Prawie wszyscy wydają się sądzić, że popularność Zakopanego jako miejsca odpoczynku i wakacyjnego kurortu spowodowana została pięknym górskim otoczeniem i zachwytami nad wspaniałym góralskim ludem, jego kulturą i tradycją. A było nieco inaczej – prawdziwą przyczyną większości przyjazdów pod Tatry w XIX stuleciu, a także i później, było zdrowie, a raczej jego brak. Tak, to gruźlica – i jej leczenie – jest jednym z założycielskich mitów Zakopanego. 1 lipca, w sobotę, o godzinie 18:00, w Galerii Władysława Hasiora przy ulicy Jagiellońskiej 18b odbędzie się wernisaż wystawy zatytułowanej: "Polskie Davos. Karol Szymanowski i klimatyczne Zakopane. Sztuka i medycyna."

     W tekście wstępnym, otwierającym wystawę czytamy: „Karol Szymanowski żył na przełomie XIX i XX wieku. Był to czas wielkich przemian cywilizacyjnych, kulturalnych, społecznych i politycznych. Kompozytor Harnasiów był ich świadkiem, uczestnikiem i współtwórcą jako wybitny artysta, patriota, arystokrata ducha, przedstawiciel kresowego ziemiaństwa wyzutego z majątku na skutek rewolucji bolszewickiej, wreszcie – jako osoba potykająca się z poważną chorobą. Trwającą od dzieciństwa walkę z gruźlicą  Szymanowski przegrał w wieku 55 lat. Zmarł w Lozannie 29 marca 1937 roku.

     Nowe Zakopane – polskie Davos, letnisko, stacja klimatyczna, uzdrowisko, kurort powstaje w tymże czasie, jako jeden z rezultatów epokowych przekształceń. Od małej, nieznanej, leżącej na krańcach ówczesnego świata galicyjskiej wsi, do mającej europejskie aspiracje, modnej i popularnej w Polsce miejscowości. Od galicyjskiej nędzy i wciąż tego samego chłopskiego życia, do ważnego ośrodka kultury i sztuki, miejsca, w którym kreuje się nowe style istnienia. Od balneologii i klimatycznego leczenia dla nielicznych, do wiodącego w Polsce miejsca walki z gruźlicą, prawdziwego uzdrowiska – szansy i nadziei dla tych, którym przyszło się mierzyć z tą plagą czasów przełomu. Paradoksalnie ta wówczas śmiertelna choroba była dla Zakopanego jednym z najistotniejszych źródeł bujnego wzrostu. 

     Życie Szymanowskiego i życie Zakopanego głęboko naznaczyła choroba.  Gruźlica była jedną z dramatycznych twarzy tamtej epoki. Tuberkuloza, galopujące suchoty, biała śmierć – inne miana tej choroby – to było ogromne wyzwanie dla nauki, medycyny, sztuki, form społecznego istnienia i politycznego działania. Gruźlica nie była tylko chorobą pojedynczego ciała, była mocną metaforą ludzkiej słabości żądającą stosownej odpowiedzi. Czasy Szymanowskiego, tamten zakopiański czas w historii choroby, znaczą odkrycia Pasteura, Kocha, Röntgena, przejście od klimatycznego leczenia do chirurgii, rozwój higieny jako nauki i społecznej praktyki, pojawienie się ośrodków sanatoryjnych i organizacji wspierających chorych. 

     Sześć dekad stanowi osnowę, na której przeplatają się barwne wątki. Losy Karola Szymanowskiego, zakopiański rozwój, historia choroby, tworzą razem niezwykły wizerunek, w którym spotyka się epoka, klimatyczne miejsce, piękny człowiek, połączone dramatem słabości i pracą na rzecz jej przezwyciężenia. Twarz Szymanowskiego patrząca na nas z portretu zaprasza na spacer po tamtej rzeczywistości, zachęca do wglądu i namysłu nad byciem, które wcale nie jest minione…”

     Na zarzut, że tak poważny, smutny temat poruszany jest w okresie kanikuły, w środku lata, autorzy odpowiadają: „Po cóż jednak wkraczać w tę dramatyczną i często bolesną rzeczywistość? Na co ta wystawa w wakacyjnym, letnim Zakopanem? Niepamięć – forma pamięci niechcianej, skrytej w mroku rodzi przypuszczenie, że nie wszystko w tej historii jest przepracowane, zrozumiane, odsłonięte, i że w tym sensie wciąż żyje ona w nas jak każda przebyta choroba. Może zatem i siebie możemy tutaj obejrzeć, swoje potyczki z istnieniem, trochę tylko w innym tatrzańskim świetle. To typowa propozycja zakopiańskiej wycieczki. Wszak jest to miejsce, gdzie się przybywa by nieco inaczej być, widzieć, pojmować i cieszyć się tą drobną różnicą”. 

Polskie Davos. Karol Szymanowski i klimatyczne Zakopane. Sztuka i medycyna. Galeria Władysława Hasiora, oddział Muzeum Tatrzańskiego, ul. Jagiellońska 18b. Czynna od 1 lipca do 30 sierpnia 2017 roku w godzinach otwarcia galerii. Wystawę – w ramach obchodów Roku Karola Szymanowskiego – przygotowała Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”, na zlecenie Towarzystwa Muzycznego im. Karola Szymanowskiego, przy współpracy Muzeum Tatrzańskiego. Wernisaż 1 lipca, w sobotę, o godzinie 18:00. Przybywajcie! Zapraszamy!