Odwoływanie się do dziedzictwa Wołochów stało się ostatnio modne wśród górali. Okazja do tego, by o tym dziedzictwie dowiedzieć się więcej, będzie już w najbliższy weekend, kiedy w Zakopanem.

W piątek rozpoczynają się trzydniowe wydarzenia w tramach projektu "Potęga Karpat". W Muzeum Tatrzańskim odbędą się wołoskie warsztaty rękodzielnicze dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Będą wykłady i panel dyskusyjny. W planach są też wędrówki po górach pod hasłem „Wołoska edukacja w drodze” . Będzie można wybrać się w Tatry lub Gorce z przewodnikami będącymi równocześnie znawcami wołoskiej problematyki.

- Warto przyjść, by więcej dowiedzieć się o historii i duchowości karpackich przodków, poznać swoje korzenie, spojrzeć na swój mikroregion karpacki w szerszej perspektywie poznawczej z odniesieniami do całego kręgu karpackiego, a nawet odległych Bałkanów czy nawet do starożytnych kultur - zachęcają antropolog kultury Justyna Cząstka-Kłapyta i geograf Piotr Kłapyta.  Przypominają,  że to Wołochom zawdzięczamy to, co najcenniejsze w Karpatach, najstarsze nazewnictwo karpackie, wiele reliktów ukrytych w kulturze materialnej, duchowej oraz w krajobrazie kulturowym. - Sobotnie wykłady i dyskusje będą okazją do poznania najnowszych wyników badań na temat Wołochów, i to z pierwszej ręki. Badania były możliwe dzięki międzynarodowemu grantowi, który realizowany był przez kilka lat w całej Europie przez naukowców współpracujących z Wydziałem Historycznym Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu pod kierownictwem prof. Ilony Czamańskiej - mówią.

[WIDEO]3539[/WIDEO]

Będzie można wziąć udział także w warsztatach zorganizowanych przez Annę Mikołajczyk-Szarek. Dzięki nim każdy w sposób praktyczny będzie mógł doświadczyć, jak cenne i głęboko uduchowione jest  dziedzictwo Wołochów. Będzie można spotkać mistrzów różnych fachów. Nauczyć się od nich na przykład robienia instrumentów muzycznych, posługiwania się dłutem, aby stworzyć jeden z magicznych symboli wołoskich, poczuć się kowalem i wypalić w ogniu swoją pracę albo zrobić i ozdobić własny pas skórzany.

Warto pamiętać, że Wołosi to etnos, który osiągnął największy sukces w kolonizacji i kształtowaniu kultury Europy Środkowo-Wschodniej. To dzięki niemu górale karpaccy na nowo rekonstruują swoją tożsamość.

Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie Spotkania z Filmem Górskim, a koordynatorami programowymi są dr Justyna Cząstka Kłapyta oraz Anna Mikołajczyk – Szarek. Program jest odpowiedzią na rosnącą na naszych oczach, w kręgach karpackich regionalistów i górali potrzebę wracania do źródeł kultury karpackiej. To właśnie one tkwią w tradycjach wołoskich, sięgających w głąb starożytnej historii Bałkanów. Główną intencją dyskusyjnego panelu wołoskiego „Mity i rzeczywistość” jest skonfrontowanie dotychczasowej wiedzy o Wołochach, często odbiegającej od historycznych faktów, „mitów” krążących w obiegu ustnym i pisanym - popularnym i naukowym – z aktualnym stanem wiedzy.

Wybitni znawcy problematyki wołoskiej podzielą się z nami, co ważne, w prosty, przystępny dla odbiorcy sposób najnowszymi doświadczeniami ze swoich wieloletnich studiów. W panelu wezmą udział wykładowcy z wyższych uczelni z Krakowa i Poznania. Ważnym gościem będzie także certyfikowany baca Józef Michałek – jeden z głównych inicjatorów przywrócenia pasterstwa w Karpatach, współtwórca Karpackiego Redyku (2013 r.) oraz aktywny działacz na rzecz ochrony i rozwoju dziedzictwa wołoskiego. Dzięki prelegentom poznamy mapę osadnictwa wołoskiego, nazewnictwo wołoskie na Podhalu, ideę szlaku wołoskiego, oraz fenomen muzycznej tradycji wołoskiej. Dowiemy się dlaczego Wołosi odnieśli tak wielki sukces w Europie Środkowo-Wschodniej, a „Bacowanie” zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w 26.10.2022 r. Podczas wołoskiej wycieczki edukacyjnej zapoznamy się z rzeczywistą historią Wołochów, poznamy gorczański - historycznie pierwszy fragment szlaku kultury wołoskiej, oraz zgłębimy w praktyce tajemnice religijnego życia Wołochów. Temat kultury wołoskiej o tyle jest fascynujący, że już w Paryżu w 1925 na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej i Nowoczesnego Przemysłu, polscy artyści zaprezentowali światu dzieła, tworząc styl narodowy, który zdominował artystycznie wystawę. Zdobył 200 wyróżnień, 35 nagród GP I 70 złotych medali. To właśnie polskie Art Deco zrodziło się na styku ludowej sztuki Podhala i najświeższych światowych trendów estetycznych. Fascynacja sztuką góralską towarzyszyła polskim twórcom od początku wieku XX.

Wstęp na wszystkie punkty programu projektu Potęga Karpat jest bezpłatny. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w „Wołoskich warsztatach artystycznych, w "Wołoskim panelu dyskusyjnym" oraz pójść na wycieczkę „Wołoska edukacja w drodze” z przewodnikami po wcześniejszym potwierdzeniu uczestnictwa. Więcej na stronie mocgor.pl, gdzie można zapoznać się z programem festiwalu Moc Gór i wpisać się na listę spotkań wydarzeń „Potęgi Karpat” zaplanowanych na 16 -18 grudnia.

O Wołochach i tym, co nam  podhalańskim góralom - po nich pozostało, rozmawiamy z dr Justyną Cząstką-Kłapytą i dr Piotrem Kłapytą w najbliższym czwartkowym, papierowym wydaniu Tygodnika Podhalańskiego.

bz