Dyskusja – posumowanie konferencji

Organizatorzy: burmistrz miasta Zakopanego, Zakopiańskie Centrum Kultury, kwartalnik „Konteksty” IS PAN, Muzeum Tatrzańskie, Wydawnictwo Czarne, Stowarzyszenie „Liber pro arte”, Instytut Sztuki PAN i Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”. Wstęp wolny. Zapraszamy.