Kiedyś traktowano je pobłażliwie jako lepszą alternatywę trującego papierosa. Dziś wiemy, że e-papieros wcale zdrowszy nie jest, a uzależnia jeszcze bardziej. Na Podhalu e-papierosy palą nawet 11-latki.

W całej Polsce wzrasta liczba nastolatków palących e-papierosy i Podhale oraz okolice wcale nie są tu wyjątkiem. Nastolatki coraz częściej sięgają po nikotynę, przede wszystkim właśnie w formie e-papierosów. Aż 47% nastolatków w Polsce przyznaje się do regularnego korzystania z takich używek, a ok. 21% stosuje e-papierosy jednorazowe. Poza nikotyną tzw. jednorazówki kuszą młodych klientów najróżniejszymi smakami. Można kupić e-papierosy lodowe, liczi czy truskawkę z kiwi. Widać, że firmy kierują swoją ofertę do młodzieży, która nie powinna z tych używek w ogóle korzystać.

Sprzedawcy sklepów z wyrobami nikotynowymi w Zakopanem, pomimo rzetelnego sprawdzania dowodów osobistych, borykają się ze stałym problemem z niepełnoletnimi klientami, którzy starają się nabyć upragnione e -papierosy. Urządzenia te można w Zakopanem dostać w większości sklepów spożywczych, monopolowych czy na stacjach benzynowych. Młodzież zawsze znajdowała i znajduje sposoby, aby kupić nieodpowiednie do wieku produkty.

Nie ma zahamowań

- Co z tego, że sprawdzę dowód takiego klienta, jak poprosi on brata, czy starszego znajomego, który kupi to dla niego. Najgorsze, że jeszcze w przypadku alkoholu ludzie mają opory kupować piwo nastolatkom, a w przypadku e-papierosów takich zahamowań często brak - mówi pan Dariusz, sprzedawca w jednym ze sklepów spożywczych w Zakopanem.

Problemem wydaje się być też bardzo szeroka dostępność tego typu używek oraz brak edukacji zarówno nastolatków, jak ich rodziców. Poprzez e-papierosy jednorazowe cierpi również środowisko. Coraz częściej, przechadzając się Krupówkami, Parkiem Miejskim czy w okolicach zakopiańskich szkół, można zauważyć wiele zużytych jednorazówek leżących na ziemi. Najbardziej przerażające stają się doniesienia o popularności nikotyny nawet wśród uczniów szkół podstawowych. Pojawiają się nawet informacje o rodzicach znajdujących takowe urządzenia w plecakach swoich 11-letnich pociech.

- To stało się, po prostu, modne. Wystarczy przejść się w okolicach niektórych szkół, gdzie uczniowie czekają na lekcje, i przechodzi się przez prawdziwe chmury dymu - mówi mieszkaniec Zakopanego. - Zwracanie uwagi takiej grupie uczniów nic nie daje.

Kwitnie czarny rynek

Pomimo że e-papierosy jednorazowe są na rynku od około 20 lat, to ich popularyzacja i gigantyczny napływ z chińskiego rynku zaczął się w 2022 r. Wiele tych urządzeń pochodzi z podejrzanych źródeł, przez co nie są należycie sprawdzane. Kwitnie również czarny rynek oferujący e-papierosy z większą liczbą zaciągnięć.

- Największym problemem e-papierosów ogólnie jest tzw. efekt bramki, czyli sytuacja, w której osoba niepaląca papierosów analogowych może zacząć je palić przez kontakt e-papierosami. Stwierdzono już, że e-papierosy u młodych ludzi mogą powodować astmę, przewlekły kaszel lub wpływać na połączenia komórek neuronalnych w kształtującym się mózgu nastolatka, co z kolei powoduje problemy ze skupieniem i nauką. W najbardziej skrajnych przypadkach e-papierosy mogą prowadzić do ostrych chorób płuc, które mogą być śmiertelne - mówi lekarz pulmunolog ze Szpitala Specjalistycznego Chorób Płuc w Zakopanem.

Przepisy mówią jasno - nie wolno sprzedawać ani urządzeń, ani wkładów do nich osobom poniżej 18. roku życia - praktyka pokazuje co innego.

- Jeśli e-papieros zawiera nikotynę, sprawa jest jasna. Sprzedawanie tego typu używek nieletnim, jak i ich używanie przez osoby poniżej 18. roku życia, jest zabronione. W przypadku przyłapania młodocianej osoby z e-papierosem, policjanci działają podobnie, jak w przypadku alkoholu. Wzywani są rodzice, a sprawa może mieć swój finał w sądzie rodzinnym - tłumaczy asp.  sztab. Roman Wieczorek, rzecznik prasowy zakopiańskiej policji.

Zapachowe zagrożenie

Apeluje on też do rodziców, nauczycieli, aby zwracali uwagę na zachowania uczniów. W rejonie szkół w Zakopanem widać gromadzące się grupy młodzieży, które palą również e-papierosy. - Trudniejsza sprawa z urządzeniami, które oferują różnego rodzaju e-papierosy zapachowe. Tu również ważna rola rodziców. Do końca nie wiadomo, co te papierosy zawierają, a mogą uzależniać i mieć szkodliwy wpływ na zdrowie młodych ludzi - dodaje rzecznik policji.

Także w Nowym Targu amatorów buchającego dymu jest wielu, nawet wśród uczniów podstawówce. - Zdarza się, że po e-papierosa sięgają uczniowie z VIII klasy - przyznaje pedagog jednej z nowotarskich szkół. - Pod tym względem wydaje się jednak, że nie odbiegamy od "średniej krajowej".

Jak przekonuje, rodzice nie bagatelizują problemu, a szkoła stara się im pomagać. - Mamy programy profilaktyczne, prowadzimy zajęcia. Niestety, często to, co "modne" wśród rówieśników, zachęca kolegów czy koleżanki do spróbowania.

Jak zauważa, trudno mówić, czy elektroniczny papieros wypiera swego tradycyjnego, tytoniowego odpowiednika. Raczej obydwa nałogi funkcjonują także wśród części uczniów na zasadzie: kogo na co stać.

Podczas niedawnej konferencji prasowej minister zdrowia Izabela Leszczyna zapowiedziała ustawę zakazującą sprzedaży jednorazowych e-papierosów. Na razie to jednak tylko plany.
Andrzej Żygadło, pp, fig.