Tylko dzięki uporowi i pamięci dawnych więźniów Zakopane ma dziś Muzeum Palace.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"118838"}

Nieoceniona w tym zasługa nieżyjących już dziś: doktora Wincentego Galicy, Mariana Polaczyka i Władysława Szepelaka.  W piątek w rocznicę pierwszego transportu do KL Auschwitz, który miał miejsce 14 czerwca 1940 roku, Muzeum Tatrzańskie zorganizowało konferencję poświęconą "Katowni Podhala". 

- W tym transporcie znalazło się wielu Podhalan, data 14 czerwca jest symboliczna, ale tematem naszej konferencji jest Muzeum Palace - podkreślił Michał Murzyn, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego witając gości przybyłych na spotkanie z Zakopanego, Nowego Targu i Krakowa. 

Więcej zdjęć z konferencji w naszej galerii: https://24tp.pl/g/3677

Ocalone od zapomnienia

Dyrektor Muzeum Tatrzańskiego podkreślił, że to że budynek willi "Palace" stał się własnością publiczną jest zasługą władz Zakopanego, które ten budynek zakupiły a później przekazały i w części odsprzedały Muzeum Tatrzańskiemu. - Ta pamięć, to co udało się stworzyć w piwnicach i salach tego budynku nie byłoby też możliwe, ten zakup nie byłby możliwy, gdyby nie wieloletnia działalność Stowarzyszenia Muzeum Walki I Męczeństwa Palace – Katownia Podhala. - W szkole w ogóle nie mówiło się o Palace. Ja o Katowni Podhala dowiedziałem się dopiero jako nastolatek z książki - przypomniał Michał Murzyn - dzięki wam, dzięki tej małej świeczce, która paliła się w celach w piwnicy udało nam się rozświetlić cały budynek, a mam nadzieję, że będziemy to światło nieść na całe Podhale. Jesteście emisariuszami dobrej troski o to, co dalej się dzieje. Naszym zadaniem jest uczyń nowe, młode pokolenia. Nie w tonie agresji i nienawiści, ale by każdy mógł znać historię i miejsce skąd pochodzi. Bo historia cały czas wraca, jest jak sinusoida. Trzeba być mądrzejszym, trzeba uczyć się na własnych błędach. 

Skromnym bukietem kwiatów podziękował Lucynie Galicy-Jureckiej za wsparcie i pracę wraz z całym Stowarzyszeniem na rzecz powstania Muzeum Palace. A władze Stowarzyszenia wręczyły podziękowania i symboliczne białe róże wszystkim, którzy pomagali i nadal pomagają w działalności na rzecz "Palace". 

Tysiące więzionych

W czasie okupacji w pensjonacie "Pa­lace" znajdowała się siedziba Gestapo, niemieckiej tajnej policji, a piw­nice zostały zaadoptowane na cele więzienne. Przez "Palace" zwanym "Katownię Podhala" przeszło kilka tysięcy Polaków. Praktycznie wszystkich więźniów torturowano, ok. 250 osób zabito na miejscu. Wielu kierowano do innych więzień i obozów koncen­tracyjnych. Wśród więźniów "Palace" byli m.in. bł. ks. Piotr Dańkowski, Franciszek Gajowniczek, Kurierzy Tatrzańscy - Stanisław Marusarz, Bronisław Czech, a także dr Wincenty Galica, Marian Polaczyk i Włady­sław Szepelak. To właśnie z inicjatywy tej trójki byłych więźniów w 1994 roku w miejscu dawnych cel powstało niewielkie muzeum prowadzone przez Stowarzyszenie Muzeum Walki i Męczeństwa "Palace". Po 2010 roku, funkcjonowanie Muzeum było jednak bardzo ograniczone. Dzięki nowemu zarzą­dowi z prezes Lucyną Galicą-Jurecką, córką doktora Wincentego Galicy, od grudnia 2016 roku Muzeum wznowiło działalność, którą wspierają władze samorządowe, a także lokalne stowarzyszenia i firmy. 

- Policzyłem ilu ludzi na przestrzeni tych wszystkich lat wspierało i pomagało na wszelkie sposoby, by w Zakopanem uruchomić można było Muzeum Palace - mówi Michał Murzyn - po dodaniu wyszło mi ponad tysiąc. Tym wszystkim ludziom składamy dziś podziękowania - podsumował dyrektor Muzeum Tatrzańskiego. 

Kustosz Jan Jarosz ze Stowarzyszenia Muzeum Walki I Męczeństwa Palace – Katownia Podhala przypomniał czasy, gdy w budynku mieściła się szkoła. Joanna Staszak, naczelnik Wydziału Kultury z Urzędu Miasta Zakopane opowiedziała jak wyglądały starania miasta o budynek. Ewa Cyrulik z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz dr Marcin Błaszczyk z Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie dali wykład "Palace widziane oczami konserwatora". Dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie podkreślał wagę pamięci o tym, czego dopuściło się w czasie wojny państwo niemieckie. Maria Bafia z działu historii Muzeum Tatrzańskiego opowiedziała o tym, jak Niemcy, oprawcy z Palace zapłacili za swe zbrodnie. Kary, które ponieśli były w wielu przypadkach dużo łagodniejsze niż te spadające na Polaków - kolaborantów. O tym jak przebiegały prace budowlane i remontowe, by z zapuszczonego pensjonatu stworzyć przestrzenie wystawowe na miarę XXI wieku mówiła Marta Gratkowska z działu inwestycji Muzeum Tatrzańskiego. Natomiast Aleksandra Trybuła z działu konserwacji Muzeum Tatrzańskiego opowiedziała o pamięci zaklętej w przedmiotach, czyli jak przygotowywano eksponaty do wystawy stałej w Muzeum Palace. 

rav