Restauracje bez kelnerów, pensjonaty bez obsługi, hotele bez sprzątaczek - szykujmy się na kryzysowe lato pod Giewontem.

Letni sezon zbliża się wielkimi krokami, ofert zatrudnienia w Zakopanem coraz więcej, a chętnych do pracy nie widać. - To nie jest problem tego sezonu. Nam w Zakopanem przynajmniej od roku drastycznie brakuje osób w gastronomii, jak i hotelarstwie - podkreśla Łukasz Filipowicz z pensjonatu "Fian". Dodaje, że u wielu przedsiębiorców widać olbrzymią rotację pracowników. 

Wtóruje mu Agata Wojtowicz, prezes Tatrzańskiej Izby Gospodarczej w Zakopanem.

- Ogłoszeń o pracę jest bardzo dużo, i to od kilku sezonów - dodaje szefowa TIG.

Przyczyn jest wiele. Ale najważniejsza to zbyt dużo miejsc noclegowych. Najwyraźniej masa krytyczna została przekroczona. Najpopularniejsza platforma pośrednicząca w sprzedaży miejsc noclegowych - booking.com - opublikowała najnowsze dane na temat przyrostu liczby miejsc noclegowych w Polsce. Dla miejscowości na Podhalu wzrosty są kolosalne. Od kilkudziesięciu do ponad stu procent. Przykładowo w Zakopanem liczba kwater wzrosła o 160 procent w porównaniu do stanu sprzed dwóch lat. W Białce Tatrzańskiej o 200 procent. Statystyki z platformy to tylko wierzchołek góry lodowej. Chodzi bowiem o nowo otwarte obiekty. Bo nie każdy żyjący z turystów korzysta z bookingu. Albo udostępnia tylko część obiektu za pośrednictwem platformy. - Te liczby to otwarte obiekty, bo zarejestrowanych jest jeszcze więcej, tylko często bez całkowitej dostępności - wyjaśnia Dariusz Galica z agencji Jointsystem, działającej na potrzeby branży hotelarskiej. Dodaje, że już od około dwóch lat Zakopane ma problem z przyciągnięciem sezonowych pracowników. Powstaje bowiem coraz więcej nowych obiektów, rośnie liczba kwater, hoteli i pensjonatów. - Do bookingu dopisują się nie tylko właściciele nowo powstałych obiektów, ale także tych działających na naszym terenie już od lat - zaznacza Dariusz Galica. 

To pokazuje, że coraz trudniej jest im pozyskać klienta, zapewnić sobie pełne obłożenie. Szukają nowych sposobów na pozyskanie turysty. Nawet kosztem zysku, bo z bookingiem trzeba się przecież podzielić pieniędzmi. 

Dycha na początek

Gorzej, że gdy już klienci się zjawią, nie ma ich kto obsłużyć. - Ja nie mam takich problemów - mówi Łukasz Filipowicz z pensjonatu "Fian". - Zbudowałem już jakiś czas temu zgrany zespół, czasem potrzeba paru osób więcej na sezon. Ale radzimy sobie. Współczuję innym w branży gastronomicznej czy hotelarskiej, bo obserwuję, jakie "wynalazki" trafiają się na naszym rynku sezonowym. 

I przypomina sytuację sprzed kilku dni. Do jednego z hotelarzy przyszła dziewczyna prosto po studiach. Rozmowę o pracy zaczęła od tego, że na początek żąda 10 tys. złotych. Jeśli tyle nie dostanie, to nie ma o czym rozmawiać. - To była dziewczyna po fizjoterapii, miała pracować w naszym gabinecie w hotelu. Dziewczyna, która jeszcze nigdzie nie pracowała, nie wiadomo, co potrafi. Oczywiście rozmowa skończyła się na tym etapie - dodaje nasz rozmówca. 

Wielu chce wpaść do Zakopanego tylko na sezon. Żeby trochę popracować, zarobić, ale przy okazji poimprezować, trochę pochodzić po górach. - Ci, co przychodzą z ogłoszeń, to dramat. Miałem dziewczynę, która przyjechała z północnej Polski. Przespała się. Następnego dnia pięć godzin siedziała "na smartfonie". Po czym mi powiedziała, że to praca nie dla niej, spakowała się i wyjechała. Najlepsi pracownicy to ci z polecenia - dodaje Łukasz Filipowicz.  

Zarobki (nie)oficjalne

Dariusz Galica podkreśla, że warunki pracy są w Zakopanem o wiele lepsze niż trzy lata temu. Większość pracodawców oferuje pracę z ubezpieczeniem. Niektórzy dają wyżywienie i spanie. Mimo to o pracownika coraz trudniej. - Od około roku mamy nadpodaż ofert noclegowych - mówi Dariusz Galica. - Już nie ma w Zakopanem takich okresów, że całość noclegów jest wyprzedana, że gość musi szukać kwater w okolicznych miejscowościach. Nie. Nawet w okresie sylwestrowym są miejsca. 

Dodaje, że nieraz mamy w Zakopanem wrażenie, że turystów jest dużo mniej. To błąd. Do Zakopanego przyjeżdża w szczycie sezonu tylu turystów co zwykle. - Albo nawet więcej. Tylko że ofert noclegowych jest już tak dużo, obiektów nowych mamy już tyle, że tych ludzi tak nie widać - podsumowuje Dariusz Galica. 

Wielkim problemem Zakopanego jest brak mieszkań, pokoi pracowniczych. Nie każdy hotel, pensjonat może oferować pracownikom zakwaterowanie. - Ekonomicznie nam się kraj obecnie mocno rozjechał, ja sam nie do końca wiem, ile mam wziąć za pokój - mówi jeden z kwaterodawców. - A co dopiero ile zapłacić pracownikowi. 

W tej chwili minimalna stawka za godzinę to 20 zł na rękę, od 1 lipca 21 zł. To oficjalnie. Jednak przeciętnie w branży dostaniemy 16 zł za godzinę na rękę. Kucharz, personel wykwalifikowany zarabia już od 30 złh (w górę) na rękę za godzinę. Najwyraźniej dla niektórych przyjeżdżających to oferta nie do przyjęcia. 

Pomoc z Ukrainy

- Ja już od kilku lat nie zatrudniam nikogo. Prowadzę sam pensjonat. No bo skoro obecnie pensja minimalna to 3,6 tys. zł, to mnie to kosztuje tak naprawdę z ZUS-em, ubezpieczeniami sześć tysięcy - mówi kolejny rozmówca. Dodaje, że czasem się zastanawia, po co kończył studia. - Było zostać kucharzem. Po kilku latach dobry kucharz ma spokojnie 10 tys. zł na rękę.

Uchodźcy z Ukrainy tylko częściowo odnaleźli się na rynku pracy. W przekonaniu naszych rozmówców dobrze sprawdzają się pracownicy "przedwojenni". Oni przyjechali specjalnie w poszukiwaniu pracy. Chcą zarobić, zostać w Polsce, a część zarobionych pieniędzy wysyłają rodzinie. Pracują ciężko, ale za dobre stawki. - Dziś sporo przyjeżdżających po wybuchu wojny obywateli Ukrainy liczy tylko na socjalne wsparcie i nie kwapi się do ciężkiej pracy - dodaje jeden z hotelarzy. Podkreśla, że po pracę nieraz przychodzą osoby kompletnie bez pojęcia. Na sezon jest o tyle gorzej, że pracy jest więcej. A pensje te same. - Bo jeśli ktoś pracuje dłużej, to w sezonie ma więcej roboty, ale po sezonie odpoczywa, a dostaje te same pieniądze - wyjaśnia właściciel pensjonatu. 

- Szkoda, że ani miasto, ani urząd pracy nie organizują żadnego wsparcia, nie robią akcji, by na sezon ściągnąć dodatkowych pracowników, np. studentów. Tacy młodzi ludzie z pewnością by na te dwa-trzy miesiące z chęcią przyjechali pod Tatry, żeby sobie popracować. Można by im zapłacić nawet wyższe stawki ze względu na cięższą pracę w szczycie sezonu - dodaje Dariusz Galica. 

Dziesiątki ofert

Sprawdziliśmy, kogo szukają pracodawcy. Na portalach typu Praca Zakopane dziesiątki ofert. Ale też cała masa szukających pracy ludzi z różnych regionów Polski. Chcą przyjechać pod Giewont. Pytają o zakwaterowanie.

Powiatowy Urząd Pracy szuka chętnych na 37 miejsc pracy. W ofertach można przebierać: kucharz, sprzątaczka, opiekun osoby starszej, ratownik medyczny, wychowawca, magazynier, sprzedawca. Wszystkie firmy oraz instytucje oferują pracę w oparciu o umowę. Tylko jedna oferta dla doradcy klienta - na zlecenie. Jest praca dla psychologa i robotnika. Potrzebna kosmetyczka, kierowca ciężarówki, a nawet inspektor nadzoru budowlanego. Kilka ofert dla ochroniarzy i do obsługi biura. Kto chce pracować, ten pracę znajdzie bez problemu. 

Kwestia wynagrodzenia jakie oferują pracodawc,y jest kluczowa. Za zbyt niską stawkę nikt do pracy w Zakopanem nie pójdzie. Nawet ktoś, kto tu przyjeżdża, bo kocha Tatry. Za pensję musi się utrzymać, opłacić noclegi i wyżywienie. Dlatego restauratorzy, właściciele obiektów noclegowych stoją dziś przed podwójnie trudnym zadaniem. Po pierwsze muszą utrzymać, czyli zapełnić swoje obiekty, a po drugie - mieć zespół ludzi, który dobrze obsłuży coraz bardziej wybredną klientelę. 

Rafał Gratkowski