Film o góralskiej zdradzie budzi gorące emocje - gdy w sieci pojawił się zwiastun wybuchła burza, teraz głos zabierają górale oburzeni plakatem, który zapowiada film Marcina Koszałki.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"114159"}

Film "Biała odwaga" od początku budzi wielkie kontrowersje. Gdy tylko w sieci pojawiły się jego krótkie zwiastuny, na forach internetowych rozpoczęły się burzliwe dyskusje. O góralach, o zdradzie, o hańbie. Burzliwa historia Podhala pokazana została poprzez losy dwóch braci zakochanych w tej samej dziewczynie, którzy w momencie największej próby stają po przeciwnych stronach barykady. Także teraz, od kilku dni po prezentacji plakatu, który zapowiada film, na wielu profilach społecznościowych widnieje ów plakat przekreślony czerwonym napisem "NIE DLA TAKIEJ FORMY PLAKATU! NIE HAŃBIJCIE STRóJ GóRALSKI" (pisownia oryginalna). A wiele góralek i górali pisze o świadomym niszczeniu podhalańskiej tradycji i plugawieniu góralskiego stroju nazistowskmi emblematami. 

Górale walczyli z Niemcami

Oczywista jest prawda, że górale walczyli z Niemcami. Jedni ramię w ramię, inni przeciw okupantowi. Tych drugich było znacznie więcej niż zdrajców i odszczepieńców. Nosili polskie mundury, uniformy brytyjskie, działali w konspiracji. Walczyli o wolną i niepodległą Polskę. Także po wojnie. Stąd pewnie wielkie emocje, jakie wywołuje plakat. I zestawienie góralskich portek z mundurem, jakiego nie było. 

Tak o antyplakatowej akcji pisze Robert Chowaniec, góral z dziada pradziada, dyrektor Miejskiego Zakładu Komunikacji w Nowym Targu. "Plakat filmu - Biała Odwaga, mam oryginalny scenariusz, zobaczymy ile zmian wprowadzono na potrzeby pokazania Górali w  krzywym zwierciadle. Góralenvolk był i tego nikt nie neguje, ale była też Konfederacja Tatrzańska i Augustyn Suski, była katownia Podhala - "Palace", byli kurierzy Tatrzańscy, działało AK. Kolaborantów było całe rzesze - słynne kapo, granatowa policja itp itd. Film Zakazane piosenki - też pokazuje warszawską "damę" która ściśle współpracuje z niemieckim hitlerowskim oficerem" - wylicza Robert Chowaniec ze Związku Podhalan Oddział Poronin. 

Bezczelny hołd w imieniu wszystkich

Na publicznym profilu "Góralszczyzna jak dawniej - rzemiosło i tradycje" prowadzący go Zbyszek Mrowca również zabiera głos. Jego dziadek, góral, Józef Gał  był żołnierzem Wojska Polskiego. "Dumny ułan. Wojnę przeżył. Uciekł z niemieckiej niewoli" - zaznacza administrator grupy. Pisząc o plakacie, przypomina też góralski hołd zdrajcy, Wacława Krzeptowskiego. 

"Szanowni Państwo. Mój post dotyczy filmu: Biała Odwaga. Wielu Góroli Podhalańskich poczuło się osobiście dotkniętych  urażonych przede wszystkim PLAKATEM który reklamuje ten film. Film ten w bardzo złym świetle przedstawia Górali Podhalańskich. Wielu Górali walczyło z Niemcami w Kampanii wrześniowej 1939 rok. I na różnych frontach 2 Wojny Światowej. Na Naszej Grupie są różne zdjęcia Bohaterów Podhala. oczywiście NIE wszystkich przede wszystkim mowa jest o Kurierach Tatrzańskich którym to dedykowany Jest Pomnik w Zakopiańskich Kużnicach. Proszę pamiętać iż Nikt NIE ma prawa składać Hołdu gdziekolwiek i kiedykolwiek w imieniu całej społeczności Góralskiej" - czytamy we wpisie Zbyszka Mrowcy. Ilustruje swój wpis zestawiając filmowy plakat ze zdjęciem przedstawiającym powitanie przez górala Wacława Krzeptowskiego w imieniu "narodu góralskiego" Hansa Franka. 

Kolaboracja była, ale coś tu śmierdzi

Prowadzący profil "Historia jakiej nie znacie" podkreśla, że plakat filmu "Biała odwaga" jest... absurdalny. "Dlaczego: chyba nawet nie trzeba tłumaczyć. Z wielką trwogą czekam na pokaz przedpremierowy i z chęcią będę recenzował, a nawet planuję odcinek o Goralenvolk. 

Film Marcina Koszałki "Biała odwaga" analizuje ponoć problem Goralenvolku i kolaboracji części górali z niemieckimi okupantami w czasie II wojny światowej.

Oczywiście Goralenvolk to najbardziej spektakularny przykład kolaboracji Polaków z niemieckim okupantem. I nie powinno nas obchodzić, to że Goralenvolk nie był ruchem masowym. Bo jednak była to kolaboracja bez precedensu  na ziemiach okupowanych.

Z samym filmem mam jednak problem, choć jeszcze nie oglądałem. 

Do Marcina Koszałki nic nie mam, ale to że ktoś wypuszcza plakat niby górala w spodniach z parzenicami i górą od munduru SS (SS  w czasie wojny nie miało czarnych mundurów) to już mi śmierdzi. 

Sprawdzam zatem konsultantów filmu na FimPolski.pl. Jest ich cała świta, w tym Szczepan Twardoch i inni  (scenariuszowa), aż cztery osoby od góralszczyzny, dwie od języka niemieckiego, dwie od nart, nawet od psychologii i tajemnego skrótu DI. 

I wiecie co, jedna od ... historii.  Jest to osoba, która ani nie jest pracownikiem naukowym ani nie ma na koncie publikacji na ten temat. 

Szok.

Wiem że temat jest drażliwy ale okazuje sie ze choćby żaden pracownik IPN nie jest też oficjalnym konsultantem historycznym filmu. Podobno na prośbę twórców obrazu, pracownik IPN w Krakowie, ekspert w dziedzinie XX-wiecznej historii Podhala, w tym zagadnienia Goralenvolku, dokonał krytycznej oceny kilku wstępnych wersji scenariusza, wskazując wiele błędów dotyczących kontekstu historycznego, ale nie wiadomo czy twórcy filmu te uwagi uwzględnili.

No to zapowiada się ciekawa produkcja" - czytamy w "Historii jakiej nie znacie". 

Artystyczna wizja

Trudno mówić o hańbie dla góralskiego stroju na podstawie plakatu. Plakat - wizja artysty. Dla jednych lepsza, dla drugich gorsza. Sam fakt, że tyle się o filmie mówi i pisze, zanim wszedł do kin - to znak, że plakat robi dobrą robotę. A o filmie napiszemy dopiero po premierze, gdy zapoznamy się z obrazem Marcina Koszałki. Ostrzymy sobie na niego zęby (na film, nie na reżysera). W filmie zobaczyć będzie można dobrych aktorów. Występują m. n. Filip Pławiak („Chyłka”), Jakub Gierszał („Najlepszy”), Sandra Drzymalska („IO”), Julian Świeżewski („Filip”), Adam Woronowicz („Teściowie”), Andrzej Konopka („Chłopi”) i Wiktoria Gorodecka („Doppelgänger. Sobowtór”). Współautorem scenariusza, wraz z reżyserem jest Łukasz M. Maciejewski. A reżyser i jednocześnie autor zdjęć, Marcin Koszałka jest dwukrotnie nominowany do Paszportów Polityki i nagradzany na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Film zapowiedzieliśmy tu: https://24tp.pl/n/113180?fbclid=IwAR0rgXYPGxiGernT4JqyeNf3oYN6ZVFn1ndSm9y8z3DjSlmErRyfbnumJcM 

Rafał Gratkowski