Kultura

Zamknij

„W Pana Boga wierz, ale mu nie wierz”

Beata Zalot 13:18, 05.02.2009
Treść artykułu pod wideo ↓

Choć nie umiał pisać, nazwano go Homerem Tatr. Mawiał: „W Pana Boga wierz, ale mu nie wierz”. Twierdził, że baba powstała z psiego ogona. 26 stycznia mija 200-setna rocznica urodzin największego góralskiego gawędziarza, muzykanta i humorysty.

Mowa o Sabale. Tak naprawdę nazywał się Jan Gąsienica, ale wraz z braćmi przyjął nazwisko Krzeptowski, od przysiółka Krzeptówki, na którym mieszkał. „Do przodka się nie pchać, na tyle nie zostawać, a i w środku za długo nie siedzieć” – radził. „Jakiegoś mnie, Panie Boze, stworzył, takiego mos” – powtarzał. To on jest autorem popularnej do dziś przyśpiewki „Byli chłopcy, byli, ale się mineni, I my się miniemé po malućkiej kwili”.

„Panowie” uwielbiali słuchać jego opowieści, jego nut i złotych myśli, którymi sypał jak z rękawa. Górale uważali za dziwaka. Nie miał u swoich poważania, bo gazdówkę pozostawiał często na głowie żony, nie lubił ani ciężkiej pracy, nie w głowie mu było bogacenie się.

W młodości był kłusownikiem, ponoć na swoim koncie miał ubitego niejednego niedźwiedzia. Opowiadał też o tym, jak zbójował. Brał udział w powstaniu chochołowskim, był nawet aresztowany i na krótko osadzony w austriackim więzieniu.

Był częstym towarzyszem wypraw Tytusa Chałubińskiego czy Stanisława Witkiewicza. Podczas takich górskich wędrówek umilał kompanom czas graniem na złóbcokach i swoimi bajdami. Zakopiańska elita artystyczna go uwielbiała. O bliskości tych kontaktów świadczy choćby fakt, że wraz z Heleną Modrzejewską nosił do chrztu Witkacego.

Był pierwszym szeroko znanym góralskim muzykantem. Wygrywane przez niego na własnoręcznie zrobionych gęślikach nuty notował m.in. Oskar Kolberg, Tytus Chałubiński, Ignacy J. Paderewski, Jan Kleczyński. Choć był analfabetą, przeszedł do literatury. Przetrwały do dziś jego barwne opowieści, pełne ludowej mądrości i humoru. Skrzętnie spisywał je Stanisław Witkiewicz, Henryk Sienkiewicz, Bronisław Dembowski, Andrzej Stopka czy Wojciech Brzega.

Choć nigdy nie był przewodnikiem tatrzańskim, bowiem kiedy powstało zorganizowane przewodnictwo, miał już 66 lat, dostał jednak honorowo „blachę”, którą nosił do śmierci.

Ostatnie lata życia spędził w willi „Zacisze” na Bystrem, należącej do Wandy Lilpopowej, która się nim opiekowała. W wieku 85 lat wybrał się na wycieczkę do Lwowa. Po powrocie rozchorował się i zmarł. Został pochowany na Pęksowym Brzyzku.

Pozostały po nim sabałowe nuty, gawędy ciągle żywe, przypominane podczas różnych imprez i konkursów. Jest w Zakopanem ul. Sabały i niewielka figura na postumencie pomnika Chałubińskiego autorstwa Jana Malborczyka. Turyści lubią się tam fotografować i pomnik częściej dziś zwany jest pomnikiem Sabały, niż Chałubińskiego. W domu Sabały na Krzeptówkach znajduje się dziś muzeum, będące oddziałem Muzeum Tatrzańskiego.

opr.: Beata Zalot
(Beata Zalot)

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (3)

RobusRobus

0 0

Ciekawe czy autorka tego artykulu wie dlaczego Sabala twierdzil, ze \"Baba pwstala z psiego ogona..... a moze ktos mi to wyjasni, bo przeciesz twierdzenia nie powstaja tak od sobie.......no nie

23:13, 06.02.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

wisienkawisienka

0 0

Autorka tekstu może i wie, ale najlepiej samemu przeczytać bajania Sabały. Świetna rozrywka i mądrości życiowe zarazem.

14:36, 10.02.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

spiwokspiwok

0 0

chyba autorstwa Nalborczyka a nie Malborczyka

07:30, 13.02.2009
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu 24tp.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OGŁOSZENIA PROMOWANE

  • budowlane

    22.12.2025

    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.

  • ogloszenie

    29.05.2026

    Austria! Praca dla MURARZY, CIEŚLI, STOLARZY, SPAW...

  • budowy

    02.06.2026

    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DAC...

  • praca

    02.06.2026

    Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122....

  • ogloszenie

    27.05.2026

    Poszukujemy osoby na stanowisko SPRZEDAWCA / DORAD...

  • ogloszenie

    19.05.2026

    KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę prze...

  • biznes

    02.06.2026

    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy...

  • domy

    02.06.2026

    Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum...

  • 01.06.2026

    ZLECĘ WYKONANIE PRAC WYKOŃCZENIOWYCH: SUCHE TYNKI,...

  • 01.06.2026

    ZATRUDNIĘ DO KARCZMY i PENSJONATU W KOŚCIELISKU. 6...

  • 01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38m2 i 55m2 w CENTRUM NOWE...

  • ...

    01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o...

  • SZCZ

    01.06.2026

    SZCZENIAKI BORDER COLLIE RASOWE. 791 669 932.

  • ...

    29.05.2026

    RESTAURACJA CZERWONE KORALE Zakopane, ul. Zamoyski...

  • 26.05.2026

    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMO...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM: KELNER/-KA - DLA ...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM DLA UCZNIÓW, STUDE...

  • 25.05.2026

    URZĄD GMINY KOŚCIELISKO zatrudni INSPEKTORA ds. po...

  • ...

    25.05.2026

    ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHA...

  • ...

    22.05.2026

    RESTAURACJA REGIONALNA w Zakopanem zatrudni KUCHAR...

  • budynek

    12.05.2026

    Sprzedam lub wynajmę BUDYNEK HANDLOWO-USŁUGOWY 500...

  • ...

    28.04.2026

    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 69...

  • pożyczki

    23.04.2026

    PROVIDENT. 571 240 909.

  • usługi

    17.04.2026

    OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. ...

  • ...

    07.04.2026

    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY...

  • ...

    07.04.2026

    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: ...


POLECAMY

0%