W sobotnie popołudnie Miejska Galeria Sztuki wypełniła się licznie przybyłymi gośćmi. A to za sprawą wernisażu wystawy "15 x Kobieta w Zakopanem".

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"107684"}

To autorski projekt wystawienniczy Lidii Rosińskiej-Podleśny.  - Opowiadamy o kobietach, które swoim życiem, działalnością na stałe wpisały się w historię Zakopanego - mówi Lidia Rosińska-Podleśny, szefowa Miejskiej Galerii Sztuki - Mimo, że reprezentowały różnorodne profesje, pochodziły z różnych środowisk i żadna z nich nie urodziła się w Zakopanem, łączy je fakt, że w swoim życiu, prywatnie i zawodowo, aktywnie działały na rzecz społeczności mieszkańców Podhala. Więcej zdjęć z wydarzenia w naszej galerii: https://24tp.pl/g/3554

Dyrektor galerii przypomina, że na terenie Zakopanego były prekursorkami wielu przedsięwzięć: edukowały młodzież, przyczyniły się do budowania szkół, kościołów, współtworzyły środowisko artystyczne, wspinały się, wytyczały nowe szlaki, rozsławiały piękno Tatr i tutejszy folklor. - Spoglądając na listę nazwisk kobiet, które przedstawiamy na wystawie, każda z nich jawi się nam jako część historii polskiej i światowej - podkreśla Lidia Rosińska-Podleśny. I wylicza bohaterki ekspozycji prezentowanej pod Giewontem: Jadwiga Zamoyska, Lucyna Ćwierczakiewiczowa, Maria Steczkowska, Helena Modrzejewska, Róża Krasińska, Raczyńska, Maria Buttowt Andrzejkowicz, Bronisława Kondratowiczowa, Natalia Janotha, Maria Zamoyska, Rita Sacchetto, Zofia Stryjeńska, Wanda Gentil Tippenhauer, Zofia Radwańska Paryska, Maria Bujakowa, Aniela Pawlikowska.

- To 15 wyjątkowych kobiet, bez których Zakopane nie byłoby takie samo - podkreśla Agnieszka Nowak-Gąsienica, zastępca burmistrza Zakopanego - na czele z generałową Zamoyską, której zasługi docenił Sejm RP, bo przecież rok 2023 jest rokiem Jadwigi Zamoyskiej. 

Lidia Rosińska-Podleśny dziękując władzom Zakopanego za szczególne wsparcie przy organizacji wystawy przypomniała, że Agnieszka Nowak-Gąsienica jest pierwszą w historii miasta kobietą-burmistrzem. - Najczęściej mówiąc o rozwoju Zakopanego wymieniamy nazwiska mężczyzn, nie doceniając roli, jaką w historii tego miejsca pełniły kobiety - mówi szefowa Miejskiej Galerii Sztuki. 

Obecna na wernisażu Magdalena Bujak-Lenczowska wspominała postać swej mamy Marii Bujakowej, która kontynuowała myśl Heleny Modrzejewskiej i Tytusa Chałubińskiego o powołaniu do życia szkoły koronkarskiej. Anna Pawlikowska, synowa Anieli Pawlikowskiej przybliżyła zebranym postać swych teściowej. Szefowa zakopiańskiej galerii wyraziła nadzieję, że to pierwsza, ale nie ostatnia wystawa poświęcona kobietom i ich roli w rozwoju Zakopanego. Bowiem pojawiają się wciąż kolejne pokolenia utalentowanych i twórczych pań, które dbają tak o swój rozwój, jak i o rozwój otoczenia. - Mam nadzieję, że to będzie cykliczna wystawa, na której prezentować będziemy dorobek kolejnych kobiet związanych z Zakopanem - podsumowała dyrektor MGS. 

Przy tej ilości nietuzinkowych pań o historycznych dokonaniach, wystawa nie byłaby możliwa bez wsparcia szeregu instytucji, które na potrzeby zakopiańskiej wystawy wypożyczyły dziesiątki dzieł, obrazów, prac tkackich, dokumentów, zdjęć oraz filmów. Eksponaty i archiwa pochodzą ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego, TPN, PAN Biblioteki Kórnickiej, UMZ, MN Ziemi Przemyskiej, Muzeum Chopina, Muzeum Literatury, Muzeum J. Malczewskiego, Muzeum J. Kasprowicza, Muzeum A. Zamoyskiego, Księżówki, Zgromadzenia ZSSNMPN oraz osób prywatnych.

Piętnaście twórczych kobiet

Jadwiga Zamoyska urodzona w 1831 roku, zmarła w 1923. Boża feministka, niewiasta biblijna. Żona generała Władysława Zamoyskiego. Założycielka Szkoły Domowej Pracy Kobiet w Kórniku. 

Lucyna Ćwierczakiewiczowa urodzona w 1826 roku, zmarła w 1901. Kuchmistrzyni narodowa, niesforna superstar, czyli kobieta wielowymiarowa, autorka książek kucharskich. 

Maria Steczkowska urodzona w 1832 roku, zmarła w 1918. Jedna w pierwszych kobiet turystek w Tatrach. 

Helena Modrzejewska urodzona w 1840 roku, zmarła w 1909. Światowej sławy aktorka zakochana w Zakopanem, miejscu prostym i majestatycznym zarazem.

Róża Krasińska-Raczyńska urodzona w 1849 roku, zmarła w 1937. Żona Władysława Krasińskiego, później Edwarda Raczyńskiego. Kolekcjonowała przedmioty góralskie, zaczytywała się w literaturze poważnej oraz dyskutowała na społeczne i polityczne tematy. Kobieta umysłu wykształconego i smaku wytrawnego, lepiej pojęła sposób, jakby można rozbudzić zdolności artystyczne górali.

Maria Buttowt Andrzejkowicz urodzona w 1852 roku, zmarła w 1933. Studiowała malarstwo i odbywała podróże do Włoch. Jedna z pierwszych zbieraczek obiektów ludowej sztuki zakopiańskiej. 

Bronisława Kondratowiczowa urodzona w 1854 roku, zmarła w 1949. Kobieta rodem z Mazowsza, która „zalubiła się na śmierć” w Podhalu i w góralach. Pani na Szymoszkowej, zaklęta polska dusza.

Natalia Janotha urodzona w 1856 roku, zmarła w 1932. Kompozytorka,  pianistka i taterniczka, „królowa fortepianu na najwyższym szczycie Tatr”. 

Maria Zamoyska urodzona w 1860 roku, zmarła w 1937. Córka generała Władysława Zamoyskiego i Jadwigi z Działyńskich. Oddana całym sercem pracy wychowawczej.

Rita Sacchetto urodzona ok. 1880 roku, zmarła w 1959. Tancerka w zakopiańskim raju. Inspirowała się sztuką renesansu i rokoka, obrazami Bouchera, czy Schwinda. Tańczyła do muzyki Haendla, Liszta, Bacha, czy Chopina. Tworzyła oryginalną koncepcję tańca formistycznego. Jej pokazy, szeroko opisywane w prasie polskiej i zagranicznej, inspirowały wielu artystów z kręgu awangardy. Jeździła dużo po świecie ale wracała do swego zakopiańskiego domu, nazywając go „rozkosznym rajem”.

Zofia Stryjeńska urodzona w 1891 roku, zmarła w 1976. Malarka, graficzka, ilustratorka, scenografka, przedstawicielka art déco. Żona architekta, miłośnika Zakopanego, Karola Stryjeńskiego. „…Patrząc na obrazy Stryjeńskiej, ma się uczucie, jakby się przez tajemniczy kryształ wglądało w inną rzeczywistość, widziało skrawek obcej planety, bliższej słońca niż my, otoczonej łukiem nieznanych na ziemi tęcz.”

Wanda Gentil Tippenhauer urodzona w 1899 roku, zmarła w 1965. Kolorowy zakopiański ptak. Kobieta obdarzona niezwykłym temperamentem i urokiem osobistym, życzliwa i pełna pomysłów. Ruda Wanda, bo tak o niej mówiono, malowała akwarelą i temperą stylizowane pejzaże z motywami tatrzańskimi i sceny rodzajowe z Podhala a także kwiaty i obrazy o tematyce religijnej.

Zofia Radwańska Paryska urodzona w 1901 roku, zmarła w 2001. Zielona wróżka Tatr. Botaniczka, geograficzka, jedna z czołowych taterniczek i alpinistek polskich. 

Maria Bujakowa urodzona w 1901 roku, zmarła w 1985. Dama polskiego haftu. Wykonywała prace wg projektów różnych artystów, ale też tworzyła wg własnych niezwykłych pomysłów. Często chodziła w góry, latem na wycieczki piesze, zimą na narty.

Aniela Pawlikowska urodzona w 1901 roku, zmarła w 1980. Zauroczona życiem malarka. Portrecistka, graficzka, autorka ilustracji do książek.